Heimskringla - 06.10.1926, Blaðsíða 1

Heimskringla - 06.10.1926, Blaðsíða 1
 It0i '<¦ lY-t, • > crrr. xs WINNIPEG, MAN, MIDVIKUDAGINN, 6. OKTÓBER 1926. NÚMER 1 o>t CANADA C ¦»•<)•«¦»-<><¦¦»• o-^a»<>•«¦¦>¦<)-<¦¦»o-ob TíðarfariS hefir veriS einmuna- slæmt fram að þessum tíma. Brá ekkert til batnaðar eftir hríðarbyl- inn, er getiS var um síöasta blaði, eins og flestir voru Þ° að vona. Hafa síðan gengið uppíhaldslitlar rigning- ar. Er enginn efi á því, að stór- skemdir hafa orBií á uppskeru bænda bæði hér i Marntoba og víðar. Ur IsIendingabygSunum höfum vér heyrt sérstaklega illa látið af ástandinu í Saskatchewan og Argyle, og þótt eitthvað kunni að vera blandað tnál- um, þá er það vist, að margir hafa því miSur orðið mjög hart úci. Jiru það því sárari vonbngði, sem upp- skera var með allra ríkulegasta moti, sérstaklega í Argyle, aS sagt hefir veri'ð. Nú fer að USa að aðalfuudi con- vativa flokksins. VerSur hann haldinn í Ottawa næstu viku, og seg- ir þá Rt. Hon. Arthur Meighen af sér forystu flokksins. Eru conserva- tívar ennþá einkis vísari, að því er sagt er, hvern velja skuli sem leiS- toga flokksins, eftir Mr. Meighen. Vilja sumir velja leiðtoga til lengri tíma nú þegar, en aSrir aðeinsVfyrir næsta þing. Fái hinir íyrri yfir- höndina, er sagt að helzt muni verð i kosið á milli Sir Thomas White og Sir Ilenry Drayton frá Ontario; C. R. Cahan frá Quebec; Rhodes for- .-ætisráSherra frá Nova Sootia, og Hon.'R. P>. P.ennett, frá Alberta. — Hon. Uv. Tolmie, sem einnig kom ti! álits, kvað hafa látið í Ijós, að hann fyndi enga löngun hjá sér til þess að takast starfið á hendur. Fad svo, að leiðtogi verði aSeins Tcosinn til bráSabyrgða, er sagt að lítill efi sé á því, aS Sir George Per- ley verði til þe»s kosinn. Ilinn nýi ríkisstjóri Canada, og hinn. 13. í röðinni, Willingdon Iá- varður, steig á land í Canada, í Quebec, ásamt frú sinni, á laugar- daginn var. Vann hann embættiseið sinn þegar sama dag. Stóð sú at- höfn ekki len.gi yfir. A mánudaginn var komu þau hjón til höfuðstaðarins Ottawa. Var þar fyrir á stöSinni, Mackenzie King, forsætisráðherra, ýmsir ráSherrar hans, dómarar, herforingjar, klerkar og aðrir vildarmenn ríkisins, að bjóða þau velkomin. Héldu þau síðan með þessu föruneyti til Rideau Hall, þar sem Willingdon lávarður verður -tjóinartíð sína hér í Canada, eins og fyrirrennarar hans. ><I4»(I«»II«B»<I«»II«»<>«B><D að maklegleikum. Stó'S svo á að þrjóturinn hefir oft veriS dæmdur áður, Og vissi lögreglan það fullvel, en ákærSi harui þó ekl<i nema fyrir fyrsta brot. En við öðru broti ligg- ur fangelsisvist. Haföi héraSsdóm ¦ arinn, R. M. Noble, sýnt þrjótinum Hnkind, að dæmi lögreglunnar, og dæmt hann aðeins í $300 sekt eSa 3 mánaða fangavist, Leizt þrjótnum svo vel á þetta, að hann áfrýjaði dómnum, en var þá svona óheppinn, að lenda í höndum Mr. Stubbs. En dóminum fylgdi þessi ádrepa: "Hinn ákærði er sannarlega hepp- inn, að hann er ekki kærður fyrir brot í an.nað sinn, eins og vera'ætti. Hann hefir játaft á sig marga hegn- ingardóma. Ef eg gæti, samkvæmt ákærunni, myndi eg senda hann í tugthúsið. Þar á hann heima; þar eiga allir hans likar heima. Hér er brezkt samfélag. og vér ættum ekki að þola slíka lögbr-jóta á meðal vor. ........ Þeir sem framkvæmdarvaldið hafa hér í fylkinu, ættu að segja : "I'að verður að hlýða lögunum. Við þolum ekki að þeim sé slík óvirðing sýnd." Eg fæ ekki .skilið, og hefi oft sagtþað hér, hvernig í dauðanum á því stendur, að þeir, sem eiga að sj.'i um að þessum bannlögum sé hlýtt, fást ekki til þess að bera fram réttar ákærur á hendur þessum mönnum, svo að þessir bannlagabrjótar, þessir stigamenn, sem i sífellu brjóta lög- in, megi fá maklega hegningu. Það er aðeins ein hegning, sem dugir viS ]>á. og það er f.iugelsi. llvað munar |>á um sektir? HvaS munar þá um að láta við og við af hendi við rikið svolitinn hluta af þessum illa fengm gróða sínum? Ef það er markmiðið þá væri betra fyrir oss að afnema þessi lög......... Það væri heiðarlegra og borgurunum nicira i hag, en að halda áfram þessum sektaskrípaleik, sem við höfum leikið siðan 1916..... Eg dæmi hinn ákævSa til þyngstu hegningar, -1000 sektar, eSa 6 máii- aða fangelsis." Ja, hvað segir lögreglustjórinn5 Eða hintn hávirðulegi bocfarstíj-óri t. d.? Kína I gærdag skeSi si'í , n.ýlunda, að Stubbs dómari hér í Winniþeg, dæmdi bannlagabrjót einn til þyngst uhegn- ingar. er lögin leyfa, $1000 sektar eða sex mánað.'i fangelsisvistar. Gaf hann um leið framkvæmdarvaldinu hér hinar þyngstu avítur. og raunar Sagt er a'S nú sé ákveðið. að Hon. Ernest Lapointe, dómsmálaráð- herra, mtini sitja samveldismótið brezka í London, ásamt Mackenzie King forsætisráðherra. Eru þeir sem óðast að búa ferS sína. Er sagt að búið sé að sjá svo fyriv, að Kal- ston ofursti geti komist í ráðuneytið, sem hennálaráðherra. VerSur þaS með þvi móti. að þingmaSurinn frá ! Shelburne-Yarmouth. Mr. Paul Hat- field, víkur úr sæti fyrir honum, <>g þiggur að launum sæti í öldungaráð- i mu. BorgarastriðiS heldur áfram lát- laust í Kína. ír nú barist í Yang- tzefljótsdalnum, og eru annan veg sunnanmenn, eða Cantonmenn, 'sem kallaðir eru, sem vilja reyna aS gera hvorttveggja, að sameina Kínver.ja og vísa útlen.dingum burtu frá þeim forráSum, sem þeir hafa kúgað Kín- verja til þess að játast undir. Vfir- hershöfðingi sunnanmanna heitir Chang Kai-shek. Hefir honum veitt betur nú undanfariö, svo að hann hefir nýlega tilkynt, að hann hafi nú yfirráðin yfir hálfu Kínaveldi. að sunnan. En nokkuð mun það orðum aukið. A móti eru aðallega 3 yfirhers- höfðingjar: Sun Chuan-feng. frá Shanghai; Wu Pei-fu frá Miðríkj- unum, og Chang Tso-lin, norSan úr Manchúriu. Standa þeir allir að ein hverju leyti í sambandi við vestrænu stórveldin og Japan, þótt alt fari það, eða eigi að fara með mikilli leynd. Sunnanmenn sitja nú um ' borgina Wu-chang, sem er á bökkum Yang- tze, á móti borginni Hánkow. Eru þ;er með stærstu og auðugustu borg- um i landinu. Er sagt að borgar- búar séu ínjög að þrotum komnir.— Eitthvað er af ltvítum mönnttm í borginni, þar á meðal um 20 Banda- ríkjamenn. — l'm aðra borg, Sianfu. í miSju. landi, er einnig setið, og eru þar um 50 hvítir menn. Ekki hefir með vissu frézt um aftöku nokk ttrra kristniboða, eða annara hvítra manna í Kina ennþá, þótt fullyrt sé að óvildin. í srarð útlendinga fari hraðvaxandi, síðan að Englending- ar skutu á borgina, sem getið var um i síðasta blaði. og siðan að stórvekl- in fóru að fjölga herskipum og fall- byssubátum á Yangtze-fljótinu. Em þau ni'i J<omin þar um 40, að því er síðustu fréttir herma. Má þaS að vísu merkilegt heita, aS í slíku fjiil- menni, og á styrjaldartimum, skttli ekki hafa orðið stórkostleg mannalát ineðal hvítra manna. svo illa, sem þeir bafa undantekningarlitið kynt sig i Kína. þegar nokkrir kristniboð- ar eru frátaldir. Mex m Erlendar England Frá, koíaverkfallinu er eiginlega ekkert nýtt að frétta þessa viku. •— Stjórnin heldur áfram með sína dauð yflis-pólitík; námueigendur þumbast sem áSur, í voninni um að námumenn séti nú alveg á heljarþröminni; reiðu- búnir að gefast upp þá og þegar; og námumenn sitja enn fastir viS sinn keip, með yfirgengilegum kjark og þolgæði, aS láta ekki ganga á rétt sinn. Og þó eru þeir svo aSþrengd- að hryllilegt er um aS heyra. fréttir. Ekkert hafa Englendinrar heldur aðhafst frekara gegn Kína þessa vikuna, en snarpar orðahnippingar hafa orSið ;\ alþjóðasambandsfundi í Geneva, milli Cecil lávarðar. af hálfu Englendinga, og fulltrúa Kin- verja, Chu Chao-hsin. Er það í aruv að skifti í sumar, sem Mr, Chu stend ttr uppi í harinu á Englendingum á alþjóðaþinginu. Flugmaðurinn Alan Cobham er nýlega kominn heim aftur til Eng- lands, úr flugferð til Astralíu. Er það Iengsta flugferð, sem enn hefir verið farin, um 28,000 mílur alls. — Var hann gerSur að "Knight Com- mander of the Rritish Empire, er heim kom. uðu niá'.i. að þetta kaupfall (boycuttl væri þegar hjöðnuð bóla. Væri viS- skiftalífið í ' -Mexico komiS í samt horf í öllum ríkjunum, nema eínu; (mexicanska lýðveldinu er skift í riki, eins og Bandaríkjunum). Væri það i rikinu Guadalajara, sem er aS- alvarnargarður kaþólsku kirkjunnar i Mexico og nafnfrægt fyrir undir- gefni sina við hana. T\ar væri þó jafnvel alt að ganga stjórninni i vil, svo að viðskifti manna n.ú væru um 60 prósent af því sem vanalega hefði verið. En ékkert þykir. nú bera augljósari vott um vanmátt kirkjunnar en þaS, að hún tók sér nýlega fyrir henduv að safna 6,000.000' n.öfnum undir bæn; arskrá og mótmælaskjal. er senda skyldi til þingsins, en alls fengust 162,830 nöfn undir bæriarskrána. — Vísaði þingið henni frá sér með 161 atkvæði á móti 1. ---------------x--------------- Fjær og nær. Séra Friðrik Friðriksson messar að Dafoe nœstkomandi su.nn.udag, 10. okjóbcr, />•/. 2 c. h. INGUNN JONSDOTTIR Séra Rögnv. Pétursson messar aS Arborg á sunnudaginn kemur, kl. 2 síðdegris. ICO. I'ar eru hiivð átök milli stjómar- innar og kaþólsku kir.kjunnar, þótt róstur séu ekki miklar. Er Calles forseti auðsjáanlega ráðinn í því, að láta hvergi undan, heldur fylgja til hins ítrasta því áformi sínu, að af nema alla umsjón kaþólsku kirkjunn- ar með barnaketislit, hvovt heldur i skólunum -eða heimafyvir. og si">mtt- leiðis að framfylgja hinum öðrum lögum um aðstöðu kaþólsku kivkjtmn- av í Mexico, ev samþykt voru í stjórn- avtíð Cavvatiza forseta. árið 1917. en sem ekki hefir fyr verið gevð gang- sköv að, a'S koma í fvamkvæmd. mest vegna þess, að .bæðj Obregon, og nú Calles, eftirmaður hans, hafa haft i ýms önnur horn að líta hingað til. Kirkjan hefir vitanlega hamast á móti því, að lögin kæmust til fvam- kvæmda. en að þessu hefiv ekkert stoðað, hvovki bænir tié bannfæring- ar. Til dæmis brást hún á það ráa, að eggja alla landsmenn og skipa þeim, að lama alt viðskiftalíf þjóð- arinnar, með því að leggja uiður vöru kaup að mestu eða öllu leyti. Vivtist þetta fyvst ætla að hrifa töluvert, en brátt kom í ljós að þessari eggjan eð.i boði kirkjunnar fylgdi a'ðeins yfir- borðshlýðni, er til lengdar lét; menn hættu við að verzla við forn við- skiftamenn, til að sýnast, en fóru flestir í aðra staði, þar sem enginn þekti þá. Þjóðin var með öðruin orS um yfirleitt ekki fús til þess a'S leggja á sig skort fyrir hina héilögu ka- þólsku kirkju. Og nú hefir Thomas W. Lamont, félagi J. P.' Morgan, látið í Ijós það álit sitt. að' rannsök- Ur Islandsferð. komu i ga'vmovgun t'vú Þóvuim og séva Ragnar \\. Kvavan. Hafa þatt eðlilega margt að segja, og verður fæst af þvi talið hér ; enda mun þess hafa verið farið á leit við séra Ragn- av, að hann segi opinberlega frá þvi helzta, er vakti athygli þeirra hjóna á þessari ferð. Mestan hluta sumarsins dvöldu þau hi<>n i Reykjavík. meðal vina og vanda manna, en ferSuSust þaSan töluvert» um Suðurland. Talsverðum stakka- skiftum kváðu þatt Keykjavik hafa tekið, þessi 4 ár, er þau hafa verið burtu þaðan : ný hverfi farin að byggj ast, ýnts stórhýsi vevið veist, auk þeivva, ev fyvivhuguð evu í nánustu fvamtið, eins og t. d. landsspítalann og hina kaþólsku dómkivkju, ev bygð skal «'i Landakotstúni. eða Hólavelli, einhverjum allva fegursta stað i bæn- um Bjargræði mun vera nokkttð misjafnt á tslandi. sem stendur, líkt og hér. Togarar hafa haldið kyrru fyrir í sumav, vegna , kolaverkfalls- ins brezka <>g lágverðs á fiski. Hefir hvorttveggja. máske sérstaklega hiS áðurnefiKla. valdið töluvert þungum búsifjum. Síldfiski hafði og brtigð- ist tilfinnanlega, aðallega sökum ó- gæfta. Grasspretta bafði víðast ver- ið ágæt, en nýting ekki aS sama skapi sökum óþuvka. L'm stjórnmálin væri það að segja. að við töluvevðum tíðindum væri að búast á næsta þingi. Fjármálaráð- herrann, Jón Þorláksson, sem nú gegniv forsætisráðherraerdbættinu, fylgir mjög fram gengishækkun, en flestir helzttt fylgisuienn hans, pg bændaflokku.rinn allur, evu henni tnót fallniv. Vilja þeiv stýfa krónuna og festa hana vueð gulli við það gildi ev hún hefir nú, ca. 22 kvónur í Ster- lingspundinu. Sumir vilja jafnvel festa hana við lægra verði. GrænlandsmáliS, sem svo mikið moldviðri stcndur um í sunnun blöð- um heima, t. d. Timanum, Lögréttu og Vísi, álitu þau að hefði lítt náð taki á hugum manna. Virtist þeim fárr taka mjög alvavlcga skvif l'.in- ars Benediktssonar og Jóns Dúason- av um það mál, og varla útlit fyriv. sem stæSi. að það myndi vevða að pólitísku beini í þinginu. Af táknum og viðbuvðum í bók- mentaheiminum væri helzt talað um tirnaritið "Vöku", er Ileimskringla nýlega flutti lesendum sinum fregn- ir af, og nýju tímariti, er róttækir yngri mentamenn myndu vera í þann veginn að hvinda af sta'S, og því til undivbúnings keypt tímaritið "Rétt", (Sjá "Bókin mín", bls. 41 af hinum ágæta gáfumamt.i Þóróli Sigurðssyni, bónda i Baldursheimi. Mun vera i hyggju að gefa timaritið út á Akureyri. Þvi var fleygt. að í fyrsta hefti þess 'myndu rita slíkir úrvalsmenn, sem Héðinn Valdemars- son stjórnfræSingur ;'Vilmundur Jóns son, læknir á Isafivði ; ISrynjólfur Bjarnason, náttúrufræðingur. sem þeir heilögu fengu dóm á i fyrra eða hitteðfyrra fyrír guðlast (um Je- hóva, aö oss minnir), og Einar Ol- geirsson kennari, er nýlega gat sér svo góðan orðstír fyrir bók sína um Jean Jacques Rottsseait. Má það vel skynja að þetta verSi eigulegt rit fyrir leshneigSa Islendinga. ekki síð- uv vestan hafsins en austan. Kvá ýmsu fleiru væri hægt að segja aS heiman, en vér látum séra Ragn- ar bafa fvviv því sjálfan, enda mun það öllum hlýðendum ljúfara. Séra Kagnar tekur þegar við stjórn Sambandssafnaðar, sem af al- hug fagiiar afturkomu þeirra hjóna, og býður þau velkomin til starfsins og samvistanna. ---------------x--------------- Frá Islandi. Rvik 4. sept. StórútgerB í lucrcyjum- — I'að htfir komið til mala'. að stofnað yvði til togavaútgevðav í Færeyjum í s'tórum stíl, af hálfu Itala. — Ætla' ítalir að leggja til fjármagn alt, en nota, að nokkru að minsta kósti færeyskan vinnukraft. — Flytja It- alir inn. mikið af saltfiski, ein kunnugt er. Er alt i óvissu, hvort samningav nutni takast um þetta, en af hálfu íslenzkva útgerðarmanna er svo litið á, að þeim geti stafað mik- il hætta af þessu. Saltfisksmarkað- urinn er takmarkaður, og væru gerSir út í Færeyjum tugir ítalskra togara. mætti búast við. að markaðurinn.fyr- ir íslen.zkan fisk á Italiu mistist al- veg. Má búast við miklum skrifum um þetta mál, þvi að þar sem því er svo varið, að Færeyíngar og Danir njóta mikilla hlunninda um .isk- veiðav hév á landi, þá ætti að mega búast við. að þeiv vildu ekki vevða ]>ess valdandi. að spilla til stóvra muna markaði fvrir íslenzkan fisk. Sökk annar báturinn samstundis, — Fórust tveir af mönnunum, sem á bátnum voru. (Tírhinn.) Rvík 24. ágúst.' VcgagcrSir hafa veriS meS mesta móti í ár. Voru veittar um 500 þús. kr. til vegamá'a i ár og um 940 þús. kr. fyrir næsta ár, og hefir aldrei fyr verið veitt jafnmikið til vega- gerSa. NokkuS af fjárveitingunni til næsta ávs heíir stjóvn.in látið nota þegar á þessu ári til þess aS koma vinnujöfnuSi milli ávanna. I júní unnu upp undir 800 manns vi5 vegabætur, og síöan í sláttarbyrjun hafa aS iafnaSi unnið við þær um 250 menn. l'clbátar tveir. er síldveiði stund- tiðtt á SiglufirSi. rákust á 28. f. m. Bonkarnir. — Reikningar bank- anna fyrir árið 1925 sýna það að untsetning Islandsbanka hefir numi'ð 479 miljómtm 255 þús. og 190 kr. og 15. au. Þar af við höfuðbankann i Reykjavik ca. 361 milj. 985 þús. kr. en við útbúin 117 milj 269 þús. kr. Málmforði bankans við árslok (í norrænum og amerískum gullpening- um) um 1 milj. (^S þús. kr. og inni- eign hjá bönkum ca. 225 þús. kr., eði samtals um 1 milj. 900 þús. kr. — Seðlatunferðin var mest í júní, 5 milj. 941 þús. kr.. minst í nóvember, 4 milj. 547 þús. kr.Tekjur bankaas voru um 1 milj. 809 þús. kr., en gjöld in um 983 þús. kr.. og ágóði af bankarekstrinum því urn 826 þús. krónur. A Landsbankíireikn.ingunum eru tekjumegin um 3 milj. 874 þús. kr. að frádregnum 223 þús. kr., er flttttar voru frá fyrra ári> :en vaxta- greiðslur og reksturskostnaður nam um 2 milj. 597 þús. kr., og munur- inn þvi um hálfönnur miljón kr. — Af rekstri útbúanna varð samtals um 86 þús. kr. gróSi; verðhækkun verðbréfa nam um 90 þús. kr. og gengishagnaSur vegna brezku lán- anna um 700 þús kr. A gjaldeyris- verzlunum varð annars um 919 þús. kr. tap. Afskrifuð töp bankans sjálfs á lánum og vöxtum námu um hálfri annari miljón kr., og'þar að auki um 970 þús. kr. hjá útbúinu á Eskifirði og um 100 þús. kr. hjá útbúínu á Selfossi.. (Lögrétta.)

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.