Alþýðublaðið - 01.10.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 01.10.1920, Blaðsíða 1
<3-efið út aJ Alþýduflo&rkiiuin.. 1920 Föstudaginn 1. október. 225. töiubl. ú% nrmss. m. Jafnframt því sem vald hinna kosnu sveitarhöfðingja óx og varð arfgengí, óx vald þeirra höfðingja sem höfðu landvamirnar á hendi, og einnig það varð arfgengt. Borgunin sem þeir fengu fyrir að halda uppi landvörnum, hafði í fyrstu verið sanngjörn og af góð- um hug goidin, en er stundir liðu ' "voru það þessir landvarnarforingj- ar, sem sjálfir réðu því, hve mikil Var borgunin — skatturinn — til þeirra. Þeir höfðu altaf vopnaða menn til taks, og komu oftast sínu fram, en þó það kæmi fyrir ein- s'taka sinnum, að samtök væru gerð á móti þessum iandvarnar- höfðingjum eða kóngum, er þeir síðar vora nefndir, þegar þeir ióm altof langt í kröfum sínum, þá tókust þau samtök eigi ávalt. 3in tækjust þau og yrði kúgarinn drepinn, kom brátt kóssgur í kóngs stað. Einhver helzti maðurinn í, samtökunum varð þá kóngur, og |>ó hann kannske væri eitthvað ^kárri en sá, sem fyrir var, þá íiðu vanalega ekki margir marms- aldrar þar tii aftur sótti í sama fárið. Aðstaða landvarnarforingj- ans, eða kóngsins tii sveitarhöfð- iögjans, varð í mörgu mjög svip- "Uð aðstöðu þeirra til almennings, "en lengi fram eftir öidum tókst þeim þó ekki eins vel að brjóta sveitarhöfðingjana undir sig, eins tog þeim að kúga almenning, og 'étu kóngarnir þó óspart drepa ^Ua höfðingja, er þeir óttuðust að verða mundu sér oíjarlar. Tóku þeir síðan eigur þeirra, og settu ^fir þær og héraðsvöldin ein- Qverja menn, er verið höfðu þeim ^úit eða reynst vel í orustum. Stundum fengu líka menn, er yornið höfðu sér vel við konung- ltiOi slík völd og auðæfi, að eins a^ því þeir höfðu komið sér vel Vlð kóhg, og voru þá einhverjir ^veitarhöfðingjar drepnir, þó ekk- ¦*rt hefðu til saka unnið, til þess Hér með [tilkynuist vinnnm og ættingjum, að minn elskulegur eiginmaður, Ásmundur Guðmundsson, andaðist á heimili sínu, Þórsgötu 2, 30. september 1920. Jarðarförin ákveðin siðar. Reykjavík, 30. september 1920. Jónína H. Jónsdóttir. að koma hinum að. Upprunalega voru það eingöngu þeir, sem skarað höfðu fram úr í orustum og þvílíku, sem fengu slík hlunn- indi hjá konungunum. En síðar á öidum voru þeir menn einkum gæðingar konunganna, sem mestan dugnað sýndu í því, að myrða þá sem konungarnir töldu sér hættu- Iega, eða ræna fógrum konum handa konungunum, sem vana- lega lifðu i sukki og saurlifnaði miklum. Állmikill hluti af höfð- ingja- eða aðalsættum nútímans eiga rót sína að rekja til hóru- sona konunga fyrri alda, og má þar tii nefna ýmsar helztu léns- greifaættirnar í Danmörku. IV. Stundum henrþað borið við, j að aðallinn hefir ætlað að bera konungdóminn ofurliði, en þegar þetta hefir ætlað að verða, hafa konungarnir vanalega leitað styrks hjá lýðnum; hafa fengið lýðinn^til þess að styðja sig, með því að veitá honum lið gegn þrælkun aðaisins. Á slíkum og þvilíkum tfmum gerði konungsvaldið þannig nokkuð gagn, þó það gagn væri sjaldan gert í öðrum en eigin- gjörnum íilgangi. En þessir tímar eru fyrir löngu liðnir. Nú á tímum eru kóngar ekki til nokkurs gagns, en oft til mikils ógagns, enda hafa kóngar nútímans verið nefndir botnlangar þjóðalíkamanna. Botnlanginn er, svo sem kunnugt er, úrelt lfffæri, og gerir nú alls ekkert gagn, en veldur því oft að líkaminn verður sjúkur. En mörgum gengur illa að sjá þetta ált, af því þeir þekkja ekki sögu konungdómsins, og þó er skilningurinn mikið að aukast nú síðustu árin, eins og hið ákafa kóngahrun sýnir. Konungsstjórn er nú ekki f NorSurálfu nema á Norðurlöndum, Hollandi, Belgiu, Bretlandi, ítalíu, Spáni og hjá hinum hálfviitu þjjóð- um á Balkanskaga, og utan Norð- urálfu ekki nema í Japan og Síam nokkrum öðrum meira en hálfvilt- um löndum í Asíu og Afríku. Það virðist því eigi þurfa mikla spádómsgáfu til þess að sjá það, að kóngar verði, 'áður en langt um líður, ekki til annarsstáðar en í spilum og manntafli, en af þeim stöðum mun mörgum finnast þeir ómissandi. Það er haft orð á því, að Kristján hinn tíundi sé að mörgu leyti gerfilegur maður. En það er' f rauninni sterkasta árásin sem hægt er að gera á konnungdóm- inn, að það skuli vera haft orð á því, að æðsti [maður þjóðarinnar sé aimennilegur maðurl Siíkt mundi ekki koma fyrir, ef æðsti maðurinn í landinu væri kjörinn til starfsins af þjóðinni, því þá mundi það æfinlega vera einn af vitrustu mönnum þjóðarinnar, sem starfann hlyti. En þar sem kon- ungsstjórn er, getur vitfirringur hæglega hlotið konungdóm, enda hefir það stundum komið fyrir, og oft hafa kóngar og keisarár verið nautheimskir, jafnframt því sem þeir voru alveg aðgerðalausir og má tilnefna Nikulás, hinn síð- asta keisaia Russa.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.