Alþýðublaðið - 02.10.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 02.10.1920, Blaðsíða 1
aðið Gefið *it af ^.lþý^uflolkkiium. 1920 Laugardaginn 2. október. 226 töíubl. Verður tog-arafiotinn seldur í annað sinn? Stðrhætta á ferðum fyrir íslenzkan Yerkalýð. Sumum þsirra manna, sem miklu íáða hér á landi, hefir komið til hugar, að reynt yrði nú að bæta 'út peningakreppunni með þvf, að selja eitthvað af íslenzkum skip- um til útlanda, togurum og mótor- skipum. Það virðist bersýnilegt að þetta sé hið mesta óvit, en það má Ibúast við að það reki að því, að Jþeir sem þetta vilja komi sínu fram cf almenningur er ekki á verði. Það ei' langt frá þyí að nokkuð sé að rætast úr peningakreppunni sem ieitt hefir af hinu óvitra ráð- 'iagi íslandsbanka, og verður ekkj annað sagt, en að útlitið sé að versna, þar sem síldinj svo sem kunnugt er, heíir nú aftur brugð- ist, að minsta kosti að nokkru leyti. Bætist nú ofaa á alt annað að ekki verði hægt að fá kol frá Englandi um lengn tíma, er ekki ósennilegt að sumir togaraeigend- ur vildu selja, ef gott boð feng- st. Og það er kunnugt, að sum- um stærstu togaraeigendunum er illa við hin nyju togarafélög sem hafa verið að rísa upp, sumpart af því, að þeir yfiiieitt vilja halda ^iðrum niðri eftir því sem þeir geta, ea sumpart af því, að þeir sjá að ef togaraflotinn vex mjög ört, verður erfitt fyrir þá að fá verka- fólk. Fyrir nokkrum mánuðum 'huti Morguriblaðið nafnlausa brodd- grein — auðvitað skrifaða af einum eiganda þess blaðs — þar sem fundið var að því, hvað keyptir væru margir togarar inn í landið, og þarf ekki að spyrja að því af hvaða hvötum sú grein var skrif- ; Hver áhrif hafði það, þegar ^elmingur togaranna var seldur 1 hér um árið, og hvers vegna voru þeir seldir? Þegar við athugum það, sjáum við jafnframt hver á- hrif það hefði nú, ef farið yrði að selja togarana. Af hálfu útgérðarmanna var or- sökin til sölunnar annarsvegar sú, að útgerð var þá í svip ýmsum vanákvæðum bundin, en hinsveg- ar var hin mikla verðhækkun á skipum, og mun hvortveggja f sameiningú hafa tæh útgerðar- menn til sölunnar, og hefir þeira að sumu leyti verið líkt farið og bændunum sem hafa látið hið háa verð gynna sig til þess að selja jarðir sínar Og bú. En eins og alt fór, þá er víst fáum blöðum um það að fietta, að salan varð útgerðarmönnum til Iítilla hagsmuna. Ög verkalýðum og landinu í heild sinni varð sal- aa til hins mesta tjóns. Þar eð sala skipa út úr landinu var og er bönnuð með lögum, hafa margir spurt að þvf, hvernig sal- an geti þá hafa farið fram. En því er að svara, að sá galli er á lögunum, að landsstjórnin getur veitt undanþágu frá þeim, og það gerði hún í þetta sinn. En hvers vegna gerði hun þaðf Því svara illgjarnir menn á þann hátt, að leyfið hafi fengist af þvf, að Jón Magnússon forsætisráðherra hafi verið einn helsti hluthafinn í íslandsfélaginu og nefna þá um leið hve mörg þúsuad krónur hann hafi fengið fyrir hvert hundrað sem hann upprunalega lagði í það. En sannleikurinn mun hafa verið, að stjórnin gaf leyfið af því hún sá með þessu móti handhæga leið til þess að átvega landssjóði láns- fé það, er honum reið á í svipinn. En hún hafði ekki tök á að út~ vega það, eða ekki einurð á að reyna að fá það, á annan hátt. Útgerðarmenn græddu víst ekki á því, að togararnir voru seldir, en hafi það' verið, þá er það víst, að þeir voru þeir einu sem það gerðu (nema umboðsmenn sölunn- ar). AUar aðrar stéttir stórtöpuðu á þvf. Það vora eigi aðeins sjó- mennirnir sem mistu atvinnu, held- ur töpuðu verkamenn í landi og verkakonur henni engu síður. En við það að þetta fóik alt mistí atvinnuna, skifti það margfalt minna en ella við skósmiði, skradd- ara, úrsmiði og aðra iðnaðarmenn. En viðskifti alls þessa fólks við kaupmenn minkaði auðvitað að miklurh mun við þetta. Að öllu þessu athuguðu, virðist eigi sennilegt að það væru marg- ir sem óskuðu eftir þvi að togara- fiotinn, eða hluti hans, yrði seldur á ný. En meinið er að fjöldinn er hugsunarlaus um jafnvel helstu velferðarmál sín, og þó almenning- ur væri allur á móti sölu, gæti hún farið fram samt — landsstjóra- in gæti gefið leyfi til hennar — ef ekki væri í tfma svo um hnútana búið, að salan alls eigi gæti farið fram mótti vilja almennings. En hvernig eigi að fara að þvf að koma málunum þannig fyrir, v'erður Iýst í næsta blaði. 75,000 íílstennur eru notaðar árlega til ýmiskonar iðnaðar svo sem í hnífasköft, höf- uðkamba, biiljarðkúlur, stafhand- tök og pianó-„nótur". Mikill hlnti af þessu fílabeini eru fornar mamm- útstennur er finnast í jörðu, aðal- lega í Síberfu, en mammútinn va^* fílstegund ein, sem aú er útdauð. Þar eð viltum fílum fækkar rojög, gengur fflabein rojög til þurðar, og er álitið að eftir 1 eða 2 ára- tugi verði fflabein orðið sjaldséð- ur Varningur.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.