Alþýðublaðið - 12.12.1934, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 12.12.1934, Blaðsíða 1
Munið Alþýðuhúsið. Greiðið hlutafé yðar. RirSTJÓRI: F. R. VALDEMARSSON ÚTGEFANDI: ALÞÝÐUFLOKKURINN XV ÁRGANGUR MIÐVIKUDAGINN 12. DES. 1934. 354. TÖLUBLAÐ Smáútgerðinní veronr hjálp" að af ríkínu eins og unt er. Stérútgerðarmðnnnm verða ekfei gefnar npp ntiljdns«skuldir. TyrEIRIHLUTI SJÁVARÚTVEGSNEFNDAR n. d. -*¦ *¦ lagði í morgun fram álit sitt um skuldaskila- mái útgerðarmanna. Leggur nefndin til að ráðstafanir verði gerðar til að hjálpa smáútgerðinni eins og unt er, og sé þaðj tryggt, að ekki verði gengið að útgerðar- raönnum^yegna skulda svo að atvinnurekstur þeirra stððvist. Nefndin leggur til að þessum mál- um verði frestað til næsta þings, og þau undirbú- in betur, þar sem skuldaeftirgjöf myndi ekki koma utgerðinni að gagni á næstu vertíð þó samþykt verði á þessu þingi. Hér fer á eftir útdráttur úr inendaráMtimu: Frv. kom til sjútvn. 10. fróv. og var tekiið <til umræðu 15. móv. Eftir samkomulaigi mefndarmamina var furndur baldimm um málið með fjármálaráðherra 20. móv. og þar ákveðið aði senda málið til umí- sagnar bamkastjórum Laindsbanka íslands og bankastjórum Útvegs- banka Islanids h/f. pá var halld- imjn fumdur um málið með ríkis- stjómiinmi og bankastjórum fyrr- nefmdra banika hin|n 22. nóv. og þar kosíim nefind í miálið. Sú niefmd hélt síðam niokkra fundi, en að þejm fuindahöldum loknum þótti stýiht, að ekki yrði samfcomulag í sjútvn. um flu-tning frv. Sjálf- stæðismemm héldu fast við að taka sem miest af úigerðimini og helzt alla, umdir skuldaskilin og af- grieiða málið þegar á þessu þingfy em ekki gátu þiéir bent á- lieiði'r' :til fjáröflumar vegma þess tekjumiss- is, sem riikissjóður yrði fyriír vegma samþyktar frv., enda hiefir fliokkur þeirra á alþingi staðijð gegm öllum tekjuaukafrv. ríSkis- stjórmari'nraar. . Stjórnarflokbarnir sammala að hjálp vélbátaútoetðinni eins od liægt er. Meirihl. n. hélt hinsvegar fast við pá skoðun atvinnumálaráð- herra að smáútvegurinn og vélbátaútvegurinn skyldi styrktur af rikinu til pess að ná skuldasamningum, en bankarniir yrðu að sjá fyriF stórútgerðimmi, líuuveiðagufuskip- um og togurum. Undir uimræðum koml í'lljfós sú skoðun bamkastiór- aninia, að lekki þyrfti að óttast eig- endaskifti á skipum eða stöðvum' útgerðarinmar framar vemju fyrii mæstu vertið, ennfremur virtist pað skoðun allra, er ræddust við um málin, að engum skuldaskilum yrði við komiðfyr- ir næstu vertið, pótt mál petta næði fram aðganga á pessupingi. Sjálfstæðlismenn í tí, létu í ljós sömu skoðun og aðrir um hið sdiðast talida. Samt siem áður tóku þejr það' ráð að satja út sérstakt iniál. mfli funda í sjútvn. dagimn áðiir en riegiulegur fundur yrði haldilnn1, og er það í fullu sam- ræmi við anuan f lutniing minjni hl. á þiessu máli; hefir hann allur hnigið að því að sjá um, að |n. gaati ekki öll orðið samferða. Skriflegt álit bankastjóra Lainds- banka, Isiands og Útvegsbanka ís- lands h/f. um frv. var eigi kotoið í hendur sjútvn. þegar þetta gíerð- isit, en hefir borist n. síoan og er. prientað mieð nál sem fylgiskjal I og II. Leggja bankastjórar beggja bankanna til, að málinu verði fnestað til næsta þings. Skuldaskil útgerð'arinnar eru mikil vandamál, og verður tæpr liega ætlast til, að þeim verði fiaustrað af iítt undirbúWum, en þar eð þieir tveir sjálfstæðismienn, ejr skipa minni hl; sjútvn., hafa átt. sæti í milliþinganefndir4n;i í sjávarútvegsmálum, er samdi skýrslur þær, er frv. byggist á. ög sjáift frumvarpið, þurftu þeir að sjálfsögðu engan umhugsunar- tí;ma á alþiingi um frv. Hins veg- ar gátu þiedr tæpliega með sann- girni ætlast til, að aðiir þm. gætu athugunarlaust samþykt tillögur þieirra, memai því að eins, að frv. bæri það með sér, að< vandrasði) sjávarútvegsins yrðu leyst mieði samþykt þess, en því miður fer mjög fjarri að svo sé. Ettir áliti millininganefndar i FJávarútveasmaiDm bj&rgar sknldanppajof útBerðinni ekki Verbefni miHiþfoganiefndarinnflr vioru mjög sitór samkv. þál., sem birt er hér að framan, en í jállliögí- um nefndariwnar felast ekki úr- laustór á þ.eim niema að mjög litlu iieyti. Má í því efni vitna 1Í skýrslu nefindarinnar sjálfrar um ásitand og afkomu útvegsins. Árið 1929 var samkv. skýrs!- unwi nokkur reksturshagnaður á útgerðiiínjni, en með þvi að verðið á fiskinum var þá miklu hærra en inú, er því ári slept hér. Árift 1930, 1931 og 1932 er hins vegar samkv. skýrslunui tekjuhalli á út- gerðinini ySiem nemur saimtals kr. 8 669870 inettó.Á þessum söímu árum hafði útgerðin greitt í vexíjj úit á við kr. 3052 953 og vexti af eigin fé kr. 645 665, eða alls leru vextir kr. 3 698 618. Tekjuhallinn verður þanhig nær fimm milljóni- um króina umfram vexti, og leið- ir skýnslan þaið; í Ijós, að jafnvel þótt skuldirnar hefðu allar verið strikaðar út og útgiérðin hefði enga vexti þurft að gíeiða af skipunum, var^ samt nlm 5 millj- ána króna tekjuhaili á nekstri þeirra skipa, er skýrslur niefndafe innar ná yfir á þœsum þrem árum. f»ar eð vaxtagriei'ðslur útgierðar- inhar þainnig samkv. skýrslum þiessum er|u ekki mema um 42 af hundra&i af tekjuhallanium, er augljóst, aS ni&urfærsla á sfeuld- um útgerðaKmanina er ekki wema að eins niokkur hluti þiess, sem gera þarf útveginum til styrktar. Ihaldið vill oefa stórútaeiö- inni npp sknldir, sem nema miljónnm króna. Auðsafn talsvert hefir orðiö hér á landi síjðain um aldawuót. Mest ait hefir það komið eftir ein'- hverjum leiðum úr sjónulm, fyrir atorku ótrauðra sjómanina, sem lagt hafa líf sitt í hættu til að afla þess. StórútgeTðin hefir dreg- ið mestaw hluta auðs þessa aið> landi, en skipuwum, sem fæit hafa landsmöininum þenjnan auð, er nú iýst af formanihi í félagi eigend- anna sem fúadöllumi, ryðkláfum og manhdrápsbollum. Peningarm- ir ,sem sjómeninimir hafa hætt lífi sisnu fyrir, hafa ekki gewgið til endurnýjunar skipunum, heldur til ýmislegs anwars, semi margt er sjómönfnum alveg óviðkomaindi. Jafnfriamt því sieto skipin hafa gengið úr sér og ekki verið end- urnýjuð, hafa þau safnalð skuld- um, að nokkru leytl hjá bönk- unum og að nokkru leyti hjá ein- stökum verzlunarfyrhtækjum, sem oft eru búiin að græðia upphæÖ, er skuldinni nemur, eða mieira, á því að seija skipunum ú^erðiar- vörur. Þessar skuldir vill minnihluti sjávarútvegsnefndar nú setja að nokkru leyti yfi.-\á rikissjóð, án pess pó að gera nokkiar ráðstafanir til að bjarga skip- unum frá að sökkva dýpra og dýpra i skuldafenið og án pess að gera ráðstafanir til pess að pau verði endurnýjuð. Meiri hl. nefndarinnar getur ekki> að athuguðu máli, fylgt þiessu. Eigendur stórútgerðarinn- ar hafa ekki 'endurnýiað skipin; þau eru svo úr sér gengin, að þvf er formaður í félagi þieirra hefir upplýst, að naiuðsyn kr,efur, að þau verði enduflnýjuð inr-an skammls tíma. Stórútgerðim er áuk þess að mestu leyti rekiin af hl.utafélögum, og að þeim fé- lögum sitanda margir vel stæðir eimstaklingar. Pó skuldunum yrði, að eiinhverju leyti létt'af skipun*- um, er það engin trygging þess, að þau verði endurnýjuð innan Tekstrjj undanfarih'na ára a& dæma myndu þau halda áfram að safna skuldum eftir sem áður. Árftfig- wjm af pví, tasði taka ahiUdm p,essr íW! ú^cflerdar á rík0 ynU sá, áð ie//,í)r fbokkur ár yr'Su skipki aft<- m écxkktyi í skuldafienify og> Iqnds- nipm stœpji dppt skipalfí'Msfr, aðjstjáða rikissjóðs yrði þá miklu vemi en hún er nú til skynsam- legtea ráðstafana (sbr. afkomu skipanna eftir skýrslu miilllþinga- nefnidar í sjávarútvegsmáiulm;). Eimstaklingar hafa ekki orðið þiess megnugir eðia ekki hirt um að enduwýja stórutgerðiina. Pað opinbera, riki eða bæjarfélög, verður því fyrr eða síðar að hlaupa undir bagga og geia þaði eða veita aðstoð til þess, eigií Ofriðarhættunni afstýrt i bili. Litla oandaiiglð og Frakkland bafa unoið fnlikominn signr. EINKASKEYTI TIL ALÞÝÐUBLAÐSINS KAUPMANNAHÖFN í morgum. STRÍÐIÐ væri pegarbytj- að, ef pjóðabandalagið hefði ekki verið til". Þetta er nú viðkvæðið í greinagerð- um allra aðalblaða heimsins frá Genf, par sem deilumál Jógóslavíu og Ungverjalands hafa verið rædd i tvo daga og nú endanlega verið útkljáð á friðsamlegan hátt. Endalokin urðu þau, að Ung- ekki sá hluti útgerð'ariinn;ar, sem beztan wfá getur giefið og mesta' atvinnh á sjó og landi, að laggj- iast í rúsitir. Tii pessa álítur meiri hl. n. að nota beri fé og lánstraust rikisins, en ekki i skuldafenið og hin gömlu sökkvandi skip einstuklinga. Vélbátaútveginum verð- ur hjálpað. Öðru máli er að gegná nm vél- bátaútveginin. Hann hefir verið ejndurnýjaður meina og minma á hverju ári og eigendur hans margir hverjir kiifið þrítugan hamarimn og lagt mjög hart að sér til þess afr halda honum við Hðii. Hanin er að miklu leyti riek- imn í atvininuskymi fyrii* ejgend- uma sjáifa, eða með félagsskap þieirra ,er aö homu(m vinma. Vélr bátaútveigurinn verðwr þess vegna éemniliega aði mestu leyti áfram eilgm eimstaklinga og samvinjnufé- ]aga. (Piessum útvegi álítur mieiri hl. m„ að rfkið beri að hjálpa eftir þvi sem ástæður lieyfa, fyríst o;g fremBt nnéð því ao skipuleggja. Ufuj'Tkisötana út á uíð, svo sem gert ler, með^ frv. til laga um fiskimálanefndí útflutming á fiski hagnýtimgu markaða o. fl., og verja til" þess fé úr ríkissjóði að talsverðu leyti, svo sem gert er |ráðí fyrjiír í því fiv.; í öðru Jagi míe^ því að skipuleggja inrtkaup á, adkeyptum vömm til útgerð-- arin'nar, og í þriðjja lagi með því að útmgw útjgeiiðfír\niö,rmum hag- kvæmd sumninga á gkuldum, med Ulstyrk 'rfkkms. Tvær hinar fyrstl töldu ráðstafanir eiga að ví|su að' vera til hagsbóta fyrir állan út- vieg^imin, stóran og smáan, og má telja víst, að. afurðasalan og hagr nýtimg nýrm markaða verði þegar skipulögð m|eð lögium þeim, er áð'- ur sieg^in um umdirbúning málsinsi að því viðbættu, að ríkisstjórnim oig meiri hi. sjútvn. bauð minoí' hl. miefndarimmar samvimmu" uiir lausm málsins, þanmig, að uindir^ biini|niguT yrði hafinm umdír a?) ieysa skuldamál vélbátaútvegsins á þesSu eða næsta þingi, væmtanr i[ega í marzmámuði. Lægju þá fyrv ir #11. um skuldaskil og þá yrðpj gen'gið fra málimu á þann hátt, iað vélbátaeilgendur í 3—4. skulda- fliokki yrðu styrktir til að fá af- skriíaðar skuldir sínar. Myndi þurfa tii þiess um U/2 iniillj. krióma. Minmd hl. n. neitaði þiessu sami- komiulagstilboði. . verjaland varð að láta í mimmi pokanm. Ráð Þjóðabandalagsins | hefir opimberiega fordæmt öll of- bialdiSverk og skipað mefmd til þiqss að rannsaka, hvermig hægt sé að himdra þau í frpmtíðlmmi með alþjóðilegri samivinmu á mdll(í ríkjainina. Það hefir skorað á, þ. e. a. s. lagt Umgverjalamdi þá skyldu á herðar; að láta fara fram alvar- iqga raminsókn á því, sem rauw- verulega hefir átt sér stað immam lamdamæra pess, og að itefsa þeim, siem þar hafa gerst meðí- sekir um miorðim í MarsieiIIe. Bn áður em samkiomulag náðist um að ráð Þjóðiabandiailagsiins tæki þiessa afstöðu, lá hvað eftir anmiáð við borð, að samningatll- raumir^nar strömduðu. Júgóslavía var!ð að hóta því að. segja sig úr Þjóðabandalaj'mu Fullt.úl hennar sagði orðrétt: „Vér viijum ekki vera við það borð, þar aem morð- itngi á sæti." "Sigur Júgóslavíu yfir Ungve^ja- landi sýnir, hve sterk aðstaða Iitla bandalagsims og Frakklands jer í stórpólMík Evrópu. Italía var GÖMBÖS forsætisráöherra Ungverja. lilka svo skynsöm, að haatta við að. verja málstað Ungverjalainds La'val fer í mámustu framtíð til Rómaborgar tii þess að^ hitta Mus- soliinii. pað er ómagulegt að siegíf enm, hvaða aflieiðingar vinéte' samhand milli Frakklamds og ítaljju myndi hafa. En það er pi augljóst, að Hitler myndi stamda stór hætta af slíku bandalagi. JÞvi ao eftir eimm mámuð á atkvæða- gnei'ðsilain að fara fraíml í ;Saarhér- aðinu. Laval hefir haldið vel á spilun- um og hefir mú áreiðamliega flest tromp á hendimmi. STAMPEN. Dómur 1 Möakotsmálinn. Árni Theodór Pétursson dæmdur í 2 mánaða fangelsi fyrir að tæla stúlkubarn til saurlifis DÓMUR var kveðimm upp í morgun í himu svo kallaða Móakots-máli. Mál þetta er eim- stakt að því teytít, að þaB hefir veriö mærri því 3 ár fyrir dóm- stólunum, og hafa fjórir dómarr ar haft rammsókm þiess með hömd- um. Það er á ýrnsan hátt með ljótustu og einkemmiliegustu saka- málum ,sem hér hafa komið fyrir. Um 50 manms hafa verið yfir- hieyrðir í imálimu.. Jónatan Hailvarðssyni lögreglu- fulltrua var falið þetta mál til ramitísólmar og dómis í október í haust, og hefir hanm rekið ránni- sókn'ma með símum alkur|na duign- aði og Iiokið henmi á tæpum 3 máínuðum, e,n áður höfðu 3 mieinn haft málið með hömdum i nær því 3 ár alls. Himm ákærði. Árni Theódór Pétunsson var dæmdur i tveggja mámaða einfalt famgelsi 'íyrir b»ot gegn 175 gr. hegningar- iaganma, sem er um dð tæla stúlkubörin á aldrimum 12—16 ára tJI. saurlífis. Mál þetta var kært í fyrstu 25. marz 1931 af Jóni Hamssyni hér í bæmum, og erh tildrög þess þau, að Jóm Hanssom, siem þá átt'i heima" í Móafcoti á Vatns- ieysuströmd, hafði veturinn 1929 ráðið ÁHna Theódór sem heimi- iiiskienmaria handa börnum símum í Móakoti, en sjálfur hafði hann Skioðum meiri hl. n. er. sú', að verkefmi þau, er liggja fyrijr í úti- gerðarmálunum séu svo stórfehg- leg, að þau verði eigi lieyst í fiílnu vetfangi, og aldrei svo vel ,sé; nema að gjöria athuguðh máli. Frh. á 3. síðu. fariði hingað til Reykjavíkuii i &ti- vinmulieit og flenst hér. Vetiurinm 1931 fór Jóm Hanssion miorður í lamd, em frétti, þegar hann kom aftur, aði Ármi Theódór hefði komið hingað til bæiaiims qg búið hér 3 nætur á gistihúsi Hjálp- ræðishersins ásamt dóttur Jóns, HanBíniu Kristínu, sem þá var að eins 14 ára að aldrj. Kærði Jóm Hanssom þetta fyrir bæjarfóget- ^numí^í Hafmarfirði, em þegar mái- ið var tekið fyrir, bar stúlkan það á föður sinn, aÖ hann ejnm hefði samrekkt sér, og var Jón • Hamssioin umdir ranmsókn . og i gæzluvarðhaldi urn^ tijma. Síðar tók hún þó þennán frambur,ð aftur og sagði fyrir rétti, að húmi hefðl komiö mieð þessa ákæru á hemdur föður símum eingöngu vegma þess, að húm hefðá' verið gröm honum fynir að hann haf ði Kært Árma Theódór. Var því mál höfPað gegn Áina Theódór ein»im. . Óafsiakanlegur dráttur virðist hafa orðið á rannsókn þessa máis, þár siem húm hefir staðið yfir í mæffelt 3 ár, en um all-ljótaj* sakir aö ræða. 'jÞiedr ,sem hafa haft ram'nsékn málsins me^ hömdum, áður en Jónatan Hallvar&sson tók við því, voru: Maghús Jóinssion, bæjarfó- geti í Hafnarfirði, Þórður Eyj- ólfssom prófessor, og síðast Giist- af A. Sveimsson lögfræðdngur. Verzlunar j öf nuðurinn. Til 1. þ- m, hefir innflutnihgun- inn mumið 44,7 millj. kr., en út- flutmimgurinm 41,6 millj. kr., eða inmfluitt umfram útflutt 3,1 milj. króna. I

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.