Alþýðublaðið - 25.11.1934, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 25.11.1934, Blaðsíða 1
Níir kaopendnr fá Alþýðibiað- ið ókeyj is til mánaðamita. RirSTJÓRI: F. R. VALÐERTARSSON ÚTGEF ANDI: ALÞÝÐUFLOKKURINN XV ARGANGUR SUNNUDAGINN 25. NÓV. 1934. 338. TÖLUBLAÐ Einstaklingum er skipuleggja um megn ai slávarAtveglnn og endnrnýja togarallotann. Sameiglnleg átök allra landsmanna þarf tfiL Tillögtir og ályktun Alþýðusambfi Badsplngsins, VAXANDl atvinnuleysi og par með minkandi kaup- geta almennings eru mestu nauðsynjamálin, sem nú þarf að leysa. 12. ping Alpýðusambandsins hafði pessi mál til til meðferð- ar og gerði margar ályktanir sem snertafpau beinlinis. Ein- hver veigamesta ályktunin sem gerð var i þ sssum málum, kom fra sjávarútvegsnefnd þingsins. Fara falyktanirnar hér á eftir ásamt grtinargerð fyrir þeim, sem kom frá nefndinni. Álykt- unin var samþykt á þingfundi i ga?r. Það, sem mest ier aðkallandi í viðiieásinarstarfi Alþýðuflokksims lumdir múverandi ástandi, er að bæta úr því stærsta böli, sem þjáir verkalýðiriin, atvinnuleysiinu. Stærsti atvinniuvegur landsins, sgávarútvegurinn, er í hömdum einkaframtaksins ekki þessmegm- iiigur að fullnægja peim kröfum, stem til hans verður að gera sem stærsta og þýðingarrnesta at~ vinmiureksturs í landinu. Með hverju árinu sem liður fækkar hinum stærri fiskiskipum landsmanna togurunumi, og auk þess sem þeir ganga úr sér og 'eru ekki endurmýjaðir og ekki er séð fyrir því, að fylla í þau skörð. Tala hinna smærrd skipa js'tendiuir í stað. Skipunum er hald- ið út aðejns nokkurn hlutia árts- ins og þá einkum þeim, sem iengsta atvinnu höfðu að bjóða áður fyr. Af þessum sökum hefir mynd- ast míkíð atvinmuleysi meðal sjó- mannastéttaiinnar fyrst og fremist og svo síðar meðal annara vinn- amdi stétta, sem allar eru mieira ALÞÝÐUBUÐIÐ Neðanmálsgreinin í dag: HARALDUR BJÖRNSSON. Haraldur Björnsson leikari skrif- ar neöanmálsgreinina í Alpýðu- blaðið i dag um kjör listarinnar i Sovét-Rússlandi. Fjallar greinin um það, hvernig rússneskir upp- eídisfræðingar ala upp listamenn, einkum leiklistarfólk. og mimma háðar þessum atvimnu- vegi. Sérstaklega er þetta mest áberamdi þar sem fólkið er flest samankomið í bæjum og stærri kauptúnum og bygt hefir atvinnu sína á framleiðslu sjávarafurða. Samfara þessu hefir skipulag á verzlun með sjávarafurðir kom- ist í ófremdarástamd á umdam- förnium árum. Lögmál hinnar frjálsu sam- keppini hefir á þessu sviði komið fram: í sinni verstu mynd. Skipu- lag auðvaldsins út um beiminn hefir skapað þá stéínu, að hvert land takmarkar iinmflutnimg nauð- synliegra meyzluvara sökum vant- andi kaupgetu alþýðunnar, er stynur undir böli atvimntuleysisins í. fliestum lðndum heims. Þessi stefna hefir þegar slengt hrammi sínum til okkar, þar sem innf lutningur fiskiar frá okkur er takmarkaður mjög tii þeirra landa, sem við áður höfum haft mest skifti við, og þá sérstak- liega þau löndin, siem keypt hafa af okkur saltfiskiinn. Á sama tima og þetta skeður, hafa engar tilraiunir verið gerðiar um öflun nýrra markaða eða nýrra aðferða um nneðfierð. fiskj- ar, svo sem um hraðfrystingu eða herzlu, og því síður að tilnaunir hafi verið gerðar um það, að hve mikliu leyti við getum sjálfir gert ýmsar sjávarafurðir verðmeir;, svo siem með niðursuðu fiskjar og sí,ldar. Þetta ástand hefir skap- að þann samdrátt í sjávarútveg- inum, sem raun er á orðin. 1 öðru lagi er skipastóll lands- manma hættur að vera samkeppn- isfær við fiskiskipastól nágranna- þjóðanna og þá sérstaklega Breta, með tilliti til togara. Þeir endur- nýja nú skip sín og g&ra þau flest stærxj, hraðskr'eiðari og kolaspar- ari ien eldri skip. Virðist aug- ljós hætta hér á ferðum. Otgerðarmenn halda að sér höndum og láta gömlu skipiin sigla simn sjó. Togaraútgerð er sá atvinmurekstur, sem fyrir margra hluta sakir hefir gefið landimu drýgstar tekjur. Sjómenn- irnir hafa skdlyrði til að hafa liengsta atvinmu og beztar tiekj- ur. Útgerðarmenn munu eiminig hafa haft mestan arð af þeilm skipum á undaniförnuxn árum.. Pá er mótorskipaútgerðim sú mæsta í röðinni um að veita landsmönm- um lífsframfæri. Þriðju í röðdmmi eru lílnugufubátarnir, sem eru á ýmsan hátt mjög hentugir við okkar veiðiskap, þó sérstaklega tiil síldveiða. Þegar um það er að ræða, hvar eigi fyrst að auka og endurmýja skipastóliinm, wrða togararmir fyrstíír í röðjmini- Þá er að athuga hverjir eigi að kaupa ,þá og reka. Einstaklingum er um megn að endurnýja togaraflotann. En vegna atvinnu verkalýðsins á s\ö og landi og sérstaklega fölksins i bæjunum, par sem atvinnuleysið er mest, pá eiga bæjarfélðgin og rikið að eiga og reka pessi skip. Skipim verða látim leggja upp vissan hluta aflffinis í hverju bæj- arfélagi eftir því hvar við iamd þau stunda veiðar, og þeir, siem á skipunum vinna, væru eftir rétt- um hlutföllum við íbúa bæjanna. Hið sama gæti gilt um línu- gufubáta að miklu leyti, ef rétt þætti að niota sJik skip við veið- arnar. Um hina smærri útgerð geta leinstaklingar komið til greina leins og nú er, og auk þess' hreppsfélög, bæjarfélög og eim- staklingar í sameinimgu í formit samvinmu. Verður að gæta þess, að áhætta útgerðarimnar verði sem jöfnust á öllum, sem fram- lieiðslumnar njóta, jafnt á landi og sjó, Kjör siómanna yrðu á- kveðin eftir taxta sjómannafélag- anma eins og tíðkast í útgerð eimstakltoga. Sú samvinmia í útgerð, sem siet- ur alla áhættu af atvininurekstr- inum á herðar sjómanma, hlýtur að vekja andúð þeirna gagn slíku fyrirkomulagi, enda er það alveg rangt að eim stétt þjóðfélagsins, og það sú, sera hættulegustu vlmmuna stundar, taki á sdg áhætt- uma við það', að reka atvinmu- rekstur, siem afkoma flestra anm- ara stétta þjóðfélagsins byggist á. Áhættam á að dreifast yfir ail- ar stéttjir. En útgerð fyigir ávalt inokkur áhætta frá mörgum hlið- um séði Út frá þessu séð leggUr niefmd- in til að samþykt verði eftirfar- andi 12. þiing Alþýðusambands ís- lainds telur,. að til þess áð vinna^ bug á þeirri kreppu, sem mú rik- ir, verði Alþýðuflokkurium mú þegar að beita sér fyrir: 1. Að vegna himma miklu vand- kvæða með sölu á fJiski verði nii þegar hafist handa um hagnýt- imgu mýrra markaða; breyttar verkumaraðferðir á fiski og ör- ugga skipun fisiksölunnar, er tryggi þeim, sem að framleiðsl- unmi vinna, sem bezt samnvirði afurða sinna. Fynir þvi skorar sambandsþingið á alþingi áð! sa!m- þykkja frumvarp ríkisstjórnariinm- ar um fiskimálanefnd, útflutning á fiski, 'hagmytimigu markaða o. fl., sem nú liggur fyrir alþimgi 2. Að rikisstjóminui verði veitt lánsheimiid til að afla sér pess fjár, er hún teiurpurfe til hagnýtingar nýrra markaða og til stuðnings á breyttu verk- unaiskipulagi i meðferð sjáv- arafurða. 3. Að reyna að ná hagkvæmum verzlunarsammimgum við þær þjóðir, sem ekki hefir verið samið við og sem við þurfum og getum haft viðskifti við> 4. Að heimila ríkisstjórninni að skipa verzlumarfuUtrúa, ier starfi sérstaklega í Mið-Evrópulömdum- um, til! þess að tryggja þanm markað, sem fyrár er, og auka mýjam. 5. Að auka togaraflotann pegar, er^markaður leyfir, með nýtizku skipum, er séu rekin af rikinu eða b;ejarfélögum i sameiningu ef hentugra pykir. 6. Að taka lán til skipulagn- ingar framleiðslunnar og framieiðslutækja, ef nauðsyn krefur. 7. Að skipuleggja innkaup á aðkeyptum útgerðarvörum, svo sem olíUi, kolum, salti og veið- arfærum. 8. Að skipuleggja svo útgerðar- rekstur landsmanna, að sjðmamina- stéttim beri ekki tiltölulega meigii áhættu en aðrar stéttir af hom- um. Meðal aomars að samvimna um slmáútgerð sé bundiri þátt- töku bæja x>g hreppsfélaga ásamt öðrum stéttum, er beimt og óbeirii lifa af útgerðinmi. 9. Að koma á stað verksmiðju- rekstri um pær tegundir sjávaraf- urða er sýnilegt er að seljast á á erlendum markaði og koma á sem fullkomnastri hagnýting verð- mætra sjávarafurða. Frakkar éttast árás af hálfu Þýzkalands. Ffilitrái Herriots-flokksins segir, al pelm hafi veiifl boðin aðstoð ranða hersins, ef til ófriðar kemnr. EINKASKEYTI TIL ALÞÝÐUBL, KAUPMANNAHÖFN í gasrkveldi UMRÆÐUR franska pingsins um útgjðldin til hersins hafa vakið mikinn óróa með- al almennings á Frakklandi. Maurin, hermálaráðherra krafðist sterkari viggirðinga við austur-landamærin og gaf i skyn, að leiðandi stjórnmála- menn væri fullkomlega búnir við og ættu beinlínis von á á- ras af hálfu Þýzkalands. itæðu- maður Herriot-flokksins, Arc- himbaud, gaf pær upplýsingar, að búið væri að mynda banda- lag milli Frakklands og Sovét- Rússlands. Archimbaud sagði meðal annars: „Ég nota ekki orðin banda- lag eða hernaðarsamningur. Ég slæ pví bara fðstu, að rússneski herinn er mjög sterk- ur og ágætlega útbúinn og að Júgóslnvía taðíar ai segp slg m Þjóðabandalaginu. EINKASKEYTI TIL ALÞÝÐUBLAÐSINS. KAUPMANNAHÖFN í gærkveldi. ASTANDIÐ i Genf er enn sem áður mjög skugga- legt. Jeftich, utanrikisráðherra Júgóslaviu, hefir lýst pvi yfir við LaVal, utanrikisráðherra Frakka, að Júgóslavía muni segja sig úr ÞJóðabandalag- inu, svo fremi að henni verði ekki sýnt fult réttlæti ptr. STAMPEN. Friðnum . i Evrópu er hætfa búin af konungs- morðmálinu, segja frönsku blöðin. LONDON í gærkveldi. (FÚ.) Þeir stjórnmálaatburðir, serni í dag vekja miesta athygli, eruorð- sendinig Júgó-SIava til Þjóða- bandalagsins og vigbúnaðarum- ræðurinar, sem fóru fram 1 franska þiingimiu í gær.. 1 ItaUu. er almennimgsálitið á mótí Ji>góslövum, og er sagt, að ef Ungverjar vilji láta fara fram lumræðxir um orðsendinguma taf- arilaust, þá mumi Italir styðja pá kröfm. ftölsku blöðin siegja einm- ig, að engin þjóð geti liegið til lengdar undir þeim ásökumium, sem séú settar fram í orðsemd- ingu Júgósiava á hendur Ungverj- um, en búast hins vegar við þvís að ekki mumi verða alvarliegur árekstur út af málinu. Frömsku Möðin er ákveðmari og bðlsýnni. Petit Parisien siegir, að friðnum í Evrópu staíi hætta af þiessiu máili, og vill láta ÞjóÖa- bandalagið grípa í taiumana nú þegar. Le Jioumal segir, að Þjóðabandalagið megi lemgam tíma missa og þurfi að bregða skjótt við, ef það eigi að halda virðimgiu eintti í þesfiW máii. Echo de Pa- ris spyr: „Hvaðá réttiætis giet- lújr Júgó-Silavía vænst í Gemf?" og svarar: „Einskis, því aðÞjóða- bamdalagið er ekki dómstóll, held- ur lejmungis samkoma stiórnmála- manma. Það, sem nú er þöri á," segir hlaðið, „er samkomulag þeirra þjóða, sem eru á móti þvi, að gengið verði á núgildandii Mðarisiaminimga." Enm fnemmr seg- ir hlaðið, að slíkt þjóðasamlband $é í tfauin og veru til nú þegar í samvilnmiu Frakklands og Rúss- lands og Iitla bandalagsins, og sé það ejitt ógert, að koma formliegu skipiuilagi á þá samvimmu. Málinu frestað janúar. fram i GENF í gærkveldi. (FB.) Avenol hefir ákvéðið að leggja s orðsendingiu Júgóslava út af kon- umgsmorðinu fyrjr ráð bamdalags- JÉB, er það kemur saman í jan- úar. Umgverjar leggja hims vagar kapp á, að umræðurnar fari fram fyr. (Umited Press.) Aliíðublaðið ob iltíðusafflbandið. A FUNDI Alþýðusambands- þiingsins í gær var eftirfar- amdi ályktun frá blaðmefnd þimgs- ims samþykt eimróma: „12. þing Alþýðusambamds Is- lamds lýsir ánægju sinná yfirhimmi mikliu stækkum Alþýðublaðsins og ágætu ritstjórn þess og þakkar ritstjóra blaðsins, blaðstjórin og öðrium, sem unnið hafa að þess- um umbótum. Telur þingið að sambandsstjórn ihafi í flestum. atiiðum tekist að koma í fiamkvæmd tillögum sið- asta sambamdsþinigis.'' BLUCHER, leímm frægastifbrimgirauðábersins. oss hefir verið boðin aðstoð hans, ef ttl ófriðar kæmi við Þýzkaland. Vér getum ekkl annað en glaðst yfír banda- lagi, sem tryggir friðinn i Ev- rópu." Óttinn við nýja styrjðld fer alls staðar vaxundi. STAMPEN. Samvionan við Sovét Mss- mú. miðar að fiiði en efeki (Hriði LONDON í gærkveldi. (FU.) Franska stjðrmin lýsti því yfir opinberlega í dag, að ekkert hernaðarbandalag befði veiið gert milii Frakklands og Rússlands', og að ekkert útlent blað hafi mokkurn rétt til þess að draga slíka álykrun af þingræðu Ar- chimbaud, þar sem hamn mælti með samvinnu Russilands, Pól- lands og Frakklands til viðhalds friðnum^í Evrópu, og hamm sagðá, að ættan Þjððverja hefði veiúð sú, að taka höndtun saman við Pólverja og Japana gegn Rúss- um. Franska stjórrán segir, að hinm eini tilgangur stjórmmála- samdráttar milli Frakklands og Rússlands sé sá, að koma skipu- lagi á friðarmálin, og sé þar af leiðandi ekki beint gegn öokkurri( annari þjóð. Frönsku hlöðxn lofa hástöfum ræðu Maurins hershöföingja og segja, að hann hafi lýst á áhrifia- mikinm hátt ástandimu í hervaijnK armálium Frakka og sagt þjóð- inmi nákvæmlega hvar hún stæði í þesisoim efnum. Bretar óttast atkvæðagreiðsl- una i Saar. LONDON i gærkveldi. (FB.) Neville Chamberlain flutti ræðu í dag í Birmingham og sagði, að meðal, þdrra mála, sem'brezka stjórnóin hefði nú eimina mestar á- hyggjur af, væri endurvlgbúnað- armál Þýzkalands, þvi að það værúi í rauir.inini opinbert leymdar- mál, að Þ|óðverjar væiri að víjg- búast á ný. Enn fremur gerði hann að umi- talsefmi þjóðaratkvæðiS í Saar og fór ekki dult með, að það værfí hið mesta áhyggjuefmi, ef ekki^ væri unt að varðveita friðinn þar í héraðinu og komla í veg fyniii, að friðurinn spiltist vegna Saar- deiiummar. (United Pres&.)

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.