Norðri - 28.10.1909, Blaðsíða 3

Norðri - 28.10.1909, Blaðsíða 3
NR. 43 NOPÐPl. 171 Nýjar bækur. Eimreiðin 15. ár. 3. hefti. Ritstjóri Dr. Valtýr Ouðmundsson. Fyrst í þessu hefti er ræða eftir dr. Georg Brandes um «Kjör rithöfunda og listamanna«, er ritstj. hefir þýtt. Ræð- an er allfróðleg og aðallega sögulegs efnis, en engin ráð kend til þess, að bæta úr þeim brestum, er enn þykja á allri lagaverndun hinnar andlegu fram- leiðslu og rýrir það gildi greinarinnar. Gísli Sveinsson stud. jur. ritar all-langt mál með yfirskriftinni: «Stjórnin og sjálf- stæðismálið«. Kennir þar ýmsra grasa, en yfirleitt er grein þessi rituð tneira af kappi en forsjá, eins og þessum rit- höfundi hættir alloft við. Flytur hann eindregnar skilnaðarkenningar og hamast að öllum stjórnmálaflokkum. Hallmæl- ir hann ráðherranum allmjög fyrir fram- komu hans í utanför sinni í vetur, og eigi um skör fram og eigi er heldur að undra, þótt honum þyki svipleg af- drif Landvarnarflokksins, enda hefir eng- inn íslenzkur stjórnmálaflokkur fengið jafn háðugleg afdrif. — Ritstjórinn ger- ir athugasemd við þessa grein, og tjáir sig henni allmjög ósammála. «Danir í ný íslenzum skáldskap» heit- ir næsta greinin, eftir Sigurð Guðmunds- stud. mag. frá Mjóadal. Hún er all-vel rituo, eins og þessa höfundar er vandi, en lítt sannar hún það, sem henni er ætlað að sanna: alment Danahatur hér á landi. Mun flesta fremur undra það, hve Iítið ber á slíku í ný-íslenzkum skáld- skap, heldur en hið gagnstæða, eftir þessari grein að dæma, sem samin er af alImiMum fróðleik. Einkum ber lítið á þessu á síðustu árum, en það skiftir einmitt mestu að komast fyrir og sýna hverskonar hugarþel nú ríkir hér á landi í garð Dana, en hitt er lítils um vert, hvernig það hafi verið og á að réttu lagi engin áhrif að hah í aFstöðu vora gagnvart þeim nú. Þess skal getið Thöf. til hróss, að eigi verður séð af grein- inni að hann vilji gefa þessu »hatri« vind í seglin, enda eru nógir i'ú þess á báðar hliðar að auka úlfúðina á millli þessara tveggja þjóða. Auk þess eru nokkrar smágreinar í þessu hefti og eitt frumsamið kvæði, eftir Jón^ Sigurðsson [frá Kaldaðarnesi]. En fremur »Ritsjá« og »íslenzk hring- sjá«, að vanda. Að öllu samanlögðu geturþetta hefti Eimreiðarinnar naumast talist af betri endanum. bundin við átthaga skáldsins, eins og glöggt sést, ef kvæðin erulesin með athygli. Huldu- nafnið er þar auðvitað dulnefni—sama tákn- heitið, sem flest íslenzk skáld hafa notað og nota meira eða minna, þegar þau yrkja um ástmeyjar sínar. Þá koma grentvillurnar: Bls. 32, 13 lína a. o. strandklettabrún les standklettabrún — 33, 8 —------hann les heim. — 34, 4 — — n. ein — nú — 59, 11.----------það — þá — 77, 3. — — o. núna - mína. — 80, 9.----------sálarglóðar 1. sólar- glóðar. — 88, 4.----------bál — kól. — 89, 10. — a. n. heiðlóaróma 1. heið- lóarróma. — 90, 5. — — — hlutirnir 1. hlustirnar. — 100, 8. — — o. ægilegar 1. ægilegur. — 101, 7.------n. sálar 1. sólar. — 118, 13. — — — logardísir 1. lagardísir. Húsavik, 6. okt. 1909. Bened. Bjarnarson. Bréf frá skáldinu dr* Holmes. Veðrátta hefir verið stirð enn sem fyr: síðustu daga hefir þó verið stiltara veður en frost allmikið. Skip. Eljan kom írá útlöndum og Austfjörð- um 23. þ. m.; fór aftur þ. 25. til Sauð- árkróks. Prospero kom í gærkveldi sunnan um land frá Reykjavík. Kong Helge kom í fyrrakvöld með hin lengi þráðu kol til Kaupfélags Akureyrar. Ceres hafði farið frá Reykjavík norð- ur um land á sunnudaginn er var og Ingólfur á föstudaginn. Fyrirlestur um »horfur í íslenzkum skáldskap« hélt Bened. Bjarnarson kennari frá Húsa- vík, hér í Goodtemplarahúsinu síðastl. sunnudagskvöld. Var fyrlesturinn vel og sköruglega fluttur og Iýsti í stórum dráltum áhrif- um skáldskaparins og gildi hans fyrir þjóðirnar. — Borgaralegt hjónaband. I dag gaf Guðl. Guðmundsson bæ- jarfógeti saman í borgaralegt hjónaband ungfrú Unni Thoroddsen, dóttur Skúla Thoroddsen alþm. og Halldór Stefáns- son lækni á Grýtubakka. Óskar Norðri brúðhjónunum til hamingju. Holmes var oftlega umsetinn af fólki, sem vildi fá hjá honum ljóðmæli við hin og þessi tækifæri. Frú einni, sem ætl- aði að stofna blað og bað hann um inngangsljóð í því skyni, svaraði hann á þessa leið: «Kæra frú: Ef þér vissuð hvað mörg- um bréfum eg þarf að svara á degi hverjum, þá mundi yðurverða að orði: «Aumingja maðurinn, skyldi hann ekki verða þreyttur!« Við sem fátimst við kveðskap heldur fólk að getum hrist Ijóðin fram úr ermunum, eins og menn snúa hjóli. En að yrkja kæði er eins og að fara út til að skjóta gæsir eða end- ur; fyrst er að fara þessa Ieiðina og síðan hina, og svo líður allur morgun- inn, að hvergi sést gæs eða önd —utan manns eigið gæsarandlit í tjörnum og pyttum. Pannig er þessari gæfu guðs varið, mín góða frú, því að öðru leyti væri mér ekkert kærara en að skemta hverjum sem vildi, og ekki síst ungum og dáfríðum frúm og meyjum með sálm- umog söngvum, brúðkaupskvæðum, erfi- ljóðum, hortittum og hetjukvæðum. En í þess stað hlýt eg að láta mér lynda að bkkkja yður og aðra með bréfseðli eins og þessum, krydduðum með kær- um kveðjuorðum og komplímentum. þótt varla borgi írímerkið, sem bréfið til mín kostaði. Yðar trúfasti vinur O/fver Wendell fío/mes. Kona segir frá vitrun sinni. Eftir Light» *8. sept. 1909. Alt fanst mér autt og tómt kvöld þess dags, þegar eiginmaður minn var jarðaður, Eg gat ekki að mér gert að segja. »Skyldi eg nokkurn tíma frainar sjá glaðan dag?« og hvernig getur guð verið svo miskunarlaus, að gera mann eins sælan eins og hugsanlegt er, en svo þegar sælan stendur hæst og börnin mega allra-sízt föðursins missa, er hon- um svona skyndilega burtu svipt án allar vægðar!« Pessar hugsanir ráku hver aðra í huga mínum þetta óttalega kvöld. En alt í einu datt mér í hug orð hans við mig. »Mundu, að enginn dauði er til, og eg þori að segja, að þótt eg væri dáinn, ef þú kallaðir á mig, þá kæmi eg.« Mér >datt í hug: »En ef eg kalla á hann? Eg.^hélt niðri í mér andanum og í stað þess að eg kallaði, fanst mér eins og hrópí'ð væri inst úr sál minni: »Guð almáttugur, sc það mögulegt, þá gefðu mér merki;» en eg fékk ekkert sva og fram af því gleymdi eg bæninni eða þó heldur hrópi mínu. »Auðvitað,« hugsaði eg, það fæst ekki, það er ó- mögulegt. Alt var steinhljótt um- hverfis mig. En alt í einu kom hljóð — liá ogtitrandi rödd, sem sagði glögt og greinilega: «Hvers þér biðjið föður- inn í mínu nafni, það mun hann veita yður!« Mér varð svo við, að eg stóð frá mér numin af undrun og ólta. «Hver tahði?« Enginn svaraði. Eg beið við, en sá ekkert. Eg reis á fætur með á- reynslu og slökti á lampanum, en at- hugaði þó um leið að liðið var yfir miðnætti. Níðamyrkur var í herberginu, hlerarnir ekki fyrir gluggunum, en þeir fast lokaðir! Eg hélt höndunum fast um ennið og horfið út í gluggann, og í því sá eg tvær hvítar dúfur koma fljúg- andi inn í herbergið. Vængir þeirra skinu mjallhvílir í myrkinu; þær flugu yfir herbergið og nákga strukust við andlitið á mér og hin kolsvörtu augu þeirra horfðu eins og gegn um mig, en svo hurfðu þær að sjá gegnum hitt þilið. Eg breiddi hendurnar fyrir and- litið og hugsaði með sjálfri mér, að mér væri oi ðið ílt eða eg væri að missa vitið. Alt í einu sá eg bjart tjós fylla her- bergið svo hvergi, bar á skugga, en sýndist þó skína mest frá stólnum tóma. Eg spurði hátt: »Hver kveikir þetta ljós?» Ekkert svar. Eg hætti nú að undrast nokkurn hlut og fór að hugsa um lið- inn tíma, þá heyrist mér eitthvert hljóð nærri mér og lít upp. Hvað sé eg? mað- urinn minn situr þar í sínu venjulega sæti, hægindastólnum, sem rétt áður sýndist tómur. Hann horfði eins og niður á mig, brosandi og ánægjulega. Eg kleyp mig í handlegginn til að vita hvort eg væri vakandi, og sagði við sjálfa mig: »Var hann ekki jarðaður daginn sem leið?« Eg tók eftir því, að hári hans var fagurlega skift og það lýsti af því meira en svaraði birtunn- En sá þokki og heilbrigðissvipur á á- sjóninni, sem rétt áður var svo mög- Jóhann G. Sigurðsson. Athugasemdir og leiðréttingar. Af því að eg var hvergi nærstaddur, þegar kvæði og sögur eftir Jóh. O. Sigurðs- son vóru prentuð í sumar, sá eg ekki bók- ina fyr en hún var komin út. Rak eg mig þá á ónákvæmni og prentvillur í kvæðun- urn á nokkrum stöðum, sem eg tel mér skylt að leiðrétta, þótt seint sé og leiðréttingar þær geti ekki fylgt bókinni héðan af. En eg vil leyfa mér að óska þess, að lesendur bók- arinnar, sem þessar línur sjá, athugi vand- lega leiðréttingarnar, því að méreranntum að allt væri rétt í bókinni. Og þess skal enn fremur getið til skýringar, að ekki ber að saka útgefanda, Sig. Kristjánsson, fyrir þess- ar villur. Orsökin er vitanlega einkum sú, að enginn samvinna gat verið milli útgef- anda og mín, sakir fjarlægðar meðan bók- in var prentuð. . A bls. 139 er fyrirsögnin: 4 minja- bók Huldu.» Þar átti að standa í svigum neðan undir: Unnar Benediktsdóttur, en mun hafa fallið burt í handritinu af minni vangá. En sú skýring er nauðsynleg, ef einhverjum skykii detta í hug, að önnur kvæði í bók- inni, sem Huldu-nafnið er tengt við (s. s. Hróp í himininn, til Huldu og Ljóðkveðja til Huldu) stæði í nokkru sambandi við skáídkonuna Huldu. En slíkt væri auðvitað hi" mesta fjarstæða, og er það fitanlegt öll- um kunnugum, enda eru kvæðí þessi stað- 144 byrjaði sjötta dansinn. Hann hafði nú ekki augun af Júlíu, eins og hann væri hræddur um að einhver tæki hana frá honum, á meðan dansinn stæði yfir. Þau töluðu ekki mikið saman eftir þetta, Törres fylgdi dansmey sinni til litla herbergisins, þar sen hún ætlaði að hvíla sig. Hann langaði til að spyrja, en stóð aðeins stamandi af æsingu. «Viljið þér þá ráða mér til— til —» «Haming- jan fylgir þeim hrausta» sagði hún brosandi og gekk burtu. Klukkan var næstum tólf og dansveislan stóð sem hæst, engin þvingun framar, engin þreyta eða neitt sem aflaga fór. Allir skemtu sér, og hver einstakur hafði sín smá áform og undirferli, vonir, óvæntan fögnuð og von- brygði. Loftið var þrungið hættulegum, töfrandi, vín- blöndnum ástareym, sem streymdi fram og aftur gegn- um salinn og stofurnar. Törres var undarlega æstur í sknpi, fullur af sjálfs- trausti, og þörf til að taka sfcr eitihvað fyrir hencur. Hann hafði aldrei séð fyr hversu íögur Júlía gat ver- ið. Litla höfuðið hennar fór svo vel á langa háls- i..um, kjóllinn var mjög fleginn, en á hálsmálið og kringum axlirnar voru lagðir dýrustu knipplinga-, sem faðir hennar hafði haft heim með sér, en aldrei 141 Frú Steiner fann strax andann í skaplyndi henn- ar, og það fanst henni sæmilegur mótþrói af þess- ari litlu smábæjar stúlku, sem hún heiðraði með vin- áttu sinni, þótt Törres Wold! — í raun og veru væri ekki neinn fundur, sem vert væri að öfundast yfir. Hún hafði hugsað töluvert um þetta áður en að hún komst að þeirri niðurstöðu, að fyrst um sinn væri skemtilegast að telja þessum mikilláta sveitaherra trú um, að ungfrú Kröger gengi and- varpandi og aðeins biði. — Þá ^æti Júlía fengið sína refsingu og góða aðvðrun af hans hlægilega daðri; — hún skyldi sannarlega sjálf sjá um, að það yrði reglu- lega hlægilegt. Þér hafið hreint ekkert dansað fyr í kvöld — herra Wold.« »Nei, eg mátti til að spjalla um verzluuarmál við ýmsa.« i «Og haldið þér að það sé mikilvægara en að dansa?« Já, það hélt hann reyndar —og hló, »þér haldið að þér getið komist áfram í heiminum án okkar?—« spurði hún og horfði hæðnislega til hans. En Törres vissi ekki gjörla hvað hún meinti, leit frá henni og á stúlkuna sem var beint á móti, uhi leið byrjaði dansinn að nýju.

x

Norðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðri
https://timarit.is/publication/201

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.