Morgunblaðið - 10.01.1993, Side 7

ÆA.
Þingholtabæirnir um 1872.
á sjúkra- og ellitryggingum sem
tóku við af öryggisleysi og hreppa-
flutningum. Mannsævin lengdist,
bamadauði rénaði, menntun varð
almenningseign; landið var að rísa
úr aldagömlu feni örbirgðar og vol-
æðis.
En það er vandi að gæta fengins
afla, hvort sem hann er matur eða
mannréttindi eins og þau tíðkast í
siðuðu þjóðfélagi. Og þeir sem stýra
dýmm knerri um stund, meðan
kastar úr éli, skyldu festa sér í
minni að í óðagoti er auðvelt að
glopra niður því sem áunnist hefur
fyrir þrautseigju og árvekni hinna
bestu manna.
Gleðilegt nýár, göfuga þjóð!
VÍN/Hvad býdur stcersti
vínútflytjandi Astralíu upp á?
Athyglisverðir
Astralir
Á DÖGUNUM bættust á sérlista vínbúðanna í Mjódd fjögur
vín frá Lindemans, einum Jiekktasta vínframleiðanda Ástral-
íu. Fyrir eru í verslunum ATVR áströlsk vín frá Penfolds og
Hardys en þetta er samt mjög kærkomin viðbót, ekki síst þar
sem nú er loks hægt að fá hreinan ástralskan Chardonnay.
Áströlsk vín hafa notið mikilla vinsælda í Evrópu undanfarin
ár og ekki að ósekju því yfirleitt eru þetta vín sem koma
mjög vel út samanborið við evrópsk vín á sama verði.
Lindemans var stofnað árið
1843 í Hunter-dalnum í
New Sputh Wales í suðaustur-
hluta Ástralíu af Henry John
Lindeman, skurðlækni í breska
flotanum. Lindeman rak lækna-
hmm stofu í dalnum
eftir að hann
hætti í flot-
anum og þar
sem hann
hafði ávallt
verið hrifn-
eftir Steingrím ari af létt-
Sigurgeirsson um þorðvín-
um en sterkum vínum ákvað
hann að hefja ræktun á eig-
in vínum. Fyrirtækið stækk-
aði hratt og er Lindemans
lést árið 1881 tóku synir
hans við rekstrinum.
Lindemans á nú vín-
ekrur í Coonawarra,
Hunter River og
Karadoc í New So-
uth Wales auk ekra
í þremur öðrum ríkj-
um. Fyrirtækið var
kjörið vínframleið-
andi ársins á sýn-
ingunni Internat-
ional Wine and Spi-
rit Competition í
London árið 1988.
Hér fást nú tvö
rauðvín frá Linde-
mans, Bin 50
Shiraz og St. Ge-
orge Cabernet Sau-
vignon, og tvö hvít-
vín, Bin 65 Char-
donnay og Gew-
urztraminer. Með
öllum þessum vín-
um er óhætt að
mæla mjög sterk-
lega; þau eru jafnt
á ótrúlega hag-
stæðu verði sem ein-
staklega góð. í krafti stærðar
sinnar tekst Lindemans að
framleiða vín í miklu magni á
fremur lágu verði en fórnar sem
betur fer ekki gæðunum fyrir
vikið. í vínunum fer saman nýja-
heimskraftur og evrópskur eleg-
ans; sól og suðrænir ávextir í
bland við silkimjúka eik.
Einfaldasta vínið er Gewurzt-
raminer, létt, einfalt og þægi-
legt hvítvín sem er skemmtilega
frábrugðið frændum sínum frá
Elsass í Frakklandi og kostar
þar að auki einungis 730 krón-
ur. Bin 65 Chardonnay er svo
líklega hið þekktasta af vín-
unum fjórum. Þetta er vin-
sælasta ástralska vínið á
útflutningsmörkuðum og
hefur hvarvetna hlotið mik-
ið lof. Hið virta bandaríska
víntímarit Wine Spectator
sagði það til að mynda
vera bestu kaupin sem
hægt væri að gera í
Chardonnay-vínum
vegna hins hag-
stæða verðs og
Decanter sagði
gæðin frábær mið-
að við verð. Hér á
íslandi kostar
þetta vín 960
krónur flaskan og
er óhætt að segja
að það eigi einnig
við hér að líklega
eru þetta ein bestu
kaupin sem hægt
er að gera í hvit-
vínum í dag.
Bin 50 Shiraz
er klassískt ástr-
alskt rauðvín
framleitt úr
Shiraz-þrúgum úr
dölunum Hunter
River, Coonaw-
arra og Barossa.
'Það eru einnig
góð kaup í þessu
víni þar sem það
kostar „bara“
___ 930 krónur. Tölu-
vert dýrara en samt ekki
dýrt miðað við gæði er svo St.
George Cabernet Sauvignon.
Flaskan af þessu þétta, bragðm-
ikla víni kostar 1.730 krónur
en það er þess virði.
ÞIÓDLÍFSÞANKAR /Er heidarleikinn ekki leib til frelsis?
HALFSAGANSÖGÐ
„Þeim var ég verst, er ég unni
mest,“ sagði Guðrún Osvífurs-
dóttir. í þessi orð hafa margir
landar hennar vitnað og það
þykir mér ekki skrítið. Stundum
f innst mér þessi orð nánast eins
og einkennisorð íslendinga. Við
fussum og sveium mest yfir þvi
sem okkur er kærast og stendur
okkur næst.
Hvernig hefur þetta ekki verið
með minningargreinamar.
Menn hafa óskapast yfir þeirri lág-
menningu sem lestur slíkra greina
á að bera vott um. Vissulega eru
þær ekki allar vel skrifaðar, en þær
eru líka oft skrif-
aðar af fólki sem
er mjög tilfinn-
ingalega skekið.
Eigi að síður hafa
þessar greinar
jafnan átt stóran
og tryggan les-
endahóp. Nú uppá
síðkastið hafa
mótstöðumenn minningargfeinanna
haft fremur hljótt um sig. Það er
kannski von, líklega eru þeir komn-
ir í annað. Nú virðast þeir upptekn-
ir við að fussa og sveia yfir öllum
æfísögunum sem spretta fram und-
an liprum fingrum tölvuglaðra
manna, hver á fætur annarri. Þessi
bókmenntagrein er af mörgum litin
homauga. Einn morguninn hlustaði
ég á mjög hneykslaða konu flytja
pistil í útvarpið, þar sem hún fór
hinum hæðilegustu orðum um æfí-
sögur. M.a. talaði hún í heldur niðr-
andi tón um rithöfunda sem lengi
hefðu gamnað sér við skáldagyðjuna
□
eftir Guðrúnu
Guðlaugsdóttur
en væm nú komnir í æfísögubrans-
ann. Orð hennar flugu út í loftið
þar til hið síðasta dó út, en enduróm-
ur af þeim sat eftir í huga mér.
„Hvað er svona ómerkilegt við æfí-
sögur?“ Hugsaði ég aftur og aftur.
Eftir nákvæma íhugun kom svarið
til mín. - Það er ekkert ómerkilegt
við æfísögur.
Einu sinni þóttu bækur Guðrúnar
frá Lundi ómerkileg lesning, það
þótti hálf fyrirlitlegt að leggja sig
niður við lestur slíkra sveitarómana.
Langt er síðan Guðrún fékk upp-
reisn sinnar bókmenntalegu æm.
Nú viðurkenna menn að hún hafi
sem rithöfundur kunnað margt fyrir
sér. Hún skrifaði bara um efni sem
íslendingum hugnaðist ekki þá. Það
var einfaldlega of stutt síðan þeir
skriðu út úr moldarkofunum og þeir
vildu ekki vera minntir á fortíð sína.
Æfiminningar nútímans tengjast
þessu á einhvem hátt. Eitthvað í
þeim fer í taugamar á „betri“ helm-
ingi þjóðarsálarinnar. Hvað það er
veit ég ekki, kannski þarf að kom-
ast einhver fjarlægð á þær til þess
að það skýrist. En þegar þetta er
skoðað vakna spurningar eins og:
Em sögur verri af því þær eiga að
vera sannar? Nei, það getur ekki
verið. Gæði sagna ráðast af þeim
tökum sem efnið er tekið, en ekki
hvort efniviðurinn á sér augljósar
rætur eða ekki. Ef út í þetta er
farið eiga allar sögur sér æfisögu-
legar fyrinnyndir. Ekkert verður til
úr engu. Ég er líka á því að engar
sögur séu eins miklar skáldsögur
og æfisögur. í þeim er alltaf hálf
sagan sögð og kannski enn minna.
Komi fólk fram undir nafni fer það
ósjálfrátt að skapa af sér þá mynd
sem því geðjast í einhveiju tilliti að.
Sannleikurinn er afstæður, æfísögur
em líka afstæðar. Sú persóna sem
þær segja frá er ekki hin raunvem-
lega persóna, heldur sú persóna sem
viðkomandi vildi vera. Noti fólk hins
vegar þætti úr æfísögu sinni inn í
„skáldverk“ þá er oft um að ræða
mun naktari og nánari frásagnir en
maður getur fundið í nokkmm „æfí-
sögurn". En það er ekki á vísan að
róa þegar svo er um hnútana búið,
lesandinn getur aldrei vitað fyrir
víst hvaða atriði er beint frá lífs-
reynslu höfundar sjálfs komið og
hvað ekki. Hins vegar getur lesandi
æfísagna haft þá þumalputtareglu
við lesturinn að aldrei sé nema hálf
sagan sögð og óhætt sé að treysta
að þær ástæður sem sögumaður
gefur upp fyrir breytni sinni séu
rækilega fegraðar og jafnvel stað-
færðar. Oft er þetta ekki gert með-
vitað. Þá vill fólk að hlutimir séu á
einhvem veg og leitast við að hafa
þá þannig ómeðvitað.
Hinn stóri lesendahópur æfísagna
bendir til að þær slái á strengi innra
með þessari þjóð sem henni líkar
að hlusta á óminn af. Þess vegna
ættum við ekki að vera með þessi
ólíkindalæti, sala og Iestur æfísagna
sýnir svo ekki verður um villst að
okkur þykir vænt um slíkar sögur,
þær passa fyrir okkur. í stað þess
að eyða kröftunum í fuss og svei
væri skynsamlegra að reyna að
stuðla að því að æfísögur væm sem
best úr garði gerðar. Það er yfír-
leitt affarasælast í lífinu að gangast
heiðarlega við tilfínningum sínum,
horfa beint framan í þær og játa
tilvist þeirra. Það er eina leiðin til
þess að verða frjáls af þeim.
ADnm #-
Laugavegi 47