Lögberg - 04.04.1935, Blaðsíða 1

Lögberg - 04.04.1935, Blaðsíða 1
PHONE 86 311 Seven Lines FS tnfe 4«W&: itca For tAv c.<r- Service and Satisfaction PHONE 86 311 Seven Lines Jtfí* V*5, fcl*®^*5 Better Dry Cleaning aud Laundrj 48. ARGANGUR WINNIPEG, MAN„ FIMTUDAGINN 4. APRÍL 1935 NÚMER 14 Frá Sölva Helgasyni Fáir munu þeir, er eigi hafa heyrt getið Sölva Helgasonar, enda var hann þjóðkunnastur allra flakkara ;i sinni tíð. Lifa enn á vörum manna ýmsar sögur um háttsemi hans og skringileg tilsvör. í hand- ritasafni Landsbókasafnsins eru noklcur ciginhandarrit og teikningar úr fórum Sölva. Þar eru og tveir stuttir þættir um Sölva, eftir sam- tímamenn hans, og f jöldi kveðlinga. Verður sumt af þessu birt hér á eftir. Sölvi er fæddur 16. ágúst 1820 að Fjalli í Fellssókn í Skagafjarðar- sýslu. Voru foreldrar hans Helgi Guðmundsson og Ingiríður Gísla- dóttir, búandi hjón þar. Föður sinn misti hann eins eða tveggja ára gamall, cn móður sína, þegar hann var 12 eða 13 ára. Eftir lát föður sins mun hann hafa dvalist nokkur ár lijá móður sinni og stjúpföður, en var þó farinn frá þeim áður en móðir hans dó. Var hann þá á ýms- 11111 stöðum, en mun hafa þótt bald- inn og var sjaldan meira en citt ár í stað. Fermdur var hann árið 1837, þá til heimilis að Yztahóli í Fells- hreppi hjá Birni Þórðarsyni hrepp- stjóra. Fær hann þá þann vitnis- burð í kirkjubókinni, að hann hafi "sinnugar gáfur, sæmilega kunn- andi og lcsandi, ei óskikkanlegur." Frá Yztahóli kveðst Sölvi hafa farið að Friðriksgáfu í Eyjafjarðarsýslu til frænda síns, Bjarna Thoraren- sens amtmanns, og verið þar í tvö ár. ÞaSan kveðst hann hafa farið austur aÖ Skjöldólfsstöðum i Jökul- dal, til Jóns Þórðarsonar bónda, og verið þar í eitt. ár að læra silfur- smitSi af Jóni syni hans. Sölvi toldi illa i vístum og hóf snemma flakk sitt um landið. Haust- ið 1843 var hann handtekinn í Snæ- fellsnessýslu. Hafði hann þá fals- að handa sér "reisupassa" undir nafni Yalsöe sýslumanns í Norður- Múlasýslu. Mál Sölva stóð lengi yfir, en lauk loks með hæstaréttar- dómi 13. janúar i846. Voru honum dæmd 27 vandarhögg og tók hann út refsingu sína 28. apríl sama ár. Skyldi Sölvi síðan vera undir eftir- liti yfírvaldanna í Skagafirði næstu 8 mánuði. Næstu ár mun hann hafa dvalið mcst í Skagafirði og Húna- vatnssýslum, en flakkaði þaðan um landið þvcrt og endilangt. Var stundum í kaupavinnu, en jafnan skamman tíma í. senn, þar á meSal lijá sr. Daníel Jónssyni á Kvíabekk i ÓlafsfirtSi. Kærði prestur hann þá fyrir sinávægilegt hnupl, og féll dómur í því máli í aukarétti Eyja- fjartSarsýslu 3. septembej 1851. Ekkert varð sannað um þjófnað bans, enda þrætti hann harðlega. ffinsvegar þótti hann verða sannur atS sök um f lakk og lausamensku, og tók rétturinn ekki til greina þá vörn Sölva, "að hann bæði sem vísinda- maður og íþróttamaður hafi ekki þurft að ganga í vinnumensku, held- ur miklu fremur haft fullkominn rétt til að ferðast um landið." Var honum því dæmd hýðing á ný, en Sölvi skaut málinu til Landsyfirrétt- ar. Fcll dómur þar 15. desember 1851, og var Sölva dæmd 20 vand- arhagga refsing fyrir lausamensku 0g llakk, cn "dæmdur frí frá sókn- arans ákæru hvað þjófnaS þann snerti, cr á hann var borinn." Jafn- fra'mt voru dæmd dauð og ómerk ummæli Sölva í allharðorðu bréfi, er hann liafði skrifað Landsyfirréttin- "111 um viðskifti þeirra Daníels. Sölvi lét sér þó ekki segjast; en hélt áfram flakki sinu. Arið 1854 var nann handtekinn í Þingeyjarsýslu, sakatSur um flakk, þjófnað og fleiri Óknyttí, Að því er flakkið snerti Framh. á bls. 8 XÆS'TI LANDSTJOIU 1CANADA JOHN BUCHAN Eins og þegar hefir verið getið, rennur embættistímabil núverandi landstjóra í Canada, Bessborough lávarðar, út seinni part næsta sum- ars. Þess var og minst í síðasta blaði, hver eftirmaður hans myndi ! verða. Sú hefir og orðið raunin á, að John Buchan, víðþektur rithöf- undur og stjórnmálamaður, hefir verið skipaður í þetta virðulega em- bætti. llefir hann áður gegnt marg- margvíslegum trúnaðarstöðum í þágu utanríkisráðuneytisins brezka. Hinn nýskipaði landsstjóri er tæpra sextíu ára að aldri. Sem stendur á hann sæti í þjóðþinginu sem einn af þingmönnum íhaldsflokksins. ÁtSur en hann tekur við sínu nýja embætti, verður hann hafinn til lá- varðstignar. 8KIFTIR UM STÖÐU Hinn stórhæfi atgerfismaður, Valdimar Björnson, hefir nú látið af ritstjórn blaðsins Minneota Mascot, en tekist á licndur stöðu í St. Paul. Er hans nýja starf fólgið í ])ví, atS búa sig undir og flytja ræður yfir útvarpið KSTP þar i borginni, á hverju kveldi. að sunnu- dögum undantcknum, er byrja klukkan 6.15. Fjalla ræðurnar um skoðanir þær, er fram koma í rit- stjórnardálkum blaðanna, og verða að nokkuru svör við þeim. Þessi keðja af útvarpsræðum Valdimars gengur undir nafninu "Mr. Editor." Var Valdimar valinn til þessa vanda- sama starfs úr fjölmennum hópi blaðamanna, er um það sóttu. Áður en Yaldimar lagði af stað frá Minneota, var honum haldið veglegt kveðjusamsæti í samkomu- sal íslenzku kirkjunnar í bænum. Var það félagsskapur sá, er "Minne- ota Business Men's Association" ncfnist, sem fyrir samsætinu stóð, en kvenfélag Sánkti Páls safnaðar gekk um bcina. í kveðjusamsætinu, cr var næsta fjölment, voru haldnar margar ræð- ur. er allar lutu að því að votta hin- um unga heiðursgesti virðingu og árna honum framtíðarheilla. Lögberg óskar \ aldimar innilega til hamingju í hinum rtýja verka- hring hans. Við ritstjórn "Minneota Mascot" tekur Björn bróðir Valdimars, korn- ungur maður, prýSilega ritfær, eins og hann á kyn til. ÍSLENZKUR RERGRISI Hr. Stefán B. Kristjánsson, fyrr- um kaupmaður á Siglufirði, leit inn á skrifstofu Lögbergs nýverið, og dró upp úr vasa sínum póstspjakl, er hann hafði nýlega fengið að hciman frá föður sínum, Kristjáni Jónssyni, fyrrum bónda á I lámund- arstöðum við Eyjafjörð. A póst- spjaldinu var mynd af tveimur mönnum. Var annar þeirra Stein- grímur læknir Matthíasson, en hinn maður að nafni Jón og er Pétursson, frá Dalvík. Jón þessi, sem aðeins er 21 árs ganiall, þykir óvcnju vcl vaxinn upp úr grasinu : hann cr 7 fet og því nær fjórir þumlungar á hæð, vegur 280 dönsk pund, eða nærri því 308 ensk; hann samsvar- sér vel og þykir í hvívctna ágætis- drengur; stundar hann sjómensku vitS góðum árangri. Jón Pétursson er langhæzti maður á íslandi og minnir að vexti til á hina fornu bergrisa, eða hugmyndir manna um þá. A myndinni svipar Steingrími lækni mjög til dvergs, borið saman við langa Jón. LÆTUR TIL SiX TAKA Hinn harðfylgni stjórnarformað- ur í Ontario, Hon. Mitchell F. Hep- burn, ber fram í fylkisþinginu um þessar mundir, tillögu þess efnis, aÖ numdir skuli tafarlaust úr gildi samningar, er Henry-stjórnin hafði gert um sölu og leigu á vatnsorku, er hljótSutSu upp ;i tVö hundiuo' miíj* ónir dala, eða því sem næst. Samn- inga þessa hafði fyrverandi fylkis- stjórn gert þvert ofan í mótmæli raforkunefndar fvlkisins. HERAFLI ÞI6DVERJA Af Berlínarfrcgnum atS dæma þ. 30. marz síðastliðinn, má fullyriSa atS innan tveggja ára geti Þjóðverjar, samkvæmt hinum nýju herskyldu* ákvæðum, haft 9 miljónir vígra manna til taks nær sem vera vilji. Sogsvirkjunin. Illaðið hefir spurt rafmagns- stjóra. hvernig liði undirbúningi undir vinnuna við Sogsvirkjunina í sumar. Hann sagði m. a.: Höjgaard og Schults, sem tekið hafa að sér aðalverkið fyrir austan. bygging stöðvarhúss og stíflu, ætla atS hafa alt til, til þess að fram- kvæmdir geti byrjað í maí-byrjun. \'erður að því unnið að koma áhöld- um austur og vinnuskýlum upp fyrst í næsta mánuði. Yerkin, sem bærinn býður út og ckki koma aðalverkinu við eru þessi: Bygging spennustöðva við ElliSaár, og mun þaS vera þeirra stærst, lagn- ing leiðslunnar frá Sogi og að Elliðaám og bygging íbúðarhúss fyrir austan. \ erkið við að leggja leiðsluna er þegar boðið út. Efni til hennar hefir bærinn keypt. Mhl. 5. marz. * # # Harðfiskvcrkun. Xýlega fékk Fisksölunefndin norskan mann hingað til þess að leiðbeina mönnum um harðfiskverk- un, sem nú stendur til að auka atS miklum mun, vegna kreppunnar á saltfiskmarkaðinum. Morgunblaðið átti tal við mann þenna í gær. Hann gat þess, að seinustu árin heftSi Norðmenn hert tiltölulcga mcira af fiski en þeir hefðu gert á'ður, og fengið markað fyrir hann í ftalíu. Belgíu og Hollandi, og nú siðast markað í Ameríku, svo að þeir lægi metS sáralitlar hirgðir af harÖfiski. NokkutS heftSi þeir líka selt af nr. 2 til Afríku. Til þess aS harðfiskur geti ortSitS góður og útgengileg markaðsvara, sagtSi hann, þarf bann að hcngjast upp glænýr, hvort scm hann er flatt- ur etSa slægður. Er hann hengdur á rár og þarf nákvæmt cftirlit. MikiS cr undir tiðarfari og jarð- vegi komitS hvernig fiskurinn verk- ast. Jarðvegur umhverfis hjallana má ckki vera sendinn né moldborinn svo að ekki rjúki sandur og mold í fiskinn. Og tíðarfar þarf að vera þurt, og helst vindar: þá verður fiskurinn heztur. Morgunblaðið spurði hvernig honuni litist á tilraunir þær, sem hér hafa verið gerðar með að þurka fisk i húsi.—Hann kvaðst ekki geta dæmt um þær að svo stöddu, því ao Xorðmenn hefði enga reynslu í því cfni. Fiskþurkunarhúsin væri þar svo langt frá fiskimiðunum, að ckki væri hægt að flytja þangað ó- saltaÖan fisk til herðingar. En hann sagSist halda að húsþurkaður fiskur gæti orðið góður, en svo væri spurn- ingin hvað það tæki langan tíma að koma honum inn á erlendum mark- atSi og vckja eftirspurn á honum. Ilann kvaS íslendinga hafa hafið of scint undirbúning að fiskþurkun í ár. ÞatS hefði þurft að taka tillit til allra ástæða á hverjum stað, áð- ur en frost og snjór kom, til ]>css að hægt hefði verið aS velja beztu staðina til fiskþurkunar. En á- reitSanlegt væri að íslendingar gæti flutt úr á þessu ári allmikið af hert- um fiski. Mbl. 5. marz. # # # Bókasafn Finns prófcssors Jónssonar l'rófessor Finnur Jónsson (f. 29. maí 1858, d. 30. marz 1934) ánafn- aoi Iláskóla íslands. bókasafn sitt éftir sinn dag, með bréfí 3. apríl [909. liókasafnið var sent hingað síðast- liðiS haust, og hefir því verið komið fyrir í hcrbergi í suðurhlið þing- hússins, þar sem áður var lesstofa stúdenta, og verður það herbergi nú notaC scm kcnslustofa og vinnustofa fvrir stúdenta í íslenzkum fræðum. St;crð bókasafnsins er um 100 metrar (hillulengd), bindatala varla undir 7—800. Efni: 1. Ahnent, tímarit, rit vís- indafélaga, oríSabækur (allgott safn íslenzkra orðabóka, þ. á. m. orða- bók Guímundar Andréssonar 1683). _'. Textar islénzkra fornrita (gott safn. einkum þess, sem gefið er út á 19. og 20. öld). (Margfróðir söguþættír 1756, Egils saga, Hrapps saga, 1782—1. útg. Egils sögu). Þetta safn er mjög nothæft. 3. Nýrri íslenzkar bókmentir, ekki giska mikið. (Sjö krossgöngur, sem Arngrímur lærði þýddi, Hólum 1618; elsta bók safnsins, mun fá- gæt, en vantar í.—Plausor, allmik- ið af pésum). 4. Málfræði, einkum i Norður- landamálum, vandað safn. 5. Bókmentasaga, goðafræði. . 6. Sagnfræði, mest varSandi Xorðurlönd, mikið safn. 7. Meðal fjórblöðunga og tví- blöðunga mörg dýr og vönduð verk, að sjálfsögðu flestar ljósprentaðar handritaútgáfur, rúnaverk Wim- mers, Bugges o. fl. Gagnsemi safnsins er stórmikil fyrir islenzk fræði: 1. Nærri því allar bækur varða íslenzk efni. 2. Flestar nauðsynlegustu bæk- urnar í íslenzkum fræðum eru hér. 3. Hér er óvenjulega mikið safn af sérprcntunum. (Dæmi: Frá Axel Kock, sænska málfræðingnum, eru yfir 100 sérprentanir). Margt af því er úr tímaritum, sem ekki eru til hér á landi, og sum yfirleitt mjög íátíð. Sérprentanir gera þetta safn ómetanlegt.—Vísir 5. marz. SÍRA BJORN I'ORLAKSSON LATINN Xýkomin íslandsblöð geta þess að látinn sé í Reykjavík prestaöldung- urinn séra Björn Þorláksson, um Iangt skeið sóknarprestur að Dverg- asteini i Seyðisfirði. Séra Björn átti fáa sína líka að framtaki til. Hann var 83 ára að aldri. ENDURSKIPUN RAÐU- NEYTIS Samkvæmt fregnum frá Ottawa á laugardaginn var, er fullyrt, að llon. H. H. Stevens, fyrrum verzl- unarráðgjafi, taki á ný sæti í ráðu- neyti Mr. Bennetts, og að honum verði þá fengið verkamálaráðuneyt- ið til forsjár. Vafalaust leiðir tim- inn það senn í ljós, hvort af þessu verður, eða ekki, með því að ekki vertSur þatS umflúiÖ, að kosningar fari fram næsta sumar, jafnvel þó ckki vcrði fyr en seinni part þess. Úr borg og bygð Mrs. Oli Anderson frá Baldur, Man., kom til borgarinnar á þriðju- daginn. Attat'm ára ungur Síðastliðinn laugardag átti hr. Andrés J. Skagfeld að Oak Point, um langt skeið póstmeistari að Hove hér í fylkinu, áttatíu ára afmæli. Yar þessa atburðar minst með sam- sæti til heiSurs viS afmælisbarniS, er fjöldi manns tók þátt í. Andrés er enn bráðem og tekur þátt í öll- um mannfélagsmálum sem ungur. væri. Lögherg ílytur honum hér mcð innilegar árnaðaróskir i tilefni at áttræðisaímælinu og mannfagn- aði þeim, er því var samfara. larðarför Mr. Arthur Marlatts frá Edmonton, fór fram frá Fyrstu lútcrsku kirkju síðastliðinn laugar- day, að viðstöddu miklu fjölmenni. Dr. Björn B. Jónsson stýrði kveðju- athöfninni, en frú Sigriður Olson söng yndislegt kveSjulag. — Lög- berg vottar Mrs. Marlatt (Thelmu Eggertson) innilega hluttekningu í hinni djúpu sorg hennar, sem og ötSrutn mcMimum fjölskyldunnar. Leikurinn "MaSur og kona" verS- ur sýndur, samkvæmt auglýsingu í síðasta blaSi, á Gimli næstkomandi föstudagskvöld, þann 5. þ. m., en í Riverton þriSjudagskvöIdið þann 9. Sýning hefst kl. 8.30 á Gimli, en kl. () í Riverton. Mynd þessl af Marfu Breta-di-otningu. er tekin fyrtr mörgum arum, þar sem hún nýtur hvfldardaga asamt þrwn $onum stnum f sk<Y'.ku fjallendl. TaliC frá vinwtri til hægri: hertoginn al' Olouceater, hennar liátign drotningin, hertoginn af Vork og hertoginn af Kent. Finnur Johnson verður að Lvmd- ar, Man., á föstudagskveldið í þess- ari viku, 5. apríl, og flytur þar er- indið: "Eitt ár á íslandi," að til- hlutan Lundar safnaðar.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.