Alþýðublaðið - 11.05.1966, Blaðsíða 10

Framhald úr opnn.
hjálms. Þeir voru fleiri, dagárnir,
sem við töluðum saman, en hinir,
að við heyrðum ekki hvor í öðr-
um,‘ stundum áðeins örfá orð,
stundum langt samtal. Nú var mér
sagt, að hann væri nýfarinn í
sjúkrahús. Og fáum klukkustund-
um síðar var hann látinn.
Þetta fékk á mig. Mér fannst
ég hafa misst eitthvað, sem ég
mætti ekki missa svona snemma
og ég mundi sakna mikið. Sann-
lðikurinn er sá, að Vilhjálmur S.
Válhjálmsson var ein n sannasti
jafnaðarmaður, sem ég hefi
kvnnzt. Samt var það ekki lær-
dómur í stjórnfræðum, hagfræði
oðfl sögu, sem gerði hann að
þeim jafnaðarmanni, er hann var.
Það var samúð með hinum veika,
löBgun til þess að hjálpa hinum
bágstadda, vilji til þess að koma
til: liðs við sérhvern þann, sem
líiáls mátti sín, er gerði hann að
jafnaðarmannL Og þetta var sam-
ÓfiS trú hans á það, sem hann
áleit rétt, og löngun hans til þess
að leita þess, sem hann taldi satt.
Sá, sem allt þetta er í blóð borið,
þarf ekkl stuðning fræðikenninga
eða söguraka til þess að mynda
sér skoðun á þjóðfélagsmálum.
Hún er hlutí af eðli hans.
Barátta fjTÍr eflingu jafnaðar-
stefnunnar, Alþýðuflokksins og
Alþ^ðublaðsins var snar þáttur í
ævistarfi Vilhjálms, gildasti þ«tt-
urinn í opinberu lífi hans. En
hann lagði gjörva hönd á fleira.
Hann gerðist mikilvirkur rithöf-
uridur o« reit skáldverk og minn-
ingarþætti. Þar kom honum að
gqðu haldi þekking hans á högum
íslenzkrar alþýðu, upphafi verka-
lýðshrevfingar og ást hans á við-
faþgsefnlnu. Sögur hans voru
saiinar, og þess vegna munu þær
halda nafni hans á lofti í sögu
íslenzkra bókmennta.
Ég gat í upphafi um, hvernig
Vilhjálmur byrjaði síðustu grein
sína í Alþýðublaðinu. Hann lauk
henni með því að biðja menn um
að spilla ekki gróðrinum í Öskju-
hliðinni, eins og fyrir kæmi, að
gert væri. Hann vildi auka hann
og bæta. Það er athyglisverð tll-
viíjun, að hann skyldi byrja þenn-
an stuttó, en síðasta þátt sinn
með því að lýsa söknuði sínum
yfir gömlu, góðu húsunum, sem
hljéti að hverfa, en enda hann
fi því, að biðja fyrir nýgræðingn-
um í Öskjuhlíðinni og minna á,
■W ,mógu margt er .... eftir að
hreinsa og prýða.”
Þetta voru síðustu orðin, sem
birtust eftir hann. Það er bjart-
sýnn jafnaðarmaður, sem lýkur
ritferli sínum með því að minna
fi, að þrátt fjrir allt, sem áunn-
fzt hefur, er enn mikið ógert,
margt þarf enn „að hreinsa og
prýða.”
Vilhjálmi S. Vilhjálmssyni
verður ekki betur lýst en hann
gerir sjálfur með síðustu orðum
sínum. Þannig munu Alþýðu-
flokksmenn minnast hans.
Gylfi Þ. Gislason.
Á útfavardegi Vilhjálms S. i
Vilhjálmssonar rithöfundar lang
ar mig að mega fylla flokk þeirra
sem bera fram þakkir og kveðjur
til hans látins.
Ungum var hann mér lærimeist
ari í blaðamennsku og á ýmsum
öðrum sviðum, miðlaði mér af
reynslu sinni í fjölbreytilegu
starfi og gaf mér innsýn í allsér
stæða og áhrifaríka lífsreynslu
sjálfs sín.
Vilhjálmur var ávallt uppörv-
andi og veitti mörgum andlegan
styrk, sem voru honum burðar
meiri líkamlega. Hollráða hans upp
örvunar og hvatninga munu nú
margir sakna, jafnt menn í æðstu
stöðum sem í alþýðustétt. Fáa
menn veit ég, sem jafnmargir leit
uðu til i vanda eða til þess að fá
álit hans á hinum ýmsu málefnum
og verkefnum sem þeir áttu við að
glíma hverju sinni. Hann var allt
af úrræðagóður og glöggskyggn á
kjarna hvers máls, hvort heldur
það voru vandamál barnanna á
leikvellinum utan við gluggann
hans eða þeirra, sem einu sinni
voru börn, en stýra nú málum
annarra í atvinnulífinu eða opin
berum störfum. Viihjálmur var
aldrei hálfvolgur í afstöðu sinni
til þeirra málefna, er hann lét
sig varða, en beinskevt.tur og djarf
ur í sókn og vörn. Hann var eld
hugi og harður baráttumaður, en
átti líka hlvtt hiartalag og næma
samúð. Það var aldrei dvínandi
glóð á arni hans. heldur biartur
logi. Kvndill hans lv~ti mörgum
Þess veena var ávallt biart í kring
um Vilhiálm og það var mikil
hreyfing í návist hnns. Skiótar á-
kvarðanir hans og álvktanir komu
jafnan hrevfingu á hlutina. svo að
iafnvel dauðir mtinir gátu ekki
legið kvrrir, en kvikir fengu auk
inn hrnða. '
Þannig minnist ég V.S.V. Ná-
lega aldarfjórðungs kynni vekja
þó að sjálfsögðu upp ótal fleiri
myndir og minningar úr einkalífi
og frá félagsstörfum bæði meðal
blaðamanna og rithöfunda. Margir
aðrir þættir manngerðar og per
sónuleika Vilhjálms, en hér hafa
verið nefndir, væru efni í langa
ritgerð, en þeim verða ekki gerð
skil í þessari stuttu kveðju.
Ingólfur Kristjánsson.
★
Svo, sem um aðra er til þekktu
setti mig hljóðan, er ég heyrði
hið skyndllega og óvænta fráfall
Vilhjálms S. Vilhjálmssonar.
Fyrstu hugsanir mínar á eftir
voru þær, að auk nánustu að-
standenda hans hefðu ellihrum-
ir, sjúkir og fátækir, misst einn
dúgmesta jiorsvarsmann isinn á
síðustu áratugum, — komið var
vandfyllt skarð i forystusVéit Al-
þýðuf lokksmanna.
í rúmlega 20 ár lágu leiðir okk
ar Vilhjálms S. Vilhjálmssonar
saman og þá fyrst og fremst í
gegn um starf okkar í Alþýðu-
flokknum. Ég tel þessi kynni mín
af V.S.V. vera meðal þess dýr
mætasta, sem ég hefi eignazt í
t starfi mínu í flokknum.
Þessum kynnum verða hér ekki
gerð nein skil nú, en í vina-
hópi hans taldi ég mig vera. —
Allt frá fyrstu árunum í samtök
um ungra jafnaðarmanna, var
hann hinn vökuli og óþreytandi
kraftur og síhvetjandi til aukins
starfs og meiri fórna. — Sjálfur
hafði hann lagt grunninn að stofn
un Sambands ungra jafnaðar
manna og stóð sjálfur í forystu
þeirra fyrstu árin, og taldi að það
an yrði aflið til framtíðarstarfs
jafnaðarmanna að koma. — Sjálf
ur lá hann aldrei, allt til dauða
dags á liði sínu til hverra þeirra
starfa, sem um var beðið, og hann
taldi í þágu íslenzkra verkalýðs
samtaka og Alþýðuflokksins.
Með hinum hárbeitta penna sín
um, rétti hann hlut lítilmagn-
ans í þjóðfélaginu hvenær, sem
hann taldi þess þörf. — Fyrir öll
þessi áhrifaríku störf lians, eru
honum nú á dánarbeði af fjöl-
mennum hópi fólks, færðar alúðar
fyllstu þakkir, með óskum um
góða heimferð og góða heimkomu.
Svo sár, sem harmur hins þögla
fjölda alþýðufólks er nú á skilnað
arstund, er hann þó sárastur hjá
eiginkonu, börnum. tengdabörnum
og barnabörnum og sendi ég þeim
öllum innilegustu samúðarkveðj
ur.
Á mínu heimili verður nú ekki
lengur hrópað „pabbi hann VSV
er í símanum", en minning mín
frá þessum nánast daglegu viðtöl-
um, mun lifa mitt æviskeið. Þann-
ig geta sjálfsagt allir sagt, sem
þekktu V.S.V. eins vel. — Ljósast
mun hann þó lifa í ritstörfum sín
um og þeim umbótamálum, sem
fram náðu að ganga á starfstíma
hans, ýmist með aðstoð hans eða
að beinu frumkvæði.
Áframhaldandi endurbætur í
mannúðar- og réttlætismálum á
grundvelli jafnaðarstefnunnar á
íslandi, er verðugasti minnisvarð
inn, sem honum yrði reistur.
Persónulega þakka ég góð kynni
og ánægjulega samfylgd.
Eggrert G. Þorsteinsson.
★
VILHJÁLMUR S. VILHJÁLMS-
SON var minnisstæður samtíðar-
maður og ógleymanlegur í sam-
starfj okkar, sem með honum
unnum á Alþýðublaðinu. Áhugi
hans var einstakur, og afköstin
iISJ
sættu stórtíðindum. Engan vissi ég
forvitnari um menn og málefni.
Hann þekkti fjölda fólks um land
allt, kjör þess og hagi. Hann lét
aldrei á sér standa til fulltingis
þeim, sem þörfnuðust hjálpar og
liðveizlu. Slík greiðasemi var
honum ástríða. Hún einkenndi
blaðamennsku hans og ritstörf.
Vilhjálmur hataði fátækt, ofríki
og vonleysi, mátti ekki af þvílíku
vita. Þess vegna var hann sam-
vizka Alþýðublaðsins og raunar
Alþýðuflokksins. Baráttan fyrir
góðum og drengilegum málstað
var honum heilög skylda.
Vilhjálmur trúði og treysti á
úrræði jafnaðarstefnunnar. Samt
fór því fjarri, að hann væri öfga-
maður, þrátt fyrir kapp hans og
skapsmuni. Hann gagnrýndi sam-
herja vægðarlaust, ef honum lík-
aði ekki störf þeirra eða viðhorf.
Hins vegar bar hann andstæðing-
um iðulega vel söguna. Hann var
eldheitur fljóthugi, en samt sjálf-
stæður í skoðunum, enda gagn-
kunnugur hugsunarhætti fólksins
í borginni og landinu og því
reynslu rikari flestum öðrum.
Og hann mátti alltaf vera að öllu,
þrátt fyrir annríki sitt og umsvif.
Örkumlamaður vann • liann oft
myrkranna milli, en gerði
sér líka gjarna dagamun
og sinnti jafnan sérhverjum,
sem átti við hann erindi. Gaman
var að honum glöðum, þegar björt
og stór augu hans ljómuðu. Þó
mun hann verða mér eftirminni-
legastur, þegar honum þótti ein-
hver ranglæti beittur. Þá varð
reiði hans eins og stormur, og
hann linnti ekki látum í fylgi og
framkvæmd. Hann þurfti ekki að
ná kjöri til að gerast fulltrúi ís-
lenzkrar alþýðu. Örlögin vígðu
hann því hlutverki.
Vilhjálmur S. Vilhjálmsson
varð ekki gamall. Eigi að síður
vannst honum svo, að undravert
er. Bækur hans munu reynast hon-
um óbrotgjarn minnisvarði, en
blaðamennskan hefði nægt til
frægðar og langlífis. Hryggilegt er
að sjá honum óvænt á bak, vita
hann ekki framar boðinn og búinn
til baráttu, fara hans á mis sem
vinar og samherja. Enginn má
sköpum renna. Hit.t er ævintýri,
hvað hann naut lífsins, og víst
var honum líkt að láta sér liggja
á af þessum heimi.
Helgi Sæmundsson.
★
TRAUÐLA mun því verða neit-
að, að með Vilhjálmi S. Vil-
lijálmssyni er horfinn einn hinn
sérstæðasti íslenzkra blaðamanna
nú um áratuga skeið, og ég held
að mér sé óhætt að segja einn
hinn nýtasti. Hann var maður
sem gerði sér Ijósa hina miklu
ábyrgð, sem stöðu blaðamanns-
ins fylgir. Og hann var alltaf
vaxandi maður. En það er eitt
hið mesta hrós sem um nokkurn
mann verður sagt.
Almenningsdálkar blaðanna
eru svo mikilsverðir þjóðinni að
þeir mega teljast nær ómetanleg-
ir — ef rétt og vel er á haldið.
Því miður sé ég Þjóðviljann svo
örsjaldan að ég get ekki um það
dæmt, hvernig háttað er um
þenna þátt í því blaði. Hin
Reykjavíkurblöðin hefi ég að jafn-
aði séð a.m.k. annað veifið. Og
mig hefur lengi undrað, hve lé-
lega þeim mönnum virtist takast,
er stjórna áttu almenningsþætt-
inum, og þá vitanlega að rita
hann að meira eða minna leyti
sjálfir. Þeim hefur mistekizt að
setja merki persónuleika síns á
þáttinn. ívari Guðmundssyni
tókst yfir höfuð vel, og stundum
ágætlega sökum einurðar sinnar
og hispursleysis, meðan hann var
Víkverji Morgunblaðsins. Þetta
sá ég jafnglöggt og viðurkenndi
jafnfúslega þó að ég vissi vel að
Framhald á næstu síðu.
LOKAÐ
Skrifstofur vorar og afgreiðsla að Lauga-
vegi 114, verða lokaðar frá kl. 12 á hádegi,
miðvikudaginn 11. maí vegna jarðarfarar.
TRYGGINGASTOFNUN RÍKISINS.
Vegna jarðarfarar
Vilhjálms S. Vilhjálmssonar, verður aðalskrifstofan iokuð frá hádegi
í dag.
Happdrætti Háskóla íslands.
- 10,11- maí 1966 — ALÞYÐUBLAÐIÐ