Morgunblaðið - 07.12.1980, Síða 24

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 7. DESEMBER 1980
88
Hrunadans
heimsveldisins
Þess hefir áður verið getið í
þáttum þessum, að lítill og
snjáður peningur, sem legið hef-
ir í jörðu í margar aldir, getur
sagt langa sögu um liðinn tíma.
En það er líka til, að nýsleginn
peningur segi sögu sem er að
gerast fyrir augunum á okkur,
án þess þó, að við beinlínis
tökum eftir því. Ég ætla að segja
ykkur eina slíka sögu.
Nú í vetur hefi ég tekið eftir
auglýsingum í Evrópu-útgáfu
bandaríska tímaritsins News-
week, að svissneskur banki,
Wozchod-verzlunarbankinn í
Zúrich auglýsir sérstaklega
rússneska 10 rúblu gullpeninga,
sem kallaðir eru Chervonets.
Peningarnir eru aðallega seldir í
V-Þýskalandi og Sviss. Chervon-
ets hefir verið sleginn mjög
óreglulega og upplagið hefir
einnig verið breytilegt, svo sem
hér segir.
1923 slegnir
1925 slegnir
1975 slegnir
1976 slegnir
1977 slegnir
1978 slegnír
1979 slegnir
1980 slegnir
2.751.000 peningar
600.000 peningar
200.000 peningar
upplag óþekkt
upplag óþekkt
300.000 peningar
750.000 peningar
1.000.000 peninga
Chervonets-gullpeningurinn
er frekar lítill, 8,6026 grömm og
að 9/10 hlutum úr gulli. Hann er
því tæpur fjórðungur af guliúnsu
á þyngd. En margur er knár þótt
hann sé smár og ættu þeir
1.750.000 Chervonets-peningar,
sem slegnir hafa verið árin 1979
og ’80, að gefa um 300 milljónir
dollara í rússneska ríkiskassann.
Eftirtektarvert er að þarna er á
ferðinni gullpeningur, sem er Va
af stærð og því líka verðmæti
Krugerrand-gullpeningsins frá
Suður-Afríku. Vegir viðskipt-
anna eru sannarlega undarlegir
þegar Rússarnir notfæra sér
þann byr, sem skapast hefur við
sölu á gullpeningi frá Suður-
Afríku!! Rússarnir ætla sér inn á
markað sem Krugerrand hefir
ekki verið inni á vegna þess hve
sá peningur er stór og dýr.
Rússarnir ætla sér nefnilega að
selja litlu kapitalistunum, sem
vilja, eins og þeir stóru líka,
hagnast á gulli. Rússar seldu
líka töluvert af gullmynt, sem
slegin var í tilefni af Olympíu-
leikunum í Moskvu á síðastliðnu
sumri. Voru þar einir sjö mis-
munandi peningar. Auk þessa
selja þeir óhemju mikið af gulli í
stöngum óg hafa grætt vel á
hinu háa gullverði undanfarið.
En hvérs vegna eru Rússar nú
að slá svona marga Chervonets-
peninga og selja svona mikið
gull? Kornuppskeran hefir
brugðist ár eftir ár hjá þeim
vegna mistaka hjá kerfinu og
stjórnleysis. Stjórnin hefir því
neyðst til að kaupa árlega millj-
ónir lesta af korni frá Vestur-
löndum. Leppríki Rússa standa
sig líka bölvanlega í matvæla-
framleiðslunni, svo sem fréttir
frá Póllandi bera með sér þessa
dagana. 80% af búvörúm í Pól-
landi eru framleiddar af smá-
bændum og 20% á samyrkju-
búum í eigu ríkisins. Samt er
það svo að 80% af ölium nýjum
landbúnaðartækjum fara til
samyrkjubúanna, svo ekki er góð
stjórnin þar. Rússarnir geta ekki
lengur pínt mikið meira af mat
út úr leppríkjunum. Þau eiga
nóg með sig sjálf. Rússland
verður á hverju ári háðara
Vesturveldunum því tæknifram-
farir þar í kerfinu ganga miklu
hægar fyrir sig en á Vesturlönd-

eftir RAGNAR
BORG
um. Þarf því að verja hærri og
hærri fjárhæðum til að flytja
inn nýju tæknina, þrátt fyrir
mikil og löng lán frá Vesturveld-
unum.
Hvað er það þá sem þessi litli
gullpeningur, Chervonets, segir
okkur? Hann segir okkur, að
kommúnisminn hefir brugðist.
Biðraðir og skömmtun á mat-
vælum er plága í öllum löndum
austan járntjaldsins og kerfið er
svo ægilegt að það lamar allt.
Þrátt fyrir ítrustu notkun full-
komnustu áróðurstækni, tungl-
flaugar, geimstöðvar, stóran
flota og landvinninga í Afríku og
Asíu, fangelsanir og útlegðar-
dóma, vex órói fólksins. Þjóðirn-
ar í austri hafa smám saman
frétt hvað við hér á Vesturlönd-
um njótum mikils frelsis og
höfum það gott, þrátt fyrir að
stanslaust sé á því hamrað, að
hér sé óðaverðbólga, atvinnu-
leysi og sultur. Fólkið fyrir
austan er orðið svo órólegt að nú
á að reyna að róa það með því að
gefa því meiri mat. Fyrir matinn
á að greiða m.a. með þessum
litla gullpeningi, Chervonets,
sem seldur er litlum kapitalist-
um á Vesturlöndum.
Það þýðir ekkert að kaupa
þennan pening og ætla sér að
versla með hann í Rússlandi.
Hann þekkist þar auðvitað ekki.
Þar má enginn eiga neitt, nema
ríkið.
Ef þið viljið fræðast meira um
þróunina í Rússlandi vil ég
benda á bók, sem ég hef lesið
nýverið. Bókin heitir á ensku
„The Devil’s Alternative" og er
eftir Frederic Forsyth, þann
sama og samdi bókina „Dagur
Sjakalans". Nýja bókin hans
Forsyth fjallar um uppskeru-
brest í Rússlandi 1982 og afleið-
ingar hans. Bókin er afbragðs
vel skrifuð og er spennandi
aflestrar.
Chervonets-gullpeningurinn
er laglegur, vel sleginn og ágæt
fjárfesting. Hann má nota sem
minnispening um kerfi, sem hef-
ir brátt gengið sér til húðar,
kommúnismann. Ég er ekki að
segja að dómsdagur sé runninn
upp yfir kommúnismanum. Enn
ræður kerfið þar yfir her og
leynilögreglu, sem getur haldið
fólkinu í skefjum um tíma. Mörg
teikn eru þó á lofti um að kerfið
sé að riðlast. Þessi litli gullpen-
ingur er eitt slíkt teikn. Það er
þó líklegra, að áður en Rússarnir
yfirgefa kommúnismann, fari
þeir í stríð til að komast yfir mat
og tækni, sem hið kommúnist-
íska kerfi hefir ekki getað skaff-
að þeim þrátt fyrir óteljandi
mannfórnir, eymd og örbirgð
milljóna manna í áratugi.
Það kom fram í upphafi grein-
arinnar, að Chervonets-gullpen-
ingarnir voru fyrst slegnir 1923
og 1925. Engir slíkir peningar
voru þó í gullsjóðnum, sem
fannst í Gullfossi hér um árið.
Talið var að þeir peningar væru
komnir frá Póllandi og margir
álitu að Rússar hefðu sent þá til
að fjármagna sellustarfsemi
kommúnista hér á landi. Það
hefir verið oftlega sagt, að sagan
endurtaki sig. Var það ekki svo í
hinu forna Rómaveldi að lýður-
inn fékk brauð og leiki? Hvað
höfum við í dag? Olympíuleika í
Moskvu 1980 og gullpeninga til
að borga fyrir brauðið!! Róma-
veldi tók að hnigna með leikun-
um og brauðgjöfunum. Það
skyldi þó ekki vera hið sama
uppi á teningnum í Rússlandi
núna?
Myntsafnarafélagið heldur
umboðs- og skiptafund á
í dag, sunnudag kl. 14.30.
Þessi fundur verður á Hótel
Sögu.
John Paul James with Amour syngja i HoIIywood,
Breskt söngtríó í Hollywood og á Sögu
„JOHN Paul James with
Amour“ nefnist söngtríó sem
Hótel Saga og Hollywood
hafa í sameiningu fcngið til
landsins.
Tríóið mun skemmta hér á
landi til 21. desember nk.
Þriðjudaga, miðvikudaga og
fimmtudaga syngja þau í
Hollywood við undirleik af
hljóðbandi sem þau komu með.
Föstudaga og laugardaga
syngja þau á Hótel Sögu við
undirleik Hljómsveitar Ragn-
ars Bjarnasonar og sunnudaga
koma þau fram á báðum
stöðunum.
Söngtríóið skipa þrír Bret-
ar, John Paul James, Michelle
og Lorraine. Þau hafa sungið
saman í tvö ár en áður sögn
John einn, en stúlkurnar, sem
eru systur, sungu saman. Tríó-
Á TVEIMUR tímum í gær skrif-
uðu yfir 100 starfsmcnn hjá
Vegagerðinni undir yfirlýsingu
til stuðnings við ákvörðun Frið-
jóns Þórðarsonar dómsmálaráð-
herra i máli Gervasonis, en það
voru um 90% af þeim sem talað
var við. Endaði ályktun hópsins á
þvi að hvetja til þess að þrýsti-
hópar yrðu ekki látnir ráða
ferðinni í stjórn iandsins.
ið hefur sungið víða, meðal
annars á Norðurlöngunum, en
hingað koma þau frá Hollandi.
Þá sendu 80 starfsmenn Vífils-
staðaspítala stuðningsyfirlýsingu
til dómsmálaráðherra í gær vegna
ákvörðunar um að vísa Gervasoni
úr landi og var lögð áhersla á að
ekki yrði kvikað frá þeirri ákvörð-
un sem lægi fyrir.
22 starfsmenn hjá Ingvari og
Gylfa af 23 starfsmönnum sendu
dómsmálaráðherra einnig stuðn-
ingsyfirlýsingu en einn sat hjá.
Vilja ekki láta þrýsti-
hópa stjórna landinu
Hlutu góða dóma á nor-
rænni höggmyndasýningu
NORRÆN höggmyndasýning var
haldin í Noregi í sumar á vegum
norska myndhöggvarafélagsins
og Listafélagsins í Drammen.
Sýningin var í Drammen frá 19.
júní til 1. september sl.
Tveimur meðlimum Félags ís-
lenskra myndhöggvara var boðin
þátttaka, þeim Sigurjóni Ólafs-
syni og Hallsteini Sigurðssyni.
íslendingarnir hlutu góða dóma
fyrir verk sín í fjölmiðlum. Norska
blaðið Aftenposten segir m.a. um
verk þeirra:
„Mest áberandi hinna norrænu
gesta er íslendingurinn Sigurjón
Ólafsson sem túlkar sjómanns-
mynd á huglægan hátt í brons.
Landi hans, Hallsteinn Sigurðs-
son, sýnir óhlutlægt samspil
hvítra flata á grasflöt...“
Barokktónleikar
AÐRIR tónleikar Kammersveit-
ar Reykjavíkur á þessu ári verða
í Bústaðakirkju sunnudaginn 7.
desember kl. 17 og verður þar
einvörðungu flutt barokktónlist.
Að þessu sinni verður fluttur
konsert eftir J.S. Bach fyrir tvær
fiðlur. Þennan sama konsert um-
skrifaði Bach síðar fyrir tvo semb-
ala og kammersveit. Báðar gerðir
konsertsins verða fluttar á tón-
leikunum.
Fyrsta verkið sem Kammer-
sveitin flytur verður konsert eftir
Telemann fyrir trompet, tvö óbó
og kammersveit en tónleikunum
lýkur með flutningi á Concerto
grosso eftir Corelli sem gengur
ævinlega undir heitinu Jólakons-
ertinn.
Alls koma fram á tónleikum
Kammersveitarinnar að þessu
sinni 20 tónlistarmenn en einleik-
arar eru semballeikararnir Helga
Ingólfsdóttir og Elín Guðmunds-
dóttir, fiðluleikararnir Laufey
Sigurðardóttir og Rut Ingólfsdótt-
ir og Lárus Sveinsson trompet-
leikari.
Tónleikar Kammersveitarinnar
eru fyrir styrktarfélaga en miðar
verða seldir við innganginn.
Kammersveit Reykjavíkur á æfingu í Bústaðakirkju