Lögberg - 07.09.1950, Blaðsíða 7

LÖGBERG, FIMTUDAGINN, 7. SEPTEMBER, 1950
7
Dr. Harald Egill Gislason
(1913 — 1950)
BERGSTEINN KRISTJÁNSSON:
Eigum við oð rækto skóg?
FYRSTU ÁRATUGIR 20. aldarinnar voru að mörgu leyti vakn-
ingartímar hér á landi. Æska ungmennafélaganna var bjart-
sýn og að mörgu leyti stórhuga. Meðal annars hafði hún áhuga ferð
fyrir skógrækt og fyrir því að bæta og prýða landið á fleiri háttu.
trjávið snerti að hundrað árum
liðnum.
Synd skógræktarstjórans
En þó að skógræktarstjórinn
boði nýja trú, þá er hann ekki
syndlaus maður fremur en aðrir
trúboðar. Hann hefir talað illa
um íslenzku sauðkindina. En
eins og allir vita þá er hún hin
mesta nytjaskepna og hefir v.eitt
landsmönnum fæði, klæði og
skæði, allt frá landnámstíð, og
hefir jafn lengi haft hér lands
yfirráð. Hún er því að réttu lagi
heilagt dýr og veitir jafnan
harða mótstöðu, ef menn vilja
ganga á landsyfirráð hennar. En
skógræktarstjóranum féll það
ekki sem bezt í geð, að hún
klippti ofan af þeim plöntum
sem gróðursettar voru, og sagði
henni því stríð á hendur.
En hér verður að semja frið.
Það verður að svipta sauðkind-
ina landsyfirráðum í eitt skipti
fyrir öll, svo að hún leggi ekki
skógræktina í auðn, og það þarf
að vernda hana með sterkum
girðingum, svo að Hákon geri
henni ekki mein.
Pílagrímsför að Skarfanesi
Það heita pílagrímsferðir, er
menn heimsækja helga staði til
að rækja trú sína. Og það var í
krafti þessarar nýju trúar, sem
forvígismenn Rangæingafélags-
ins í Reykjavík fóru á fund skóg
ræktarstjórans og spurðu hann,
hvað félagið gæti gert fyrir
skógrækt í Rangárþingi. Svör
skógræktarstjórans voru skýr og
ákveðin á þessa leið: Farið hóp-
austur í Rangárþing og
gróðursetjið skógarplöntur.
Fyrst í skógræktar girðingar
ríkisins að Skarfanesi í Land-
sveit og síðan á fleiri staði.
Að fengnum þessum svörum
var leitað til nokkurra manna,
karla og kvenna, um afstöðu
þeirra til hins nýja siðar, og var
fljótlega fylltur 30 manna bíll,
lofuðu þátttöku í ferðinni 24
karlar og 6 ungar konur.
Ferðin var ákveðin laugardag-
inn 3. júní kl. 2 síðd. Og þrátt t
fyrir storm og rigningu mættu
allir á ákveðnum stað og stundu,
nema einn, sem forfallaðist, en
hans skarð var fyllt við Ölfusá.
Var nú haldið sem leið liggur
að Skarfanesi á Landi, og brátt
skipti um veður, og ekki hafði
rignt þar efra.
Komið var á staðinn klukkan
að ganga 8, tjaldað og snætt, og
síðan tekið til starfa. En með
plöntur og verkfæri, og til leið-
beiningar var þarna mættur
Garðar skógarvörður á Tuma-
stöðum með liðsmenn sína.
Um kvöldið var svo unnið að
gróðursetningu til kl. 11 og á
sunnudaginn frá kl. 9 árd. til 5
síðd. og gróðursettar um 8000
furuplöntur.
Þótti ferð þessi hafa tekizt vel.
En síðar mun verða nánar
grennslast eftir útbreiðslu hins
nýja siðar meðal meðlima Rang-
æingafélagsins. Tíminn, 17. júní
f leit að markaði í auðugasta
landi heims
Þess sára sorgarviðburðar var
á sínum tíma minst í „Lögbergi",
er hinn bráð-myndarlegi og vel-
gefni herlæknir, Major Harald
E. Gíslason andaðist svo svip-
lega í Edmonton, Alta. 14. júní
þessa árs, þar sem hann hafði
undanfarið starfað, sem her-
læknir í þjónustu kanadísku
herst j órnarinnar.
Langar mig nú til að minnast
hins unga og efnilega læknis
nokkru nánar, en þar var unt að
gjöra.
Harald Egill Gíslason fædd-
ist í Elfros, Sask. 14. janúar 1913.
Foreldrar hans voru Guðmund-
ur F. Gíslason og fyrri kona
hans, Ingibjörg. Voru þau hjón
vel ættuð, myndarleg og vinsæl
hjón, er þá bjuggu í Elfros, Sask.
þar sem Mr. Gíslason veitti for-
stöðu stórri og margþættri verzl
un. Þar ólst Harald upp og naut
þar sinnar fyrstu skólamentun-
ar á alþýðuskólanum í Elfros.
Kom það þegar í ljós hvað hinn
ungi 0g fríði sveinn var velgef-
inn og hvað auðvelt honum
reyndist námið. Þá þegar naut
hann vinsælda og virðingar sam-
ferðafólksins, og var svo ávalt
síðan.
Um það bil er að því kom fyr-
lr hann að leita sér hærri ment-
unar fluttu foreldrar hans til
Winnipeg, Man., og þar varð
Harald námssveinn í Jóns
Bj arnasonarskóla. Seinna inn-
ritaðist hann í læknadeild há-
skólans í Manitoba, og útskrif-
aðist þaðan sem læknir vorið
1935, og var með allra yngstu
laeknum er þaðan höfðu útskrif-
ast. Hafði námsferill hans allur
verið hinn glæsilegasti, og spáði
allt vel fyrir framtíð hans sem
niikilhæfs læknis. Eftir að Har-
ald sál. útskrifaðist úr lækna-
deildinni starfaði hann um hríð
sem heimilislæknir bæði í Al-
uienna spítalanum í Winnipeg,
Man. og St. Paul’s spítalanum í
Vancouverj BC En árig 1938
gjörðist hann skipslæknir hjá
Sj' R-félaginu, á skipi þeirra,
Empress of Asía. En árið 1940
innritaðist hann í læknadeild
canadíska hersins. Til Evrópu
hvarf hann svo með þeirri her-
deild, sem hann hafði verið
iengdur við haustið 1941. A ýms-
stöðum í Evrópu starfaði
hann svo þar til nokkru eftir að
stríðinu lauk, en kom aftur til
Canada snemma á árinu 1946.
Hafði þjónusta hans sem her-
]s?knir í Evrópustríðinu varpað
auknum ljóma á persónu hans
°g starf. Stóð hann sig þar svo
Prýðilega, að hann hafði þegið
yms heiðursmerki frá herstjórn-
'nni sakir góðrar framkomu og
frækni.
Meðan Doktor Harald var enn
í stríðinu í Evrópu, — árið 1944
bar þann mikla sorgarviðburð
að, að móðir hans, frú Ingibjörg
Gíslason, andaðist mjög svip-
lega í Vancouver, þar sem heim-
ili foreldra hans þá stóð.Tók frá-
fall hennar frábærlega mikið á
einkason hennar, sem þá var í
þessari miklu fjarlægð, eins og
líka á föður hans og systur. Og
virtist hann ávalt hafa átt erfitt
með að ná sér eftir þann sorgar-
viðburð, því ástúðarsambandið
milli móður og sonar hafði verið
ákaflega sterkt. Munu þau sár
hans hafa verið ógróin til æfi-
loka.
Þegar Dr. Gíslason kom helm
til Canada aftur, árið 1946, sagði
hann sig ekki úr herþjónustu,
heldur hélt áfram að þjóna þar
sem herlæknir á ýmsum stöðum.
Var hann um hríð í Vancouver,
B.C., Calgary, Alta, Manitoba og
í Edmonton, Alta, þar sem hann
var að starfa þegar sjúkdóm
hans og andlát bar að, eins og
fyr var sagt.
Árið 1947 giftist Major Gísla-
Frá 1. júlí 1949 lil 1. júlí 1950
í minningu um, Jónínu Er-
dahl frá Guðrúnu Page $2.00.
I minningu um Sigrid Folmer
frá Eining $2.00 frá Sigurlaugu
Johnson $2.00. í minningu um
Sigurð Hafliðason frá Thórunni
Hafliðason $12.00. í minningu
um Isak Johnson frá Eining
$2.00 frá Mr. og Mrs. Sigurbjörn
Johnson $1.00 frá Sigurlaugu
Johnson $1.00 frá Mr. og Mrs.
J. Magnússon $1.00 frá Mr. og
Mrs. I. Pálmason $2.00. í minn-
ingu um Gunnlaug Jóhannson
frá Eining $2.00 frá Lestrarfélag-
inu „Vestri“ $5.00 frá Mr. og
Mrs. I. Pálmason $2.00 frá Mr.
og Mrs. Steve Scheving $1.00.
I minningu um Rósu Johnson
(Blaine Wash.) frá Mr. og Mrs.
S. B. Johnson $3.00. 1 minningu
um Hólmfríði Rose Ólafson frá
Mrs. A. J. Anderson $1.00. 1
minningu um Mr og Mrs. Brand-
ur Ormson frá Mr. og Mrs. B. O.
Jóhannson $5.00. 1 minningu um
Berthu Pálsson frá Eining $2.00
frá Mr. og Mrs. I. Pálmason $1.00
frá Halldóru Smith $1.00 frá
Gunnlaugu Thorlakson $1.00. I
minningu um Thorstein Pálma-
son frá Eining $2.00 frá Mr. og
Mrs. J. J. Middal $3.00 frá Lestr-
arfélaginu „Vestri“ $5.00. í minn
ingu um Ásgeir Sölvason frá
Sigurlaugu Johnson $1.00. 1
minningu um Elizabeth E. Rohr
frá Eining $2.00 frá Mr. og Mrs.
son Gladys McPhail frá Elfros,
Sask., og stóð hún við hlið hans
þar til dauða hans bar að. Þeim
hjónum varð ekki barna auðið.
En á síðastliðnum vetri tóku þau
til fósturs sveinbarn og gáfu
honum nafnið: Harald Egill
Árni.
Eiginkonan og hið unga barn,
faðir hins látna og stjúpmóðir,
þau Mr. og Mrs. G. F. Gíslason
í Vancouver, B.C. og tvær syst-
ur hans, Beatrice (Mrs. Boyton)
og Thora (Mrs. Helgason) ásamt
öðrum nánum ættingjum og vin-
um syrgja nú sárt hinn kæra
ástvin, sem burt hefir verið kall-
aður. Og söknuðurinn er þeim
sár og þungur, þar sem hinn
látni var þeim öllum svo hjart-
kær. En þau hugga sig við það,
að hann hafi nú náð höfn, þar
sem er líf og ljós eilífðarinnar,
og þangað sem hin hjartkæra
móðir hans hafði áður horfið.
Þeir er þekktu vel hinn góða
unga mann sakna hans einnig
sárt, og samhryggjast ástvinum
hans í mikilli einlægni.
Blessuð sé minnig hans þeim
öllum, er hann þekktu, en þó
einkum þeim, er syrgja fráfall
hans sárast.
J. Magnússon $1.00 frá Mrs.
Helgu Johnson $1.00 frá Lestrar
félaginu „Vestri“ $5.00. 1 minn-
ingu um Önnu Maríu Straum-
fjörð frá Eining $2.00 frá Sigur-
laugu Johnson $1.00 frá Mr. og
Mrs. J. Magnússon $1.00 frá Mr.
og Mrs. I.* Pálmason $2.00 frá
Miss Lena Sigurdson $1.00 frá
Mr. og Mrs. Theo. Björnson
$1.00 frá Mr. og Mrs. Sigurbjörn
Johnson $1.00. I minningu um
Capt. Fredericíc A. Siegel frá
Eining $2.00 frá Mr. og Mrs.
J. Kárason $1.00. í minningu um
Halldóru Smith frá Sigurlaugu
Johnson $1.50 frá Mr. og Mrs.
Sigurbjörn Johnson $1.50 frá
Mr. og Mrs. J. J. Middal $3.00
frá Eining $2.00. 1 minningu um
John Thorsteinson frá Mr. og
Mrs. K. Thorsteinson $5.00. í
minningu um Berthu M. Thor-
lakson frá Eining $2.00 frá Mr.
og Mrs. J. Magnússon $1.00. í
minningu um Kolbein S. Thord-
arson frá Eining $2.00 frá Lestr-
arfélaginu „Vestri" $5.00 frá
Mr. og Mrs. J. Magnússon $1.00
frá Mr. og Mrs. J. J. Straum-
fjörð (Blaine) $5.00.
Samtals eru þetta $110.00
Áður auglýst 548.00
Samtals 658.00
Sent til Blaine 600.00
í sjóði 1. júlí 1950 58.00
Mrs. Lillie Pálmason, gjaldkeri
1443% W. 70 St.
Seattle 7 Wash.
Hún skildi það, að í mold þess
og gróðri var framtíð hennar
fólgin, og að það var skylda að
skila landinu betur á sig komnu
en er hún tók við því, eða eins og
þá var sagt láta tvö strá spretta
þar sem áður spratt eitt. Þetta
hugarfar studdi að því að veitt
var viðnám við eyðingu þeirra
skógarleifa, sem eftir voru í
landinu, og dálítið var gert að
því að grisja skóginn og jafnvel
á stöku stað létt af honum beit-
inni.
En æskan vildi líka rækta
nýja skóga og gera birkiskóg-
ana, sem fyrir voru, fegurrri og
víðáttumeiri. En þar mætti hún
seigri mótspyrnu, því bændur
litu svo á, að mesta gagnsemi
skógarins væri sauðfjárbeitin.
Unga fólkið benti á, að skóg-
arkjarrið væri hentugt til að
skýla öðrum gróðri. En bænd-
urnir sögðust hingað til hafa
getað ræktað töðu og kartöflur
án þess að rækta skóg því til
skjóls, og enginn vildi nýta
skóginn til neins, ekki einu
sinni til eldsneytis.
Unga fólkið minntist á þrasta-
söng og skógarilm. En bændurn-
ir sögðu, að þrösturinn væri víst
meinlaus og góður fugl, en varla
væri hann þess verður að kosta
miklu til að rækta tré handa
honum til að spóka sig í, og
þetta með lyktina — kvenfólkið
gæti keypt sér vellyktanda í
glösum fyrir lítinn ullarlagð og
hingað til hefðu karlmennirnir
látið sér nægja að taka í nefið.
Nýr siður
En þegar Hákon Bjarnason
tók hér við forustu skógrækt
armálanna, þá tók hann að boða
nýja trú. Hann hélt því fram,
að hér mætti rækta nytjaskóga,
og ef rétt væri að farið, mætti
gera landið sjálfu sér nóg hvað
trjávið snerti.
En þó að menn séu oft blendn-
ir í hinni gömlu trú, þá er trú-
boð alltaf erfitt verk, og þó að
margir aðhylltust hina nýju
kenningu skógræktarstjórans,
var það lengi vel fámennur hóp-
ur, því að almenningur heimt-
aði, að hann staðfesti kenningu
sína með jarteiknum eins og
vanalegt er.
Og kraftaverkið skeði, því
skógræktarstjórinn sýndi, að
furu- og grenitré af útlendum
uppruna, sem hann hafði látið
gróðursetja hér, hafði tekið
þeim þroska, að hægt var að
sanna með óhrekjanlegum töl-
um, að með sama vexti væri
landið orðið sjálfu sér nóg hvað
(Frh. af bls. 2)
að skilja, hverja þýðingu hag-
nýt vinnubrögð hafa á þessum
vettvangi. Bera Islendingar litla
virðingu fyrir baki verkamann-
ins? Það virðist hinum útlendu
áhorfendum hér alláberandi.
Verkamaður beygir sig niður
undir gólf og grípur fisk til af-
hausunar, fleygir honum síðan
aftur á gólfið, í aðra hrúgu. Þar
stendur félagi hans, sem verður
að beygja sig niður undir gólf
og grípa fiskinn og koma honum
upp á flatningsborðið. Þarna er
augljóslega hentugra að nota
hallandi vinnuborð, sem eru ein-
föld að gerð og kosta ekki mikið.
Óþarft erfiði rýrir afköst manns-
ins, fáein óþörf skref, sem verka
maðurinn þarf að taka á degi
hverjum, verða orðin að mörg-
um kílómetrum að ári, og slíkt
kostar peninga.
Þannig mætti lengi telja.
Markaðsleit og sölumennska
Enda þótt unnt reyndist að
framleiða hér á landi hraðfryst-
an fisk í stórum stíl til útflutn-
ings á Bandaríkjamarkað, og
tryggt væri að fiskurinn væri að
öllu leyti samkvæmt kröfum
þessa kröfuharða markaðs, er
allt málið ekki þar með leyst.
Áður en íslenzki fiskurinn get-
ur rutt sér braut inn á markað-
inn, þarf að vinna mikið starf
að markaðsleit og sölumennsku
í markaðslandinu. íslendingar
eiga þar enn að mestu leyti ó-
numið land. En það var ekki
hlutverk hinna bandarísku sér-
fræðinga að leggja á ráðin um
þau atriði.
í sambandi við þessi mál öll
bentu þeir á þá staðreynd, að
það hlýtur að vera viðsjárvert
fyrir íslenzku þjóðina að byggja
útflutningsverzlun sína svo að
segja algjörlega á einni atvinnu-
grein, þ. e. fiskiveiðunum. Meira
en 90% af útflutningsverðmæti
landsmanna á árinu 1949 var
fiskafurðir. Töldu þeir því sjálf-
sagt, að kapp yrði lagt á að auka
fjölbreytni atvinnulífsins, jafn-
framt því, sem reynt yrði að
gera íslenzkar fiskafurðir þann-
ig úr garði, að þær væru jafnan
taldar fremstar á hinum ýmsu
mörkuðum, sem íslendingar
hafa möguleika til að verzla á.
HÉR hefir verið greint laus-
lega frá aðalefni þess, sem Sam-
vinnan ræddi við þessa góðu
bandarísku gesti á ferð þeirra
milli verstöðvanna við Eyja-
fjörð. Ábendingar þeirra vöktu
athygli útvegsmanna, útflytj-
enda og almennings. Landsmönn
um er það ljósara nú en oftast
áður, hverja meginþýðingu ör-
uggir erlendir markaðir hafa
fyrir afkomu og líf þjóðarinnar.
íslendinga bíður það verkefni,
að afla sér þessara öruggu mark-
aða og treysta þannig lífsaf-
komu sína. Umræður um leiðir
að þessu marki eru því nauð-
synlegar. Þær beina athyglinni
að meginverkefninu, og þetta
meginverkefni má ekki hverfa
í skuggann fyrir togstreitunni
hér innanlands.. Ef sú verður
raunin á, er þjóðin í miklum
háska stödd.
Að þessu leyti var blátt áfram
uppörfandi að ræða við hina er-
lendu gesti. Þeir sáu möguleika
til framleiðslu víða og voru ekki
haldnir þeirri svartsýni, sem
virðist hafa komið í stað hinnar
óhóflegu bjartsýni stríðsáranna
í hug landsmanna, sérstaklega
eftir að markaðsörðugleikar og
þrengingar yfirstandandi árs
tóku að kreppa að. f þessum efn-
um voru þeir vitaskuld aðeins
leikmenn — en leikmenn með
hið glögga „business“-auga
Bandaríkjamannsins. — Þeim
fannst ísland t. d. stórfenglegt
ferðamannaland og bentu á, að
milljónir Bandaríkjamanna fara
árlega úr landi og eyða stórfé
með erlendum þjóðum. Þeim
fannst ísland í sannleika mögu-
leikanna land, og það var upp-
örfandi að hlusta á það.
Samvinnan, júní 1950
Minnist
BETEL
í erfðaskrám yöar
Bus. Phone 27 989—Res. Phone 36 151
Rovaizos Flower Shop
Our Speeialtles:
WEDDING CORSAGES
COLONIAL BOUQUETS
FUNERAL DESIGNS
Mlss K. Chrlstie, Proprietress
Formerly with Robinson & Co.
253 Notre Dame Ave.
WINNIPEG MANITOBA
EVENING SCHOOLS PROGRAMME
1950-1951
CONDUCTED BY THE SCHOOL DISTRICT OF WINNIPEG No. 1
REGISTRATION DATES (7:30-9:30 p.m.)
DANIEL McINTYRE KELVIN GORDON BELL ST. JOHN'S ISAAC NEWTON STRATHCONA
Auto Mechanics, Commercial, Elementary English, September 14th Wood, Electrical Welding, Elementary English, September llth Drafting, Art, Radio, Machine Shop, Commercial Subjects, September 13th Home Economics, Seplember 25th Parent Education, October lOth Clothing Construction Courses, Sepiember 29lh Elementary English, September llth Technical and Commercial Subjects, September 13th Elementary Subjects and Commercial Subjects, Elementary English, September 14th Leathercrafts, Bookbinding, Metal Work and Wood Work, Seplember 14th
Academic Courses, September 21st RED CROSSCENTRE EARL GREY AND LORD SELKIRK
Home Nursing, September 19th 9:00 a.m.—5:00 p.m. 7:30 p.m.—9:30 p.m. Clothing Construction Courses, Seplember 27th Clothing Construction
Home Economics, Seplember 26th Courses, September 28th Wood Work and Metal Work, Seplember 14th
COMMENCING DATES (Consult the bulletin for the doy) 7:30 P.M.
Elementary English, September 141h Auto Mechanics, Commercial Subjects, Seplember 18th Elementary English, September 13ih Technical and Commercial Subjects, Seplember 18th Parent Education, October lOth 8:00 - 10:00 p.m. Clothing Construction Classes, Week of October 2nd Elementary English, September 13ih Technical and Commercial Subjects, Seplember 18th Clothing Construction Classes, Week of October 2nd Elementary Subjects and Commercial Subjects, Elementary English, September 19th STRATHCONA
Leathercraft, Metal, Wood and Bookbinding, September 181h
Home Economics and Home Economics, Week of Oclober 2nd RED CROSSCENTRE Clothing Construction Classes, Week of October 2nd EARL GREY AND LORD SELKIRK
Academic Subjects, Week of October 2nd Home Nursing, September 26th 8:00 p.m.
Metal and Wood, September 18th
H. S.
GJAFIR
m|
Gefið í minningarsjóð Kvenfélagsins „Eining" í Seallle, til arðs
fyrir elliheimilið Stafholt í Blaine, Wash.