Morgunblaðið - 18.11.1995, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 18.11.1995, Blaðsíða 6
6 C LAUGARDAGUR 18. NÓVEMBER 1995 MORGUNBLAÐIÐ Nýjar bækur • ÚT ER komin bókin Þú ert mía Selma Rún og læknarnir ætia að bjargaþér eftir Ólöfu de Bont Ólafs- dóttur. Bókin er ástar- saga móður til fatlaðs barns og segirfráþví hvernig óttinn og loks vissan um að ungu lífi ljúki,' heltekur móður- hjarta. „Hrífandi saga úr lífi sam- ferðarmanns sem skilur eftir spurningar um samfélag okkar", segir í kynningu. Bókin erlll síður, prentuðhjá Prentþjónustunni. Útgefandi er höfundur. • ÚT er komin Afrek Berts eftir Anders Jacobsson og Sören OIs- son. Þýðandi er Jón Daníelsson. Þetta er fimmta bókin um Bert. Fyrri bækurnar urðu allar met- sölubækur. „Það kemur engum á óvart enda er Bert óviðjafnanleg- ur. Nú er hann orðinn 14 ára og Emilía skiptir mestu máli í lífi hans. Nema . . . náttúrulega skellinöðrur. Skólinn er hins vegar andstæða lífsins." Útgefandi er Skjaldborg hf. Verð 1.380 kr. • ÚTer komið smásagnasafnið Litla skólahúsið eftir bandaríska rithöfundinn Jim Heynen. Hann hefur sent frá sér smásagnasöfn - og einnig nokkrar ljóðabækur. Sögur hans njóta nú vaxandi vin- sælda í Bandaríkjunum en sumar- ið 1984 kom hann til íslands og las þá upp úr verkum sínum fyrir íslenska áheyrendur. Sögurnár, sem flestar eru ör- stuttar, gerast í sveitahéruðum Iowa og greina frá lífi drengjanna á akuryrkjubýlunum á sléttunni og óvæntum uppátækjum þeirra. „Samt eru þær ekki „drengjasög- ur" í venjulegum skilningi, þær spanna víðara svið en sýnist í fyrstu", segir í kynningu. Gyrðir Elíasson, rithöfundur, valdi sögurnar og íslenskaði. Útgefandi er Hörpuútgáfan. Bókin er 151 bls. Ljósmynd á kápu: Pétur Eiðsson. Prentvinnsla Oddihf.Verð 1.780 kr. • SOSSA litia skessa heitir nýút- komin bók eftir Magneu frá Kleifum, sjálfstætt framhald af verðlaunabókinni Sossa sólskins- barn. Sossa hefur elst og þroskast, hún er sjálfstæð í hugsun og hikar ekki við að rísa upp gegn hvers kyns ójöfnuði. Sossa eignast vin- konur og systk- inahópurinn held- ur áfram að stækka svo iitli bær- inn iðar af lífi og framtíðin bíður með fögur fyrirheit. Sagan ermyndskreytt afÞóru Sigurðardóttur ogprentuð hjá Scandbook í Svíþjóð. Bókin kostar 1.380 kr. Mál ogmenninggefur út. • KOMIN er út unglingabókin Meðan skútan skríður eftir Ey- vind P. Eiríksson. Þetta er sjálf- stætt framhald af i sögunni Á háska- slóð og segir hér ! áfram af bræðr- unum Begga og Gagga sem eyða nú í annað sinn sumarfríi um borð Blikanum. Þeir sigla um Eystra- salt ásamt pabba sínum og lenda í ýmsum ævintýrum. Útgefandi er Mál og menning. Margrét E. Laxness gerði kápu ogmyndir. Bókin erl31 bls., prentuðhjá Scandbook íSvíþjóð. Magnea frá Kleifum Eyvindur P. Eiríkssmi Ástarjátning BOKMENNTIR Ljóösaga Ég kyssi f ótspor þín eftir Þorstein Stefánsson, Birgitte Havrings Biblioteksforlag, 1995-239 bls. Ljóðsagan er eitt elsta form bókmenntanna og fágæt nú á dögum. Það er engu líkara en hún hafi kvatt okkur að mestu með hetjum sínum, goðsagnakenndri frásögn og hástemmdum stíl upp- hafinnar og ljóðrænnar ræðu. Því vekur það athygli að enn skuli gefin út ís- lensk ljóðsaga og það af dönsku forlagi. Ég kyssi spor þín er raunar seinni hluti stærra verks eftir Þorstein Stefánsson sem um langan aldur hefur dvalið í Dan- mörku og unníð þar að ritstörfum. Raunar á ljóðsaga Þorsteins ekki svo ýkja margt skylt við hina klass- ísku ljóðsögu, þótt hún sé það að vissu leyti að forminu til, hvorki hin erlendu hetjukvæði né ís- lenskan eddukveðskap eða rímur. Hér er miklu fremur fléttuð úr hversdagslegri ævisögu aðalper- sónanna harmræn ástarsaga líkt og gerist í skáldsögum. Dregnar eru upp stuttmyndir af samlífi hjóna. Þetta er einlægur skáld- skapur en einfaldur þar sem smá- atvik eru látin túlka djúpar til- finningar. Skáldið skoðar ástina í ljósi vona og vonbrigða, sigra Þorsteinn Stefánsson og ósigra en einkum fórnarlundar eiginkonunnar. Umfram allt hvílir þó skugginn af dauða hennar yfir ljóðsögunni. Hetjuleg og langvinn barátta við krabbamein er megi- nefni seinni hluta ljóðabálksins og raunar kjarni hans. Sannast sagna gengur Þorsteinn býsna nærri lesendum með nákvæmum lýsingum sínum á hinu þjáningar- fulla dauðastríði. Samt sem áður er kvæðið einhvers konar hreins- un andans og hefur ekki síst per- sónulegt gildi. Það er uppgjör við mikinn sársauka og missi en jafn- framt ástarjátning: Þú ein, þú ein, bréfin þín, miðarnir þínir mér það veittu. Augnablik ákafrar gleði. Þú ein, þú ein. Form ljóðsögunnar er látlaust og einfalt. Lítið er um líkingar og önnur stílbrögð, mest byggt á einföld- um myndum. Kvæðin eru órímuð og ljóð- stafasetning óreglu- leg. Sömuleiðis er hrynjandi óregluleg og á stöku stað jafn- vel dálítið stirðleg. Það er því fyrst og fremst ástarsagan sem bindur verkið saman. Ljóðsagan, Ég kyssi fótspor þín, er einlæg og nærgöngul frá- sðgn um ástina, dauðann og sorg- ina. Gildi hennar er umfram allt fólgið í túlkun djúpra tilfinninga, hamingju og sársauka. SkaftiÞ. Halldórsson. Nýjar bækur Skáldsaga um vesturfara ÚT ER komin bókin Híbýli vindanna skáldsaga um vesturf- ara eftir Böðvar Guð- mundsson. Þar segir af Ólafi nokkrum víól- ín sem kenndur er við hljóðfærið sem Jör- undur hundadagakon- ungur gaf föður hans á leið sinni úr landi en að fiðlunni frátal- inni er fátt konunglegt við lífshlaup Ólafs í Borgarfirði og norðan heiða. í kynningu segir: „Loks kemur að því að Olafur og kona hans, Stein- smiðjunni unn, gefast upp á fátækrabaslinu, Sigurborg kveðja eymdina á íslandi og 3.880 kr. BOÐVAR Guðmundsson ákveða að hefja nýtt líf í auðsæld Vestur- heims. Á ferðalaginu yfir hafið og á öræf- um Ameríku skiptast á skin og skúrir en að lokum kemst land- nemahópurinn á eigið land vestan Winnipeg-vatns og stofnar þar nýlendu í nágrenni yið indíán- ana: Nýja-íslandi." Útgefandi er Mál og menning. Híbýli vindanna - skáldsaga um vesturfara er 336 bls., unnin í Prent- Odda hf. Kápuna gerði Stefánsdóttir. Verð Sólin í baðvatninu KOMIN er út tjóðabók eftir Gunnhildi Sigur- jónsdóttur er nefnist Sólin dansar í bað- vatninu. Þetta er fyrsta bók höfundar og hefur að geyma fjörutíu ljóð sem ort eru á tuttugu ára tímabili. í kynn- ingu segir: „Efni- viðurinn er gjarnan sóttur til þeirra ólíku staða sem skáldið hef- ur dvalið á, Boston, Krít, Jamaika, Gríms- Gunnhildur Sigurjónsdóttir nesi og víðar, en fyrst og fremst eru ljóðin innblásin af ferðalög- um um hina innri heima." Útgefandi er sjálfs- útgáfuforlagið And- blær. Kápu gerði Sveinbjörn Gunnars- son. Bókin er prentuð í Prentsmíði. Bókin fæst hjá höfundi, Ey- mundsson, Máli og menningu og Bóka- vörðunni. Hún kostar 1.500 krónur. Trú og líf kaþólsku kirkjunnar BOKMENNTIR Trú mál KAÞÓLSKUR SIÐUR Kirkjan, kenningin, kölluniu eftír Catharinu Broomé. Þýðandi Torfi Ólafsson. Dreifing: Kaþólska bóka- búðin. Þorlákssjóður 1995 - 368 síð- HÖFUNDURINN, systir Charina Broomé O.P., fæddist í Stokkhólmi 1923. Foreldrar hennar voru ka- þólskir Svíar. Hún gekk í Dominik- anaregluna 1947 í Frakklandi. Frá 1950 hefur hún starfað í Svíþjóð við kennslu, fyrirlestrahald, ritstörf og stjórnun kyrrðardaga. Hún átti lengi sæti í ritstjórn Katolsk Kyrko- tidning, málgagns kaþólskra Svía, en hefur auk þess fjallað um samfé- lagsmál í útvarpi, sjónvarpi og bók- um um truarieg málefni. Catharina Broomé er afkastamikill rithöfund- ur, sem hefur ritað fjölda bóka og greina um trúarleg mál, auk þýð- inga og ritunar kennslubóka í sam- starfi við aðra aðila. Hún var kjörin heiðursdoktor í guðfræði við Upp- salaháskóla 1989. Markmiðið með ritun þessarar bókar er að gefa lesandanum innsýn í margbreytileika kaþólsku kirkj- unnar sem kirkju og stofnunar, guðfræði hennar og trúarlíf. Bókin skiptist í 6 meginhluta: Kaþólsk trú, Kristilegt líf, Náð og sakramenti, Úr kirkjusögunni, Saga kaþólsku kirkjunnar .á íslandi og Kirkjan sem stofnun. Kaþólsk trú fjallar um upphaf kirkjunnar og hvernig boðskapur hennar og tilbeiðsla tengist postul- unum og gegnum kynslóðum trú- bræðra. „Einingin og sambandið við postulana (potulleikinn) er grundvallaratriði þess hvernig kirkjan lítur á sjálfa sig og hlutverk sitt." (bls. 20). Utskýrt er hvað átt er við, þeg- ar talað er um að kirkj- an sé heilög og ka- þólsk. Guðshugtakið er einnig útskýrt, svo og hugtökin sköpun og endurlausn og manns- skilningur kaþólsku kirkjunnar. Gerð er gfein fyrir lífinu eftir dauðann og kenning- unni um hreinsunareld- inn, sem sagður er ástand eða ferill, en ekki staðUr (bls. 44). Útskýrt er hvernig María, höfuðdýrlingur kaþólskra, var getin og fædd synd- laus. Krístilegt líf fjallar um helstu kenningar kaþólsku kirkjunnar sem tengjast guðsdýrkuninni, að sakra- mentunum slepptum. Þar eru tekin fyrir efni eins og trú, von, kærleik- ur, bæn, Maríudýrkun og hvernig menn og konur eru tekin í hóp dýrl- inga og þýðingu þeirra fyrir trúar- líf kirkjunnar. í framhaldi af því er fjallað um kaþólska siðfræði. Sérstök grein er gerð fyrir skrifum hinna ýmsu páfa um þjóðfélagsmál sfðustu 100 árin, og helstu áherslur páfabréfa um þessi efni. í Náð og sakramenti er gerð grein fyrir sakramentum kirkjunn- ar. • Úr kirkjusögunni er saga ka- þólsku kirkjunnar í stuttu máli. Þar er m.a. fjallað um siðaskiptin út frá kaþólsku sjónarhorni og Lúther gefið rétt í miklu af gagnrýni sinni á kirkjuna á sínum tíma, þó að hann sé sakaður um að hafa verið „blindur á fjðlda raunverulegra verðmæta í kaþólsku kirkjunni" (bls. 179), án þess að það sé út- skýrt nánar. Höfundur telur að eft- ir Vatikanþingið hið síðara (1962- Torfi Ólafsson 1965), hafí kaþólska kirkjan og hin lút- herska nálgast svo mjög, að spurningin vakni: „Hversu lengi eigum við að halda áfram að lifa í aðskild- um samfélögum?" (bls. 183). ; Kristniboð og út- breiðsla kirkjunnar utan Evrópu eru rakin á 25 blaðsíðum. Gert er grein fyrir rökum kaþólsku kirkjunnar fyrir tilveru páfaemb- ættisins og kenning- unni um óskeikulleika páfa. Að lokum er stuttur þáttur um austurkirkjurnar. Gunnar F. Guðmundsson sagn- fræðingur ritaði kaflann Saga Ka- þólsku kirkjunnar á íslandi, ágrip. Þar rekur höfundur komu kristni til landsins og þróun hennar, siða- skipti og tilraunir kaþólsku kirkj- unnar til að ná fótfestu hérlendis á ný, sérstaklega á 19. og 20. öld, tilurð hennar á ný sem kirkju og biskupsdæmis og áhrif síðara Vat- ikanþingsins á kirkjulífið á seinni árum. Stofnanir hennar fá einnig umfjöllun. Síðasti meginhlutinn, Kirkjan sem stofnun, fjallar um öll helstu kirkjuþing kaþólsku kirkjunnar og mikilvægustu niðurstöður þeirra. Einig er drepið á mikilvægustu atr- iðin í skipulagningu kirkjunnar, s.s. um kúríuna og stofnanir hennar, páfastól og deildir hans og ráð. Ýmis hugtök, sem varða klaustur- reglur kirkjunnar eru útskýrð í nið- urlagi bókarinnar. Aftast í bókinni er nytsöm rita- skrá um kaþólskan sið og góð atrið- isorðaskrá. Fjðldi mynda prýðir bókina, margar frá Islandi. Bókin Kaþólskur siður gefur í stuttu máli innsýn í öll meginatriði kaþólsks átrúnaðar og kaþólskrar kirkju, enda er henni ekki ætlað að vera tæmandi. Til að fá nánari svör geta menn leitað til annarra heimilda með hjálp bókaskrárinnar í bókarlok. Það er kostur að lesa slíka bók eftir kaþólskan rithöfund, frekar en menn úr öðrum kirkju- deildum. Það tryggir að sjónarmið kaþólskra komi vel fram, auk þess sem það er upplýsandi og lærdóms- ríkt að lesa hvernig kaþólskir menn líta á ýmis mál. Höfundur er óþreyjufullur, en e.t.v. full óraunsær varðandi árang- ur einingarviðræðna kaþólsku kirkj- unnar og annarra kirkjudeilda, t.d. þeirrar lúthersku, sbr.: „Hversu lengi ennþá eigum við að halda áfram að lifa í aðskildum samfélög- um? Erum við ekki búin að tala nægilega mikið saman?" (bls: 183). Þýðandi staðfærði ýmis atriði bókarinnar og er það mikill kostur. Kaflinn um kaþólsku kirkjuna á íslandi eykur gildi hennar til muna. Þýðingin er víða mjög bókstafleg, sem gerir íslenskuna oft óeðlilega, sbr. að „vinna... starfa á...'. valdsmanníegri hátt" (bls. 95) og „hefur engin spurning leitt til jafná- stríðuþrunginna guðfræðideilna" (bls. 303). Auk þess eru „kaþólsk" orð og hugtök stundum notuð án skýringa, eða skýringarnar koma í bókarlok, án þess að vísað sé til þeirra, dæmi kongregasjónir (bls. 89), víkaríöt og prefektúrur (bls. 319). Fagna ber útgáfu bókarinnar Kaþólskur siður. Hún veitir góða upplýsingu um trú og líf kaþólsku kirkjunnar, bæði hérlendis og um víða veröld og gagnast flestum áhugasömum lesendum, jafnt leik- um sem lærðum. Kjartan Jónsson

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.