Lögberg-Heimskringla - 26.05.1960, Side 1

Högberg - i^eímskringla
Stoínað 14. ]an., 1888 Stofnuð 9. sept., 1886
74. ARGANGUR WINNIPEG, FIMMTUDAGINN 26. MAÍ 1960 NÚMER 21
Brezkum togurum bannað
að veiða innan 12 mílnanna
Krushchef
Svo sem öllum heiminum er
nú kunnugt sprengdi Nikíta
Krushchef upp fund hinna
fjögurra æðstu manna, er
saman komu í París 16. maí,
með slíkum fádæma frunta-
skap og fáránlegri geðvonzku,
að menn setti hljóða. Það var
ekki einungis að hann eyði-
lagði í einni svipan vonir
mannkynsins um, að viðræð-
ur þessara þjóðhöfðingja
nayndu leiða til friðar, heldur
var framkoma hans slík, að
annað eins hefir sjaldan áð-
ur þekkzt í viðskiptum stjórn-
málamanna, að minnsta kosti
ekki þeirra, er taldir eru til
siðmenntaðra þjóða. Fram-
koma hans minnti þó nokkuð
á annan einræðisherra, Adolf
Hitler, þegar hann komst í
sinn versta ham og barðist
Um með stóryrðum og handa-
slætti.
Talið er að Krushchef hafi
komið til fundarins til að
sprengja hann upp af ásettu
ráði og hafi notað sem átyllu
bandarísku njósnarflugvélina,
sem náðist í Sovétríkjunum
1- maí, en þessi afsökun
reyndist harla lítilvæg, þeg-
ar allar aðstæður eru teknar
til greina. Bandaríkin eru
hvers konar ferðamönnum op-
ln; stríðsvarnaðarútbunaður
þeirra er opinber að heita má
bæði úr lofti og á landi. Þeir
virðast óþarflega opinskáir
um allan sínar varnir. Hins
vegar eru Sovétríkin lokað
land og hin mesta launung
viðhöfð um allan þeirra víg-
búnað. Árið 1955 fór Eisen-
hower forseti fram á við Sov-
etríkin, að þessar tvær stór-
þjóðir semdu um „open skies“
sín á milli, en við það var ekki
komandi. Bandaríkin hafa því
hin síðari ár orðið að senda
flugvélar, sem hafa tekið
^oyndir úr háloftum fyrir of-
an Sovétríkin, til þess að vera
að einhverju leyti viðbúin
§egn óvæntri árás úr þeirri
att, svo sem þeirri, er átti sér
stað af hálfu Japana á Pearl
Harbor.
Nikíta Krushchef var full-
kunnugt um þessar Banda-
rikja flugvélar, en hann
oúnntist ekki á þær einu orði,
þegar þeir Eisenhower forseti
r®ddu saman í bróðerni í
Camp David. Hann virðist
því hafa gert óþarflega mikið
veður út af þessari einu flug-
vél, ekki sízt þegar þess er
minnzt, að 15. maí lét hann
skjóta á loft einum gervi-
hnettinum enn, sem vegur um
f0 þúsund pund og hefir alls
konar njósnatæki innanborðs,
^oyndavélar sem annað, og
umhverfist
ferðast yfir Bandaríkin sem
önnur lönd á jörðinni. Nikíta
Krushchef ferst ekki að æpa
um njósnara, því njósnara
Sovétríkjanna er að finna um
allar jarðir; tveir voru rekn-
ir úr Sviss og aðrir tveir tekn-
ir fastir í Bandaríkjunum ein-
mitt um sama leyti og hann
var að óskapast yfir árás(!)
Bandaríkjanna á Sovétríkin,
en svo sem kunnugt er var
flugvélin óvopnuð með einn
mann innanborðs.
Allt var gert til að reyna að
sefa manninn; Eisenhower
forseti fullvissaði hann um,
að þessi flug yfir Sovétríkin
væru hætt og myndi ekki end-
urtekin í sinni stjórnartíð, en
Krushchef varð því æstari og
krafðist ekki einungis að slík
flug yrðu algerlega lögð nið-
ur, heldur og að Bandaríkin
bæðu Sovétríkin fyrirgefn-
ingar og hegndu þeim, er
hefðu fyrirskipað þau. Að
öðrum kosti myndi hann
ganga af fundi. Hann vissi
vitanlega fyrirfram að Banda-
ríkjaforsetinn myndi ekki
skríða' þannig fyrir honum.
Nikíta Krushchef, sem marga
undanfarna mánuði hefir ferð-
ast um hnöttinn í gervi frið-
arpostula, heppnaðist þannig
að sprengja upp fundinn, sem
svo miklar vonir voru bundn-
ar við.
Krushchef lætur nú í veðri
vaka, að hann sé reiðubúinn
að sækja fund æðstu manna
eftir sex til átta mánuði, en
ólíklegt er að þeir verði reiðu-
búnir að sitja fund með hon-
um aftur, að minnsta kosti
mun Bandaríkjaþjóðin ófús á
að honum veitist á ný tæki-
færi til að sýna forseta henn-
ar óvirðingu.
Talið er, að þessi mál muni
koma til umræðu á þingi Sam-
einuðu þjóðanna, enda eiga
þau þar heima.
Þótt flestum, að minnsta
kosti hér í álfu, komi saman
um að Nikíta Krushchef eigi
aðallega sök á því að fundur
æðstu manna í París fór út
um þúfur, liggur Bandaríkja-
stjórn undir ámælum, ekki
sízt hjá Demokrötum fyrir
alls konar glappaskot, sem
henni varð á um þær mund-
ir. Fólkið vill vita: Hvers
vegna leyft var að senda
njósnarflugvélina U-2 rétt áð-
ur en halda átti fundinn;
hvers vegna voru svo miklar
mótsagnir í útskýringum
Áætlun um ferðir
biskups íslands
Biskup Islands, séra Sigur-
björn Einarsson, er væntan-
legur til Winnipeg 28. maí.
Sunnudagsmorgun 29. maí
flytur hann kveðjur við
morgun guðsþjónustu St.
Stephens safnaðar. Kl. 7 e. h.
prédikar hann við íslenzka
guðsþjónustu í Fyrsta lút-
ersku kirkjunni.
Mánudaginn 30. maí verður
hann heiðursgestur við há-
degisverðarboð framkvæmd-
arnefndar Islenzka - lúterska
kirkjufélagsins. Kl. 3.30 e. h.
verður hann heiðursgestur í
kaffiboði, sem haldið verður
í lúterska samkomuhúsinu í
Selkirk. Kl. 8 e. h. guðsþjón-
usta í Lundar kirkju.
Þriðjudagskvöld 31. maí:
Guðþjónusta í Árborg kirkj-
unni kl. 8 e. h.
Miðvikud. 1. júní: Heim-
sókn til elliheimilisins Betel
kl. 2 e. h. Guðsþjónusta í
kirkju Gimli safnaðar kl. 8
eftir hádegi.
Fimmtud. 2. júní: Guðsþjón-
usta í Langruth kirkjunni kl.
8 e. h.
Fösludaginn 3. júní: Guðs-
þjónusta í Mountain kirkjunni
kl. 8 e. h.
Laugardaginn 4. júní fer
biskupinn til Argyle, þar sem
hann prédikar daginn eftir
við kirkjuþingsguðsþjónustu í
Grundar kirkju kl. 2.30 e. h.
og flytur einnig ávarp á ensku
við guðsþjónustu kl. 7.30 e. h.
Biskupinn prédikar bæði á
íslenzku og ensku. Á öllum
stöðunum verða veitingar að
guðsþjónustunum 1 o k n u m ,
svo að fólk eigi þess kost að
kynnast heiðursgestinum.
Hr. Sigurbjörn Einarsson
biskup gerir ráð fyrir að
leggja af stað heimleiðis
mánudaginn 6. júní.
stjórnarinnar um þetta flug;
hvers vegna voru sendar fyr-
irskipanir til allra herstöðva
Bandaríkjanna um allan
heiminn þess efnis að vera
til taks, rétt áður en fundur-
inn átti að hefjast; hvers
vegna gaf stjórnin til kynna,
að U-2 flugin myndu halda
áfram, en tilkynntu svo hið
gagnstæða á fundinum. Þess-
ar og margar aðrar spurning-
ar munu nú ásækja stjórn
Eisenhowers og Republican-
flokkinn fram að næstu kosn-
ingum.
í gærmorgun gerðist sá at-
burður, að skipherrarnir á
brezku herskipunum þremur
lásu upp boðskap frá brezka
flotamálaráðuneytinu, og er
Mbl. kunnugt um að skipherr-
ann á Palliser, sem er út af
Vestfjörðum, komst svo að
orði:
Þar sem íslenzka ríkis-
stjórnin hefir sýnt brezkum
togaramönnum þá vinsemd að
gefa þeim upp allar sakir og
leyfa þeim að nýju að sigla
innan landhelginnar og leita
hafnar eða vars, hefir flota-
málaráðuneytið ákveðið að
koma til móts við íslenzku
ríkisstjórnina að banna öllum
brezkum togurum að veiða
innan 12 mílna takmarkanna.
Jafnframt hefi ég ströng fyr-
irmæli um að kæra hvern
þann ykkar, sem brýtur fyrir-
mæli stjórnarinnar. Vona ég
því að þið komið okkur til
hjálpar og f o r ð i z t alla
árekstra.
Þegar skipherrann hafði
flutt þennan boðskap flota-
málastjórnarinnar, „kvittuðu"
togararnir fyrir og sögðu ekki
eitt aukatekið orð í mótmæla-
skyni.
Þá hafa Mbl. borizt nánari
fregnir um atburðina út af
Vestfjörðum í fyrradag, þeg-
ar brezkir togarar sigldu upp
að 12 mílna línunni, en var
fyrirskipað af skipstjóranum
á Palliser að halda sig utan
línu. Aftur á móti mættu þeir
sigla fyrir innan 12 mílna
takmörkin með búlkuð veið-
arfæri og leita hafnar eða
vars, ef þeir vildu. Enn frem-
ur tilkynntu herskipin strax
í fyrrakvöld togurunum bæði
við austur- og vesturströnd-
ina um sakaruppgjöfina. Samt
kom það fyrir í fyrrakvöld,
að einn brezku togaranna
hafði samband við Palliser og
sagði, að hann ætlaði að
sigla innan landhelginnar við
Reykjanes— og benti herskip-
ið honum þá á að fara ekki
inn fyrir 4 mílurnar.
Mbl., 6. maí
Ákvörðun tekin um sakaruppgjöf
vegna landhelgisbrota
Glappaskot Bandaríkjastjórnar
Bjarni Benediktsson dóms-
málaráðherra flutti eftirfar-
andi útvarpsávarp í gær-
kvöldi:
íslendingar hafa nú þegar
fengið svo ítarlegar fregnir af
Genfarráðstefnunni, sem lauk
fyrir skemmstu eftir nær sex
vikur án þess að hafa leyst
verkefni það, sem henni var
ætlað, að óþarft er fyrir mig
að gera grein fyrir gangi
hennar í einstökum atriðum.
Rétt er þó að taka það fram,
að enda þótt við íslendingar
greiddum atkvæði gegn til-
lögu þeirri, sem nær hafði
fengið áskilinn meirihluta, og
yrðum henni þannig að falli,
þá var hún samt okkur ólíkt
hagstæðari en tillaga sú, sem
mest var um barizt á ráðstefn-
unni 1958 og þá fékk flest at-
kvæði. Þá var að vísu eins og
nú miðað við 12 mílna fisk-
veiðilögsögu, en með þeim fyr-
irvara, að svokölluð söguleg
fiskveiðiréttindi áttu að hald-
ast um alla framtíð.
Nú féllst 2/3 meirihluti á að
opna leið til forréttinda
strandríkis til veiða utan við
12 sjómílur. Sú hugmynd, sem
ekki sízt hefir hlotið fylgi
fyrir forystu Islendinga, var
að vísu bortn þarna fram í óá-
kveðnara formi en við hefð-
um kosið, en er þó gr'einilegri
leiðarvísir en áður hefir feng-
izt um það, hvert haldið skuli.
Sovétríkin og fylgiríki þeirra
virtust þó telja of langt geng-
ið í þessu, því að þau voru ófá-
anleg til að styðja nokkra til-
lögu í þessa átt.
Almenn viðurkenning
á sérsiöðu íslendinga
Nú var miðað við, að kvöð-
in um hin svokölluðu sögulegu
réttindi héldist ekki lengur en
í 10 ár og var vitað, að við
mundum með sérsamningum
getað fengið hana stytta um
helming varðandi okkar lög-
sögu. Því verður þess vegna
ekki mælt í móti, að þó að
okkur þættu forráðamenn
meirihlutans sækja samþykkt
tillögu sinnar meira af kappi
en forsjá, þá höfðu þeir varð-
andi sjálft meginatriðið slak-
að mjög til.
Skoðun okkar var aftur á
móti sú, að hvað sem liði rétt-
mæti þess að slík kvöð væri
lögð á strandþjóðir, sem hlut-
fallslega eiga sáralítið undir
fiskveiðum, þá ætti hún með
engu móti við þjóðir, sem svo
er ástatt um, að efnahagur
þeirra er að verulegu eða
mestu leyti undir fiskveiðum
kominn, en Islendingar eru
eina sjálfstæða þjóðin, sem
svo er ástatt um. Okkur virð-
ist staðfesting á slíkri sér-
stöðu okkar innan 12 mílna
þeim mun sjálfsagðari einnig
Frh. bls. 7.