Heimskringla - 24.10.1945, Blaðsíða 1

Heimskringla - 24.10.1945, Blaðsíða 1
We recommend for youi approval our "BUTTER-NUT LOAF " CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. iwdft* *Ve recommend íor vour approval our // BUTTER-NUT LOAF" CAIfADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgi. LX. ÁRGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN,, 24. OKTÓBER 1945 NÚMER 4. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR Vilja nýja stjórnarskrá 1 JMngkosningum, sem fóru fram í Frakklandi s. 1. sunnudag, var auk þess greitt atkvæði um tillögu frá bráðabirgðastjórn de Gaulles, um að semja nýja stjórnarskrá fyrir 'landið. 1 kosningunum var foaldið fram, að grundvöllur foinnar gömlu stjórnarskrár þriðja lýð- veldisins væri ekki nógu full- komin til að byggja á viðreisn- arstarf landsins. Pjórðu lýðveldisstjórnar- skrána þyrfti að semja. í hverju eiga kostir hennar að vera fólgnir? Því að foezt verð- Ur séð, að veita stjórninni meira vald en áður. Tillagan hlaut yfirfljótanleg- an meirifoluta kjósenda. Með nýrri stjórnarskrá greiddu um 14 miljón atkvæði, en rúm hálf n^iljón á móti. Stjórnarskráin á að vera sam- m af mönnum úr öllum flökkum og vera lokið að sjö mánuðum liðnum. Atkvæðagreiðsla um þing- flokkana fór þannig, að kom- múnistar hlutu 143 þingmenn, sameinaðir sósíalistar 143, al- þýðuflokkurinn (Popular Re- publican Movement) 140, hægri- menn (Moderate Riglhtist) 26 og sósíalistar 19 — auk margra smærri flokka. Þingmannatalan er 522 á Prakklandi, auk 64 tfrá nýlend- unium. De Gaulle sótti ekki sjálfur í kosningunum, en fylgjendur hans eru samvinnu sósíalistar og alþýðuflokkurinn, með 283 þingmenn til samans. Á móti eru kommúnistar (143) og flestir smærri flokkanna. Fóru nú kommúnistar fram á að þingið tæki til starfa og hefði framkvæmdarvald í þá sjö mán- uði, sem þyrftiu til að semja stjórnarskrána. En á móti því greiddu tveir þriðju kjósenda at- kvæði. Bráðabirgðastjórnin mun því halda áfram að fara með völd með þinginu. Verði nú ekki samkomulag um Uppkast stjórnarskráarinnar, fara kosningar aftur fram að sjö mánuðum liðnum." De Gaulle hefir því unnið mikinn sigur í kosningunum. — • instrimenn eða kommúnistar hafa tapað, þó liðfáir sé ekki nægt að segja að þeir séu. Guðm. H. Hjálmarson ¦» fundinum sem þjóðræknis- deildin Frón heldur n. k. mánu- dag (29. okt.), í G. T. húsinu í ^innipeg, flytur Guðm. H. ^ljálmarson ræðu. Hann er 0róðir Ragnar H. Ragnars og er staddur ihér vestra við nám. Að leikslokum Endanleg úrslit fylkiskosning- anna í Manitoba eru þau, að samvninustjórnin hefir 43 þing- menn, en andstæðingarnir eru 12 alls, þar af 9 C. C. F. flokks- menn, 1 óháður C. C. F., 1 Labor Progressive (kommúnisti) og 1 óháður. En samvinnustjórnar- menn eru þessir: 26 liberalar, 14 íhaldsmenn, 2 þjóðeíyrissinnar og 1 ófoáður. Fuillnaðar úrslitin í Winnipeg urðu þau, að fjórir samvinnu- menn voru kosnir, en 6 andstæð- ingar. Samvinnumenn eru Hon. J. S. McDiarmid, C. Rhodes Smith, William Scraba, allir lib- eralar og G. S. Thorvaldson, Prog. Con. Úr C. C. F. Hokkin- um hlutu þessir kosningu: J. S. Farmer, Lloyd Stinson, M. A. Gray og Donovan Swailes. Ó- háður er L. St. George Stubbs, er við fyrstu talingu var kosinn. Einn Labor Progressive vann, William Kardash að nafni. í ritstjórnargrein í blaðinu Winnipeg Free Press, getur þess að eitt af því óvænta í Winnipeg kosningunum hafi verið, að Paul Bardal var ekki kosinn. Segir blaðið hann hafa reynst mjög nýtan mann í opinberum stöð- um, bæði sem þingmann og í bæjarstjórn Winnipegborgar um mörg ár. Winnipeg ráðið gæti vel staðið sig við, að fá hann nú aftur. íslendingar eru því 3 á Manitoba þinginu. Níunda lánið 1 fyrradag var byrjað að selja verðbréf Canada. Gekk það svc greitt fyrsta daginn, iað sjaldan mun betur hafa gert. Yfir alt landið voru verðbréf keypt fyrir 77V-> miljón dali. Þetta er níunda lánið, sem stjórnin tekur. Það nemur IV2 biljón í öllu landinu. Hlutur Manitoba er áœtlaður 100 miljón dalir. Komu sex miljón inn fyrsta daginn. HEIMSÆKIR WINMPEG W•— - ~ ' »)ljiw,j,.<p«|i. Guðm. skáld Daníelsson Guðmundur sikáld Daníelsson frá Reykjavík, er staddur í Win- nipeg, kom hingað s. 1. viku (16. okt.) og dvelur íhér í 10 daga. Hann flytur ræðu á fundi Þjóð- ræknisdeildarinnar Frón n. k. mánudag (29. okt.). ÚR ÖLLUM ATTITM Mackenzie King, forsætisráð- herra Canada, hafði miðdags- verð í gær 'í Buökingham höll- inni með konungi. Forsætisráðherrann er vel kunnugur konungshjónunum. — Hann ferðaðist mikið með þeim, er þau heimsóttu Canada 1939. Að máltíð lokinni fór forsætis- ráðherra niður í þinghús til að hlýða á Hugih Dalton flytja f jár- málaræðu sína. * * * Truman Bandaríkjaforseti mælti með því í þinginu í gær, að ungmenni frá 17 til 20 ára aldurs væru skylduð til að læra hernað. Hann kvað landið þurfa þess með, að vera hernaðarlega þróttmikið. • • • Stjórnin á Bretlandi gerir ráð fyrir í frjáhagsáætlun sinni, að færa tekjuskattinn riiðfur um 10%; ennfremur eru um 2 miljón manna, sem.litlar tekjur Ihafa, undanþegnar skatti. En yfir- skattur (surtax) var lagður á all- ar tekjur yfir $8,000 á ári. * • * Eftir því sem fregnritar hialda fram, er dýrtíðin ef til vill hvergi neitt lík því, sem hún er í Varsjá á Póllandi. Fimm fregnritar fóru til eina gististaðarins, sem þar var talinn líklegur til að geta selt þeim máltíð, en urðu að greiða $70 fyrir þær. Gisti- hús ha'ldarinn sagðist ekki geta fengið það sem þyrfti til máltíð- anna, nema fyrir margfalt verð. Fregnritarnir komust að því, að hann hafði rétt að mæla. Mat- vælaskorturinn er þar svo mik- ill, að þeir ráðleggja mönnum að ferðast þangað ekki nema brýn þörf sé á þyí. • • • Samkvæmt lögum og venju, var tilkynt s. 1. mánudag hverji? kosningu hefðu hlotið í Winni- peg í nýafstöðnum fylkiákosn- ingum. Yfirlýsinguna gerði C. V. Mc- Arthur, K.C., kosingastjóri í Winnipeg í einum dómsal fylkis- ins (Room 130, Law Court BldgO- Las hann kosningalögin hátt og snjalt og svo hverjir hinir lög- legu fuiltrúar Winnipegjborgar á Manitoba-þinginu væru. En þó vel hafði verið auglýst hvað til stæði, var þarna ékki einn einasti áheyrandi — utan tveir fregnritar dagblaðanna. • • • Heimkomnir hermenn kvört- uðu sáran út af húsaleysinu í Winnipeg á fundi Regional Soc- ial Workers, sem haldinn var í Marlborough hótel s. 1. mánu- dag. Sagði einn hermanna, að ann- ar hver hermaður, sem heim kæmi, ætti í stökustu vandræð- um með að fá hús. Úr iþví væri aðeins hægt að bæta með því, að bygð væru 400 hús á mánuði. Sex þúsund dala hús væru of dýr fyrir hermenn. $25 á mán- uði væri alt sem þeir gætu borg- að. Upplýst var, að 14,600 her- mannakonur hefðu komið frá Emglandi og margar þeirra hefðu orðið fyrir sárum vonbrigðum; um 30,000 biðu þess að koma heim til manna sinna í Canada. * * * Ýmsar breytingar segja menn á uppsiglingu í bygginigu íveru- húsa. Ein er sú að ihita þau upp með sólarljósi. Er það álitið vel kleift í þessu sólskinslandi, Can- ada. Áhöldin til þess þykja þó enn fyrirferðarmikil og engu minni en núverandi hitunartæki (furnaces). ? • * "Queen Elizabeth" áttatíu og fimm þúsund smálesta skipið brezka, lagði af stað frá Eng- landi s. 1. mánudag með 12,000 canadiska hermenn. Þess er von til Halifax n. k. föstudag. Með skipinu He de France, komu s. 1. sunnudag til Halifax 10,000 canadiskir hermenn. Það koma því heim þessa viku 22,000 iher- menn, af þeim 160,000, sem ætl- ast var til að kæmu heim fyrir þessa árs lok. SIGRÚN GÍSLASON 17. apríl 1915—26. sept. 1945 Islenzkir þingmenn í Manitoba Hin unga kona, sem hér er minst, í fáum orðum, hafði átt heima í Chicago undanfarin ár. Þar kom hún sér vel og átti marga vini. Henni hefir veriö borin góður vitnisburður, bæði af eiganda lyfjabúðarinnar þar sem Ihún vann og öðrum sem þektu hana. Hún var samvizku- söm og iðin og leysti verk sitt vel af hendi. Eigandi verzlunarinnar sagði til dæmis, í frétt sem hefir borist hingað frá Chicago-blöð- um sem birtu fregnina um and- lát hennar, — "Hún var dugnað- armikil og áreiðanleg. Vinnu- tími hennar byrjaði kl. 3 e. h., en hún var altaf komin klukkutíma fyr og byrjuð að vinna." Einn- ig er getið í fregnínni að hún hafi lesið mikið og misðal annars kveðskap, að hún hafi átt marga vini, og komið sér-alstaðar vel. Kvöldið 26. september, er hún fór heim úr vinnu, varð hún fyr- ir áverkunum illmennis er hún gekk eftir dimmu stræti, og hún dó af afleiðingum þairrar með- ferðar. Lík hennar fanst næsta morgun. Sigf ún var dóttir þeirra hjóna Ingvars Gíslasonar og Þóru Guð- mundsdóttur sem lengi áttu heima í Reykjavíkur bygðinni en eru nú flutt til Steep Rock. Ingvar er ættaður frá Sveina- vatni í Grímsnesi. Faðir hans var Gísli Þorgilsson, bóndi þar, en flutti síðar að Sviðholti á Álftanesi. Móðir Ingvars hét Ingunn Guðmundsdóttir bónda á Stærribæ í Grímsnesi. Þóra, kona Ingvars, er Guðmunds- dóttir Runólfssonar, bónda á Skógatjörn á Álftanesi. Móðir hennar var Oddný Steingríms- dóttir, bónda á Hlíð á Álftanesi. Ingvar og Þóra giftust árið 1899 og bjuggu á Skógatjörn 1 tólf ár. Þau fluttu þá vestur um haf, og settust að á landi sínu í Reykjavíkur bygðinni í Mani- toba, þar sem þau áttu heima til skamms tíma. Þar fæddist Sigrún vorið sam þau fluttu þangað, 17. apríl 1915, og þar* ólst 'hún upp og gekk þar á skóla fyrstu skólaárin. Seinna f ór hún til Winnipeg og stundaði nám á Jóns Bjarnasonar skóla. Hún vann um skeið hjá Domin- ion Business College, en hin síð- ustu tólf ár átti hún neima í Chi- cagi og vann síðast í lyf jabúð þar eins og áður er getið. Systkini hennar eru alls níu á lífi, fimm bræður og f jórar syst- ur. Bræðurnir ^eru: Ingvar, sem var lengi kennari í Calgary. Hann innritaðist í flugher Can- ada en er fyrir stuttu leystur þaðan aftur og farin að kenna skóla vestur í Alberta. Oddgeir, er til heimilis í British Columbia. Oscar og Thótður, búa báðir í Reykjavíkur bygðinni við Mani- tobavatn, og Runólfur, á Iheima í Stsep Rock. Systurnar eru Oddný og Una, sem búa báðar í Chicago og eru giftar þar. Oddný er Mrs. J. E. Bingman, en Una er Mrs. Licalzi. Regína, önnur systir, býr við Bay End, Man., og er gift Halldóri Gillis, og Ingun, er til heimilis í Steep Rock, og er gift Jónasi Gillis. Lík hinnar látnu konu var flutt til Winnipeg og síðan heim til Rsykjvíkur, þar sem kveðju- athöfn fór fram, mánudaginn 1. október, á heimilinu þar sem hún ólst upp, að fjölda vinum og ættmennum viðstöddum. — Kistan var hjúpuð blómum. — Veður var bjart og heiðríkt, og Dr. Steinn Thompson G. S. Thorvaldson, K.C. Myndirnar hér að ofan eru af tveimur Islendingum sem þing- mensku náðu í fylkiskosningun- um í Manitoba 15. október. Eru það Dr. Steinn Thompson, lækn- ir í Riverton, Man., og G. S. Thorvaldson lögfr. í Winnipeg. 1 mynd af þriðja þingmanninum, Kristján Halldórssyni, er kosn- ingu hlaut í St. George kjör- dæmi, náðum vér ekki fyrir þetta blað. Mr. Thorvaldson var endur- kosinn og er að því leyti þektur fyrir opinber störf. Hann er fæddur í Riverton og skagfirsk- ur að ætt, sonur Sveins kaup- Hann manns Thorvaldsonar rekur lögfræðisstörf í Winnipeg. Dr. Thompson hefir ekki fyr sótt um þingmensku. Hann er fæddur í Winnipeg 1893 og mentaður í skólum þessa fylkis. Foreldrar hans voru Sveinn (Tómasson) Tihompson f rá Skarði í Lundarreykjadal í Borgarfirði og Sigurlaug Thompson ættuð ffá Akureyri. Eftir að Dr. Thompson lauk embættisprófi 1921, fór hann til Riverton og hef ir stundað lækningar þar síð- an. Hann var í f yrra heknsstríð- inu; hann er giftur Tihórdísi, dóttur Gunnsteins Eyjólfssonar í Riverton. minningarnar um hina látnu umgu konu allar fagrar og bjart- ar, þó að sorgin væri mikil og söknuðurinn sár. Systurnar tvær frá Ohicago, fylgdu líki systur sinnar iheim og voru viðstaddar athöfnina, og kvöddu hana er hún rvar lögð til hvíldar á æskustöðvunum, þar sem vinir og ættmenni búa. Kveðjuathöfninni stýrði séra Philip M. Pétursson frá Winni- peg. P. METNAÐAR OG MENN- INGARMÁL Eftir dr. Richard Beck Eins og þegar hetfir tilkynt verið með ávarpi í íslenzku viku- blöðunum, hefir Þjóðræknisfé- lagið tekið sér fyrir hendur að gangast fyrir almennri fjársöfn- un í námssjóð til styr'ktar Ihinni glæsilegu og óvenjulega gátfuðu vestur-ísl. listakonu, Agnesi Sigurðson píanóleikara, en hún stundar nú framhaldsnám í list sinni hjá víðfrægum kennara austur í New York. Vænti eg þess, að ávarp þeirrar nefndar af háltfu félagsins ,er um þetta mál fjallar, hafi vaikið verðuga at- hygðli fólks vors í landi hér og beri tilætlaðan árangur; eigi að síður vil eg, sem forseti félags- ins, fylgja því á etftir með nokkr- um áeggjunarorðum. En þegar um slíkt menningarmál er að ræða, sæmdr oss það eitt að standa sem fastast saman og styðja málefnið sem drengileg- ast, því að oss er iþað að sjálf- sögðu sameiginlegt metnaðar- mál, að vegur þjóðbrots vors verði sem mestur í landi hér. Frá upphafi vega Þjóðræknis- , félagsins hefir það verið megin- l martkmið starfsemi þess að stuðla j að því, að hlutdeild Islendinga í hérlendri menningu mætti | verða sem fegurst, víðtækust og j varanlegust. Þessvegna Ihefir iþað viljað veita nokkurt braut- ; argengi þeim mönnum eða kon- , um af ættstofni vorum, sem lík- leg eru til nokkurra afreka og jafnihliða til þess að bera merki vort fram til nýrra sigra á braut listarinnar. Allir, sem nokkuð verulega þekkja til, eru vafalaust á einu máli um það, að Agnes Sigurð- son sé óhikað í þeirra hópi, sem mikils má vænta atf í ríki listar- innar. Þótt hún sé ung að aldri, hefir hún þegar unnið sér það álit með hljómleikum sínum, bæði hvað snertir fágæta tækni og listræna túlkun viðfangsefna sinna, að hún muni á vettvangi listar sinnar vinna stóra sigra og auka,drjúgum á hróður Islend- inga hérlendis og ættþjóðarinn- ar heima fyrir, fái hún að njóta til tfulls mikilla hæfileika sinna og tækifæri til að þroska þá sem best með framhaldandi námi. — Þeim ummælum til staðfesting- ar nægir að minna á hina ágætu dómia, sem hún hefir hlotið f yrir píanóleik sinn af iháltfu hinna fremstu gagnrýnenda Winni- pegborgar í þeirri grein listar- innar, að ógleymdri almennri hritfningu tilheyrenda hennar. Hljómleikar þeir, sem foún hefir haldið þar í borg og víðar, eru góðspá um það, hversu langt hún geti náð á listabrautinni í fram- tíðinni með aukinni fullkomnun i námi og auknum þroska. Með þetta í minni ætti það að vera oss löndum hennar 'hérna megin hafsins samhuga kapps- mál að styðja að því, með sem almennustum fjárframlögum í námssjóð hennar, að foún geti fullkomnað sig sem mest í list sinni og haldið með þeim hætti átfram á þeirri braut til nýrra sigurvinninga, sjálfri sér, oss og ættstofni vorum til ánægjuauka og sæmdar. Eigi getur foeldur fegurri eða sannari þjóðrækni heldur en það, að leggja þeim lið til framsóknar, sem gefa mest fyrirheit um það að varpa nýjum ljóma á ættland vort og þjóð- stotfn með list sinni eða annari menningarstarfsemi. Sómi hvers eins úr vorum hópi er sómi vor allra.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.