Alþýðublaðið - 30.01.1965, Qupperneq 5

MWHWWiWtWWWWWWWWWWWiWWWHHWWMWWWMWWWWWiWW
Virðisaukaskattur
UIIIIIIIIIHIIIIIIIIIIUIIIIMIIIIIIIIIIIMIIIIIIIIIIIIIIimillllllllllllllllllKIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIimillllllllllÍIIII f, ’
UM VÍÐA VERÖLD virðist það
nú ríkjandi stefna i skattamál-
lun, að hverfa í vaxandi mæli
frá tekjusköttum til einhvers
konar söluskatts og fasteigna-
skatta. Söluskattur er yfir-
leitt innheimtur af sölu í
smásölu( en þó sums stað-
ar af sölu í heildsölu. i
Danmörku hefur söluskatt-
urinn t. d. verið innheimt-
ur af heildsölunni. Það hefur
ýmsa augljósa ókosti. Það getur
t. d. valdið því, að misjafn
skattur sé greiddur eftir því, að
hversu miklu leyti sama vara er
framleidd innanlands sem iðn-
aðarvara eða innflutt sem verzl-
unarvara. Þetta hefur valdið
því, að í Danmörku hafa á und-
anförnum árum farið fram sér-
stakar athuganiv á því, hvernig '
skynsamlegast sé að innheimta
söluskatt. Nú nýlega hefur
sérfræðinganefnd þar í landi
skilað áliti um hugmynd, sem
all mikið hefur verið rædd í
Danmörku undanfarin ár og
fólgin er í því að taka upp
svonefndan virðisaukaskatt í
staðlnn fyrir söluskattinn á
heildsöluna. í áliti sérfræðing-
anna er gerð ítarlcg grein fyrir
kostum og göllum slíks virðis-
aukaskatts og er þessi hug-
mynd nú mjög rædd í Dan-
mörku. Aðalatriði hugmyndar
innar eru þau, að öll fyrirtæki
eiga að greiða söluskatt af þeim
vörum, sem þau selja. Hins veg
ar mega þau draga frá skattin-
um söluskatt af keyptum vör-
um eða hráefnum, þannig að
söluskatturinn er í raun og
veru aðeins greiddur af þeim
virðisauka, sem fyrirtækið hef-
ur stofnað til með starfsemi
sinni. Ef fyrirtæki hefur t. d.
selt fyrir 100.000 krónur á
gjaldtímabilinu 'og söluskattur-
inn nemur 10%, en keypt fyrir
60.000 krónur á sama tíma þá
greiðir það söluskatt af 40.000
krónum eða 4.000 krónur. Höf-
uðkosturinn við þetta er talinn
sá, að söluskatturinn af tiltek-
inni vöru verður ávallt hinn
sami, óháð því um hversu marg
ar hendur varan fer frá fram-
leiðanda til neytenda og hvort
sem varan er framleidd í hand-
iðnaði eða véliðnaði. Söluskatt-
urinn verður með öðrum orð-
um ekki hemill á aukna vélvæð
ingu. Slíkur skattur hefur og
þann kost, að fyrirtækin hafa
hag af því að skýra rétt frá inn-
kaupum sínum til þess að fá frá
drátt af söluskattinum á vöru-
sölunni, en innkaup eins fyrir-
tækis eru auðvitað sala annars
fyrirtækis og má þannig segja,
að eitt fyrirtæki telji fram til
skatts fyrir annað og skattaeft-
irlit verði af þeim sökum auð-
veldara en ella.
Hugmyndin um virðisauka-
skattinn hefur vakið mikla at-
hygli í Danmörku og henni hef-
ur yfirleitt verið vel tekið af
málsvörum stærstu stjórnmála-
flokkanna. Hins vegar er öllum
ljóst, að hér er um svo mikla
nýjung að ræða og svo mikla
breytingu á þeirri framkvæmd
söluskatts, sem algengust er, að
athuga þarf málið mjög gaum-
gæfilega áður en til fram-
kvæmda kemur. En með hlið-
sjón af því að söluskattur
ir nú vaxandi máli í tékjuöflun
ríkissjóðs hér á lándi, eins og
raunar alls staðar annars stáð-
ar, þá er eðlilegt, að athugaðar
séu allar hugmyndir, sem fram
koma og miða að því, að gera
innheimtu slíkra skatta sem
réttlátasta.
Þegar umferðin í Hamborg verður erfið og óreiðuhnútar fara \
að myndast, fer lögreglan í kopta upp í loftið tii þess að geta
fylgzt betur með. Myndin sýnir tvo kopta að leggja af stað.
Frá þeim er svo umferðinni stjórnað að nokkru leyti.
......................
Rannsóknir á ðuðlindum
lönduml
í SKÝRSLU frá framkvæmda-
sjóði Sameinuðu Þjóðanna er
frá því skýrt, að 16 millj. doll-
ara (688 millj. ísl. kr.) hafi lokk
að fram innlendar og erlendar
fjárfestingar sem námu 780 millj.
HWWWMWHWVWMWHMWWIMMWWWMMMMMWWWWMMWWWWHmWWMIf
Hvað merkir draumurinn?
MIG hefir nýlega dreymt draum
sem skildi eftlr í mér beig( sem
ég hefi reynt að þagga niður,
en tekst það ekki. Hann var á
þá leið að mér fannst ég vera
kominn heim í sveitina mína, og
sá flaggað í hálfa stöng á ein-
um bænum. Þar býr fólk, sem
einu sinni var í tölu minna beztu
vina, en hefur snúið við mér
baki. Samt er mér ekki iilla við
það( og óska því einskis ills. En
ég get ekki að því gert, að
draumurinn hefir gért mig
hræddan við, að eitthvað illt
sé í vændum. Hvernig get ég
losnað við þennan beig? Trúið
þér því, að svona draumur geti
boðað eitthvað illt?
Það var sú tíð( að litið var á
flesta ef ekld alla drauma sem
forspár. í ritningunni er talað
um drauma, sem hafi opinber-
Unargildi, vísbendingar frá guði
Sjálfum. Þegar í'ðenzk alþýða
tók sér fyrir hendur að varpa
frá sér allri „hjátrú", fóru
draumarnir sömu leið og s\o
ótal margt annað f fomri trú
alþýðunnar. Og fjöldi manna
fussar og sveiar, ef minnst er á
drauma. Þelr eiga ekkert að
vera annað en bull og vitleysa.
A seinni tímum hafa sálfræðing
aí aftur farið að veita draum-
Xífi manna athygli, en fyrst og
fremst í þeim tilgangi að ráða
af draumnum( hvað er að ger-
ast í undiimeðvitund dreymand
ans. Ég fyrir mitt leyti er fús
til að fallast á, að draumar séu
hugsanir mannsins í svefninum
eða réttara sagt myndræn tákn
þeirra „hugsana,,, en með því
er ekki svarað þeirrj spurningu
hvaðan hugsanirnar komi eða
þau áhrif, sem framkalli þær.
Þar getur margt komið til
greina, svo sem líkamleg áhrif
minningar frá vökunni, fjar-
án þess að nokkuð skeði( sem
hægt væri að heimfæra til
draumsins. Sálfræðingar af
skólanum sérstaklega myndu
skýra drauminn þannig, að
dreymandann sjálfan iangaði und
ir niðri til að gera fólkinu á
bænum illt, ryðjá því úr vegi
á einhvem hátt. Gæti ekki átt
sér stað, að undir niðri dyldist
hefndarhugur, — löngun til að
hefna sín á gömlum vinum fyrir
að hafa snúið við baki?
Þó er ein leið til enn( og
hrif frá öðrum mönnum, hugar
hrif frá dánu fólki og öðrum
ósýnilegum verum, eða fólki á
öðrum hnöttum. Ekkert af þessu
er að minnsta kosti útilokað.
Þann draum, sem hér um ræð
ir( heiði gamla fólkið ráðið fyr
ir mannsláti á bænum, þar sem
flaggað var í hálfa stöng. Fram
tíðin ein getur skorið úr, hvórt
svo sé. En oft er ljótur draum
ur fyrlr litlu efni, og eitt dæmi
veit ég til þess, að mann dreymdi
svipaðan draum um lieilt þorp
hún þykir mér einna sennilegust
Flagg í hálfa stöng er merki
hryggðar og sorgar. Er ekki
draumurinn tákn þess, að dreym
andinn syrgi dána vináttu —
ef til vill dána ást? Ef svo er,
kemur draumurinn upp um það
að dreymandinn tekur sér vin-
slitin nær heldur en hann sjálf
ur vill viðurkcnna. Beigurinn,
sem fylgir draumnum stafar þá
annað hvort af því að maðurinn
óttast sinn eigi'n hefndarhug cða
að hann ér hræddur við að eitt-
hvað illt muni henda það fólk
sem hefir reynzt honum illa.
Mér skilst( að spyrjandinn lfti
svo á, að draumurinn sé orsök
óttans, sem hann finnur með
sjálfum sér,' og er það ekki ó-
eðlílegt, en hitt er þannig
mögulegt, að draumurinn sé af
sprengi undir niðri í vökunni,
dyljist undir niðri í vökunni,
og sé, þegar allt kemur til alls
hvorki meira né minna en
hræðslan við dauðann, sinn eig-
in dauða?
Til að yfirvinna ótta eða
hræðslu, . hafa verið til ýmsar
leiðir. Ein er sú að tala um fyrir
sjálfum sér, eins og maður talar
um fyrir barni( önnur að opna
liuga sinn fyrir einhverjum, sem
vel má treysta (skriftamál), þá
er aðferð hins trúaða barns, sem
les faðirvorið í myrkri, — og yfir
leitt má segja að aðferðin við
að yfirbuga óttann- sé sú að
rækta með sér trú. Ég myndi t.d.
ráð'á þessum manni til að biðja
fyrir fódkinu á bænum, ekki
vegn'a þess að það sé verra en
hann( heldur til að endurlffga
hans eigin góðvild. UiV þá hlið
málsins mætti skrifa lengra mál
og segja frá eftirtektarverðum
dæmum, en það skal ékki gert
að þessu sinni.
Jakob Jónsson.
dollara (33,5 milljarðar ísl.(kr.)
Árangurinn hefur orðið aujtinn
Vaforkuframleiðsla, haignyting
jarðmálma( betri og g.rejðari
flutningar og stórauknar iðnað-
arframkvæmdir í þessum lönd-
um. I
Fl'amkVæmdastjóðurXnn leit)-
ast við að hjálpa vanþróuðu
löndunum til þess að fá frant
nákvæma og áreiðanlega vitn-
eskju um nóttúruauðiindir og
aðrar auðlindir ,til þess að til-
einka sér vísindalegar og tæknj
legar aðferðir og nýjungar, cg
til að hagnýta sér þessar aðferO'
ir í eigin þágu jafnframt þvl-
sem þær þjálfa menn til að
tbyggja sér nægan faglærðán
mannafla. Forstjóri Frarn
kvæmdasjóðsins er Paul G.
Hoffman.
Síðan sjóðurinn var stofnáðiaf
fyrir sex áftum, liefur stjórn,
hans tekið ákvarðanir um 421
verkefni í 130 löndum. 34 þesw
ara verkefna er lokið, 255 þeirra
eru í framkvæmd, en á hinum
verður hyrjað innan 'skámma.
Sjóðurinn og löndin, sem þyggja
hjálp lians, deila. með sér köstn
aði af framkvæmd umræddr^
Framhald á 10. síðu. ’
i í aúbq

AlbÝÐUBLAÐIð— 30. jánúar 1965 £