Ný tíðindi - 23.09.1852, Blaðsíða 6

Ný tíðindi - 23.09.1852, Blaðsíða 6
82 arskostar ekkert, sem reisir land vort á fætur. Kaunar er hún kostnaðarsöm, en mikið skal til mikils vinna. En hvernig getum vjer kom- ið þvi við, að ná þessari þekkingu? Fyrst getur orðið mikið lið að jarðabótuirt og rækt hjá mönnum, þó þeir hafi ekki svona ítarlega þekkingu; ef þeir eiga kost á að leita ráða og leiöbeiningar hjá einhverjum í sveit sinni, sem er fullnuma í jarðyrkju. Vjer álítum því komið í æskilega gott horf, ef í hverju hjer- aði væri lærður jarðyrkjumaður. En til þess að það geti orðið, hljóta nokkrir að gefa sig fram til að læra búnaðarfræði. Ekkert gæti verið fegurra fyrirunga menn, sem hafa nokk- urt bein í hendi, en að ráðast í slik fyrirtæki. Austur yfir hafið láu frægðarspor feðra vorra; en þau eru afmáð og enginn vill kannast við þau, af því niðjarnir hafa ekki viljað feta þau. Sá þótti enginn maður, sem ekki hafði kynnst fremdarháttum útlendra manna. „Jeg uni því lítt, að sitja heima eins og kona" var viðkvæði fornmanns; „vil jeg fara úr Jandi og leita nvjer fjár og frægðar". Nú er sá frami vor mestur að komast nokkrar vertíðir í fiskiver; og heitir sá góður drengur, sem hefur fengið nokkur hundruð af þorski áður en han» verð- nr húsbóndi. Feður vorir leituðu sjer fjár og frama, af því þeir voru ríkir, segja menn. En það er ekki svo; þeir voru ríkir af því þeir gjörðu það. 3>eir höfðu nógan metnað sómatilfinning til aft halda í við aðrar þjóðir; og stóðu því ekki á baki annara þjóða í mennt- un og -dírgnaði. En vjer niðjar þeirra erum eins og örverpi, og höfum ekki mannrænu heldur en skrælingjar. Enginn kánn að hag- nýta sjer gæði náttúrunnar. Er þá ekki sæmra fyrir oss að taka upp frægðar og blessunarsið feðra vorra? Að sönnu fáum vjer ekki gull og gersemar höfðingjanna. En vjer fáum þekkinguna, sem getur aílað oss allsnægta úr skauti jarðarinnar; og hún getur hvorki eyðst nje glatast. Vjer fáum ekki frægð fyrir hreysti og framgöngu. En.vjer fáum frægð, sem er miklu dýrmætari, frægð af þeirri kunnáttu, sem skynsömum verum sæmir. Vjer fáum ekki herfang; en.vjer getum aflaö oss kunn- á'ttti til að eignast auð íjár, án þess að fje- fletta nokkurn, án þess að granda lífi eða gæfu annara manna. Vjer biðjum því alla, sera í einhverju vilja reynast fósturjörð sinni góðir drengir að efla þetta málefni; því vjer vonum að þeim muni flestum sýnast á einn veg, að það sje helztí sómavegur fyrir ætt- jðrðu vora að koma jarðyrkjunni á fót. En af því auðnum eru ekki ætíð samfara gáfur og náttúrufar sem útheimtist til þessar- ar þekkingar; af því líka þetta er ekki meira til hagnaðar þeim, sem lærir heldur en þeim, sem njóta tilsagnar hans og leiðbeiningar, er þess brýn nauðsyn að efnabændur í sveit skjóti saman til að koma efnilegum mönnum á framfæri til að læra jarðyrkju. Ef að þeir skuldbinda þá til að setjast að hjá sjer, þeg- ar þeir koma aptur, skera bændur sjálfir upp arð af tillögum sínum, þessi maður sem þeir hafa styrkt til að nema jarðyrkjuna, getur þá sagt þeim hvers jarðirþeirra þurfameð; hann getur kennt þeiin allt verklag, sem þarf tilað nota ný verkfæri og nýja aðferð. Og hvað getur verið því til hindrunar að menn leggi nokkuð í sölurnar, þar sem ágóðinn er viss, þó kostnaðurinn sje töluverður? 3>að er lík- legast að 3 ár þurfi til lærdóms; og er tilætl- andi að á vetruin sje numið bóknám, en á sumrum sje gengið að landvinnu, og ferðast um Noreg, Svíþjóð og England. Ef að mað- urinn er í Danmörk, veitir honum valla af' 200 rikisdölum árlega, þó að stjórnin kynni nokkuð að styrkja hann. Lærði maðurinn hjer og vildi ferðast, veitti honum ekki af 400 dölum í ferðakostnað. Væri nú 12 menn, sem vildu fá efnilegan mann, sem væri fjelaus, og styrkja hann til að nema jaröyrkju., þá kæmu 50 dalir á hvern, það er mikið að sönnu; en ef þeir gætu fyir hans tilstuðlun bætt tún sitt um eitt kýrfóður þá hafa þeir kostnaðinn upp borinn á fyrsta ári, og ágóðann hinna áranna hafa þeir eins og verðlaun fyrir at- orku sína og þekkingu. Frjettir höfum vjer ekki miklar að segja, nema árgæzku hjer á landi svo mikla, að menn þykjast varla muna betri. Veðurátta og grasvöxtur hefur í sumar fylgst að hver- vetna sem til hefur spurst, nema í Skapta- fellssýslu er mælt að miklir óþerrar hafi verið síðast um túnaslátt, og þar á eptir framan af engjaslætti. — Til þess er tekið hvað mjög jökullinn á Skjaldbreið hefur þiðnað í sumar, og

x

Ný tíðindi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ný tíðindi
https://timarit.is/publication/77

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.