Morgunblaðið - 12.11.1996, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 12.11.1996, Blaðsíða 1
Um þjóðarhelgidóm — Dómkirkjusaga Þóris Stephensen/2 í kring um landið með Ijóð m i kollinum/3 Hjartasár/4 Piderot og forlagasinninn/5 Ævisagg Mandela 6 Nýjpr íslenskar skáldsögur/7 Blómleg fræóibókaútgáfa/8 ?^ 4 MENNING LISTIR ÞJÓÐFRÆÐI BÆKUR C PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS ÞRIÐJUDAGUR 12. NOVEMBER 1996 BLAÐ1 ) 18 ¦^ Nýjar bækur • ARIEL og önnur ljóð er heiti á bók eftir bandaríska ljóðskáldið Sylviu Plath í þýðingu Hallbergs Hallmundssonar. Bókin hefur að geyma fjörutíu ljóð, þar á meðal flest þau sem helst hafa haldíð nafni hennar á lofti: „Pabbi", „Lafði Lasarus", „Ariel", „Kólossus", . Bp M „Keppinauturinn" ILjfl og „Þröm" að fj|^^ ógleymdum i I flokknum um býin. SylviaPlath Sylvia Rath var vaxandi skald þeg- ar hún stytti sér aldur árið 1963 aðeins þrítug að aldri. Hún var gift Ted Hughes, núverandi lárviðar- skáldi Breta og átti hún með honum tvö börn en hafði skilið við hann er hún fyrirfór sér. Flest þeirra ljóða sem borið hafa uppi skáldhróður hennar orti hún síðustu mánuði ævinnar og voru þau ekki birt að henni lifandi. Hún er kunn hér á landi bæði fyrir leikljóðið „Þrjár kon- ur" (birt í heild í bókinni), sem flutt var í Ríkisútvarpinu fyrir tæpum áratug og af sviðsverki sem samið var um hana upp úr eftirlátnum bréf- um og Þjóðleikhúsið sýndi fyrir nokkrum árum. Þýðandi ljóðanna, Hallberg Hall- mundsson, er sjálfur höfundur sjö frumsaminna ljóðabóka en hefur auk þess áður gefið út þýðingar á öðrum bandarískum ljóðum. Aríel og önn ur Ijóð erllO bls. að lengd og hefuv að geyma ítaríeg- an inngang eftirþýðandann um ævi og endalok Sylviu Plath. Bókin er gefin út með styrk úr Þýðingarsjóði og kostar 1.790 kr. með virðisauka- skatti. Útgefandi er Brú en Stensill hf. sá um prentun. Dreifíngu annast íslensk bókadreifing hf., Síðumúla 21, 108 Reykjavík. • ÓHUGGANDIerskáldsagaeft- ir Kazuo Ishiguro Booker-verð- launahafa og höfund sögunnar Dreggjar dagsins. „Ishiguro tekst í hæglæti sínu og yfirvegun að skrifa skáldsögu sem er bæði farsi og martröð. í sög- unni fjallar hann um hve grátt fjöl- skyldur geta leikið meðlimi sína og hvernig samfélög- um tekst óafvitað að kúga þegna sína. Sagan gerist í borg í Evrópu, sennilega í einhverri nútímalegrí þýskri borg, öngstræta og spor- vagna", segir í fréttatilkynningu. Útgefandi er Bjartur. Bókin er 455 bls. ogkostar 2.980 kr. Kazuo lshiguro Vitfirringin SSGlcl Upphefð íslenskra ríthöfunda á erlend- um vettvangí fer vaxandi. Er eitthvað sem getur talist sameiginlegt einkenni á bókum þeirra? spyr Jóhann Hjálmarsson og veltir meðal annars fyrir sér hvernig kynningu íslenskra bókmennta sé háttað. NORSKUR gagnrýnandi og dálkahöfundur heimsblaða á borð við Die Zeit, Le Figaro og New York Times lét þau orð falla í mín eyru á Bókastefnunni í Frank- furt í október að hann undraðist ekki upphefð íslenskra rithöfunda á erlendum vettvangi. íslenskir rit- höfundar væru víðförlir og skrifuðu bækur sem höfðuðu til umheimsins með áhrifaríkum hætti. Þetta hefðu þeir lengi gert. Er eitthvað sem getur talist sam- éiginlegt einkenni á bókum þeirra? „Einhvers konar vitfirring," var svarið sem ég fékk. I framhaldi af því nefndi gagn- rýnandinn skáldsögur Einars Más Guðmundssonar, einkum Engla al- heimsins. Hann minnti líka á Fyrir- gefningu syndanna eftir Ólaf Jó- hann Olafsson. Æði skáldskaparins Að þessu hef ég vikið áður, en leyft mér að íhuga orðin síðan. Mér hefur lengi verið ljóst að í skáldskapnum þarf að vera „æði" og hef að minnsta kosti öðru hverju tilhneigingu til að trúa Frakkanum Arthur Rim- baud og kenningu hans um sjáand- ann, hvernig markvisst eigi að rugla skijningarvitin. I Frankfurt voru aftur á móti írar gleggsta dæmið um vitfirring- una í formi upþlausnar, sundrung- ar, óeirðar og flótta. Bókmenntir Ira sem voru í forystu á stefnunni vitna sífellt um ráðleysi og ógn og Stærsta bóka- stefnan er í Frankfurt á haustin, en slíkum stefn- um hefur farið fjölgandi út um allan heim. það að geta ekki verið um kyrrt í heimahögum heldur þurfa að flengj- ast út um allt, koma svo aftur heim til þess eins að láta sér leiðast. Innri og ytri útlegð hefur orðið lausnar- orð írskra rithöfunda. Þráðurinn liggur frá Svigni kon- ungi sem eigraði brjálaður um til heimsborgaranna James Joyce og Samuels Becketts á endalausri göngu. Þaðan beina leið inn í írskar samtímabókmenntir. Var það aftur á móti slík vitfirr- ing sem gagnrýnandinn átti við? Líklega ekki að öllu leyti. Hann hlýtur að hafa átt við þá sælu vit- firringu sem lýsir sér í því að andóf- ið, uppreisnin gegn hinu venju- bundna er sjálfur lífstilgangur- inn, það sem í Englum alheims- ins heitir vít í óvitinu. Líka það að munur daglegs lífs og brjál- æðis verður oft varla greindur, skilvegg- urinn er þunnur og stundum ósýnileg- ur. Ef við höldum okkur við íslenska skáldsagnagerð er enginn skort- ur á þessu hnossgæti. Tveir höfundar ?'f hafa verið nefndir. Bæta má við nokkrum sem . hafa verið í sviðsljósi < undanfarið: Thor Vil- j hjálmssyni og Grámos- anum; Guðbergi Bergssyni og Kvöldu ástinni; Einari Kára- syni með eyjafólk sitt og heimska menn; Ólafi Gunnars- syni Tröllakirkjuhöfundi; Steinunni Sigurðardóttur og Tímaþjófi hennar; Vigdísi Grímsdóttur skrásetjara ísbjargar og sögu íbúa að Grandavegi 7; Gyrði Elíassyni og Svefnhjólinu, Fríðu Á. Sig- urðardóttur og í luktum heimi. í ljóðagerðinni er með fáeinum undantekningum meiri ró. Það er eins og búið sé að yrkja allt og ná fullkomnun. Lesendur bíða vonandi eftir fleiri arftökum Arthurs Rim- bauds. Ljóðlistin deyr ef hún vitnar aðeins um snotra hönnun. Út fyrir landsteina Vegur íslenskra höfunda hefur aukist erlendis. Stærstu forlögin hafa komið sínum höfundum á framfæri með öflugri kynningu og persónulegum samböndum. Talað hefur verið um að setja á stofn bókmenntaskrifstofu sem sæi um að greiða fyrir og kynna sem flesta íslenska höfunda erlendis, til dæmis á bókastefnum, og leyfa með þeim hætti erlendum bókmenntamönnum og útgefendum að vega og meta að mestu hjálparlaust hvað er að gerast i íslenskum bókmenntum. Slíkar skrifstofur norrænna ná- granna okkar hafa skilað góð- um árangri og eiga eflaust þátt í þeirri norrænu bók- menntabylgju sem mik- ið er talað um, ekki síst í Þýskalandi.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.