Morgunblaðið - 20.12.1996, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 20.12.1996, Blaðsíða 6
6 B FÖSTUDAGUR 20. DESEMBER 1996 MORGUNBLAÐIÐ H DAGLEGT LIF HH i^iö fcsj ^SpoT^y íj^to . / |^%R5í ^^Mpííí'''¦•* Veistu þetta...? ?¦ . . að jólasveinahefðin á rætur að rekja til heilags Nikul- ásar (Saint Nicholas = Santa Claus eins og hann er viða kaUaður),verndardýrlings Rússlands, barna, ferðamanna og kaupmanna. Sjötti desember er tíleinkaður dýriingnum, en smám saman hefur nafn hans tengst jólahátíðinni í auknum mæli. ?• . . að Heims um ból var fyrst flutt í kirkju heilags Nikul- ásar, skammt frá Salzburg, á jóladag 1818. Austurriski að- stoðarpresturinn, Joseph Mohr samdi textann og vinur hans organistínn, Franz Gruber, tón- listina. ?• . . að orðið Biblía er grískt orð fyrir bækur. ?. . . aðjólatréðáséralda- gamla sögu, því talið er að enski munkurinn heilagur Bónífasíus, fyrstí kristniboðinn í Þýska- landi, um aldamótín 700, hafi tekið siðinn upp úr ásatrú og skreytt eikartré Jesúbarninu tíl dýrðar. ¦ Rafskinna var ein vinsælasta auglýsingin í gamla daga SJALFSAGT eru flestir búnir að fá sig fullsadda af auglýsingum nú þegar hátíðarnar eru að ganga í garð enda hvergi friður fyrir þeim, hvorki í blöðum, sjónvarpi, útvarpi né á alnetinu. A götum úti er meira að segja erfitt að komast hjá því að taka eftir blikk- andi ljósasiriltum, sem auglýsa nýjasta nýtt. Alls staðar auglýs- ingar, hvert sem litið er og ótrú- legt til þess að hugsa að þær hafi einhvern tíma laðað að sér múg og margmenni. En sú tíð er liðin. Hér á árum áður gerði fólk sér sérstaka ferð í miðbæ Reykjavíkur til að sjá jólaauglýsingarnar og margir muna eftir mannþyrping- unni fyrir framan Skemmu- gluggann í Austurstræti sem var saman komin til að líta á dýrðina. Fyrirbærið, sem vakti slíka at- hygli, nefndist Rafskinna. Þetta var rafknúin auglýsingabók í verslunarglugga Arna Haralds- sonar, svokölluðum Skemmu- glugga. Fyrir hver jól og hver vertíðarlok í maímánuði, allt frá árinu 1933 og fram til ársins 1958 var Rafskinna í Skemmuglugga- num. Sagan segir að Gunnar Baeh- mann loftskeytamaður, eigandi bókarinnar hafí upphaflega séð áþekka bók í verslunarglugga í París, en eftir að hann kom heim til íslands lét hann smíða Raf- skinnu eftir minni. „Hún var í lag- inu eins og venjuleg bók, þar sem á hverri síðu var teiknuð auglýsing á pappír sem var í þykkum járn- Morgunblaðið/Anna Ingólfsdóttir LÁRA Vilbergsdóttir, Anna Guðný Helgadóttir og Sjöfn Eggertsdóttir starfsmenn Randalínar. Allrahanda bækur handa öllum ENDURUNNINN pappír er eitt aðalhráefnið sem Randalín á Egils- stöðum vinnur úr. Verkefnin eru aðallega gestabækur og bækur með titlum fyrir hugmyndaríkt fólk sem vill skrifa um viðfangsefni daglegs lífs, koma uppáhalds ljóðunum sín- um fyrir á einum stað eða varð- veita minningar eða leyndarmál sem mega líta dagsins ljós síðar. Nýjungar Randalínar fyrir jólin eru jólakort og gjafamerkimiðar sem eru máluð af Sjöfn Eggerts- dóttur myndlistarkonu og Ijós- myndaalbúm í gamla stílnum, þar sem myndir eru Iímdar ínn og „smjörpappír" er á milli blaðsíðna. Randalín hefur verið að nota, sam- hliða pappírnum, tau, roð og plast í bækurnar. ¦ JÓLAMYNDIR úr endurunnum pappír. BÆKURfyrir hugmyndaríkt fólk. Úr jólahita í jólasnjó og skötuát Hún féll kylliflöt fyrir snjónum sem hún sá í fyrsta sinn á Flateyri árið 1986. Og Lesley Wales frá Suður-Afríku féll einnig fyrir Kristjáni Erlingssyni, en þau eru nú gift og eiga tvíburadætur. Egill Egilsson ræddi við Lesley um jólahaldið, sem hefur eins og vonlegt er tekið töluverðum breytingum þó hún haldi í nokkra af þeim siðum sem hún er alin upp við. LESLEY segir mestan muninn á loftslaginu, um jólaleytið er mjög heitt í Suður-Afríku, allt að því óþægilega heitt. Byrjað er að skreyta húsin þann 16. desember, þarsem það er þjóðhátíðardagur í S-Afríku. Jólin eru haldin þann 25. desember, 24. desember er venju- legur vinnudagur. Segist Lesley vilja halda í hefðina og setja upp jólaskrautið 16. desember eins og tíðkist heima í S-Afríku. Þegar fjölskyldan vaknar á jóla- dag bíða gjafir og jólasokkar við fótagaflinn. Börnum og eldra fólki eru gefnar jólagjafir. Um hádegið er snædd stórmáltíð, oftast nær kjúklingur eða kalkúnn og að því loknu setjast menn út á verönd og fá sér íste. Um kvöldið er síðan sest aftur að snæðingi og lokið við leifarnar af matnum fyrr um dag- inn. Stundum var búðingur á boð- stólum, samkvæmt gamalli upp- skrift ömmu hennar. Búðingurinn er með koníaksbragði og borinn fram rjúkandi heitur. Oftast var í honum smámynt og stundum gat hann gefið af sér krugerrand, sem voru gullpeningar. Stundum lét gamla konan fimm slíka í. Við jólaborðið sitja menn með skrýtna hatta á höfði og á diskunum eru knallettur, stundum fylltar með plastdýrum. Slðan kippa allir í spottana á sprengjunum áður en sest er að snæðíngi. Jólaskreytingar minna á kjötkveðjuhátíð Lesley er dóttir auðugs plant- ekrueiganda og var jafnan fj'öl- menni við borðhaldið, í kringum 20 manns. Þjónaliðið var á tvískiptum vöktum á jóladag, annar hlutinn sá um jólamatinn, hinn hlutinn sá um kvöldið. Að morgni jóladags færði þjónustuliðið móður Lesleyar gjafir, t.d. skrautlituð glös, vafín í dag- blaðapappír. Starfsmenn á búgarð- inum færðu bóndanum sæt vín. Um kvöldið hafði fjölskyldan það náð- ugt og þeir sem eiga sundlaug bjóða til sunds til að kæla sig niður í hit- unum. Lítið er um jólaskreytingar í heimahúsum eins og tíðkast hér heima á Fróni. Lesley segir jóla- skreytingarnar heldur hallærislegar og minna frekar á kjötkveðjuhátíð en jól. Hugmyndir Suður-Afríku- manna um jólasveininn byggist á

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.