Lögberg - 05.07.1923, Side 4

Lögberg - 05.07.1923, Side 4
Bls. 4 LÖGBERG, FIMTUDAGINN 5. JÚLÍ 1923- JJcrgberg Gefið út hvem Fimtudag af The Col- ambia Prets, Ltd.^Cor. William Ave. & Sherbrook Str.. Winnipeg, Man. Talsiman N-6327 oé N-6328 Jób J. Bíldfell, Editor Ijtanáskrift til biaðsina: THE 601UHBIH PRE33, Ltd., Boí. 317«, Winnlpog. M»0> Utanáakrift ritatjórans: EDiTOR LOCBERC, Box 3172 Winnlpog, Man. Tha '■L.ögbarg" ia prlntad and publlahed by The Columbla Preaa, LimRed, in the Columbia Block, 111 t» 117 Bherbrooke Street, Wlnnipeg, Manitoba Þingkosningar á íslandi. í haust eiga að fara fram kosningar til al- >ingis á íslandi. í sjálfu sér er >að ekkert ein- kennilegt, >ví þær hafa oft farið þar fram áður, og eiga vonandi eftir að fara þar oft fram í ó- kominni tíð. En samt getum vér ekki að því gert, að oss finst þessar í hönd farandi kosning- ar á íslandi hinar alvarlegustu. íslenzka þjóðm hefjr, éiins og allar aðrair þjóðir átt við ótal erfiðleika að stríða á undan- förnum árum og á það enn. Menn segja, að þeir erfiðleikar stafi frá stríðinu, og er það að meira eða minna leyti satt. ef ekki beinlínis, þá óbein- línis. En það hefir enga verulega þýðing, hvað- an erfiðleikarnir eru sprottnir. Aðal atriðið er, að þeir eru fyrir hendi, átakanlegri og alvarlegri hjá hinni íslenzku þjóð, heldur en þeir hafa ver- ið í marga mannsaldra. pegar vér segjum þetta, þá eigum Vér ekki aðallega við hinar auknu skuldir þjóðarinnar, ekki við hin óhagstæðu verzlunarkjör, sem hún á nú við að búa, ekki við neina af hinum ytri erfiðleikum, því þeir eru allir læknanlegir. En •það, sem vér eigum við, þegar vér segjum, að þessar í hönd farandi kosningar á íslandi séu sérstaklega alvarlegar, er, að þjóðin gengur út í þessar kosningar öll í molum—þrátt fyrir alla þá auknu erfiðleika, sem hún á að mæta, gengur út í kosningarnar í molum, kemur á þing aftur í molum, og svo verða framkvæmdirnar þar að sjálfsögðu líka í molum. Eftir því, sem sjáanlegt er af blöðum þjóð- arinnar, þá er það meira en hálf tylft flokka, sem ætla sér að keppa um völdin á fslandi í haust. pað er: Alþýðuflokkur, Samvinnufélaga flokkur. Heimastjórnarflokkur, Sjálfstæðisflokk- ur, bændaflokkur og að líkindum verzlunar- manna flokkur og máske fleiri. Allir /iþessir flokkar sækja náttúrlega fram um land alt í vígamóði, efla sinn eigin málstað, en sverta hina, og skilja svo þjóðina eftir í smáum, ósamfeld- um brotum, sérlyndum og sundurlyndum og með öllu óhæfa til sameiginlegra átaka. petta er skaðlegasti óvinurinn í stjórnar- farslegum efnum, sem íslenzka þjóðin á við að stríða nú — sá óvinur, sem kemur henni á kné, svo framarlega, að eigi sé við gjört í tíma. iMenn svara máske, að þetta ástand sé ekk- ert sérkennilegt fyrir íslenzku þjóðina, því það eigi sér stað um allan heim. En það gerir á- standið ekkert betra. fslenzka þjóðin er fá- mennust allra þjóða og þolir það því ver en þær, sem fjölmennari eru. Vér fáum ekki betur séð, en að velferð ís- lenzku þjóðarinnar krefjist þess nú, að öll stétta- pólitík sé lögð niður, öll embætta pólitík gleymd, allur flokkarígur lagður til síðu fyrir því, sem er æðra og heillavænlegra fyrir híð fámenna íslenzka þjóðfélag—alþjóðarpólitík. íslendingar hafa oftar en einu sinni sýnt —stærri þjóðum veg til fullkomnunar og frama. peir voru fyrstir manna til þess að taka upp það, sem nú er einn veigamesti þátturinn í réttar- fari Breta, einnar af þróttmestu menningarþjóð- um heimsins, kviðdóms fyrirkomulagið. peir voru fyrstir manna til þess að gjöra Bakkus útlægan úr landi sínu með lögum, og hjá þeim var þróttmikil þjóðfélagsskipun og andlegt líf, þegar alt var 1 kaldakoli á meginlandi Evrópu. Hví geta þeir 'ekki gjört þetta einu sinni enn? Hví geta þeir ekki sýnt sína andlegu yf- irburði yfir aðrar þjóðir, sem ekkert komast á- fram sökum innbyrðis ófriðar, flokka-fargans og stéttarígs, með því að rísa upp yfir alt það fargan, láta það sitja á hakanum fyrir hinni sameiginlegu velferð þjóðar sinnar? pað, sem íslendingar ættu að gera við þess- ar kosningar, er að velja þá hæfustu menn, sem þjóðin á, án nokkurs tillits til þess, hvaða flokki eða stétt að þeir tilheyra, til þess að annast stjórn landsins, eins og nú standa sakir, hvort heldur það eru bændur, verkamenn eða embætt- ismenn. Menn, sem um það eitt hugsuðu, að vinna þjóð sinni og leiða hana út úr þeim erfið- leikum, sem umkringja hana, og veita þeim svo óskift fylgi sitt, — standa á bak við þá sem á- kveðin og einhuga fylking, vera, í þetta sinn, eins og Matthías Joihumsson sagði: “allir eitt." Og það er eini vegurinn til þess að komast út úr erfiðleikum og vinna sigur á hinum sameigin- lega óvini þjóðarinnar. Victor Hugo. “Frjáls, auðugur, talsvert frumlegur að upp- lagi og sérlega frumlegur í framsetning. Hugó var sannarlega stórmerkur rithöfundur. pví hef- ir það ekki verið sagt, að hugsjón skáldlistarinn- ar sé að túlka mál fjöldans með málsnild þeirra fáu.” pannig endar ritgjörð í tímaritinu “My Magazine.” par sem þú verður, Hugo var. pað er varla til blettur í Parísarborg, sem ekki minnir menn á Victor Hugo,” segir höfund- ur þessarar greinar. Endurminningin um hann lifir í mörgum húsum, þar sem hann átti heima, í byggingunum, sem hann skrifaði um, á stöðvunum, þar sem hann lét persónumar í ritum sínum eiga heima á, í leikhúsunum, þar sem leikritin hans hafa verið leikin. París er hans borg, hann elskaði hana, um hana söng hann og hennar vegsemd út- breiddi hann. Minningin um hann er ekki eins vakandi í Besancon, þar sem hann var fæddur, en það eru fáir, sem hafa látið ættfeður sína sig minna skifta, en Victor Hugo. “Maðurinn er það, sem hann hefir sjálfur gjört sig,” sagði hann sjálfur í einu-riti sínu og bætir við: “Ef eg ætti sjálfur að kjósa ættfeður mína, þá kysi eg miklu heldur að afi minn hefði verið nýtur skóari, heldur en konungur, sem hefði eytt æfi sinni í leti og iðju- leysi.” Æska Victor Hugos. Faðir Hugos var hershöfðingi í liði Napóle- ons. Hann fæddist undir hinum sorglegustu og raunalegustu kringumstæðum. Raunalegum sök- um þess, að hann varð svo veikur, að honum var ekki hugað líf, sorglegum fyrir það, að hann kom í heiminn þegar að Napóleon var á sigurferðum sínum yfir Evrópu, og hann varð að eyða æsku árum sínum að nokkru leyti í herbúðum innan um herlúðraþyt og hvin byssukúlnanna. prjátíu ára gamall átti hann heima í húsinu, þar sem safnhús það, sem við hann er kent, stend- ur nú, og. þar sóttu fund hans hinir bezt þektu bókmentamenn þeirrar tíðar. prjú meistarastykki. Á einu ári gefur hann út þrjú meistaraleg verk, sem hvert út af fyrir sig nægði til þess að gjöra höfund þess ffægan. Hugsanirnar streymdu fram eins og flóð í huga hans og vinnuþrekið var óbilandi. pað var ekki hið minsta atriði, engin tilbreyting, engin hugsun, sem honum var ekki eðlilegt að gefa líf og svip samstundis. pað var engin hugsjón, ekkert innfall, sem hann var ekki reiðubúinn að setja fram í ljóðum. Maður er á gangi úti í sveit; hann kemur auga á tvo depla, sem glitra í sjóndeildarhringn- um. Annar depillinn er stjarna, hinn er eldur, sem hjarðmaður hefir kveikt. Mundi slík sýn, sem ber daglega fyrir augu manna, vekja nokk- urn öldustraum í sálum okkar? Máske ekki. pað kemur samt sálarlífi Victor Hugo í hræring. Fyr- ir sálarsjón hans verða þessir tveir deplar að ímynd Guðs og manns. Annar er takmarkalaust ljóshaf, hinn hugsunar, sem engin takmörk eru sett; annar undursamlegt kraftaverk, hinn við- fangsefni hugans; báðir stórmerkilegir viðburð- ur og efni í eitt af hans stórkvæðum. pað mátti segja, að hver dagurinn yki á frægð Victor Hugo. Árið 1831 var Byron dáinn, Sir Walter Scott lá við dauðans dyr, Goethe 4tti að eins fáa mánuði eftir ólifaða, Chataubriand hafði ritað sína síðustu bók, Lamertine sökti sér niður í stjórnmál og Victor Hugo var málsvari og erfingi að göfgi kessara miklu manna, því hann var þá mestur rithöfundur í Evrópu. útlegð. Victor Hugo varð að flýja land feðra sinna og til Guemsey eyjunnar . par átti hann heima í hinu svokallaða “Hauteville” húsi. Frá því var útsýni út á hafið, sem er svo vel fallið til þess að vekja hgsanir manna og þar ritaði hann flest- ar sínar nafnkunustu bækur. Lífið var ekki margbrotið í Hauteville. Hann tók þar á móti gestum, málaði og bjó til innan- hússmuni. Frægð hanþ barst nú út um all^n Jheim, og hún hafði vaxið út yfir Frakkland til Evrópu; nú óx hún út yfir Evrópu til allra landa. í útlegð- inni frétti Hugo um stríðið milli Frakka og Prússa 1870, gat hann þá ekki lengur sætt sig við útlegðina, er hann hafði verið í í átján ár. Hann dreif sig aftur til Parísar og segir einn af þeim, sem ritað hefir æfisögu hans og með honum var á leiðinni heim, svo frá ferð þeirri: “pegar við komum til Frakklands, þá runnu tárin í stórum dropum niður kinnamar á honum og hann teigði sig út um gluggann á vagninum og kallaði í skærum og hvellum rómi: “Vive la France! Vive la France!” Hermennirnir dauð- þreyttir, horfðu á hann daufir og þungbúnir og skildu hann ekki.” Fanst í skrifborðinu hans. Svo var það dag einn, að blöðin í París birtu þessar fáu línur: “Victor Hugo, sem hefir verið hjartveikur, hefir nú fengið lungnateppu.” Nokkrar fleiri lýsingar á hinum vaxandi sjúk- dómi hans birtust í blöðunum og svo dó hann 83 ára að aldri. » Fólk safnaðist í kring um húsið, þar sem hið látna mikilmenni lá, og þúsundir komu til þess að líta í ásjónu hans í síðasta sinni. í skrifborðs- skúffu skáldsins fanst opið bréf, og í því var miði, sem þetta var ritað á: “Eg gef 50 þúsund franka til fátækra. Eg vil láta jarða mig í eins ódýrri kistu og hægt er að fá. Eg afþakka kirkjulega bænagjörð, - en bið mér bæna frá hverju einasta hjarta. Eg trúi á Guð.” Victór Hugo. Stjórnin á Frakklandi var einhuga um, að þjóðin skyldi annast um útför Victor Hugos og lík hans skyldi hvíla undir Sigurboganum í tvo daga. Múkilmennið Victor Hugo var lagður til hvíldar í hinu vegleg- asta musteri Parísarborgar og á meðal ræðna þeirra, sem við það tækifæri voru haldnar, lýsa eftirfarandi orð skáldinu ef til vill bezt: “Victor Hugo er sá samtíðarmaður okkar, sem bezt hefir skilið og elskað meðborgara sína. Gjafmildur við alla; það er ekki til sú eymd, sem veglyndi hans náði ekki til. Að bæta upplag manna og lífskjör þeirra, það var ráðandi áflið í hugsun hans.” Undursamlegur, einstakur og frábærilegur, eru niðurlagsorðin í sambandi við þenna óvið- jafnanlega mann. Einn af hans þjóðar mönnum ritaði þetta um hann: “pað eru til menn, sem eru göfugri í sinni auðmýkt, en enginn hefir náð lengra í fjölhæfni. Hér er ekki að ræða um neinn hversdagsmann, heldur afburðamenni” petta er sannur dómur, og Frakkar eru nú að hugsa úm að gefa mönnum kost á að kynna sér verk þessa mikilmennis, með því að kosta sér- staka kenslu í sambandi við þau og á þann hátt halda hinum göfugu kenningum hans vakandi hjá þjóðinni.” Ný biblía. Fundur einn all-merkilegur var haldinn í skrifstofu Pierpont Morgans, fjármálamannsins nafnkunna í New York fyrir skömmu. Voru þar saman komnir prestar og háskóla- kennarar víðsvegar að úr Bandaríkjunum. Er- indi þessara manna á þenna fund var að ræða um að semja nýja biblíu, eða, sem er nokkuð það sama, að sníða þá gömlu upp, færa hana í nýj- tízkuföt, svo hún gæti passað nútíðarþekking, nútíðar hugsunarætti og nútíðar kröfum mahna. peir komust að þeirri niðurstöðu, að þetta væri eitt hið mesta þarfaverk, sem hægt væri að vinna nútíðarmenning vorri til uppbyggingar og ókominni tíð til varanlegs gagns. Og það voru ekki að eins prestarnir kristnu og háskóla- kennararnir, með sínar margbreytilegu skoðanir á trúmálunum, sem voru sannfærðir um nytsemi þessa fyrirtækis, heldur var fjármálamaðurinn svo sannfærður um ágæti þess, að hann var fús á að leggja fram féð sdm verkið mundi kosta . Sjálfsagt eru það margir menn og konur víðsvegar um heim, sem telja þetta híð þarfasta fyrirtæki. Aftur verða það aðrir, sem efast um það og telja vafasamt, hvort það sé nokkur vel- gjömingur eða vinningur frá menningarlegu sjónarmiði, að ryðja hverri hömlu, sém er á vegi hins örláta mannsanda og reikulu hugsana nútímans, úr vegi. Ef menn vilja líta með gætni á hinar marg- breytilegu stefnur mannanna, eins og þær eru í hinum veraldlegu málum þeirra nú í dag og með hve miklu kappi að þeim er framfylgt, og spyrja svo sjálfa sig hvar lenda mundi, ef allar höml- ur væru numdar úr vegi, ef stefnur þeirra og kröfur fengju viðstöðulaust að velta sér yfir lönd og lýði, þá er ekki ólíklegt, að menn mundu hugsa sig tvisvar um, áður en þeir ryddu síð- ustu stíflunni í burtu. Hið sama gildir í andlegum málum, nema hvað oftast það er erfiðara að uppfylla kröfur þær, sem kristindómurinn gerir, og því mönnum ógeðfeldara að þola þær; en það sannar ekki, að þær séu ónauðsynlegri. Annars hefir þessi vottur um los í trúmálum þar syðra og alda sú, sem nú upp á síðkastið hefir viljað dreifa hugs- un manna sem mest í þeim málum yfirleitt, orð- ið til þess að hrinda á stað all háværum umræð- um um trúmálin, og í sambandi við þær umræð- ur er það eftirtektarvert, að það er óprestvígður maður, sem fremstur stendur á verði gegn hin- um nýju kenningum og er málsvari hins sögu- lega kristindóms. pað ’er William Jennings Bry- an, hinn nafnkunni mælskumaður. Og hvað sem menn annars kunna að segja um þessar tvær stefnur og þátttöku þess manns í trúmála- úeilu þeirri, sem yfir stendur, þá kemur lík- lega flestum hugsandi mönnum saman um, að hann eigi þakkir skyldar fyrir (festu sína í þeim málum og þá viðleitni sína, að láta ekki sópa grunnböndum kristindómsins í burtu, áð- ur en menn fái áttað sig. Sigurður Vigfússon, kennari. Fæddur 21. júní 1867. Dáinn 30. okt- 1922. Seinfær reynist sigurbrautin sannleiksvinum allra daga; mörg á vegi Brattabrekka, blóði rituð þeirra saga. Háð og spott þeir hljóta að launum, hnútum að þeim varpa flestir, svo er æfi sólarbarna, sona þeirra er voru beztir. \ Svipuð var þín saga, frændi, sóttir þú á vizku tinda; seildist djúpt í sannleikshafið, sást þar blika fjölda mynda. Vildir hrinda vanans drunga, vekja láf í dauðum sálum, bræða hjartans kaldan klaka kærleiks blíðum trúarmálum. Mentalöngun óx þér ungum, alt of þröngt í dalnum heima. Hugur krafðist hærri sjónar, hærra flugs um nýja geima. Sífelt brann í sálu þinni sólarþrá með björtum eldi, knúði hug í langar leitir Ijósi móti—að hinsta kveldi. Eruð þér ánægðar með Bökun yðar Mjölið var fallegt; þér fóruð eftir þeirri ibeztu forskrift, sem fáanleg var, en samt varð brauðið lélegt.. ROBIN H00D FLOUR pJÓNUiSTUDEILD sem býðst til að veita skriflegar upplýsingar ihúsmæðrum, sem hafa við bökunarerfiðleika að stríða. Alveg sama ihvort um er að ræða Robin Hood mjöl, eða eitthvað annað, sérfræðingar vorir eru ekki lengi að komast að hinni réttu ástæðu, og veitasamstundis leiðbeiningar. Vér látum af hendi ókeypis poka af mjöli fyrir Roibin Hood poka, sem búið er að nota nokkuð úr, ef ibökunin hef- ir mishepnast þrisvar sinnum, og veit- um yður jafnframt upplýsingar um, Ihvernig hest er að 'baika úr “Robin H’ood” mjöli. iSkrifið oss í dag. Tryggihg vor fyr- ir góðri bökun, fylgir hverjum 24. punda poka og þar yfir. ROBIN H00D MHLS LTD Starf þér kaust, er stserst eg þekki, starfið. mæta: að kenna — fræða, hlúa að ungum hjartablómum, himinþrá í brjóstum glæða. Hvað er fegra’, en opna öðrum n æðri heima lífsins sanna? Hvað er fegra’, en finna gullið, falið gull í hjörtum manna? Slíkt var starfið æfi alla, örðug för, en launin minni; síðar mun hinn sanni gróður sjást af hjartaræktun þinni. Ávöxt bera einhverntíma andans fræ, þau týnast eigi. Sprettur upp af sannleiks sáði sigur-rós með nýjum degi. Kysi eg að ísland ætti ótal syni þessum líka, brattasækna* sumarvini, sóknardjarfa, kærleiksríka. \— Sannleiksdís frá sólarheimi sveipar um þig björtum ljóma. Hvíslar: sofnar sonur góður, — sannleiksvinur — meðal blóma. Richard Beck. Ástœðurnar fyrir því aC hugur íslenzkra bænda hnegist til Canada 50 Kafli. Stjórnarskrá Canada- Hún «r að mestu leyti ibygð á grundvall- arlögum Breta. Stjórnin er þing- ibundin, það er að segja sam- bandsstjórnin og fylkjastjórnirn- ar, bera allar ábyrgð gagnvart ihlutaðeigandi þingum- Valdsvið fylkjaTma er skýrt ákveðið, en nú er verið að gera tilraunir í þá átt, að fá þeim í ‘hendur full y£- irráð yfir náttúruauðlegð þeirra, svo sem skógum, námu’m o. s. frv- Hvert fylki um sig, hefir æðsta framkvæmdarvald í mentamálum sínum; þau hafa einnig all víð- tækt vald.svið,-að því er viðkemur meðferð akuryrkju og innflutn- ingsmála. Fylkin hafa rétt til þess að breyta stöðulögu'm sínuth að undanteknu því, að embættis- afstaða fylkisstjóra, verður að haldast óbreytt frá þeirra hálfu- Fylkisstjórar eru skipaðir af sam- bandsstjórninni og hún ein hefir rétt til að vlsa þeim frá. Enn fremur skipar sambandsstjórn- in alla dómara- Sambandsstjórn- in hefir einnig rétt til að fyrir- byggja staðfesting laga frá fylk- isþingum, ef sannað er, að þau hafi með slíkri löggjöf farið út fyrir vaWsvið sitt, einkum og sér í lagi ef farið er þar út fyrir tak- mörk eðlilegrar réttvísi- Fylkin standa í engum beinum samböndum við alríkisstjórnina brezku, heldur er sambands- stjórnin á því sviði, hinn eini rétti hlutaðeigandi. Landstjórinn er útnefndur af konungi, sam- kvæ’mt tillögum for.sætisráðgjafa Breta, og skal þess vandlega gætt, að val hans sé ékki á móti vilja hinnar canadisku þjóðar. _____ ,Er afstaða landstjórans í Canada til ráðnuneytisins, í raun og veru hin sama og konungs til hinna ibrezku ráðgjafa- Er emibætti hans nokkursskonar tengiliður milli sambandsstjórnarinnar og alrfk- isstjórnarinnar brezku. í öllum 'Stónþýðingarmiklum ‘málum skiftir forsætisráðgjafi Canada við yfirráðgjafa Breta- Síðan árið 1920, hefir Canada verið félagi j þjóðbandalaginu og hafa fulltrúar þaðán oft greitt atkvæði gegn ihinum brezku full- trúum, og )?að í alvarlegum mál- um. * Uppskera Vestur-Canada. Um leið og þessar athuganir eru ritaðar, eru skýrslur yfir uppskeru landsins á árinu 1920, rétt í þann veginn að vera full- gerðar. Af þeim 'má það greini- lega sjá, að ræktun hinna ýmsu korntegunda 'hefir hepnast vel. Hveitiframleiðslan hefir þó yfir- lett, tæpst orðð eins mikil og menn gerðu sér vonir um- Þótt á ýmsu'm stöðum hafi fengist 40—45 mælar af ekrunni, þá mun þó 20—25 hafa verið langtum al- gengara. Urðu óþurkar þess víða valdandi, að spretta varð eigi jafngóð ög áhorfðist um tíma- Það er að verða ljósara og Ijósara með hverju árinu sem líð- ur, hve afaráríðandi það er, að viðhafa alla ihugsanlega nær- gætni við plæging akra og eins að hvíía >á eða sá til skiftis 'mis- munandi tegundum- Að öllu samanlögðu, hepnaðist uppskeran 1922 vel í Manitoba og Saskatchewan. 1 Suður-Alberta varð einnýr allgpð uppskera, en í norðurhlutanum mun ihún hafa orðið nokkru rýrari. Hagur þeirra bænda, er stunda blandað- an landbúnað, mixed farming, stendur að jafnaði ibezt og er tryggastur, enda ]er slík aðferð orðin mjög algeng í Sléttufylkj- unum. Stendur framleiðsla mjólkurafurða, þar víða í miklum blóma- Þeir, sem æskja frekari upp- lýsinga um Canada, snúi sér til ritstjóra Lögbergs, J. J. Bildfell, * Columbia Building, Cor. William og Sherbrooke, Winnipeg. “Móðir í austri”. Ljúft er ögn í auga að sjá, — um eiginn bjálka síður skrata. Er unt að telja alla þá, sem okkar móður svikið hafa? Oft er barna ástin hálf — augnabliks >ó renni tárin, við girnumst okkur gleðja sjálf þótt geigvæn blæði móður-sárin. Týnumst ei í tímans haf — þótt töku'm toól í löndum öðrum, ef við eigum eitthvað af áa vorra dýru fjöðrum. R. J. Davíðsson. V

x

Lögberg

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.