Alþýðublaðið - 04.12.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 04.12.1920, Blaðsíða 1
Gefið *it »f Æ.lþýðuflol£l£3iiim. 1920 Laugardaginn 4 desember. 280 tölubl. ífsábyrgðarfélagið „Danmark Þorvaldur JP a 1» s o n læknir, VeltusiiiKli 1. Sfnii 334. 5* Jafnaðarstefnan. Hver framleiðir auðinn. Hver framleiðir auðinn? Blöð auðvaldsins segja að það •séu atvinnurekendurnir, sem iram ieiði hann, af þvf þeir eigi fram leiðslutækin. Án þeirra sé ekkert iiægt að framleiða. Með öðrum orðum, segja að auðurinn framleiði auðinn, eins og %aldið var í gamla daga að gull gæti af sér gull, ef dreki eða annað skrímsli lægi á því. Jamaðarmenn segja að það sé íjarsíæða, að auðurinn framleiði auðinn. Það sem framleiði hann ^é: þekking og vinna. En þar sem nú þekking er að- •eins fengin fyrir erfiði, þá megi Segja> að það sé eingöngu vinna, sem framleiðir auðinn. Gulhð er «kki orðið að auð fyr en búið er að vinna það úr sandinum, sem það finst í, og þoskurihn er ekki auður, íyr en búið er með mikilli fyrirhöín (sem kostar marga íslend- inga íífið á hverju ári) að ná hon- um upp úr [grængolandi sjónum. íínginn vii! gefa eyrisvirði fyrir þorsk, sem syndir laus og liðugur. óti á Sviði, og mundi sagt um þann mann, er það gerði, að hann keypti nafnaa sinn. Meðan mennirnir voru á lágu «»enningarsttgi, var sama sem eng- inn auður tll. Vinnan (sem þá var að veiða og tína upp alt það ætt, serh varð á vegi manns, rætur, skordýr, ávexti 0. s. frv.) gat ekki framleitt neitt fram yfir það, að 4alda hverjum einum frá hugrinu. * Þegar menningin óx og menn komust upp á að gera sér betri vopn (áhöld þeirra tíma), veiddist svo mikið, að hægt var að herða eða reykja kjöt og geyma til lak- ari tíma. Sömuleiðis að geyma skinn til þess að sveipa um sig til lakari tíma og til kalda árs- tímans. En lítill auður safnaðist {yrir. Auður getur ekki safnast nema framleiðslutækin séu svo fuiikomin, að hver maður geti framieitt tölu- vert meira en hann notar sér og sínum til lífsviðurværis. Hjá menningarþjóðunum eru framleiðslutækin orðin svo full- komin, að hver verkamaður (þar með taldir sjómenn, iðnaðarmenn o. s. frv.) framleiðir mikið meira heldur en hann notar, sér og sín- um til lífsvtðurværis. Með öðrum orðum: kaupið, sem þeir fá, er ekki nema nokkur hluti af því verðmæti (eða þeim auð), sem þeir framleiða. Hitt tekur atvinnurek- andinn í sinn part. Þessi partur atvinnurekandans er, samkvæmt opinberum skýizlum bæði hér í Evrópu og Ameríku, að meðaltali nokkuð meira en helm. af því sem hver verkam. framleiðir. Til þess að hægt sé að nota fullkomin framleiðslutæki og fram- leiða mikið, þarf mikil og marg- brotin samvinna áð eiga sér stað. Það þarf t. d. marga menn og með ýcnsum hlutverkúm á einn togara, og auk þess þarf menn í landi til upp- og útskipunar, til fiskverkunar, til þess að hafa rsikningsfærslu og mann til þess að stjórna. Og það er nauðsynlegt að hver og einn sé trúr við sitfc verk, ttl þess að alt gangi vel. En það verður ekki séð að það sé nauðsynlegt, að stjórnandinn sjálfur (ásamt nokkrum hluthöfum, sem hvergi koma nærri, og taka sinn hluta af ágóðanum, alveg fyrirhafnarlaust) taki meirihluta af þvi, sem allir þessir menn i sam~ einingu framleida. Blöð auðvaldsins segja að það sé nauðsynlegt, að þessir fáu menn hafi ágóðann. Væru Þeir ekki til, til þess að fleyta rjóm- ann af striti verkalýðsins, mundi verkalýðurinn ekkert fá, ekki einu sinrii undanrenninguna, sem nti verður eftir þegar atvinnurekend- ur hafa veitt ofan af. En jafnaðarmenn segja: þaS þarf enga atvinnurekendur til þess að fleyta rjómann ofan af. At- vinnurekendur þurfa engir að vera til. Það er nóg að það séu til stjöm- endar fyrirtækja, ttl þess að stjórna fyrirtækjunum, ekki íyrir sig, held- ur fyrir almenning. Og þá stjórn- endur er hægt að fá eins góða, eða betri (sbr. Alþýðubrauðgerð- in) fyrir hæfilegt kaup. Þjóðin á sjálf að eiga framleiðslutækin (éða meirihluta þeirra) svo hún geti sjálf haft af því gróðann, og láti hann ekki, eins og nú, renna i vasa fárra auðmanna. Það eru til svöng börn á ís- landi; börn sem eru svöng af þvf að það er ekki nóg til handa þeim heima hjá þeim. Það eru hér í Reykjavík einni, mörg hundr- uð, og kannske þúsund börn, setss eru illa klædd, af því foreldrar þeirra hafa ekki betri efni. Og það eru þúsundir manna sem búa

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.