Fréttablaðið - 07.12.2001, Síða 10

10
7. desember 2001
Þórólfur Árnason for-
stjóri Tals var við nám
í Danmörku.
Honum var boðið til
danskrar veislu á að-
fangadagskvöld.
í Danmörku og Svíþjóð eru jólin ekki svo frábrugðin þeim íslensku
en í Kina eru menn ekki mikið að velta fyrir sér jólum.
Jólin eru íslendingum ákaflega mikilvæg og fátt er
erfiðra en geta ekki dvalið heima hjá sér á jólunum.
Það eru þó ekki allir sem eiga slæm jól í útlöndum og í
sjálfu sér er það skemmtileg nýbreytni að dvelja ein jól
fjarri heimahögunum og fá að kynnast því hvernig aðrar
þjóðir halda jól.
TRÉÐ MEÐ LIFANDI KERTUM
Þórólfur Árnason gleymir seint
jólatrénu með lifandi kertum.
Ogleyman-
leg jól í
Danmörku
Jólí útlöndum
EINMANALEG JÓL í KÍNA
Hjörleifi var boðið i danska sendiráðið í mat um jólin.
Sótti fyrirlest-
Þórólfur Árnason forstjóri Tals
hélt jólin hátíðleg nokkrum
sinnum þegar hann dvaldi við
nám í Danmörku. Á stúdentagörð-
unum þar sem hann bjó átti hátíð-
leikinn stundum til að víkja fyrir
gleðinni. En í eitt sinn var honum
ásamt konu hans Margréti Bald-
ursdóttir boðið heim til hálf-
danskra ættingja og átti þar al-
deilis ógleymanleg jól.
„Ég mun seint gleyma stemn-
ingunni sem ég upplifði þessi jól.
Hjá þeim var lögð mikil áhersla á
að gera jólin eins heimatilbúin og
mögulegt var. Gjafir voru ekki
dýrar eða miklar heldur skemmti-
lega nálægar og höfðu gjarnan
verið keyptar á mörkuðum eða
heimatilbúnar. Þeim fylgdi jafn-
vel saga sem sögð var við afhend-
ingu og var í tengslum við hvern-
ig gjöfin var tilkomin.
Mikið var sungið af dönskum
jólasöngvum og margt skondið í
þeim t.d. „Julen varer længe,
koster mange penge“ og það allra
skemmtilegasta var jólatréð sem
kveikt var á með lifandi kertum.
TVéð er mér ógleymanleg sjón þar
sem það stóð stórt og mikið í innri
stofunni ljósum skreytt en ég
hafði aldrei áður séð tré skreytt
lifandi kertum. Þórólfur minnist
þess að hafa fengið „ris a la mand“
en svo merkilegt sem það getur
talist man hann ekki hvaða steik
var á borðum. „En ég man að mat-
urinn var góður og með honum
var drukkið vín við hæfi en í hóf-
legu magni. Þetta frændfólk átti
börn og barnabörn og þarna voru
allir samankomnir, dönsuðu,
sungu jólalög og skemmtu sér.
Þarna ríkti mikill heimilisfriður
og gleði og þrátt fyrir söng og
dans var yfir þessu mikill hátíðar-
bragur. Þó var þetta ekki sérlega
trúað fólk en það kunni að láta sér
líða vel.“
Þórólfur sagðist hafa spurst
fyrir um það hvort svona væru
hin dæmigerðu jól hjá dönskum
fjölskyldum og komst að því að
þau væru ekki frábrugðin því sem
tíðkast þar í landi. „En okkur
hjónum eru þessi jól ákaflega
minnisstæð og við erum þakklát
fyrir að hafa fengið að taka þátt í
þeim.“ ■
Ekki eins hátídleg
jól og á Islandi
Hefðbundin sænsk jól standa og falla með jólahlaðborðinu.
ur í háskóla
um jólin
Hjörleifur Sveinbjörnsson hélt hins
vegar uppá kínversk áramót.
SÆNSKA JÓLHLAÐBORÐIÐ
Jarþrúði Magnúsdóttur finnst jóahlaðborðið ómissandi.
Hjörleifur Sveinbjörnsson yfir-
þýðandi hjá Stöð 2 dvaldi um
fimm ára skeið í Kína. Jólahald
Kínverja er ekki með vestur-
landasið og var því lítið um hátíð-
leika og gjafir hjá honum. „Ég hef
nú gleymt hvernig jólin voru hjá
mér á þessum árum en minnir að
ég hafi einfaldlega sótt fyrirlest-
ur í háskólanum. Kínverjar halda
ekki jól en þeir gera sér hins
vegar dagamun um áramótin sem
eru um mánaðamótin janúar og
febrúar. Þau færast til ár frá ári
eins og páskar hjá okkur og eru
fagnaðarhátíð vorsins þó enn sé
talsvert kalt. Þá skemmta þeir sér
og gera vel við sig í mat og drykk
en ég minnist þess ekki að ein-
hverjar sérstakar hefðir hafi ver-
ið ríkjandi. Börnin fá smágjafir
sem voru hvorki stórar né merkí-
legar og þeir fá frí úr vinnu þessa
daga.“
Hjörleifi og öðrum norrænum
námsmönnum var jafnan boðið í
sendiráðin í kvöldverð og það var
eina tilbreytingin sem hann upp-
lifði jóladagana. „Danir höfðu
með okkar mál að gera og buðu
þeir mér, síðan var ekki um annað
að ræða en halda heim og lesa eft-
ir matinn. Ekki voru hringingar
að heiman og það voru aðeins
gömlu góðu bréfin að lesa. Á þess-
um árum var frjálsræðið ekki
mikið í Kína en ég held að núorðið
haldi hluti Kínverja uppá jólin
enda eru komnar kirkjur og trú-
frelsi er rneira."
Hjörleifur viðurkennir að hafa
verið dálítið einn á þessum tíma
en lagði sig fram um að hafa jóla-
dagana eins og hverja aðra daga.
„Það var litíð annað að gera en
stilla sig inn á þann tíðaranda sem
. ríkir og vera ekki að láta sér leið-
ast. Eftir fimm jól í Kína minnist
ég þess ekki að það hafi verið nein
viðbrigði að halda jól aftur. Það er
eins og hvað annað sem situr
djúpt í manni og er eins og hefði
Jarþrúður Magnúsdóttir er
nítján ára gömul og flutti til
Stokkhólms fyrir fimmtán árum.
Þar hefur hún alist upp á heimili
móður sinnar og sænsks eigin-
manns hennar. Síðan hefur hún
haldið jólin hátíðleg á heimili móð-
ur sinnar í Svíþjóð. Hún hefur einu
sinni verið hjá föður sínum hér á
íslandi um jól síðan hún flutti utan
og hefur því samanburð. „í Svíþjóð
eru jólin ekki ólík því sem hér
tíðkast. Helsti munurinn felst í
matnum sem borin er á borð á að-
fangadagskvöld og hátíðleikanum.
Ég nýt þess að eiga íslenska móður
og því höldum við hátíðleg jól
heima en að öðru leyti höldum við
okkur að sænskum siðum. Hún
segist finna muninn hvað helst á
vinkonum sínum sem finnast ekki
mjög mikið til jóla koma. „Á heim-
ilum þeirra er ekki hátíðleikinn
sem er svo áberandi hér. Mér
finnst eins og þeim finnist ekkert
merkilegt við jólin og þær tala um
þau með hálfgerðri léttúð sem ég á
ekki að venjast. En heima hjá
mömmu hefjast jólin klukkan þrjú
eins og hjá öllum öðrum fjölskyld-
um í Svíþjóð. Þá hefst í sjónvarp-
inu sýning á Andrési Önd og allir
Svíar setjast niður og horfa saman
á sjónvarpið. Þessi þáttur hefur
verið mjög lengi í sænsku sjón-
varpi og hann er tákn þess að nú
hafi jólin gengið í garð. Að honum
loknum sest fjölskyldan við matar-
borðið og byrjar að borða. Á
boðstólum er sænskt jólahlaðborð
sem er svipað hjá öllum. Á því er
fyrst og fremst söltuð jólaskinka,
margar tegundir af síld, pylsur,
kjötbollur, fiskur, kæfur og pate og
margt fleira. Við það sitjum við
svo meira eða minna allt kvöldið
og borðum hægt og rólega."
Sænskur siður er að jólasveinn-
inn komi og færi börnunum á
heimilinu pakka. Áður hefur hann
tekið nokkra pakka undan trénu og
kemur síðan og færi börnunum við
mikla ánægju þeirra. Jólasveinn-
inn er oftast einhver úr fjölskyld-
unni sem klæðir sig upp en hefur
einnig það hlutverk að lesa á pakk-
ana til hinna. Jarþrúður segir að
um það leyti taki heimilisfólkið
upp pakkana og eftir það er kaffið
drukkið og eftirréturinn borinn
fram. „Heima hjá mér er oft spilað
eða púslað og allt kvöldið stendur
hlaðborðið sem fólk gengur í að
vild. Raunar er það svo að matur-
inn á hlaðborðinu er borðaður
meira eða minna öll jólin. Jóladag-
ur er síðan svipaður og hér en þá
hittist stórfjölskyldan."
Jarþrúður hefur einu sinni
haldið íslensk jól og fannst þau
svipuð að öðru leyti en því að hún
saknaði jólahlaðborðsins. „Mér
fannst ég alltaf vera svöng og á jól-
unum á maður ekki að vera svang-
ur. En það kann að hafa verið
vegna þess að mér fannst ekki
neitt að borða á milli mála en kök-
ur eru ekki að mínu skapi. Hátíðar-
bragurinn á íslandi er þó mun
meiri en í Svíþjóð." ■