Alþýðublaðið - 21.05.1921, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 21.05.1921, Blaðsíða 1
Alþýdublaðid , Gefið ikt af .AJLþýduflolzloaiim. 1921 Laugardaginn 21. mai. 113 tölobl. €rleni siuskeyti, Khöfn, 13. raaf. Upp-SchlesínmáliB. Sfmað er frá Berlin, að Kor fanty feaíi boðist til að draga sig í hlé, ef bandamenn hertaka land ið. Rikisbankinn takmarkað útborg- anir til námanna í Úpp Schlesíu niður i 250 miljónir á viku. Sfmað er frá París, að bæði England og Frakkland reyni að jafna með sér ósamlyndið. Látinn merkismaður. Prófessor Martin Nyrop, sá er teikningarnar gerði af ráðhúsinu f Khöfn, er látinn Synðir filrasina. Svo heitir grein, sem birtist í Verkamanninum, blaði jafnaðar- manna á Akureyri, 3. taaí s. 1. Allœiklar deilur hafa í vor stað- ið í norðanblöðunum, út af kaup- gjaldi verkafólks, einkum í sveit- um, og hafa, þeir „Dagur" og „Islendingur" staðið gegn „Verka- .assnninum". Vér birtum hér þeasa grein, svo fleirum geíisí kostur á að sjá haaa en lesendum ,Vm,": „í umræðum um kaupdeiluna hér í blaðiau, var þess eitt sinn getið, að syndir feðraana væru um þesssr mundir sð koma niður á bændúm. Var þessa getið f samhandi við fólksstrauminn or sveitunum til kauptúnanna. Það má búast við, s,ð iesendur bkðsins æski skýriagar á þessu atriði, ekki síst þar sem mjög er rætt um það óheillaástaad, sem nú virðist koma hart niður á vínnukaupendum óg verkalýð, það að of margt fólk virðist vera horfið til kaupstaðanna, en vinnukraftur- Jan heims fyrir 4 sveitunum of lítill. Að minsta kesti halda bænd- ur þvf fram, að vinnuafil vanti í sveitirnar alla tíma ársins, þó stað- reýndir séu íyrir því, að fjöldi vinnufærra karlmanna sækir vinnu til kaupstaðanna vor ©g haust hvers árs, ef um eitthvað er þar að gera, jafat bændur og búsettir menn sem Iausamenn. í fyrsta tbl. Verkam. þ. á. var mál þetta tekið til umræðu og beat á nýja leið, vikið að nýju ráði til að hæna ungdóminœ að sveitalffinu. Að vfsu var þar að eins bent á undirstöðuatriði — grundvöll til að byggja meira ©fara á, en þeim grundvelli þarf að ná, ei syndir feðranna á að yfirstiga og bæta án foyltingar. Guðmundur á Sandi ress upp á móti þessu. Taldi það fjarstæðu og vitleysu úr hófi fraos, ©g taldi ýmsar aðrar ástæður íyriir fólks- flutningunum úr sveitunum, svo sem jarðnæðisskort c. i, Það skal foslega játað, að jarðaæðisleysið rekur marga til káupstaðanna. En þá kemur sú spurnings af hverju jarðnæðisleysið stafar, og er þá komið að aðalefni þess&r&r greinar. Þegaf þess er gætt, að sveitirn- ar gætu óneitanlega veitt feálfu fleirs fóíki lífsviðurværi, en þar er búsett, er auðsætt a.ð illa er í poríinn búið frá hálfw þeirrar kynslóðar, sem hefir verið og er ráðandi um jarðnæðismálin. Hlýfcur þar að vera um tvær orsakir að ræðá. Fyrst það, að aokkrlr eín- staklingár hafi yfir of mikhi íaads- svæði að ráða, og anaað hitt,, að jarðarauðæfin séu ekki aotuð sem skyidi. Þetta á sér Ifka Hvort- tveggja stað. Það er kunnara en frá þurfl að segja, að stærri bændur hafa mjög. tfðkað það, að eða og stækfca Jarðir sfnar á kostnað nágranna sinna. Þessa ér hægt aS finna dæmi £ hveri sveit. Gömul öraefni benda ,til, að mörg smáfoýít. Etafa verið lögð f eyði, til að stækka heimajörðina. Og það þarf ekki að seilast langt aftur í timasn. Árlega eru @eiri og færri dalajarS ¦ ir lagðar i eyðt, annaðhvort lagfc- ar undir stórjarðir l nánd, eða gerðar að afréttariandi. Fram í>, síðustn ár kaupa stórbændur snsé jarðirnar við Sáníótinat og steypa saman við höfuðbólið. Guðmundar á Sandi getur eðaust gefið skýs- ingar um það t. d. hve margar jarðir voru lagðar undir höfuðbóS- ið Lasamýri i tíð feðra hinna aér. verandi ábúenda jarðarinnar. Jós", Gauti Pétursson gengur þess sjáli- sagt ekki dulinn, á hvern hátl; ættaróðali hans, Gautlöndum, vas aðað nærtækari engja, en i upp- hafi fylgdu jörðinni. Þessir menta eru tilnefndk dnungis fyrir þaðí„ að báðir kasfe, tekið iil máls um öngþveiti það, er atvinnumál þjóð- arinnar virðast vera komin f, og ættu því að ver% Ukiegastir tii að geta bent á, hvernig grafa skuli fyrir meinsemdina. Þegar býhim er fækkað í sveh- unum, er framtfðarheimilum hinœ- ar uppvasatsdí kynsláðar fækkað' að sama skapl.' 'Og þegar svo þar við 'bætist, s,ð kaupstöðum ert» fengin þau 'skiiyrði, sem samsvara betur þörfum æskuiýðsins, má svo að orði kveffia, að Mnni' yngri kynslóð sveitanna sé hrundið út á þann vegt ssm skapa? „umrene- íaga" og .Uaupaklaufir*. Syndir feðranna koms, æfinlega 'að meira eða' minna leyti niðu? á börnun- am, Fyrir nokkrœm árum síðan var mikið rætt um foyggisgu grasbýla hér á iandi, Þ&ð aiál mætti auð- vitað mótspyrnn frá hálfu stór- bændanna. Þeism. fanst rassrúmi 'síau þrengt naeð þeirri hugmynd. Þess munu ©g dæmín, alt iram á þenna dagv að ungum mönnum hefir verið asiíad um að byggja sér býli og not,a gamlar engjar, er stórjarðirasÆ' voru búnar að af ¦ rækja, svo altfoendir á, að gamla stefnan sitji. við siýrið ærið víða énnþá, það mm þvi þurfa tölu- veit róttækar atiafnir til að Mppa mákai þessufc" f' 'lag; sithafaii.',

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.