Ný tíðindi - 11.05.1852, Blaðsíða 1

Ný tíðindi - 11.05.1852, Blaðsíða 1
NY T I Ð I N D I lO. ogli. bl. 18, d. maímánaðar 1853. Landsyiirrjeltardómar. I. j»að fjóttí fyrrum eitt hið mesta ágæti Klaust- urpóstsins , að hann ljet fólk jafnóðuni fá vitneskju um það, sem fram fór við yfirdóm landsins. Sunnanpósturinn vildi halda á fram sama stryki, þó með Öörum hætti, en það varð lítið meir en tilferöin. Seinna hafa blaðamenn okkar ekki haft neitt því um líkt á boðstólum, og mun þó kaupendur blaðanna allt af hafa langað til að fá að vita hverju fram færi við dómstólana. Vist er um það, að margur hef- ur leitað þesshjá ritstjóra „Nýju Tíðindanna", að hann gjöröi blað sitt fróðlegra með skýrslu um málaferli manna á milli, og úrgiit þeirra við dómstólana með ástæðunum fyrir því, á líkan liátt og Kláusturpósturinn hafði það forö- um. Vjer viljum því verða við þessari, að vjer ætlum, almennu ósk, og byrjum þá við seinasta nýjár, og verður þá fyrstur Lundsyfirrjetlardtjmur í rnálinu Nr. 11,1851 Kammerráð Kristjánsson skipaður vegna konungssjóðar SeSn Birni bónda Pálssyni á Bakka í Suðurþing- eyjarsýslu. Dómurinn er genginn 8. marxm. 1852. 3?ær jarðir, sem legið höfðu undir Hóla- biskugstól, voru á árunum 1802 til 1805, að ráðstöfun stjórnarinnar, seldar við opinbert uppboð. 5ær höfðu, meðan þær voru eign Hólastóls, ekki verið tíundaðar, af því tíund- arstatúta Gissurar biskups, frá árinu 1096 hafði svo fyrir mælt, að fje það, sem til guðs þakka væri lagið, þyrfti ekki til tiundar að telja, hvort sem það svo væri lönd, eða láusir aurar, og þótti þetta ekki sist ná til jarða dómkirkjunnar. Jiegar selt var, var ekkert minnst á tíundarskyldu af þeim seldu jörð- um, og söluskilmálarnir nefndu hana ekki berlega á nafn. Kaupendur jarðanna skoruðu sig af þessu undan tíundargjaldi af jörðunum, og þóttust fyrir því hafa þeim mun betri á- stæðu, sem Skálholts-biskupsstólsjarðir voru skömmu áður seldar með tíundarfrelsi. Öllum ætlum vjer hafi komið saman um, að tiundar- frelsið sjer í lagi næði til þess hluta tíundar- gj.aldsins, sem nú er kallaður konungstiund, af' því hún fellur í konungssjóð, en sem áður var biskupunum ætluð; en um hina 3 hluti tíundargjaldsins, prests-kirkju-og fátækra - tíund mun farið hafa eptir, sem bezt gat geng- ið á hverjum stað, og kemur það ekki þessari sögu við. Sýslumenn kröfðu engan konungs- tíundar af stólsjörðunum, og haf'a jarðir þess- ar þannig notið tiundarfrelsis, að svo miklu Ieyti, yfir 40 ár. Að vísu hafa þeir, er gagn- skoðað hafa landsins reikninga, aptur og apt- ur fundið að þessu, og látið þá meiningu í Ijósi, að Hólastólsjörðunum bæri ekki rjetti- lega neitt tíundarfrelsi, eptir að þær urðu ein- stakra manna eign, f'remur en hverri annari í'asteign landsins. Loksins fór Kentukamme.rið aö rekast í þessu 1848, og leitaöi álita þess manns er verja átti rjett hins opinbera við dómstólana (Kammeradvocat), og var hann á því, að bezt væri að leggja spursmálið um konungstíundarskyldu Hólastólsjarða til dóms og laga. Innanríkisstjórnarherrann Bang, í fyrra sinni þegar hann sat að völdum, skipaði því svo fyrir, að einhver einn af Hólastóls- jarðaeigendum skyldi lögsækjast um konungs- tíundargjaldið af' einhverri þeirri fasteign hans, er f'yrr liefði legið undir Hólastól. Skyldi mál um tíundarskylduna rekast fyrir öllum dóm- um, og það kostnaðarlaust fyrir þarin, er fyrir málinu yrði. Yrði svo, að konungssjóðurinn ynni máliðvið hæstarjett, og einhver af Hóla- stólsjarðaeigendum seinna vildi neita um kon- ungstíund af jörðu sinni, skyldi hann ekki fá

x

Ný tíðindi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ný tíðindi
https://timarit.is/publication/77

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.