Vísir - 10.04.1963, Blaðsíða 9

V í SIR . Miðvikudagur 10. apríl 15503.

9

☆
í Vesturbænum gnæfir merki-
leg gotnesk kirkia, eign fá-
menns safnaðar kaþólskra
manna á íslandi. í þessari
kirkju hljóðnar þys tímans, en
við tekur hin kyrrláta helgi
kaþólskrar trúar, er fylgdi ís-
lendingum öldum saman. Hér
er haldið áfram þar sem Jón
biskup Arason á Hólum lét
staðar numið. í þessari kirkju
birtist helgi trúarinnar hverjum
manni, er hefur augu til að sjá
og eyru til að heyra.
Hér er elzta form kristinnar
trúar. — Allar deildir kjistn-
innar eru runnar frá kaþólsku
kirkjunni. Það er stolt í rödd
hins kaþólska trúmanns er hann
segir: „Þessa kirkju stofnaði
Kristur og hét því að vera með
henni alla daga allt til enda
veraldar. Aðrar kristnar kirkju-
deildir eru að meira eða minna
leyti afkvæmi kaþólsku kirkj-
unnar.“
Jóhannes Gunnarsson, Hóla-
biskup, er yfirmaður rómversk-
kaþólska safnaðarins á íslandi,
sem telur um 800 manns. —
Hann er ekki staðarbiskup, sem
kallað er, þ. e. hann situr ekki
þann stað, sem hann er kennd-
ur við, — heldur er hann nafn-
bótarbiskup og nafnið valið
sakir þess að síðasti biskupinn í
kaþólskum sið sat á Hólum.
Jóhannes biskup er mjög alþýð-
legur í framgöngu, snar í hreyf-
ingum og ákveðinn í tali. Hann
bregzt ljúfmannlega við þeirri
bón minni að skýra í stuttu
máli frá helztu einkennum
kaþólskrar trúar.
Trúarkenningin. —
Við trúum á heiíaga Þrenn-
ingu, þ. e. einn guð, sem er í
þrem persónum, en þær eru
Faðirinn og Sonurinn og hinn
Heilagi Andi. Þetta er einn
helzti leyndardómur trúarinnar.
— Orðið leyndardómur er ekki
sama og leyndarmál, — heldur
táknar það eitthvað sem er of-
ar okkar skilningi, enda mjög
skiljanlegt að guð sé fyrir oss
yfirskilvitleg vera. Við höfum
stundum verið sakaðir um
skurðgoðadýrkun eða hjáguða-
dýrkun, vegna þess að vér biðj-
um til dýrlinganna og heiðrum
myndir þeirra og helga dóma.
— En þetta er mikill misskiln-
ingur. Við vitum að dýrlingarn-
ir eru hjá guði og við biðjum
þá að biðja fyrir okkur. — Við
tilbiðjum þá ekki, en við
treystum fyrirbænum þeirra. —
Það er mikill munur á því að
biðja til einhvers. (Páll postuli
bað jafnvel hina trúuðu, er
hann skrifaði til, að biðja fyrir
sér) eða tilbiða einhvern. —
Að tilbiðja einhvern er að við-
urkenna hann sem hinn æðsta
drottinn, — en guði einum ber
tilbeiðsla.
Önnur persóna guðdómsins,
Sonurinn (eða Orðið) gjörðist
maður, var getinn af Heilögum
Anda og fæddist af Maríu mey.
— Þetta er einnig kenning
lúthersku kirkjunnar, — því að
hún gengst undir hina postul-
iegu trúarjátningu.
Maríudýrku kaþólskra manna
á rót sína að rekja til kristinna
manna fyrstu alda. Eins og gef-
ur að skilja er María mey ekki
guð, heldur æðsti og máttugasti
dýrlingurinn. — Enda væri
erfitt að hugsa að þar sem
Sonurinn var til (sem guð) á
undan móður sinni og elskaði
hana, hafi hann ekki prýtt
hana öllum þeim dásemdum,
sem hægt var að prýða hana
með.
Jóhannes Gunnarsson, Hólabiskup
Jóhannes Hólabiskup
ræðir um kaþólska trú
orði að trú Abrahams hafi orð-
ið honum til réttlætis. (Róm-
verjabréfið, 4. kap.) og jafnvel
þó menn viðurkenndu þýðingu
Lúters, þá: að trúin ein hefði
verið Abraham til réttlætis, —
hvað sannar það? — Sami Páll
postuli segir I. Kor. 13/2: „Þótt
ég hefði svo takmarkalausa trú,
að færa mætti fjöll úr stað, en
hefði ekki kærleika, væri ég
ekki neit.t“. í fyrrnefndu Róm-
verjabréfi segir Páll postuli:
(2/6) að guð muni „gjaida sér-
hverjum eftir verkum hans“. —■
Freisarinn sjálfur segir: Ekki
hver og einn sem segir: Herra,
herra, fær inngöngu í himnaríki,
— heldur sá sem gjörir “vilja
Föður míns“. — Enda þegar
hann lýsir æðsta dómi, kemst
hann svo að orði: „Ég var hungr
aður og þér gáfuð mér að eta,
o. s. frv. (ég býzt við að hver
og einn kannist við þennan ritn-
ingarstað (Matt. 25/35 til enda)
og svo munu flestir kannast við
texta hls. Jakobs (2/14 til enda)
þar segir: „Trúin er dauð vanti
hana verkin: “. — Þar sem þetta
um góðverkin er eins og rauður
þráður sem gengur um bæði
testamentin, tel ég þann ókrist-
inn, er setur sig upp gegn kenn-
ingunni um góðverkin.
Er það í mannlegu valdi að
fvrirgefa syndir?
Þessi spurning minnir mikið
á Matt 9/1—8, er fræðimenirn-
ir sögðu með sjálfum sér: Þessi
maður guðlastar. Ep^Jesú'- þn'”u
sagt við iama mannínn- "Syndir
Hfnaf'érúfvrirgéfnar.'Og mann-
'iöldinn vegsamaði guð er gefi'i
'•'afði mönnunum slíkt vald.
Kristur stofnaði kirkiuna og
veitti postu'unum sitt vald, sitt
umboð. f skírninni er fyrsta fyr-
irgefningin veitt og sfðar í
skriftasakramentinu samkvæmt
sagt er að sitja heima, — en sé
vafasamt um gildi ástæðunnar
er hægt að leita álits einhvers
prests safnaðarins og fá undan-
þágu ef þurfa þykir.
Kirkjan ætlast einnig til þess
að kaþólskir menn fari einu
sinni á ári til skrifta hafi þeir
eitthvað mikilvægt á samvizk-
unni. Á því er enginn vafi, að
skriftirnar eru mikils virði og
nauðsynlegur þáttur kirkjulífs-
ins, þar sem mönnum gefst tæki
færi til að létta á hjarta sínu og
öðlast sátt við guð ef iðrun er
fyrir hendi. Kaþólskir menn
eiga einnig að ganga til altaris
einu sinni á ári, ef hægt er á
páskatímanum, er nær allt til
Þrenningarhátíðar. Enda er alt-
arissakramentið miðdepillinn, líf
ið, í allri kaþólskri guðsþjón-
ustu. allt messuhald og allur
tíðasöngur miðast við dýrkun
altarissakramentisins, en f því er
það trú kaþólskra manna að Jes-
ús Kristur sé nærstaddur undir
hinum annarlegu myndum. Þetta
atriði gefur einnig skiining á
því hvers vegna guðshúsin,
kirkjubyggingarnar, hafa verið
byggðar sem hallir konungs kon
unganna.
Fasta og kjötfasta á föstudög-
um vikunnar eru tvö boðorð,
sem eiginlega hafa verið sett af
hinum kristna lýð sjálfum. Menn
frumkristninnar vildu gjöra yf-
irbót og nærtækasta dæmið var
bá dæmi Móse, Elía og Jesú
siálfs, er allir föstuðu í 40 daga.
Enda er farið mjög loftverðum
orðum um föstur f Ritningunni.
Fasta er mjög algengt yfirbótar-
verk hiá mönnum Austurlanda,
en á, að mér ski'st, síður við
íbúa kaldari staða. Auk þess
hafa styrjaldir þessarar aldar
og ýmis konar neyð, dregið mik-
ið úr fyrri strangleika þessa
Ein sérkenning kaþólsku
kirkjunnar gagnvart öðrum
kirkjudeildum er kenningin Um
„kirkjuna". — Við trúum því
að kirkjan sé undir forsjá guðs
og af þeim sökum sé af guð-
legu valdi komið í veg fvrir að
hún kenni það sem rangt er.
Á kirkjuþinginu 1870 átti að
taka til meðferðar málefnið um
eðli kirkjunnar, — en það var
þá á dagskrá. Kirkjuþingið
dagaði uppi vegna styrjalda og
töku Rómar og varð að fresta
málefninu. — Þar var þó
gengið frá því helzta varðandi
vald yfirmanns og málsvara
kirkjunnar, páfans, — það er
um óskeikulleika páfans þegar
hann í nafni kirkjunnar verður
að gefa úrskurð í trúaratriðum
kirkjunnar og um vald hanr
yfirleitt í málefnum kirkjunnar
En ýms atriði um kirkjuna var
ekki hægt að taka fyrir vegna
fyrrnefndra aðstæðna og er
mjög líklegt að yfirstandandi
kirkjuþing taki þau til meðferð-
ar. Við trúum á syndafyrir-
gefningu, sé iðrun fyrir hendi,
einnig trúum við á upprisu
holdsins og eilíft líf.
Siðferðiskenningin er einföld,
— þar gilda hin 10 boðorð
guðs. í þessu eru kenningar
kaþólsku kirkjunnar og hinnar
Iúthersku ekki mjög frábrugðn-
ar hver öðrurn; að minnsta kosti
í höfuðatriðum. Orðið „ka-
þólskur“ þýðir almennur, þess
vegna er raunverulegt nafn ka-
þólsku kirkjunnar: „hin al-
menna kristna kirkja".
Góðverk.
Hvað er að segja um trú og
breytni?
Ég hefi ávallt furðað mig á
bessari spurningu og álít þá
sem neita því að góðverkin
séu ónauðsynleg sem einhverja
guðfræðilega loddara.
Ég veit að uppruni þeirrar
deilu (ef deilu skal kalla) er það
að Páll postuli kemst svo að
Maa jmaasggragasa—mb
orðum Krists til postulanna:
Hverjum sem þér fyrirgefið
syndirnar þeim eru þær fyrir-
gefnar.
Kirkjuboðorð.
Leggur kirkian ákveðnar skyld
ur á herðar barna sinna?
Já, það eru hin svonefndu 5
kirkjuboðorð.
Fyrst'ætlast kirkian til þess
af meðlimum sínum að þeir hlýði
messu hvern sunnudag (og auk
þess, •— hér á landi — tvo lög-
skipaða, helgidaga, fyrsta jóla-
dag og uppstigningardag). Að
halda hvíldardaginn heilagan er
eitt af boðorðum guðs. Onnur
skyldan er guðlegs eðlis, hvíld-
in hin sjöunda dag, — hin er
helgunin, og kirkjan óskar þess
að menn sæki aðallega aðal-
messuna eða einhverja messu,
þegar prédikað er.
Ýmsar hömlur geta verið á
því að menn geti sótt kirkju —
sumar eru þess eðlis að sjálf-
boðs og eru hér á landi ein-
göngu 4 dagar er á að fasta, en
þeir eru: öskudagur, föstudagur-
inn langi, 7. desember (sem er
aðfangadagur einnar helztu
Maríuhátíðar ársins) og svo
fyrri hluta aðfangadags jóla.
Kirkjan veitir margvíslegar und-
anþágur í þeirn efnum, sem og í
boðorðinu um kjötföstudaga. —
Fastan er í því fólgin að hafa
eingöngu eina aðalmáltíð á.dag,
þó menn megi neyta einhvers
matar að morgni og að kvöldi,
en ekki í svo rfkum mæli.
Örlög mannsins.
Segið mér, biskup, nú tilheyri
ég ekki kaþólsku kirkjunni.
Hvað verður um mig þegar ég
dey?
Það er nú varla mitt að segja
yður það. — Kirkjan er nokkuð
á báðum áttum um örlög utan-
kirkjumanna. Píus páfi IX. sagði
eitthvað á þessa leið: Okkur er
Framhald á bls. 6