Lögberg - 31.08.1899, Qupperneq 4

4
LÖOBKRÖ, FIMkTUDAGÍNN 31. ÁÖÚST 1899.
LOGBERG.
GefiS út aS 309,5-2 F.lgin Ave.,WlNNlPEG,MAN
aí Thr Lögberg Print’g & Publising Co’v
(Incorporated May 27,1890) ,
Ritstjóri (Editor); Sigtr. Jónasson.
Eusiness Manager: M. Paulson.
aUGLVSINGAR: Smá-auglýsingar í eltt skífti25c.
fyrir 30 ord et’a 1 | inl. dáikslengdar, 75 cts um
mánuðinn. A stærri anglísingnm um lengri
tíma, afsláttur efiir samningi.
BÚSTAD á-SKiFTI kaupenda verdur ad tilkynna
skAidega ög geta'um fyrverandibústaó jafnfram
Utanáskripttil afgreiðslustofubladsins er:
The Logberg Printing & Publishing Co.
p. O.Boió85 ;
Winnipeg.Man.
’Jtauásk.Tp ttii ritstjárans er:
£dltor Lögborg,
P -O. Box 58ð,
Winnipeg, Man.
__ Samkvæm t landsiOgum er uppsðgn kaupenda á
>iadiðgil<i,nema hannsje skuldlaus, þegar hann seg
rupp.—Ef kaupandi, sem er í sknld vid blaðlð flytu
• lstferlum, án þess að tilkynna heimilaskiptin, þá er
það lyrir dómstólunum áUtin sýnileg sfinnnmfyrr
rettvisum tilgangi.
FIMMTUJJAGINN, 3l. ÁGÖ8T 1899.
Vonir, scm ekki rætast.
0
það er vsrla hægt að verjast
brosi þegar maður les spádóma þá
er afturhaldsblöðin, „stór og sœá“,
flytja um úrslit næstu almennra
kosrtinga hér í Manitoba. Blöð
þessi láta sem. þau telji flokki sínum
vísan sigur, að Greenway-stjórnin
falli, o. s. frv. Sannleikurinn er nú
samt sá, að engum skynsömum aft-
urhaldsmanni dettur í hug að frjáls-
lyndi flokk.urinn verði undir við
næstu kosningar. Hið mesta, sem
þeir gera sér von uin, er, að lið þeirra
fjölgi eitthvað dálítið á þingi við
kosningarnar, en jafnvel það er mjög
ólíklegt. Kjósendur í fylkinu hafa
aldrei borið meira traust til Green-
way-stjórnaiinnar en þeir bera nú,
og er það eðlileg afleiðing af starfi
hennar síðan hún tók við völdum.
Gamall málsháttur einn segir:
„mæla börn sem vilja", og það er
enginn vafi á að þessu er eins varið
með blessuð afturhalds-börnin. ])au
óska að þau vinni við allar kosning-
ar, og þess vegna reyna þau að telja
sjálfum sér trú um í blöðum síuum
að þau eigi vísan sigur. En undan-
farin reynsla ætti að vera farin að
sýna jafnvel þessum börnum, að
þetta eru tálvonir, því að spádómar
blaðonna í þessa átt undanfarin fir,
liafa ekki ræzt—alt farið þvert á
móti þéim. í þessu sambandi skul-
um vér minna á það sem fylgir:
þegar frjálslyndi flokkurinn
komst til valda í Ottawa, sumarið
189G, sögðu afturhalds-blöðin, að
það væri ómögulegt að Laurier-
stjórnin stæði í meira en þrjá mán-
uði, en nú hefur hún staðið full þrjú
ár, og verður því vinsælli hjá al-
þýðu manna sem hún situr lengur
að völdum, því hagur almennings
batnar nú ár frá ári. Hún hefur
því aldrei verið fastari í sessi en nú,
og alt bendir til að hún sitji við
völdin að minsta kosti eins lengi og
afturhaldsflokkurinn hafði þau sein-
ast, nefnilega 18 ár. — þegar al-
mennar kosningar fóru fram í Ont-
ario-fylkinu fyrir eitthvað 2 árum
síðan sögðu afturhalds-blöðin, að
stjórn frjálslynda flokksins (hún
var þá búin að hafa völdin í meir en
fjórðung aldar) félli vafalaust, og
héldu hinu sama fram jafnvel svo
mánuðum skifti eftir kosningarnar,
en stjórnin hafði samt eins mikinn
meirihluta á þingi og hún hafði oft
haft áður, og það eru engin dauða-
mörk yfir henni ennþá. — þá töldu
afturhalds-blöðin sér vísan sigur
við hinar almennu fylkiskosningar
í New Brunswick fyrir nál. ári síð-
an, en það fór á alt annan veg.
Frjálslyndi flokkurinn kom að 40 af
þingmannaefnum sínum, en aftur-
halds-flokkurinn einungis 6! þá
urðu veslings afturhalds-börnin fyr-
ir 3Ömu voabrigðunum í British
Columbia, og málefnin standa þann-
ig, að frjálstyndi flokkurinn stjórn-
ar nú öllum sjö Canada-fylkjunum,
hverju útaf fyrir sig, og Canada
fylkja-sambandinu í heild sinni.
Vér getum vel skilið, að veslings
afturhalds-mcnn—sem álíta að þeir
hafi nokkurskonar erfðarétt og
erfða-hæfilegleika til að stjórna—
séu úrillir, eða skapvondir yfir þessu
ástandi, en það bætir ekkert um
fyrir þeim að reyna að tæla sjálfa
sig og aðra með vonum, sem ekki
rætast, og spádómum, sem ekki cru
bygðir á öðru en óskum sjálfra
þeirra að komast til valda.
Eitt örþrifa-ráð afturhalds-
flokksins til að ná völdum hér í
fylkinu er, eins og þegar er kunnugt,
að spila á fordóms-strengi sumra
manna gegn útlendingum, og þess
vegna hefur loiðtogi flokksins, Mr.
Hugh J. Macdonald, lofað að svifta
alla útlendinga, sem ekki geta lesið
og skrifað ensku, atkvæðisréttinum,
ef flokkurinn komist til valda. þetta
slær alls ekki á strengi hins frjáls-
lynda hluta enskumælandi kjós-
enda, og útlendingunum sjálfum
mætti vera undarlega varið ef önn-
ur eins ranglætis-stefna slær á
strengina hjá þeim. það er því eng-
inn vafi á, að afturhalds-flokkurinn
hefur ekkert nema skömm og skaða
af þessari svívirðilegu tihaun sinni
að undiroka góða brezka borgara,
þótt þeir sóu af útlendu bergi
brotnir.
líæða Mr. Grecnvvay’s.
(Framh.)
í stefnuskrá afturhaldsmanna
er gert ráð fyrir „stjórn er starfi
samkvæmt venjulegum viðskifta-
reglum". það er nákvæmlega að-
ferð vor. Samningar, er vér höfum
gert, þola sannarlega samanburð við
samninga íyrirrennara vorra. ,Vér
fengum veð í landi og brautDauphin-
járnbrautarfél. með þannig samn-
ingi, að ef félagið ekki stendur í
skilum mcð vexti í fjögur ár, þá
höfum vér fullan rétt til þess að slá
eign vorri á veðið. þeir (fyrir-
rennarar vorir) gerðu samning við
járnbrautorfélag, og samkvæmt þeim
var ekkert annað hægt að gera, ef
félagið ekki stæði í skilum, heldur
en að láta fylkið borga vextina
þangað til árið 1911.
Hvað eigum vér til þess að
sýna í aðra hönd fyrir þessar tvær
og hálfa miljón, auk veðsins í jári>
brautarlöndunum? Vér eigum John-
ny Mulligans-bygginguna, spítalann
handa ólæknandi fólki, málleysingja
stofnunina, land-skrifstofuna, hinn
aukna vitfirringa-spítala í Selkirk—
og við liann þyrfti enn að bæta, það
eru enn til gcggjaðir menn, sem
leika lausum hala. Vér eigum ým-
islegt í aðra hönd. þeim $2,496,600,
sem vér höfum fengið lánaða, hefur
verið varið á þessa leið: Til þess að
styrkja járnbrautir, $864,626; fyrir
opinberar byggingar: Brandon-spít-
alann, viðaukann við Selkirk-spítal-
ann, spítalann handa ólæknandi
fólki, málleysingja-spítalann, ýmsar
land-skrifstofur, nýja dómþingshús-
ið í Winnipeg, o. fl., $447,662 ; lán
gegn vöxtum o. fl.: kynblendinga
veðbréf $33,478, vextir af skulda-
bréfum, sem afturhaldsstjórnin gaf
út fyrir fjárveitingu til járnbrauta
$615,228, lánað sveitum (municip-
alities), skólahéruðum o. s. frv. $83,-
960—alls, $2,044,957 ; sjóðþurð aft-
urhaldsstjórnarinnar, $315,000; pen-
ingar í sjóði, að frá dregnu geymslu-
fó, 141,815—alls, $2,501,772. Og
svo segir Mr. Macdonald að Manito-
ba-fylki sé gjaldþrota. Látum oss
nú sjá. Eignir fylkisins eru: höfuð-
stóll með vöxtum í höndum sam-
bandsstjórnarinnar, $3,849,517.03;
peningar á vöxtum, $50,348.13; kyn-
blendinga-veðbréf og lönd, $89,516.-
83 ; vextir af járnbrautastyrks- og
landþurkunar-skuldabréfum, $517,-
495.62 ; önnur lán, $29,499.41; fylk-
is-byggingar, innanhússmunir og
lóðir, $785,928.21 ; peningar í sjóði,
$141,815.31—alls, $5,464,120.51. Ó-
beinlínis eignir, svo sem veð í járn-
brautum og geymslufé, sem auðvit-
að verður að greiðast á sínum tíma,
$3,205,351.23 — alls, $8,669,471.77.
Engjalöndin, scm búið er að afhenda
fylkinu og á að afhenda því, um
fimm milj. ekrur (metin að eins á
$2.50 ekrau), $12,500,000. Skóla-
löndin, hér um bil 2,300,000 ekrur,
á $5 ekran (virðing þessi er $2
lægri en meðalverðið á því, sem selt
hefur verið), $11,500,000. Verða
þannig allar eignir fylkisins $32;-
669,471.77. Skuldir, sem á eignum
þessum hvíla, eru: skuldabréf fylk-
isins fyrir $2,496,600; járnbrauta-
styrks skuldabróf, geymslufó o. fl.,
sem áður var talið með eignum, $3,-
205,351.23. Verða þannig allar
skuldir, sem á fylkinu hvíla, $5,701,-
951, og eignirnar, umfram allar þær
skuldir, talsvcrt yfir $26,000,000.
En þessi blíðmáli herra (Mac-
donald) segir, að hagur fylkisins só
í voðalegu ástandi. Einnig þessa
setningu étur hann eftir öðrum.
Fylkið var í voðalegu ástandi undir
stjórn fyrimnnara vorro; banka-
ávísunum þeirra var neitað; þeir
reyndu að selja skuldabréf fylkisins
upp á 5 prct., og svo upp á 6 prct.,
en alt kom fyrir eitt; þeir fengu
ekkert boð í þau. Berið ástand
fylkisins, eins og jiað var fyrir tólf
árum síðan, saman við ástand þess
nú. Vér seldum 200,000 virði af
skuldabrófum, fyrir landþurkun,
rétt nýlega; vér fengum $1.11 fyrir
dollarinn upp á 4 prct. vöxtu til 25
ára; svo að kaupandi þeirra fær ein-
ungis 3| prct. vexti í hreinar tekj-
ur. Slíkt kalla ég góð viðskifti, og
samt segja þeir (mótstöðumenn vor-
ir), að fylkið sé í voðalegu ástandi.
þeir segja, að gjaldþrot og beinir
skattar vofi yfir oss. Og þó bera
jafnaðarreikningar fylkisins með
sér, að það á $26,967,520 umfram
allar skuldir. það er sízt að undra,
þó þá langi til að ná í fjárráðin.
þeir skilja ekkert í því að þeir,
jafn stórættaðir og hámentaðir
menn, skuli ekki vera við völdin;
og að maður eins og Tom. Green-
way, réttur og sléttur almúgamað-
ur, úr alþýðumanna flokki, skuli
hafa verið ráðaneytisforseti í 12 ár.
Mér hafði sjálfum dottið það ( hug,
að einhver vinur minn ætti nú að
lótta af mér startínu. Ég hef bar-
ist í andstæðinga-flokki — í sömu
kuldanepjunni, sein andstæðingar
mínir verða nú að þola.—Eg hef
starfað fyrir fylkið í 20 ár, og stend
nú einn uppi af fyrstu samverka-
mönnum mínum; en vinir mínir
hafa beðið mig að gefa kost á mér
einu sinni ennþá og heitið mér því,
að ég skyldi verða þingmaður í
Manitoba heilan aldarfjórðung. Ég
trúi því, að svo verði; mér finst það
á mér. Ég sé hór fest upp sem
einkunnarorð „Alþýðuskólar" (Na-
tional Schools). Skyldu inótstöðu-
menn vorir ekki segja, að því se
stolið frá sér? Og ég sé orðið ,jafn-
rétti“ (Equal Rights). það var eitt
atriðið í stefnuskrá vorri; nú vill
Hugh J. ná í það. það er nú komið
( illan félagsskap; mór liggur við að
skammast mín fyrir það, þar sem
það er—I stefnuskrá afturlialds-
manna—, því það var einu sinni eitt
af uppáhalds-orðum vorum. það
minnir mann á hve samkvæmur
sjálfum sér Mr. Macdonald er. Hann
hallmælir mér vegna skólamálsins..
Hann var þingmaður fyrir Winni-
peg þegar skólamál Manitoba-fylkis
fyrst kom fyrir sambandssjórnina.
Hvað sagði hann þá: cr
reiðubúinn til þess að berjast
gegn því af öllum kröftum, að
nokkur tilraun só gerð til þess að
skifta sér hið minsta af skólalögum
Manitoba-fylkis, cða nokkrum sams-
konar lögum nokkurs aunnars fylk-
is“. þetta var árið 1893, þegar vér
þurftum manna við sem voru nógu
einlægir til þe.ss að verja stofnanir
vorar og lög vor; þetta hafði þcssi
mikli hermaður þá á tilfinningunni;
þá ætlaði liann að varpa öllu flokks-
fylgi fyrir borð og greiðu atkvæði á
móti stjórninni, sem hann þó var
kosinn til að íylgja að málum, ef
þvingunarlög yrði borin upp a^
stjórninni, og ef Mr. Tarte gerði þá
tillögu um vantraust þingsins á
stjórninni þá skyldi hann styðja þá
tillögu. En þegar til aðal-kosning'
anna kom, árið 1896, þá gaf hann
strax kost á sór sein innanríkisráð-
gjafi í stjórn þeirri, sem reyndi að
leggja bin ranglátu þvingunarlög á
Manitoba-menn. þetta cr eitt, incð-
al annars, sem mig langar tila®
minnast á við Mr. Macdonald þegar
við hittumst. Hann er nú á ferð-
inni um þvert og endilangt fylkið
til þess að rægja og ófrægja stjórn-
ina, treystandi því, að hún taki þvl
öllu þegjandi og minnist ekkert á
hann, af því hann sé ckki viðstadd-
ur. Hann hefur aldrei farið fj*r
hinu rétta í neinum sínum útreikn-
ingi.
„Stofnsctja og halda við jarð-
yrkjuskóla og iðnaðarskóla”, stcnd-
ur í stefnuskrá afturhaldsmauna.
Hugh John Macdonald sagði að þa®
væri vafasamt,hvort fylkið væri þvl
vaxið að koma upp jarðyrkjuskóla>
en þegar hann var spurður, hverja
skoðun hann hefði á því að stjórnin
eignaðist allar járnbrautir innan
fylkisins, þá svaraði hann því 1,1
84
„Hverníg llður fanganum?“ hrópaði hann.
„ó, honum llður vel; það gengur ekkert að
honum“, sagði ég og færði um leið ljósið til, svo að
andlit og likami piltains varð í skugga.
„Það er gott“, sagði Denny glaðlega; „því mér
datt i hug, Charley, að við kynnum að geta haft eiu-
hverjar upplýsingar upp úr honum“.
„Hann fæst ef til vill ekki til að gefa þær“,
aagði ég og leit til fangans, sem sat hreiíingarlaus í
atólnum.
„ó, ég held að hann f&ist til þess“, S9gði Denny
sj&lfstraustslega; og þá fyrst tók ég eftir því, að
hann hélt á mjög sterklegri svipu í hendinni; hann
hlaut að tafa Ámdið hana í cldhúsinu. ,,Við skulum
Iftta þennan unga þorpara smakka & þessari11, sagði
Denny og benti & svipuna, „ef hann þverskallast“.
Og ég verð að segja, að mér fanst' röddin lýsa því,
að honum mundi ekki vera það neitt & móti skapi
þótt fanginn yrði ekki strax við kröfum okkar.
Ég færði luktina til þannig, að ég gat séð hið
drembilega, unga andlit piltsins, þótt Denny gæti
það ekki. Augu piltsins horfðu & mig þannig, að
það var auðséð, að hann bauð okkur byrginn.
„Sj&ið þér svipuna þ& arna?“ sagði ég við hann.
„Viljið þér segja okkur alt, sem við spyrjum yð-
ur að?-‘
Piltuiinn svaraði engu, en ég s& að hann varð
vandræðalegur og hann horfði nú ekki eins djarflega
frauian í mig cins og hann hafði &ður gert,
93
Denny var syfjaður, en hlýddi samt orðalaust.
Ég s& að hann fór strax út í ganginn, og siðan fór
ég út fyrir skygnið aftan við eldhúsið.
Ég stóð þar í koldimma skugganum af veggn-
um, og þá heyrði ég að gengið var & þakinu rétt að
segja uppi yfir mér. Ég horfði upp varlega, og þ&
s& ég bregða fyrir uppi & þakinu, nokkur fet til
vinstri handar, einhverjum hvítum flikum.
„Það eru þá fleiri vegir til að komast út úr hús-
inu en mig grunaði“, sagði ég \ ið sj&lfan mig.
X>ar næst heyrði ég þrusk, eins og einhverju
væri ýtt með varasemi eftir hinu flata þaki. Svo sá
ég að ondi & stiga kom út af skjólveggnum utan við
þakið. Ég hnipraði mig saman í skugganum, og
hinum létta stiga var rent alveg niður & jörðu; þar
næst s& ég að einhver sem var i hnépilsi fór að fara
ofan eftir stiganum. Ég s& að þetta var enginn ann-
ar en lafði Euphrosyne. Nú skildi íg, hvers vegna
henni var svo umhugað um að f& að vera I eigin her-
bergi sinu: það var hægt að komast úr þvi, gegnum
húsið, út & þakið á eldhúsinu; og stíginn sýndi að
þessi leið hefði verið farin áður. Ég stóð grafkyr.
Hún kom niður & jörðina, og þegar hún snerti hana
hló hún l&gt, eins og hún æt.i sigri að hrósa — og
það var fallegur og skemtilegur hl&tur. Svo gekk
hín hratt yfir garðinn, yfir að klettaveggnum hinum
megin. Ég læddist & eftir henni, þv: ég var hræddur
um að missa sjónar & henni i myrkrinu, en samt
rildi ég ekki stöðva hana fyr en ég vissi hvert hún
88
En ég hafði eitt vopn cftir enn, hina siðustu spurö*
ingu mina. Ég lét alla birtuna af luktinni falla á
andlit piltsins, beygði mig að honum og sagði ofut
hægt og með skýrri röddu—spurningin virtist hlæg1'
leg þegar hún var borin upp svona hátiðlega:—
„Klæðið þér yður vanalega — í svona búniugi
oins og þér eruð nú i?“
Spurning mín hreif. Fölvinn hvarf úr andlitinU
og hin drembilegu augu litu niður. Ég sá að hio
löngu augnah&r huldu augun, að feimnisroði breidd1
sig yfir alt andlitið og h&lsinn ög að pilturinn huldi
aftur andlit sitt með höndunum.
í gömu andr&nni heyrði ég að stólum var ýtt til
frammi í cldhúsinu, og rétt & eftir kom Hogvardt inB
til okkar, með kankvíslegt bros & stóra andlitin11
sínu; þar næst kom Watkins inn, og sýndi svipar‘
inn & liinu tilfinningarleysislega andliti hans, að bann
var reiðubúinn að framkvæma hverja skipun herr*
síns sem var; á eftir þeim kom Denny, og veif*®1
svipu sinni glottandi, en miskunarleysislega.
„Jæja, hefur hann sagt yður nokkuð?“ hróp*®1
Denny. E>að var auðséð að hann vonaði, að svari®
yrði „nei“.
„Ég hef spurt hann að h&lfri tylft af spurning'
um“, svaraði ég, „en hann hefur ekki svarað cinn1
einustu af þeim“.
„Gott og vel“, sagði Denr.y með fjarskalegrl
ftherzlu.
Var rangt af mér, að leggja svona rnikla hcgöí