Lögberg - 17.09.1936, Blaðsíða 2

Lögberg - 17.09.1936, Blaðsíða 2
LÖGBERG, FIMTUDAGINN 17. SEPTEMBER, 1936. Fimtugasta og annað ársþing Hins eyangeliska lúterska kirkjufélags Islendinga í Veáturheimi Haldið í Árborg, Mamitoba, 18. til 22. jwní 1936. Nefndin, sem skipuð var í prestafunda-málinu álítur, að slíkir fundir geti haft blessunarrík áhrif fyrir kristindómsstarfið, og að frá þeim fundum geti prestar flutt heim til safnaða sinna aukinn áhuga, og endurnýjað starfsþrek, og að slíkt mundi verða söfnuð- unum til uppörfunar og hvatningar til meira lifandi starfs. Xefndin leggur því til að prestafundir séu haldnir að minsta kosti árlega, og séu sóttir að svo miklu leyti sem kringumstæður leyfa af öllum prestum kirkjufélagsins, og að söfnuSir heimili prestum sínum burtvera frá prestakallinu að minsta kosti einn sunnudag á ári til slíkra funda. Árborg, 22. júní, 1936. Jónas Th. Jónasson Joseph J. Myres Jóhann Peterson Th. Svcinsson Gunnar J. Gudmundson. Var skýrslan lesin upp og síðan samþykt í e. hlj. I>á spurði forseti um boð fyrir kirkjuþing næsta ár. — Eng- in boð komu fram. Samþykt var, að visa þessu máli til fram- kvæmdanefndar. I'á lá fyrir 7. niál á dagsskrá : Samband og samvinna mcd öðruni kirkjufclögum. Fyrir hönd þingnefndar í því máli lagði séra G. Guttormsson fram tillögu í tveim þáttum. Eftir nokkrar umræður um fvrri þáttinn lagði Jónas Th. Jónasson fram þessa varatillögu: Að því er snertir samvinnu við Hið Sameinaða kirkjufélag íslendinga í Yesturheimi lætur þíngið sér nægja, að skírskota til ummæla um það mál í skýrslu forseta, og telur þau lýsa skýrlega og hógvært afstöðu vorri í því máli. Og felur þingið forseta og framkvæmdarnefnd að starfa í anda þeirra ummæla á komanda ári. Eftir talsverðar umræður var varatilagan samþykt í e. hlj. Lá þá fyrir seinni þáttur tillögu séra ('iuttorms, er svo hljóðar: Viðvíkjandi nánara samfélagi við önnur lútersk kirkjufélög, hefir nefndin það eitt að leggja til, samkvæmt tilmælum forseta, að þingið greiði atkvæði með seðlum um þá spurningu, hvort málið skuli á komanda ári lagt fyrir söfnuði kirkjufélagsins \\\ nýrrar íhugunar. Guttorrnur Guttormsson Margret Sigfússon B. T. Sigurdsson Konráð Nordman G. Ingimundarson. Var síðari hluti tillögunnar því næst borinn undir atkvæði og samþyktur. Fór þá fram. á seðlum, atkvæðagreiðsla sú er liðurinn mintist á. Fór hún þannig að "já" sögðu 31, en "nei" 24. Lýsti forseti því þá yfir, að sér þætti meirihlutinn of lítill til að nokkuð yrði frekara gert í þessu máli á komandi ári. Þó kvað hann ekki að þessi samþykt fyrirbygði, að um málið yrði talað og ritað á árinu, ef mönnum svo sýndist. — Þá bar séra E. H. Fáf nis f ram þessa tillögu til þingsályktunar: Kirkjuþingið þakkar innilega fyrir þá sérstöku alúð og fórn- fýsi, sem það hefir notið í prestakalli séra Sigurðar Ólafssonar og finnur til þess að fólk safnaðanna hér hefir verið oss hinum hvöt og orkugjafi til lúkningar málum vorum. Vér biðjum blessunar Guðs yfir söfnuð og prest og óskum að þeim megi auðnast í allri framtíð að verða jafnan Guðs riki til eflingar og starfi voru til blessunar. Var yfirlýsing þessi samþykt í e. hlj., með því að allir risu úr sætum. Að þessu búnu flutti Elías Elíasson, með leyfi forseta, tölu um þau áhrif og þann anda, er honum virtist, að kirkjuþing þetta hefði haft í för með sér. Munu ýmsir þingmenn hafa litið með svipuðu móti á það mál. Þá var sungið versið 24, "Vor herra Jesú verndin blíð," og fundi síðan slitið. — Næsti fundur fyrirhugaður kl. 8 að kvöldi sama dag. TÍUNDI FUNDUR Kl. 8 e. h. sama dag. Fundurinn hófst með því að forseti lét syngja sálminn 73, "Kom Helgur Andi, kom með náð," las forseti Sálm Daviðs og flutti bæn. Að því búnu flutti séra Jóhann Friðriksson erindi, er hann nefndi: Krisfur í öndvegi. Að erindi þessu loknu spilaði Jóhannes Pálsson fiólín-sóló, í tveim þáttum, en Baldur Guttormsson lék undir á pianó. Þá flutti séra B. A. Hjarnason erindi um hinn heimsfræga kristniboðsfrömuð Japana, dr. Toyohiko Kagaijoa. Að erindi því loknu söng séra E. H. Fáfnis sóló í fjórum þáttum, en Miss María Bjarnason spilaði undir á píanó. Þá flutti séra Sig. Ólafsson kveðju og árnaðarorð til þingsins. Að því búnu flutti séra G. P. Johnson erindi, er hann nefndi: Ahrif og kraftur bænarinnar. Var, að erindi því loknu, öllum ræðumönnum og öðrum, er skemt höfðu á samkomunni, greitt þakklætisatkvæði með því að allir risu úr sætum. Þá var lesin gjörðabók 8., 9. og 10. fundar og staðfest. Að því búnu las forseti I. Þess. 4:9,10, og flutti bæn. Lét hann því næst syngja sálmversið 72, "Meðan, Jesú minn, eg lifi, mig lát aldrei gleyma þér." Þá lásu þingmenn og aðrir viðstaddir sameiginlega, í heyr- anda hljóði, Faðir vor, og var síðan blessun lýst af forseta. Sagði hann síðan slitið hinu 52. ársþingi Hins evangeliska lúterska kirkju- félags íslendinga í Vesturheimi, kl. 10.45 e- h. Tveir brezkir rithöfund- ar rita bók um Island Hér i Reykjavík eru staddir um þessar mundir tveir ungir brezkir rithöfundar og fræðimenn, Mr. W. H. Auden og Mr. L. MacNeice.— Mr. Auden, sem er tengdasonur Nobels verðlaunaskáldsins þýzka, Thomasar Mann, er sjálfur skáld, og hefir hið þekta bókaútgáfufélag Faber & Faber í Lundúnum, þegar gefið út fjórar bækur eftir hann, ljóð og Ieikrit. Mr. MacNeice er aðstoðarkennari (lector) í latinu og grísku við Iiirminghamháskóla og er nýlega kömin út eftir hann, á ensku, þýðing á "Agamemnon" hins mikla gríska harmleikaskálds Aischylosar. Tíðindamaður Xýja dagblaðsins hitti þá félaga við síðdegis-te á Garði, þar sem þeir búa. ISáðir eru þeir háir og spengilegir og sverja sig í hið brezka kyn, og þó hvor á sinn hátt: Mr. Auden í hið ljós- hærða, norræna kyn, bæði að nafni (Auðunn) og útliti, en Mr. Mac-. Xeice í hið dökkhærða, keltneska. Mr. Auden verður aðallega fyrir svörum, þar sem hann hefir þegar dvalið hér um nokkurt skeið, en Mr. MacXeice er alveg nýkominn.— Þér hafið verið hérlendis um skeið og farið nokkuð um landið? —Já, eg hefi farið bæði til Norð- ur- og Austurlandsins, og eg geri ráð fyrir að við félagar höldum á- fram ferðalaginu, unz? Mr. Mac- Neice verður að hverfa heim, rétt fyrir miðjan næsta mánuð, sökum kenslustarfs. Við höfum í hyggju að leggja saman í bók um ísland. .—Verður það almenn ferðasaga? —Ekki í þeim skilningi að við leggjum aðaláherzluna á að lýsa landslagi, þótt það sé sérkennilega fagurt, né á sjálfa ferðalýsinguna. Við gerum auðvitað grein fyrir kostnaði við að ferðast hér með ýmsu móti, aðbúnaði og samgöngu- tækjum. En þess meira vildum við rita bókina frá þjóðfélagslegum sjónarmiðum. —Hvernig eru kynni yðar af þeim héruðum, sem þér hafið farið um? —Hin bezta, alstaðar í sveitunum. Þar hefi eg hvergi tnætt öðru en alúð, greiðasemi og sanngirni i hví- vetna. Þar eru alstaðar augljós merki um gamla, arfgenga bænda- menningu, með ýmsum miklum kost. um. Hitt er jafn augljóst, að hún er komin á örlagarik vegamót, þar sem ótal nýjungar stefna að henni, niegnugar til góðs og ills, og hljóta að hafa mikil áhrif á hana, hvort sem breytist til betra eða verra. Eg vona einlæglega að hún, með aðstoð hinna nýju, myndarlegu skóla, beri gæfu til þess að vinza hismið frá kjarnanum, og auki á sæmd þjóðar. innar, heldur en hitt, í hinni nýju mynd. — Hvernig kemur yður þá Reykjavík fyrir sjónir? —Þótt eg hefði ekki áður vitað er þó auðséð á mörgu, að Reykja- vík hefir á fáum árum vaxið óð- fluga úr þorpi í borg. Og mér finst að það geti ekki dulist að vaxtar- verkirnir hafi verið nokkuð óþægi- legir. Ef satt skal segja virðist við fyrstu sýn bera hér þó nokkuð á nýríkum mönnum; að allmargir haf i öðlast töluverða peninga á undan þeirri fulikomnu menningu, sem þarf til að fara með þá. Og á hinn bóginn virðist líka bera helzt til mikið á vanköntum i hrjúfara lagi hjá þeim hluta bæjarbúa, sem lak- asta aðstöðu hafa haft uppeldislega. Þér megið ekki skilja þetta svo sem mér detti í hug að íslendingar séu að manngildi vitund rýrari öðrum þjóðum. Á sínum tíma hefir engu siður á þessu borið í borgum hinna gömlu menningarlanda Norðurálfu; á Englandi og í Ameríku. Nú ber því aðeins rneira á þessu hér, að hér eru rétt nýbyrjaðar fæðingarhriðir bæjamenningarinnar, og að þær eru vafalaust oftast þeim mun sneggri og harðari, sem þjóðin er fámennari. Annars sér maður hér líka við fyrstu sýn margan ánægjulega mik- ilvægan menningarvott, t. d. i bygg- ingarlist, segir Mr. Auden. Og þá dettur mér hið nýja þjóðleikhús í hug. Vonandi fær þar húsaskjól leiklist, sem samboðin er bygging- unni. Fátt orkar jafn stórkostlega til menningar fámennri þjóð og góð leiklist. Þar eru dæmin um Irland deginum ljósari, þegar litið er til þess hverju sú endurreisn leiklistar- innar hef ir áorkað á einum 40 árum, sem hófst með þeim Yeats og Synge. Og þið Islendingar eigið ótæmandi dramatisk viðfangsefni handa leik- ritaskáldum. —()g þá ætti jarðvegurinn sízt að vera verri hér, segir MacNeice, þar scni líklega er óhætt að segja að gullaldarbókmentirnar séu á hvers manns vörum, heldur en á Irlandi, þar sem fornsögurnar voru að falla i gleymsku hjá mikhim hluta þjóð- arinnar. C'llagi að eigin vild. —Er það ekki rétt, að þér séuð tengdasonur Thomasar Mann, Mr. Auden ? —Jú, kona mín er Erika Mann, sem var þekt leikkona í Munchen, en flutti þaðan með föður sínum og fjölskyldu, skömmu eftir að nazist- ar settust að völdum. —ílvernig stendur á því að tengdafaðir yðar er i útlegð? Ekki er hann þó (iyoingur? —Nei, enda vildu nazistarnir fyr- ir hvern mun telja um fyrir honum að vera kyr i Þýzkalandi. En hann treysti sér alls ekki til þess, fremur en Heinrich bróðir hans; honum fanst stefna nazistanna svo gersam- lega andstæð því, sem bezt hefir verið í þýzkri menningu. — Hann er því útlagi að eigin vild. Fascisminn í Englandi 0. fl. —Teljið þér nokkrar líkur fyrir þvi að fascisminn fái yfirhönd í Knglandi ? —Eg hygg ekki að Sir Oswald Mosley fái meiru áorkað en orðið er, og hann má sín einskis. Og eg hygg ekki að Englandi stafi nokkur hætta af fascismanum, a. m. k. ekki meðan Evrópa fer ekki í bál og brand. En fari svo, er auðvitað ó- mögulegt að segja hvað upp kemur. Töluverður ágreiningur er innan í- haklsflokksins brezka og hugsanlegt væri að hægri armur hans, þar sem fremstir eru Amery, Churchill og lá- varðarnir Hailsham og London- derry, reyndi að koma á fascista- stjórn, ef Ragnaríkkur allsherjar ó- frifiar dyndi yfir Evrópu. Með þeirn má liklega telja Neville Chamber- lain. —Hver er mestur áhrifamaður í vinstra armi íhaldsflokksins? —Það er tvimælalaust Baldwin, þótt álit hans haf i óneitanlega beðið töluverðan hnekki við úrslit Abess- iniuófriðarins. —Hver er mestur áhrifamaður í verkamannaf lokknum ? —Það er ekki gott að segja, þar eru margir nýtir menn, en enginn það mikilhæfur að hann beri fylli- lega af öðrum. Sir Staf ford Cripps er gáfaður og einlægur en ekki að sama skapi laginn, og Attlee majór, formaður flokksins á marga góða kosti, án þess að virðast verulegur afburðamaður. —Er nokkur von til þess að Lloyd George takist að efla flokk sinn að nýju? —Nei. Það er áreiðanlega úti um áhrif hans, enda er hann nú gamall maður, þótt mælskur sé hann enn i bezta lagi. —Það eru þegar komnar út nokkrar bækur eftir yður, Mr. Auden ? —Já. Fyrst kom út ljóðabók, "Poems" og því næst "The Ora- tors," sambland af bundnu máli og óbundnu. Síðan hafa komið út "The Dance of Death" og "The Dog Beneath the Skin," hvorttveggja leikrit. Og nú í haust koma út tvær bækur, "It's a Way," ljóðabók og "The Ascent of F. 6," leikrit. —En hvenær kemur út bók ykk- ar félaganna um ísland? —Við hyggjumst að ljúka henni um jólaleytið og þá kemur hún út með vorinu. Annars sjáum við nú til hvernig gengur. Við höldum nú áfram að viða að okkur efni í hana og m. a. förum við bráðlega í því skyni vestur á ísaf jörð, þaðan yfir á Ilornstrandir og eftir þeim suður með Húnaflóa. —Verðir þér samferða Mr. Mac. Xeice utan? (Framh. á bls. 7) Mrs. Guðrún Lárusson (Dánarminning) "Móðurást, hve þinn auður er óllu trúrrí og betri; sættir við trega og tap tryggir þú stríðandi sál. Fögur er gleði þín; fögur cr sorg þín. Hver áhyggja', er áttu, fcllur sem frjóvgandi skúr, framleiðir gróður og vor." Hulda. Margir úr hópi fullorðna fólksins íslenzka hafa fallið í val á þessu yf irstandandi ári; einkum var það á síðastliðnu vori, að í hvert sinn, sem vikublöðin íslenzku (í Winnipeg) bárust út um bygðir vorar, höfðu þau venju fremur slikar fréttir að færa. — Þegar að vorsólin tók að hækka á lofti og veldi vetrains tók að réna, var það, að kona sú er eg vildi meö' nokkrum orðum minnast, fékk lausn frá sjúkleik þeim, er þjáði hana — og inngöngu inn í eilífa sumartíð. Guðrún Steinsdóttir var fædd á Hryggjum i Skagafjarðar- sýslu 13. júlí, 1868, voru foreldrar hennar Steinn Steinsson og Sigríður Pétursdóttir, hjón, búandi á fyrnefndri jörð. Hjá for- eldrum sínum ólst hún upp til 10-12 ára aldurs, en þá misti hún föður sinn; vann hún fyrir sér sjálf þaðan af, i grend við æsku- stöðvar sínar, þar til hún, haustið 1891, giftist Pálma Lárussyni, dóttursyni Hjálmars Jónssonar skálds frá Bólu. Vorið 1893 fluttu þau vestur um haf og settust strax að á Gimli, Man., og þar bjuggu þau jafnan upp frá því, unz Guðrún, þá þrotin að heilsu, dvaldi hin síðustu ár hjá dóttur sinni, Mrs. Ósk Hjörleifsson í Riverton, Man., en dauða hennar bar að hjcá annari dóttur hennar, er þar býr, Mrs. Sigríði Johnson; hjá henni dvaldi hún síðustu mánuði æfinna, og þar andaðist hún árla síðastl. vor. Þeim Guðrúnu og Pálma varð margra barna auðið og mann- vænlegra, eru nöfn þeirra sem hér segir: Sigríður, kona Magnúsar E. Johnson, Riverton, Man.; Ósk, gift Skúla Hjörleifssyni, sama staðar; Lárus Pálmi, látinn 28. okt., 1918, kvæntur Kristjönu Orr; Sigursteinn, giftur Phyllis Smith, Gimli, Man.; Benedikt Óskar Björgvin, kvæntur Elinore Arason Gimli, Man.; Steinunn Anna, stundar skrifstofustörf í Riverton, Man.; Jónína, gift Ágúst Thorkelssyni, Gimli, Man.; Brynjólfur, til heimilis sama staðar; Hjálmar \aldiniar, kennari við Sheridan, Man.; einnig ólu þau Guðrún og Pálmi upp sonarson sinn, Walter, til tíu ára aldurs. Þrjár systur Guðrúnar heitinnar eru á lífi: Anna, kona Sig- urjóns bónda Jóhannssonar á Sóleyjarlandi í grend við Gimli, Steinunn Steinsdóttir, Winnipeg, og Sæunn, búsett á íslandi. Eftirstöðvar harðærisára er dundu yfir Island um mörg ár, voru enn ekki hjáliðnar um og ef tir 1890, miklu f emur mögnuðust vandræðin fyrir óáran, fiskileysi og kyrstöðu allra atvinnuvega; þá var það, að þvert móti vilja neyddust margir til þess að flýja af íandi burt, og leita gæfu sinnar í Vesturheimi. í þeim fjölmenna hópi voru Pálmi Lárusson og Guðrún kona hans. Þegar í byrjun og æ síðan, öll mörgu dvalarárin á Gimli, stundaði Pálmi fiski- veiðar — lengst af norður með ströndum Winnipegvatns, í mikilli f jarlægð við heimili sitt, en stundum einnig að heiman í grend við Gimli, er þess var kostur. Var hann farsæll fiskimaður, harðger í fiskisókn og hagsýnn í starfrækslu sinni. Féll honum og aldrei verk úr hendi, er á milli fiskivertíða var. En Guðrún annaðist hinn stóra hóp barna þeirra og heimilið með stakri umhyggjusemi og dugnaði. Var hún bæði mikilvirk og fádæma umhyggjusöm, og svo fórnfús í þarfir ástvina og heimilis að nærri lét að heimilis- störf og annir, umönnunin fyrir 'hinum stóra hópi, þreyttu hana um ár fram, og yrðu henni, er stundir liðu, ofurefli. Þau hjónin áttu sameiginlega hugsjón er þau mistu aldrei sjónar á, en það var hugsjónin um að vera jafnan sjálfstæð, vera aldrei að neinu leyti upp á annara hjálp komin, hversu þungur sem lífróðurinn var, og oft tvísýnt um að lendingu myndi náð. Til framkvæmdar sjálfstæðishugsjón sinni lögðu þau alt i sölur, alla krafta og þjálfun þeirra, henni til hjálpar. Og stór er sigurinn, sem þeim sameiginlega féll í skaut, að minum skilningi óvenjulega stór. Heimili þeirra var jafnan snyrtilegt og vel um gengið. Er börnin uxu upp voru þau vel gefin og reyndust for- eldrum sinum hjálpleg, svo að þau nutu aðstoðar þeirra um hríð, einkum sona sinna, er árum saman stunduðu fiskiveiðar með föður sinum á Winnipeg-vatni. Vikið hefir verið að dugnaði Guðrúnar heitinnar og fórnfýsi hennar í þarfir ástvina hennar og heimilis. Mátti segja að hún lifði i börnum sínum, hópi tengdafólks síns og fjölgandi barna- barna, er hún tók sér að hjarta, hvert og eitt, og vildi öll blessa. Guðrún var barngóð að náttúrufari og fann mikla nautn í því, að gleðja lítil börn; hún var hjálpfús gagnvart öllum, enda frekar en efni og kringumstæður hennar leyfðu. Hún var kona trygglynd og hrein í lund, aflaði hún sér því traustrar vináttu þeirra, er lærðu að þekkja hana. FélagsmáÍum íslenzkum lögðu þau hjón lið eftir megni, minn. ist eg sérílagi tveggja er þau tilheyrðu: lúterska söfnuðinum á Gimli og lestrarféiaginu þar. Hugðnæmt til umhugsunar er jafnan stríð og lífssigur manna. Sigur og sjálfstæðisbarátta íslenzks fólks hér vestra er vissulega glæsilegt dæmi islenzks þreks og lundernis, er hefir komið, séð og sigrað hér í Vesturheimi, og er vel þess virði að í hávegum sé haft og að maklegleikum metið af samtið, frekar en oft virðist að eiga sér stað. Útför Guðrúnar fór fram frá heimili hennar á Giinli og frá lútersku kirkjunni, að viðstöddu miklu f jöLmenni í kirkjunni, en eingöngu nánustu ástvinir og vandamenn á heimilinu. Til aðstoð- ar séra B. A. Bjarnasyni, sóknarpresti á Gimli, var sá er línur þessar ritar — mælti hann einnig kveðjuorð. Með Guðrúnu hús- freyju Lárusson, er góð eiginkona og fórnfús móðir, mikilvirk og góð íslenzk kona til moldar gengin. Minningin um hana mun lengi lifa í hjörtum ástvina hennar, og allra þeirra, er lærðu að þekkja hana. S. Ólafsson.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.