Morgunblaðið - 11.11.1995, Blaðsíða 4

Morgunblaðið - 11.11.1995, Blaðsíða 4
4 D LAUGARDAGUR 11. NÓVEMBER 1995 MORGUNBLAÐIÐ + Efnið bíður handa þinna Guðmundur Benediktsson hefur veríð starf- andi myndhöggvarí frá því snemma á sjötta áratugnum. Þóroddur Bjarnason talaði við hann í tilefni yfírlitssýningar á verkum hans sem verður opnuð í Listasafni íslands ídag. EFNIÐ bíður handa þinna að þú farir um það höndum það sagað, sorfið, hitað, hamrað og saman fellt. Listamaðurinn fjarlægur áhorfandanum Þetta er kvæðið „Járn" sem er fyrsta kvæði af þremur sem Guð- mundur Benediktsson orti og lýsir- vinnuferlinu við þau þrjú meginefni sem hann vinnur verk sín í og sjá má á sýningunni. Andinn í kvæðinu er kannski lýsandi fyrir látleysi lista- mannsins gagnvart listinni og hvernig hann horfir á verk ina helsta drifkraft- inn við sína listsköpun og ánægjan henni fylgjandi. Haustsýningar og ein einkasýning Nafn Guðmundar hefur ekki farið hátt ef miðað er við samtímamenn hans marga. Hann hefur haldið eina einkasýningu, árið 1957, en tekið þátt í fjölda samsýninga og ber þar hæst haustsýningar FÍM, Félags íslenskra myndlistarmanna, sem haldnar voru árlega um margra ára skeið í Lista- mannaskálanum og seinna á Kjarvals- stöðum og í Norræna húsinu. Einnig sýndi Guðmundur á nokkrum samsýn- ingum Septem hópsins á níunda ára- tugnum. • Var ekki alltaf sérstakt andrúms- loft á þessum FÍM samsýningum í Listamannaskálanum? „Jú það var alltaf stemmning að sýna þarna. Félagið stóð alveg að þessu sjálft að öllu leyti. Sýningarnar voru vel sóttar enda var ekki eins mikið um sýningarhald á þessum tíma eins og er í dag og lítið um einkasýn- ingar." Af hverju hefur þú á öllum þínum ferli aðeins haldið eina einkasýningu? „Ja, það hefur nú bara æxlast þann- ig. Maður var alltaf svo upptekinn í haustsýningunum. Þær hentuðu mér vel og ég kunni ágætlega við það að sýna með öðrum. Það togaði aldrei neitt í mig að halda einkasýningar. Árið 1984 - 1990 sýndi ég með Sept- em hópnum. Ég hef aldrei beinlínis verið talinn með í þeim hópi en marg- ir í hópnum voru og eru góðkunningj- ar mínir og þeir buðu mér að sýna með sér. Eg hafði mjög gaman af því," sagði Guðmundur. Guðmundur er menntaður hús- gagnasmiður og má sjá þess merki á vönduðum vinnubrögðum í högg- myndum hans. Hann hóf nám í mynd- Iist í Myndlistarskólanum f Reykjavík árið 1950 þá 28 ára gamall. Þar stund- aði hann nám til ársins 1956. Meðal leiðbeinanda hans á því tímabili voru Ásmundur Syeinsson myndhöggvari og Hörður Ágústsson listmálari en með honum og fleiri samnemendum fór hann í námsferð til Parísar, þar sem hann kynntist helstu þreifmgum á þeim tíma í listheiminum, og tók með sér heim til íslands hugmyndir konkretlistarinnar og fór að vinna verk í svipuðum anda. Einkum vann hann í járn þar sem hann leitaðist við að teikna í rýmið með fínlegum járn- teinum sem hann sauð saman og mynduðu ákveðna byggingu. Guðmundur segist hafa ferðast töluvert um ævina.og hefur þá sótt söfn og fylgst með því heísta sem er að gerast í listinni. Hvernig líst þér á það sem er að gerast í dag? „Mér líst ágætlega á það, það er breidd í þessu.". Skissarðu myndirnar þínar á blað áður en þú vinnur þær? „Já yfirleitt geri ég það. Þó spila ég stundum af fíngrum fram beint í efnið. Stundum bý ég til skapalón og Helgi Tómasson í viðtali við New York Times Morgunblaðið/Árni Sæberg GUÐMUNDUR Benediktsson myndhöggvari. saga út formin eftir því og þá verð ég að vita alveg hvernig myndin á að vera fyrirfram." Áttu skissurnar, geymirðu vinnu- teikningamar? „Já sumar en ég hef ekkert sýnt þær. Það væri ef til vill hægt að gera það seinna meir." • Hægt að skrúfa í sundur Nú síðustu árin hefur listamaðurinn unnið í við. Þau verk samanstanda af nokkrum viðarbútum sem hann hefur unnið í strendinga, málað svarta og skrúfað saman með teinum og róm úr ryðfríu stáli. „Eg vinn þessi verk yfirleitt í furu og mála svo viðinn svartan. Mér fannst það fara best þannig og ég næ meiri þyngd í verkið. Eldri verk sem ég hef unnið í tré eru að mestu úr harðviði enda af öðru tagi, fígúrur og slíkt og svo pússaði ég þau og slíp- aði," segir Guðmundur og brosir. Ef ég keypti verk af þér en hefði ekki pláss fyrir það í íbúðinni minni gæti ég þá skrúfað það í sundur og geymt inni í geymslu til betri tíma? Já, já, það gætirðu gert, það er ekkert rnál. Hann hefur einnig unnið í gifs og þá á svipaðan hátt og í koparinn, en þar eru formin ögn lífrænni. Punkta- suðu hefur hann einnig notað en þar er efninu hlaðið upp á tein með log- suðu Iíkt og verið sé að hlaða litlum leirkúlum utaná grind sem hefur verið fyrirfram mótuð. „Ég gerði töluvert af þannig höggmyndum um tíma," sagði Guðmundur. Hann hikar heldur ekki við að nota skemmtileg form sem falla til, til dæmis eftir logskurð, af öðrum verk- um. Meðal verka á sýningunni er ein- mitt eitt slíkt verk og þar hefur hann ekki mikið átt við efnið í Iokaútfærslu verksins. „Maður er ekkert að pússa það neitt til, það er í lagi eins og það kemur fyrir," sagði hann. Hyernig vinnurðu, ertu alltaf að? „Ég reyni að gera eitthvað á hverj- um degt" Hvað er það sem heldur mönnum að listsköpun? , „Ég held það sé bara^ áhuginn, og ánægjan af að vinna. Ég hef alltaf verið vinnusamur. Systir mín og frænkur vinna til dæmis mikið og hafa ánægju af, prjóna og þess hátt- ar, þannig að þessi vinnusemi er í ættinni. Sérðu fyrir þér hvernig verkin þín eiga eftir að þróast á næstu árum? "Nei, ég veit það nú ekki. Ég held eitthvað áfram í viðnum og fer svo kannski aftur yfir í eirinn, hver veit. Ég held bara mínu striki." Sýningin opnar í dag kl. 15 og stendur til 20. desember. Flokkurinn er spegilmynd mín Helgi Tómasson NYLEGA birtist viðtal við Helga Tómasson hjá San Francisco-ballett- inum i New York Times í tilefni af sýningu dans- f lokks lians í New York. I viðtalinu er ferill Helga rakinn, sagt er að árið 1984 hafi Helgi haf nað boð- um um að taka við stjórn konung- lega ballettsins í Danmörku og bal- lettflokks óperunnar í París, sem Nureyev hafði stjórnað áður. „Helgi hafnaði þessum boðum frá tveimur af helstu klassísku ballettflokkum heims svo hann gæti unnið með San Francisco ballettinum, virtum flokki sem hann hef ur lyft upp á alþjóðlegt svið." I viðtalinu segist Helgi vera viss um að hafa valið rétt: „Ég hef ði ekki getað sett mark mitt á hinn konunglega ballett Dan- merkur á jafn afgerandi hátt og ég hef gert hér. Ég hef kom- ist að því að í San Francisco get ég látið dansarana dansa eins og ég vil í þeim verkum sem ég kýs. Flokkurinn er eins og speg- ilmynd af sjálfum mér, þetta hefur verið mjög skapandi. Okkar dansarar eru auk þess opnari en dansarar í Evrópu, þeir vilja kynnast ólíkum dans- höfundum." Greinarhöfundur, Anna Kisselgoff, seg- ir að undir stjórn Helga hafi San Francisco-ballettinn öðlast sinn eigin stíl. Með sífellt vandaðri verkefnaskrá, sem inniheldur verk eftir nútímadanshöfunda á borð við Mark Morris, Rodeo eftir Agnes de Mill, stór- verkum frá 19. öld og verkinu Rómeó og Júlíu eftir Helga sjálfan, hefur flokkurinn svarið sig í ætt við aðra bandaríska dansflokka. Kisselgoff segir að dansstíll flokksins sé nýklass- ískur og greinilega undir áhrif- um frá árum Helga sem aðal- dansara hjá Balanchine við New York City Ballet. I greininni segir að Helgi hafi lagt höfuðáherslu á gæði hreyfinga dansara sinna. Krafa Balanchines um einlægan klass- ískisma er fyrirmynd Helga, að mati Kisselgoff, en áhrif frá Veru Volkova, sem var aðal- kennari við konunglega danska ballettinn til 1975 og einn af kennurum Helga, eru hins veg- ar ekki jafnljós. Helgi segir að Volkova, sem hann kynntist reyndar í ballettskóla Balanchi- nes í New York, haf i verið sér opinberun. „Ég man hvernig hún lét mann einbeita sér að handahreyfingum með því að segja okkur að hugsa um að við lyftum hvítri dúfu til flugs með hendi okkar." Helgi segir að Balanchine hafi einnig notast við ýmsar myndlíkingar við kennslu en þær hafi iðulega verið tengdar tónlist. Helgi segist muna eftir því að þegar hann dansaði eftir tónlist Tchaikovskys í Themes and variations hafi Balanchine sagt honum að ímynda sér tón- listarmenn sem gengu um kaffi- hús Monte Carlo og spiluðu tregasöngva. Þannig vildi hann reyna að ná fram flæði í dansin- um. Helgi segir að þetta séu sínir helstu áhrifavaldar þótt áhrif in muni ef til vill birtast með mis- munandi hætti. Greinarhöfund- ur segir að Helgi leggi meiri áherslu á búkinn og hendurnar en Balanchine í dansstjórn sinni. Hann sé einnig uppteknari af (ilfinningatjáningu dansarans en kennari sinn auk þess sem sérkenni hvers dansara skipti hann miklu. Kisselgoff segir að sé litið yf ir f eril Helga f ái hún það á tilfinninguna að hann semji dansa með dansarana í huga en ekki ákveðna hugmyndafræði. Hann kann að hafa mótað San Francisco-ballettinn í sína eigin mynd, bætir Kisselgoff við, en það er jafnljóst að samstarf hans við dansara flokksins er óeigingjarnt. K; J E J? _æ B ská sýn Ion ólst er 1 ull Kei har og in 1 nen esk esk og ver og gæ og flut Rúi stei insi Rúi uni inn ÞAÐ ERU ekki margir íslending- ar sem eiga gallerí úti í hinum stóra heimi. Gallerie Vermillion á Upper Tooting Road í suðvestur London er þó í eigu íslenskrar mynd- listarkonu, Helgu Láru Haraldsdótt- ur, sem hefur numið og starfað í London. Galleríið er í þrílyftu húsi við fjölfarna verslunargötu og býr Helga Lára á efri hæðum hússins. Nýlega var opnuð sýning í galleríinu á verkum átta íslenskra kvenna sem eiga það sameiginlegt að hafa allar lært myndlist í Bretlandi og hafa búið þar í mörg ár. Islensku konurnar eru: Karolína Lárusdóttir, sem sýnir grafíkmynd- ir, Ásta Kristinsdóttir, sem vinnur mannamyndir úr lopa, Borghildur Anna Jónsdóttir og Nanna Dýrunn Björnsdóttir, sem sýna málverk, skúlptúristamir Guðrún Nilsen og Helga Lára Haraldsdóttir og Ólína Weightman, sem á útsaumsmyndir á sýningunni, og Skúlína Kjartans- dóttir, sem er málmsmiður. Að sögn Helgu Láru sérhæfir galleríið sig í framsækinni nútíma- list. Til að undirstrika það sækir galleríið nafn sitt í sterkan og djarf- an rauðan lit, vermillon. Nafnið á vel við sýningu íslensku kvennanna sem Helga Lára segir að sé hálf- gerð rauðsokkusýning en þema sýn- ingarinnar er konan og líf hennar. Toffee Noses Þegar gengið er eftir Upper Toot- ing Road er ekki hægt að komast hjá því að reka augun í gallerí- gluggann hennar Helgu Láru. Glugginn er byggður út á gangstétt- ina og dregur að sér athygli með voldugum skúlptúr úr málmlituðu gifsi eftir Guðrúnu og ljáslifandi andlitum unnum úr lopa af Krist- leifi á Kroppi og rithöfundinum Ann McKinley, eftir Ástu. „Eg opnaði fyrstu sýninguna í vor með verkum eftir listamenn frá ýmsum þjóðlöndum. Það voru marg- ir sem sýndu áhuga á að vera með verk á þeirri sýningu," segir Helga Lára þar sem hún stendur fyrir framarf eitt verka sinna sem hún kallar „Toffee Noses". Verkið sem er súrrealískt sýnir nef innrömmuð í lítil plussklædd box sem vísa til stúka í óperu. (En sá sem er með toffee nose er snobb- aður og er verkið ádeila á menning- ardekur.) „Tildrögin að stofnun gallerísins eru þau að mig langaði til að setja á fót gallerí þar sem ég kynnti unga og efnilega listamenn sem eru að gera nýja og ferska hluti, en ég hef einkum áhuga á framúrstefnulegri list, sérstaklega skúlptúrum. Ég leit- aði lengi að hentugum stað fyrir galleríið en ég vildi hafa það ein- hvers staðar þar sem væru ekki mörg gallerí fyrir. Ég hef ekki orðið fyrir vonbrigðum með staðsetning- una því fólkið sem fer hér um hefur sýnt sýningunum mikinn áhuga. Það staldrar við gluggann og kemur inn til að skoða og skilgreina verkin. Það finnst mér mjög gaman." Ólíkir listamenn Meðan við erum að tala saman tínast inn nokkrar af íslensku lista- konum sem eiga verk á sýningunni. Þær eru Borghildur Anna, Ólína, Nanna og Guðrún. Hinar búa of Iangt í burtu eða eru vant við Iátnar og komast ekki á fund okkar. Guðrún Nilsen hefur búið í Lond- on í sex ár. Hún vinnur einkum í tré og gifs. Verk hennar eru „narra- tive" eins og hún orðar það. Þegar við spyrjum hvað það tákni, segir hún: „Ég á ekki auðvelt með að útskýra það. En ég set upp ákveðið form, og fólk á að reyna að sjá út hvað verður ef hluturinn fer af stað." Guðrún hefur sýnt víða á samsýn- ingum í London og í Akademíunni í Bristol, ár hvert. Henni hefur tvisv- ar verið boðið að setja upp skúlp- túra í London. í annað skiptið við Design Museum niður við Butlers Warf. í því tilviki var ætlast til að listamaðurinn fjármagnaði verkið en fengi heiðurinn af því að hafa það fyrir framan safnið. Af því varð þó ekki vegna vöntunar á fjár- magni, að sögn Guðrúnar. Hitt verk- ið verður sett upp á næstu mánuðum við University of East London. Þetta er geometrískt verk unnið í tré og gifs. Verm listag Rétt utan við miðborg I lensk kona listagalleríið' Einarsdóttir leit við í g við eigandann, Helgu Li og fjórar íslenskar listak um þessar rr Það muna eflaust margir eftir Nönnu Björnsdóttur sem lengi starf- er aði sem sýningarstúlka í Bretlandi. og Nanna venti sínu kvæði í kross og ya hefur stundað myndlist í mörg ár, Ísí einkum höggmyndalist og unnið í vic leir og tré. Samhliðarnyndlistinni annast hún kennslu. Á sýningunni go á hún málverk sem hún málaði eftir rm dvöl á íslandi í fyrrasumar. Te „Ég dvaldi að Skaftafelli í nokkra ini daga og þetta er afraksturinn," seg- mi ir hún og bendir á myndirnar sínar. ml „Þetta eru ævintýramyndir, sem sýna galdrana í grjótinu, ísnum og úti í loftinu. Það er svo mikið líf í náttúr- un unni," bætir hún við. Nanna var með einkasýningu í sa Butlers Warf í fyrra í tilefni af lýð- As veldisafmælinu, einnig hefur hún ár tekið þátt í ýmsum samsýningum á ke Bretlandi. sír Ólína Weightmann áður Thor- ke oddsen sýnir útsaumaðar myndir á ná sýningunni í Vermillion. ha „Ólína er stelpa sem kom til Bret- fy lands sem au pair, en giftist Eng- V< lendingi og settist hér að," segir Bí Borghildur Anna, þegar hún kynnir okkur. ná

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.