Heimskringla - 25.11.1931, Blaðsíða 1

Heimskringla - 25.11.1931, Blaðsíða 1
DYKRS & CLEANERS, LTD Men's Suits Suits ............... Hats .... $1.00 50c CALL 37 061 r>^ t>ÆXg»^% ^ DYERS & CLEANERS, LTD. Ladies' Dresses Cloth, Wool or Jersey ...... $1.00 CALL, 37 061 XLVI. ÁRGANGUR. WINNIPEG MIÐVIKUDAGINN 25. NÓV. 1931. NUMER 9 "AUGU ÁSTARINNAR" Fyrir fáeinum dögum var fest upp auglýsing hér í Árborg um leiksýningu, sem safnaðarnefnd Sambandssafnaðar — undir for- ystu sr. Ragnars E. Kvaran — efnir til föstudaginn 4. des. Mér fanst svo mikið til um það, sem hér er á döfinni, að eg gat ekki stilt mig um að senda Heimskr- inglu nokkurar línur um fregn- ina. Að vísu er það engin nýlunda í íslenzkum bygðum, að komið sé upp leiksýningu. Áhugi manna á þeim efnum fer sívax- andi og framfarirnar hafa verið þeim augljósar, sem reynt hafa að fylgjast með þessu á síðari .árum. Kröfurnar hafa farið vax andi, svo sem vera ber, og víða hefir orðið vart mjög myndar- legra hæfileika. Hinsvegar hef- ir verið meiri vafi á hve hentug- lega hefir stundum tekist með val á leikritunum. Valda þessu að vísu mjög skiljanlegar orsak- ir, sumstaðar mannfæð, örðug- leikar við útbúnað á vönduðum leikritum o. s. frv. En um þessa leiksýningu, sem hér er vakin athygli á, er það markverðast hvílíkt afbragð leikritið er. Ýmsir kannast við höfundinn, norska skáldið Johan Bojer. Skáldsaga hans, "Insta þráin", sem þýdd var á íslenzku fyrir nokkurum árum, hefir orðið flestum þýddum bókum vinsælli. Enda er handbragðið á þá leið, sem öðrum er ekki fært en snillingum. Og skemst er það af Johan Bojer að segja, að frægð hans hefir farið þess við- ar yfir, sem hann hefir lengur lifað og meira ritað. T. d. má þess víða kenna með bókmenta- fræðingum hér í Vesturheimi, að þeir telja hann sumir í ætt við spámenn og spekinga, sem komið hafi mönnum að veru- legustu haldi í leitlnni að ná tökum á lífi sínu. Þótt Johan Bojer sé framar öllu skáldsagnahöfundur og hafi ekki fengist mikið við leikrita- smíð, þá má með nokkurum rétti segja, að þetta leikrit, "Augu ástarinnar"', sé mjög gott sýnishorn af hugarstefnu höf- undarins. T. d. er nokkur skyld leiki með því og "Insta þráin". Hvorutveggju fást við að leysa þá gátu, hvernig svo verði snú- ist við ógæfu og hörmungum, að maðurinn auðgist að and- legum verðmætum. Höfundur- inn hefir enga tihneigingu til þess að benda á undirgefni við örlögin, heldur bendir á, hvernig rísa megi yfir allar ytri aðstæð- ur og að andríkir menn geti reynt svo á þanþol ógæfunnar, að hún verði sem titrandi hörpu strengir í sál þeirra. Áhorfendum væri gerður hinn mesti bjarnargreiði, ef hér væri nokkuð rakið um gang leikrits- ins. En örlög Ovidiu, hinnar gáskafullu, léttlyndu stúlku, sem "stýrir atvinnurekstri föð- ur síns með töfrasprota" en blindast á alla fegurð lífsins er hún afskræmist af bruna, og höfuðsmannsins, sem blindaður er með sverðhöggi í heimskuleg um ófriði suður á Balkanskaga, eru þrungin af dramatiskum krafti, sem lyftir lesandanum og áhorfandanum upp yfir allan hversdagsleik. Og verður þó ekki á nokkurn hátt sagt, að þetta sé sorgarleikur. Fyrst og fremst er stráð um alt leik- ritið ágætlega skemtilegum at- vikum og hisvegar varpar sjálf sigurtrú höfundarins og lífssig- ur leikpersónanna birtu yfir all- an leikinn. Þessi fáorða lýsing nær að vísu skamt, en þó hygg eg að hún — ásamt nafni og frægð leikritshöfundarins — nægi til þess, að menn geti fullvissað sig um, að hér sé von á sýn- ingu, sem menn eigi ekki kost á í íslenzkum bygðum, nema þá á margra ára fresti. —Árborg, 22. nóv. 1931. Vinur góðra rita. ÁRSFUNDUR U. F. M. Á ársfundi Bændafélagsins í Manitoba, sem haldinn var í síðastliðinni viku í Brandon, var samþykt að félagið legði niður stjórnmálastarfsemi, bæði í fylkinu og landinu í heild sinni. T. W. Bird, fyrverandi þing- maður frá Nelson, var eindreg- ið á móti þessu. Bar hann bænd um í Manitoba hugsleysi á brýn og óframsýni. Stjórnmála- starfsemina kvað hann nauð- synlega til verndar hag bænda yfirleitt. Hann kvað Bændafélagið í Manitoba ennfremur með þessu vera að dragast aftur úr bænda félögunum í Sask. og Alberta, sem enn heldu við pólitízkum flokkum. En alt kom þetta fyrir ekki, og tillagan um að halda áfram stjórnmálastarfi var feld með miklum meirihluta. J. L. Brown þingmaður frá Lisgar, og fyrrum leiðtogi bændaflokksins í stjórnmálum, lagði ekki orð til þessa máls. Forseti félagsins var endur- kosinn W. J. Ward frá Dauphin. Varaforseti var kosinn Fred Downing frá Kelloe. Lögðu norðanmennirnir til, að næsti ársfundur yrði hald- inn í Dauphin, og var það sam- þykt. Fjöldi af öðrum tillögum, sem þeir voru einnig upphafsmenn að, voru samþyktar. Lutu sum- ar þeirra að gagngerðum breyt- ingum á núverandi hagskipu- lagi, og var t. d. ein tillagan j um sameign og samvinnu í I framleiðslu, þar sem einn hefði ekki meiri hag af en annar. Kapitalista fyrirkomulagið var fordæmt og talin orsök allra erfiðleika bænda. Forsætisráðherra John Brac- ken talaði á fundinum. Kvaðst hann trúa því að íbúar Mani- toba kæmust yfir kreppuna, með því að allir legði sig jafnt fram, eins og gert hefði verið 11. nóvember 1931. Eg fagna þessum friðarbjarta degi, þótt felist hatur lífs í skuggum enn, því von mín er, að birti um bræðra vegi og bölið stærsta sigri frjálsir menn, sem meta ekki gullið æðstu gæði, en ganga djarfir fram í sannleiksleit, svo blóð um heiminn ekki aftur flæði, sem eyðileggur helgan kærleiksreit. Að stela fyrst og stolið vernda þýfi, er stjórnarskipun heimsins enn í dag, og í það sóað auðæfum og lífi, svo efasamt er þetta friðarlag, sem sungið- er á svona tyllidögum, þar s'érhvert land á úrvalsvopnað lið; ef svangir óska að sultar breytt sé högum, þá svarið verður: burt með allan frið. " Ef átt þú helga hugsjón, ertu ríkur, því hún í gegnum þrautir leiðir menn, en gullið þig á vonar-vegum svíkur, þess vott vér sjáum býsna skýran enn; því gróði stríðs varð glötun allra þjóða ¦og grimd og ágirnd eitra friðarmál; það gerir herra heimsins ærða, óða, og enn er hatrið mest í þeirra sál. Þeir syngja lof, og segjast ætla að muna þann sérhvem dreng, sem liggi fallinn þar. Hvort munu þjóðir enn við þetta una, hið æfagamla, heiðna stjórnarfar? Vor æfisaga er með blóði lituð, í öllum löndum hefir þjóðum blætt; og þessi saga var og verður rituð, þó von um friðinn sé hér mikið rætt. Mér sýnist þetta lífsins lögmál vera, að lífi þurfi að fórna á hverjum stað. Hvort viltu læra byrði þá að bera, þó bölið stærsta finnist okkur það? Því alt, sem kostað þyngstu þrautir hefur, var það, sem dýrast löngum okkur varð, því litla auðlegð gullið jafnan gefur, og gullið hjó í friðinn stærsta skarð. Hver hetja, sem oss nýjan sannleik sagði, hún seinast féll, þar heimskan ríkti feit, því fjöldinn ekki leiðir sínar lagði að lifa frjáls við nýja sannleiksleit. Það brestur kjark að berjast undir merki, þar böl og þrautir verða hinztu laun; ef engan gróða er að sjá í verki, þá eiga fáir við þau smáu laun. Sigurður Jó hannsson. BYRJAÐ Á SAM- KOMUHÖLLINNI gefa meira út af bréfum bank- ans en ella, en ef vísitalan hækkaði mætti draga inn af Borgarstjóri Webb stakk upp beim ákveðna upphæð eftir upp- fyrstu moldarskófluna, að hinni hæð vísitölunnar. A þennan miklu samkomuhöll (Auditor- hatt alítur tillögumaöur, að fást ium) sem reisa á í þessum bæ mundi miklu meiri festa og rétt- í vetur. Er því fyrir fult og jlæti en nu * viðskiftlíf heimsins alt byrjað á þessu verki. Bær- j °S gengisákvarðanir. inn lætur vinna það og sér um ' (Logr.) verkið Um 100 manns tóku til i starfa fyrsta daginn. Skip hlaðið áfengi tók Banda- ríkjalögreglan s. 1. mánudag við bryggjurnar í Brooklyn. Hét skipið "Raritan Sun" og hafði meðferðis 5000 kassa af áfengi. Skipshöfnin sem var um 60 manns var einnig tekin. FJÆR OG NÆR. Óteljandi mál voru rædd á ig rekstrinum verði betur fyrir fundinum og yfirlýsingar gerð- ar. Bankarnir voru átaldir og þess krafist, að stofnaður væri samvinnubanki. Járnbrautarfé- lögunum var einnig margt til foráttu fundið. Ennfremur voru tollar Canada víttir. í því sam- bandi var 5 centa tillag R. B. Bennetts á hverjum hveitimæli einnig gagnrýnt og talið lítið í áttina að bæta bóndanum allan þann skaða, sem hann hefði orðið fyrir. Fundurinn tjáði sig einnig komið. í nefndinni eru þessir: Mr. Duff dómari, forseti nefnd- arinnar, Ashfield lávarður, W. C. Murray prófessor, L. F. Lo- ree, Beaudry Leman, Sir Jos- eph Flavelle, Dr. J. C. Webster. Ritari nefndarinnar er Arthur Moxon, lögfræðingur og um eitt skeið yfirkennari við lögfræðis-1 deild háskólans í Saskatoon. — Aðstoðarritari er George W. Yates aðstoðarráðgjafi járn- brautarmála í Canada. HROTTALEG VÍNSMYGLUN Séra Ragnar E. Kvaran flyt- ur guðsþjónustu að Gimli næst- komandi suhnudag 29. nóv., kl. 3 e. h. * • * Landarnir Paul Bardal og dr. Ágúst Blöndal, sem um bæjar- ráðs og skólaráðsstöðu sækja í peningum er sagt að áfengið 'j í bæjarkosningunum, sem fram nemi $350,000. Skipið, sem er fara á föstudaginn í þessari um 533 smálestir: er metið á viku> taia j útvarpið á morgun $750,000. Auk þessa var fjöldi! (fimtudag) um kl. 6.45. Gefst flutningsvagna einnig tekinn. , . , imi_„, þeim, sem utvarps viðtokutæk- Eigandi skipsins og áfengisins tækifæri til að n /-\>i /~i ' t-. j m Ildicl, IJuIIltl LtAíKIlctíII Lll di\j var Sun Oil Company í Banda- ríkjunum hlusta á þá í þessum kosning- Þetta er einn stærsti vín- um- Ennfremur biðja þeir að farmurinn, sem lögreglan hefirláta þess getið, að þarfnist fólk nokkru sinni klófest í allri vín- einhverra upplýsinga viðvíkj- smyglunar-sögu Bandaríkjanna. andi atkvæðagreiðslu eða kosn- í íingunum, að ná tali af sér, með ALÞJÓÐABANKI Á ISLANDI. íþví að sfma 29 218 Þetta eru kjósendur beðnir að muna. með þjóðeignarrekstri á auð- áVEngIandi. En aðalorsök krepp|lindum fyUúsms, svo sem nám- unnar taldi hann stríðsskuldir, ,um> viðartekju og notkun vatns- of mikla framleiðslu, vinnuvél- aflsins. Mentamálin voru gagn-', ar, sem verk hefðu iekið frá|rýnd- af Mr- Ward- forseta fé- vinnulýðnum, og tolla. Lækn- lagsins. í sambandi við lækn- ingin væri aftur að ná í mark- inSar yar á þjóðeign sjúkra- að fyrir bændavöru og lækkunjhusa minst eða bað sem kallað var "state medicine". — Þá var og rætt um að komast að hag- kvæmum skilmálum á greiðslu bændaskulda, að lækka verð jarðyrkjuvéla, að lækka burð- argjald með járnbrautum og lækkun á kostnaði við sölu á bændavörum. Ársfundurinn stóð yfir í þrjá daga og var allvel sóttur. VERÐBRÉF CANADA SELJ- AST VEL. Nú þegar svo mikið er rætt um gengi og kreppu og margir setja fram tillögur um það, hvernig út úr ógöngunum megi komast ,mun ýmsum þykja fróð legt að kynnast uppástungu sem bretskur fjármálamaður, M. C. Harman bankaráðsformaður, hefir sett fram (í The Finan- cial World), ekki síst af því að uppástunga hans snertir ísland. Tillaga hans hnígur fyrst og fremst að því, hvernig komið yrði á föstu gengi um heim all- an, verðfestingu, sem dregið gæti úr óheillavænlegum áhrif- um af gengissveiflum, eins og þær gerast nú. Hann vill láta hætta því, að miða gengið við gull, eins og nú er gert, en miða það í staðinn við vöruverð, við heildsöluverð á ýmsum lífs- nauðsynjum. Að vissu leyti yrði þá um að ræða áþekt skipulag og landauratalið, sem um eitt skeið tíðkaðist hér á íslandi. Til þess að koma festu á heild söluverðið og halda henni, eða tolla. John Queen, fulltrúi verka- manna, sem einnig talaði á fundinum, hélt því fram, að bændur og verkamenn hefðu fórnfært nógu, Og ekkert nema breyting á þjóðfélagsfyrirkomu- laginu bætti úr erfiðleikunum. Tillaga um að aðhyllast hlut- fallskosningar, sem rædd var og samþykt, gaf Mr. Major, dómsmálaráðherra í Manitoba, tækifæri til að segja frá hug- mynd sinni um fækkun þing- manna. í stað 55 þingmanna, sem nú eru, vill hann að þeir séu 35. í Winnipeg skuli þeir 7 í stað 10, í Le Pas, Brandon, St. Boniface og Ruperts Land, séu einn frá hverju kjördæmi, og í hinum átta kosningahéruð- unum úti um sveitir séu 3 frá hverju. Með þessu er takmark- inu náð. Enda þótt þessi hugmlynd væri samþykt á fundinum, greiddu fáir henni atkvæði og umræðurnar voru flestar á imóti henni. Eins og frá var skýrt áður í Heimskringlu, hafði sambands- stjórnin ákveðið að selja um eitt hundrað og fimtíu miljón dala virði af verðbréfum, til UM VIÐA VERÖLD LárviSarskáld Breta John Masefield um skáld og skáldskap. Bretar hafa þann sið, sem kunnugt er, að þeir hafa svo- nefnt lárviðarskáld, þ. e. ríkis- stjórnin eða forsætisráðherrann útnefnir eitt af helstu skáldun- um, ljóðskáldunum, til þess að vera lárviðarskáld og er hann launaður af ríkinu og það all- ríflega. Ekki hvíla þó á honum embættisskyldur, aðrar en þær helst, að gert er ráð fyrir því, að hann yrki kvæði við nokkur meiriháttar opinber tækifæri. Annars getur hann iðkað list sína eins og honum best líkar. Sá, sem nú er lárviðarskáld heitir John Masefield, ágætt skáld, sem margt hefir orkt, sögur, leikrit og kvæði og kvæð in best. Það eru annars ekki til þess að hafa með höndum á-i einlœgt begtu skaldin sem eru kvörðunina á því "meðalverði' allra meðalverða" eins og það hét áður, sem við yrði miðið, vill hann láta stofna alþjóða- banka (Index Bank). Sá banki ætti að vera í einhverju litlu þess að greiða með eitthvað af landi og gjarnan í afskektu RANNSÓKN JÁRNBRAUTA- REKSTURSINS. Konungleg rannsóknarnefnd, sem sambandsstjórnin hefir skipað til þess að rannsaka rekstur og hag járnbrautarfé- laganna tveggja í Canada, tek- ur til starfa 4. desember n. k. Er gert ráð fyrir að nefndin ferðist um Vesturlandið og af'i sér upplýsinga af eigin sjón og reynd. Á þvi hefir grunur ver- ið, að járnbrautareksturinn sé ekki sem hagkvæmastur, og að burðargjöld séu þess vegna helzt til há. Eftir þessu á nefnd- in að komast og athuga, hvern- fé því, er landið hefir orðið að leggja fram til viðreisnar at- vinnuvegunum. Fyrsta daginn, sem verðbréfin voru til sölu, seldist sextíu og sex miljón dala virði af þeim. Og vestur- fylkin þrjú, Manitoba, Sask- atchewan og Alberta hafa tals- vert keypt af þeim. í Banda- ríkjunum var átta miljón dala virði keypt. Lánin verða endur- greidd að fimm árum og tíu járum liðnum. Vextlrnir eru 5 af hundraði. land,i sem ekki væru líkindi til að drægist gæti inn í alþjóða- deilur. Tillögumaðurinn hiefir sjálfur stungið upp á því, að þessi allsherjarbanki yrði sett- ur á íslandi. Hann hugsar sér þennan ís- elnska alþjóðabanka þannig, að í hann leggi allir höfuðbankar lárviðarskáld og hefir oft verið um það deilt í Englandi. Masefield, sem nú er lárviðar- pkáld, hefir alveg nýlega lýst ýmsum skoðunum sínum á list og ljóðagerð sérstaklega og sagt frá vinnubrögðum sjálfs sín og af því að gera má ráð fyrir því, að ýmsum íslenzkum ljóðavinum þyki gaman að því ýmsu verður sagt dálítið frá því. Eg hef mest gaman af því að segja sögur, segir Masefield. Þegar mér dettur eitthvert efni í hug, þá segi eg sjálfum mér heimsins ákveðna litla upphæð það eins og sögu. Venjulega eru og skipuðu þeir bankar einnig \ þær sögur bestur, sem lengi stjórn hans. jhafa gengið manna á milli, sem Bankinn starfaði þannig, að ímyndunarafl margra kynslóða VINNA f ÞJÓÐGARÐINUM. (National Riding 1 þjóðgarðinum Park) norðvestur í Mountain, er sambandsstjórnin að láta vinna. Og í dag fara þangað 150 manns í vinnu. — Greindi skrifstofa sambands- stjórnarinnar í Winnipeg blöð- unum frá þessu í gær. — Alls hefir nú þessi skrifstofa útveg- að 2000 manns vinnu utan Win- nipegborgar. hann hefði skrá um heildsölu- verð svo sem 200 vörutegunda á helstu stöðum á heimsmark- aðinum og á þessum grund- velli reiknaði bankinn út vísi- tölu, sem gengið miðaðist við og á grundvelli hennar gætu höf- uðbankarnir í einstökum lönd- um fengið lán hjá allsherjar- bankanum til gengisjöfnunar heima fyrir, miðað við framlag þeirra eftir vissum reglum og í verðbréfum bankans sjálfs. Vísi- talan, sem til grundvallar lægi, væri 100 og ef hún félli, mætti hefir magnað. Það veltur sem sé ekki eins mikið á sögunni sjálfri eins og því, hvernig hún er endursögð. Sögurnar, sem leikrit Shakespeares fjalla um, höfðu allar verið margsagðar áður. Helmingurinn af spenn- ingi áheyrendanna var einmitt í því fólgin, að þeir könnuðust við sögurnar og höfðu gaman af því að heyra hvernig nú væri með þær farið. Það er til of mikils ætlast af sögumanninum, að hann geri hvorutveggja, Frb. & 5. bls-

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.