Morgunblaðið - 14.04.1989, Síða 6

6 B
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 14. APRÍL 1989
Mér
aóboróa
góóanmat
Laufey Steingrímsdóttir.
Ljósm: Morgunblaðið/Júlíus
■ egar lýstur saman göml-
um og nýjum sjónarmið-
um og allt stangast á verður afleið-
ingin ringulreið. Það er óskaplega
erfitt að vita ekki hvað maður á
að láta í sig. Sumir borða kannski
með vondri samvisku allskonar
matartegundir sem komist hafa í
fréttir vegna sagna um hugsanlega
óhollustu, og verður svo hreinlega
bumbult af of mikilli sektarkennd.
Þetta er ekki gott ástand. Stjórn-
völd hafa einhvern veginn skynjað
vandræði þegnanna í þessum efn-
um og hafa brugðið hart við. Þeir
ætla sér að höggva á hnútinn með
því að láta gera manneldiskönnun
mikla og móta stefnu í mataræði
landsmanna m.a. með tilliti til nið-
urstaðna hennar. Það er Laufey
Steingrímsdóttir næringarefna-
fræðingur sem hefur yfirumsjón
með þessari könnun. Blaðamaður
Morgunblaðsins gekk einn daginn
upp í heilbrigðisráðuneyti á fund
Laufeyjar til þess að ræða um
mataræði íslendinga við hana.
Telekkieftirsóknarvertað ,
vera ofgrannur
Laufey er grönn eins og reyr-
stafur og því varla stórtæk til mag-
ála og kæfubelgja. Þrátt fyrir hve
grannholda hún er segist hún ekki
gera sér mikla rellu út af matar-
æði sínu. „Mér finnst gaman að
borða góðan mat og geri það, en
ég hreyfi mig mjög mikið og borða
ekki mjög feitan mat," segir Lauf-
ey. „Þó ég sé svona grönn þá
finnst mér ekki neitt eftirsóknar-
vert að fólk sé alltof grannt, sér-
staklega ekki kvenfólk. Ég ber
óskaplega mikla lotningu fyrir
mannslíkamanum, starfsemi líka-
mans er ótrúlega sveigjanleg. Ef
litið er á mataræði ólíkra þjóða um
aldir þá sjáum við að fólki tekst
að halda ágætis heilsu á allskonar
mat. Ég hugsa til þessa þegar ég
sé hinar og þessar ráðleggingar
um að fólk verði að borða þennan
mat á þessum tíma og hinn matinn
á öðrum tíma, annars missi það
heilsuna. Hins vegar eru ákveðin
atriði sem þarf að hafa í huga, t.d.
að fæðið sé ekki of feitt. Reyndar
hefur íslenskur matur jafnan verið
talsvert feitur. Fólk þurfti fremur
fituna þegar það bjó í óupphituð-
um húsum og vann erfiða vinnu.
Nú er þessu á annan veg farið, við
sitjum flest í sjóðheitum húsum
og hreyfum okkur lítið, þess vegna
þuríum við minni fitu.“
Ég minnist á hin „erfiðu andlegu
störí" sem margir sinna núna og
spyr hvort hægt sé að örva og
næra heilann sérstaklega með ein-
hverjum fæðutegundum. „Það er
mikið skrifað um svokallað heila-
fæði. Ég held hins vegar að það
sé lítið sem hægt sé að gera í
þeim efnum. Það er helst að fólk
gæti þess að hafa nægilega mikið
af b-vítamínum í fæðinu," svarar
Laufey.
Stefnur í mataræði eru
sumum tilfinningamál
Mataræði er og hefur verið
mörgu fólki tilfinningamál. Ein-
staka menn virðast næstum fúsir
til þess að leggja líf sitt að veði
til þess að leggja einhverri ákveð-
inni stefnu í mataræði lið. í blöðum
undanfarin ár hafa t.d. oft sést til-
þrifamikil skrif harðsnúinna græn-
metisætna. Einnig hefur náttúru-
lækningastefnan verið ofarlega á
baugi á stundum. Ég spyr Laufeyju
um viðhorí hennar til slíkra mála.
„Fyrst þegar náttúrulækninga-
stefnan kom fram hér á íslandi,
þóttu viðhorf þeirra sem aðhylltust
hana mjög undarleg. Það fólk synti
sannarlega á móti straumnum. Sú
stefna var í upphafi meira byggð
á hugmyndafræði en vísindum.
Seinna hefur komið í Ijós að margt
er til í því sem náttúrulaekninga-
1. Byrjið á fárra mínútna upphitun.
Standið með fætur örlítið meira í
sundur en nemur breidd axlanna.
Beygið ykkur í mittinu, snúið til hægri
og teygið vinstri hendina í átt að
hægra fætinu. Haldið stöðunni í tíu
sekúndur. Farið í upphaflega stöðu
og teygið ykkur síðan í átt að vinstra
fætinum. Haldið þessu áfram þar til
vöðvarnir eru orðnir mjúkir.
2. Krjúpið á fjórum fótum, teygið
vinstri fótlegginn beint aftur. Krossið
fótlegginn yfir til hægri (efri mynd).
Beygið fótinn og færið fótlegginn yfir
til vinstri eins langt og þið getið án
þess að það verði óþægilegt. Endur-
takið þetta 10-20 sinnum og skiptið
síðan um fótlegg.
3. Liggið á bakinu með fótleggina
beina, en handleggina bogna svo það
eru olnbogarnir sem halda uppi líka-
manum. Lyftið báðum fótleggjum um
30 sm frá gólfi. Rúllið mjöðmunum til
vinstri og lyftið um leið hægri mjöðm
og rasskinn; um leið er fótleggjunum
sveiflað til vinstri. Farið aftur í upphaf-
lega stöðu og rúllið ykkur síðan til
hægri. Endurtakið æfinguna 20 sinn-
um án þess að gera hlé á milli.
4. Krjúpið með hendleggina beint
fyrir aftan ykkur, lófarnir snúa fram
til að halda uppi lærum og rasskinn-
um. Haldið búknum beinum, hallið
bakinu eins langt aftur og þið getið —
sveigið ekki bakið. Teygið síðan hand-
leggina fram til að ná jafnvægi og
reisið ykkur hægt í upphaflegu stöð-
koma nokkrar
'Fr æfingar fyrir
mjaðmirnar sem auðvelt
er að gera heima á stofu-
gólfi. Ef æfingarnar eiga
að koma að einhverju
gagni verður að gera þær
minnst þrisvar sinnum í
viku. Notið mottu til að
gera æfingarnar á.
Rætt við
Laufeyju
Steingríms-
dóttur
næringar
efnafræðing
I íslenskri tungu eru til margvísleg-
ir málshættir sem tengjast mat.
Það er heldur ekki að kynja því
öldum saman hímdi hér volaður
lýður sem átti það áhugamál helst
að ná sér í eitthvað matarkyns svo
hann gæti haldið áfram að þrauka
hér í kulda og trekk við tóvinnu
og rímnakveðskap með hugann
fullan af draumum um feita mag-
ála og kæfubelgi. Nú sitja afkom-
endur þessa hálfsoltna fólks og
berjast við afleiðingar af ofáti og
óhollri fæðu. Menn eiga víst ekki
lengur á hættu að missa tennurnar
af skyrbjúgi, miklu frekar að þær
hrynji úr fólki vegna sykuráts þess.
Feitir magálar og kæfubelgir eru
ekki f náðinni í dag. Fullir af mett-
aðri fitu sem getur hækkað kólest-
ról i blóðinu og valdið æðakölkun
og hjartasjúkdómum. í dag eiga
menn helst að vera örmjóir og lifa
á grænmeti, ávöxtum, brauði og
svolitlum fiski. Þetta hefðu þótt
fréttir fyrir forfeðurna sem gjarnan
þótti því meira til fólks koma sem
umfang þess var meira.