Alþýðublaðið - 26.10.1934, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 26.10.1934, Blaðsíða 1
AlppEblífðið kemor út ð snnnudagmÐ. RITSTJÓRI: F. R. VALDEMARSSON ÚTGEFANDIt ALÞÝÐUFLOKKURINN XV. ÁRGANGUR. FÖSTUDAGINN 26. OKT. 1934. 308. TÖLUBLAÐ. Aagtfslnoar i suanud g blaðiö komi til afgreiðslunnar fyíirkUálauptdag. u i Matvœlarannsóknlrnar og íslenzkar iðn&ðarvð rur. Svik hafn átt sér stað "I þrjátiu ár. Eftir dr. Jón E. Vestdal. ÞA.R SEM skýrsla mín um þær matvælarannsóknir, sem gerð val að tlhlutun landlæknis ogheill- brigðisstjór'narinnar, hefir vakið nokkurt urhtal í biöðium bæjarins og meðal almennings, þykir mér rétt að geta nokkurra atriða henini til skýriingar,. • Rannsóknir þessar áttu að vera grumdvöUur við samning væntainr legs lagafrumvarps um eftirlit á matvælumi, og þegar ég samdi skýrslu mína, bjóst ég ekki við að húm færi lenigra en til land- læknis eða heilbiigðisstjórnarinn- jar, í mesta lagi til alþingis. Með tilliiti til þessa voru ýms atriðjl lekki eiins nákvæmlega útskýrð elins og nauðisynliegt hefði verið, úr því aft skýrslan var birt alr menmingi. Ég álít því skyldu mína að skýra nú nánar þau atriði, sem ég hefi orðið var við að ylJiu nokkrum misskiln&rigi og jafnvel ótta meðal almiennings. Acrolein: Þegiar glyoeriu >er hitað upp, myndast úr því acríolein. Þetta acriolieiin er næmt eitur. Ef gly- perin er1 niotaoi í bökunardropa til að leysa upp þau efni, sem ætlí- iuIÖ eru til að gefa kökunum iltai og bragði, myndast einnig úr þessu glyoerini acriolein. Nú igr venjulega ekki notað niema lítið eitt af þessum bökunardriopum, og þess vegna myndast aðeins örlítið af acroleini. Við þetta ac- rolein getur lífcaminn losað sig án þiesis hann saki. En ef korna skyldi fyrir, að notað væri ó- venjulega mikið af bökunardröp- um og þar að auki kannske ó- venjulega mikill hiti við bakstur- iran, er hætt við, að eitrunar geti orðið vart. Af þessum ástiæðum lagði ég til í skýrslu miuni, að notkun glyoerinis í bökunardropa yrði bönnuð, því ég álít það skyldu míha að vara við þeim hættium, sem fyrir geta komið. Benzoesýra: 1 tveim sýnishornum af simjör> líki, sem rannsakað hafði verið á Efnarannisóknastofu ríkisiins, fanst benzóiesýra, en eftir gildandi ís- lenzkum löguim er bannaö að selja smjörlíki, sem' i er benzóe>- sýra. Mér er Ijúft.að geta þess, að báðar þessar smjörlíkistegund- ir vorju erlend framleiðsla. t Sfs- lenzku smjörlíki hefir enn ekki orðið vart við benzóesýru. Sesamolía eða sterkja. Við rannsókn niokkuð margra stýnishorrta af smjörlíki kom í ljós, að ekki hafði verið fylgt fyrirmælum gildandi laga um áð mota í smjörlíki siesamolíu eða sterkju. Hér er ekki um lagar briot að1 ræða, sem skaðar neytr endur smjörlíkisins. Sesamolia — eða eítir nýjustu íslenzkum lög- Nýf f slémannaf élag stolnað i YestmaKMmeyJiiin. JÓN SIGURÐSSON, erindrieki Alþýðlusiambands íalands, hefir uindanfarna daga dvalið í Vestmamnaieyjum, I gæikveldi stofnaði hann nýtt sjórrnaninafélag, og heitir það Sjó- mianma^éiagið Jötunn. Félagar eru 70. Ein af fyrstu samþyktum fé- lagisins var að sækja um upp>- tötou í Alþýðusamband íslands, og var þa;ð samþykt í einu hljóðii. Stjórn hiins nýja sjómar.|nafélags er skipuði þessum félögum: Guð- mundur Helgasion forjmaður, Kristinn Asgeirssion ritari, Elías Sigfússon gjaldkeri og meðstj'órm- endur Sighvatur Bjarinason og Jónas Bjarinason. I varasfrjórn voru kosnir: Guð- mundur Tómasson, Valdimar Ás- geirsson og Gisli Gíslason. Búist ier við að mikill fjöldi sjó- manna gangi í félagið á næsta fuindi þœs. Samtök sjómanna í Vestmannia'- eyjum hafa undanfarið' verið í hinni mi^gnustu óreiðu og algert- Iqga máttlaus og einskis virðii. Kommúnisitar hafa ráðið þaröllu og sjómienin engu fengið um þok- að til starfsbreytinga. I sumar áttu margir sjóimienn frá Vestmannaeyjumi, sem voru á Siglufiirðíi, tal við Jón Sigurðsí- Faæfsmiiisi fiærist í aukffiEia i Grikkiamdi. JCN SIGURÐSSON. son >og töldu brýna nauðsyn til þiess að stofr.a t'I nýrra s^ómanr.a- samtaka í Vestmannaieyjum, Pramkvæmdir hafa nú orðið á þessu. Á sitofnfund félag'sins í giæD- kveldi komu nokkrJír menm úr hinu gamla sjóiinanmafelagi og ætluðu að gera tilraun til að hleypa upp fundinum, en fund- armenn ýttu þeim út, og urðu smávægilegar ryskingar. Hið nýja félag á áreiðanliega eftir að verða öflugt og geta orðið þess megnugt að. bæta kjör sjómanjnía í Veistaatnriaeyjum, sem ekkert hefir verjð gert að unda,n!- farin ár.. um sterkja — er sem sé höfð í smjörlíjki, svo að auðvelt sé að sanjna meði rannsófcn, hvort i smjör („íslenzkt smjör") hafi verið blandað snrjöriíki. Ef látið lar í smrjör lítið af s'mjöriiki, siem i var hvorki sesamolía né sterkja, er hæpið, a𦕠mögulegt sé að sanma svikin. Ef vart verður mikl- ils hirðuleysiis með að iáta í smjöriíkið sterkju eða sesamioiíu þá lieiðir ekki af því, að smjöxj- lilkið sé að nokkru lieyti lélegri' vara, heldur hitt, að í smjör get- ur verið blandað smjöriíki, án- pess að hægt sé að koma upp svikunum. Það er pvi nauðsynlegt vegna smjörsins, að haft sé strangt eftirlit með pvi, að í smjörliki sé' stöðugt sterkja eða sesam- olíá. Of mikið vatn í smjörlíki: í einu sýnishorni af smjörliki sem rannsakað var á Efnarainini- sóknastofunni árið 1930, fundust 24,8 p/o af vatni. 1 lögum er fyr- irsíkipaí*, að í smjörjíki megi ekki vera meiria en 16°/o af vatni. Það er pvi ákaflega gróf og hrottaleg fölsun að láta i smjörlikið um 9 % meira af vatni en leyfilegt er. v En athugull kaupandi verður auðveldJiega var við þvílík svik, enda er sú smjörlíkistegund, sem þetta mikla vatn fanst í, horfin af rnarkaðinMm. Þietta munu vera þau atriði í skýrslu minni, sein heJzt gætu valdið misskiiiningi meðal al- miennings. Um ðmiur svik og aðrar falsanir, sem par er minst á, get eg ekki farið mildundi orðum, fremur hið gagnstæða. Og eftir að upplýst er af stjórn félags isienzkra fram- leiðenda, að ein af pehn vöru- tegundum, sem ég i skýrslu minni minnist á að sé fölsuð, hafi verið svikin i ÞRJÁTÍU ÁR, mun hver og eisn. geía séð, hversu brýn nauðsyn er á eftirliti með pessari framleiðslu. í prjátiu ár hafa iðnrekendur af eigi.'i hvötum hafí tækifæri til að lafíí'æra pessa fram- leiðslu sína. í prjátiu ér hafa peir íátið pað undir höfuð leggjast. Qllum má pví ljóst vera, að timi er kominn fyrir löggjafann að láta tii sin taka, pví iðnrekendum sjálfum verð- ur ekki treyst til að kippa pessu í lag eftirlitslaust. Jón E. Vestdal. Siftjðr og en :. haekka í verði i Danmörku .KALUNDBORG ígærkveldi, (FO.) Smjör og egg hækkuðu mikið |og óvæmt í verði í Danmöriku í dag. Qnsiökin er vaxandi eftiri- ispum. í Eng.landi og Þýzkalandi. Næstkomandi sunnudag kl. 4 e. h. verður stofnað félag gamalla Laugarvatnsskó 1 aniearii- enda, þeirra, er dvelja í Reykjah vilk. Fundurinin verður haldinp í Sambandshúsinu. BERLIN í morgun. (FÚ.) Þjóðiernisflokkarnlir í GrSíkk]and4 hafa ákveðið að sameinast um hið svokallaða „Pan-HelJenska Þjóð- ernissamband" og er takmark þesis, að taka upp baráttu gegn „rauða alþjóðasambandinu. Stofnfundur þiessa nýja sambands verður haldinn í þjóðJieikhúsinu í Aþenu 17. nóv. n. k. Á biiskupafundi, sem haldinn hefir verið í AþenU þiessa dag- ana, og 39 grískir biskupar og erkibiskupar sóttu, var samþykt áskorun til þjóðarinnar um að ríisa til baráttu gegn. Bolsivismi- anum. Diír Ameríknmena fá Nobeís- veiðlaan í læS Isíiæði BERLIN í mörgum. (FO.) Nobelsverðiaununum í læknis- fræði var úthlutað í StokkhóJmi í gær, og hlutu þau þrír Ame- ríkumenn. FaslstasQórnlD i Austurríki öttasí eppgangjiifsiaðannaiina. Tattnfin foringjar jafnaðarmanna teknir f asfir í Wien í gær. EINKASKEYTI TIL ALÞÝÐUBLAÐSINS KAUPMANNAHÖFN í morgun. TUTTUGU leiðtogar jafnað- armanna voru teknir fast- ir í Wien á fimtudaginn. Ástæðan til þess er sögð að vera sú, að útbrieið.slan á blaði jafnaðarmanna, „Arbelterzeitung", sem ier bannað, hefi'r í seiimni tíð, fyrir útbreiðslustarf jafnaðar- manina, farið mjög vaxandi. Hræðsla stjórnarinnar* Það hefir ekki tekist að sanna, að þessir tuttugu leiðtogar jafn- aðarmanna, séu neitt sérstaklega við útbreiðslu blaðsins riðnir. En stjórnin afsakar s'ig með því, að hún verði að tryggja sig í tíma gegn vaxandi starfsemi jafnaðari- manna. STAMPEN. Togarinii Tryggvl gamli tekinn að landhelglsveiðnm í nótt í Garðssjó. DR. JULIUS DEUTSCH, foringi jafnaðarmanna. TOGARINN Tryggvi gamii, eign Alliance félagsins, var tekinn i nótt að veiðum i landhelgi súður í Garðssjó. Tryggvi gamli kom híngað kl. lO'/s i morgun og skömmu á eftir honumvarðbáturinnlngi- mundur gamli, sem stóð hann að landhelgisveiðunura. Tryggvi gamli fór héðan á vei'ðar í fynadag og hélt þegar út á Flóann og byrjaði vaiðaí. . Eins og kunnugt er hafa tog- arannir þá venju, þegar þeir eru á veiðum nærri landhelgislinu að setja út „bauju" með ljósi, svo la gt frá laad. elg'sli;jur.mi, að víst sé, að þeir fari'ekki, ian í land»- helgina, þótt þeir togi hrjnginn i kring um „baujuna". Nú stóð svo á, að norskt hval- veiðasfcip, sem legið befir á ýmsi- um stöðum'á flóanum í sumar, hafði fyrir nokkru fært sig suður í Garðssjó og- lá þar með fullum ljósum. Skipstjórinn á Tryggva gamla Snæbjörn Ólafsson, mun hafa talið þa'ð víst, að skipið lægi um hálfá sjómílu fyrir utan land- belglslínu, eins og það mun hafá gert undanfarnar niætur. Setti því Tryggvi gamli ekki út ljósa- „bauju" heldur notaði hvalveiða- skipið sem „bauju" og togaði kring um það í nótt. Eftir því, sem Alþýðublaðinu hefir veráið skyft frá, hafði tog- arinn öll Ijós uppi og dró því engan diul á það, hvar hann væri og að hann væri á veiðum. Varðbáturinn Ingimundur gamli hefir eins og kunnugt er, land- heJgisigæzluna á þessum sIóðUmT og er Jíklegt, að skipstjóranum á Tryggva gamla hafi verið kunn- ugt um það, og að hann hafi þœs vegna getað átt hans von, en, ekki er enn víst, hvort 'skipstjóii- imn hefir nægilega gangið úr skugga um það, að hvalveiðiaskip- ið værd négu langt fyrir utan landbeilgislínu, til þess að óhætt væri að toga kring um það. En vílst er, að þegar birti í morgun, var varðbáturinn Ingi- mundur gamli kominn að Trygg^ va gamla og stóð hann að því að hafa togað fyrir innain land- helgisilijnu í nótt. Mun skipstjórinn á Tryggva gamla ekki neita því, en halda því hinis vagar fram, að hval- veiðaskipið, sem hann miðaði við hafi. fært sig um hér um bil hálfa mílu þétt upp að land^- helgislíniunni í nótt, án þess að skipverjar á Tryggva gamla yrðu þ>ess varir. Skipstjórinn á Tryggva gamla er, eins og áður er sagt, Snæ^- björn Ólafsson. Hann er mjög vel látinn maður, vandaður og gætinn og hefir aldrei venið rið- iinn við landhelgisbrot áður. Skipstjöri á varðbátnum Ingi- Kýtt helmsmet í hraðflogi. EINKASKEYTI TIL ALÞÝÐUBLAÐSINS KAVPMANNAHÖFN í morgun. IT TALSKI flugmaðurinn Agello befir sett nýtt heimsmet í hraðflugi. - Hann flaug 682 kílómetra á einni klukkustund. STAMPEN. Beliíisl! læðism^ðarinn f Ovle- do var skotinn í spöaskn upp eisninni. BERLIN í morgun. (FO.) Það hefir fyrst vitnast nú, að meðan óeirðirnar stóðlu yfir i Asit- urias, skutu uppnaisnarmenn belg- iska ræðismanninn í Oviedo á gistihúsi einu þar í borginni. mundi gamla er Þorvarður Gísla- son^frá Papey, sem áður befir veriS stýrimaður á varðskipunum. Mállð var tekið fyrir M. 2 í dag og dómur kveðinn upp kl. 3. Skipstjórinn játaði brot sitt að fullu og var dæmdur í 20 200 króna sekt. nskur líauveiðari strandar nótt við Meðallaod. AUri skipshöfninn^ 15 raðnnum, tókst að bjarga undir elns. SEINT á vökunni í gærkveldi sást a: bæjum í Ma.ðallBndi, bál kynt á skipi skamt frá landi. Varð ftegar ljóst að hér var um að ræða skip i sjávarháska. Menn lögöu, þegar af stað áf ' nokkrum bæjum t.l strandar, og er þangað kom hafði skipið, sem var stór línuveiðari, færst mokk- uð upp í fjöiUna og sat þar fast, Bjöíguinarstarf var þegar hafið, og bjug'gu skipsmenn sér til „fleka", sem þeir fóru í larid á no'kkrir saman í einu, en menni- irnir í landi tófcu á móti þedim, og var allri skipshöfninni bjarg- að-þarmig á skömmuim tíma. Skipsmennirnir vom alls 15. Skipið var enskur Iínuvei2a;i, „Holbom" frá Grimsby. Mönnunum tókst ekki að bjarga nema örlltlu. af fatnaði sínum. Var þeim þegar skiít niður á bæi í Meðallandi. ' . Skipið stendur enn upp úr, eri þar sem það strandaði, á -Ása- fjöru, er mikil.1 sandbotn, >og er það alveg undir1 veðri komi'ði, hvort* skipið sekkur undir eins>. Skipstjóri hefir þó þá trd sem stendur, að hægt muni vera að bjarga því. ,. ¦¦.,¦ Bálið, sem sást af bæjum í Meðallaidi, höfðu skipverjarkynt á hvalbaknum.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.