Dagur - 03.10.2000, Blaðsíða 12

12 - ÞIÐJUDAGUR 3. OKTÓBER 2000
FRÉTTASKÝRING
Lítill hagvoxtur - imkill tek
HEIÐUR HEL-
GADÓTTIR
SKRIFAR
Lítill hagvöxtur
(1,6%), lítil kaup-
máttaraukniug, engin
aukning þjóðartekna á
mann og samdráttur í
inn- og utflutningi er
meðal forsendna fjár-
lagafrumvarps 2001.
Um 15 milljarða áætl-
uð tekjuaukning ríkis-
sjóðs á einkum að
skila sér í auknum
tekju- og eignaskött-
um einstaklinga og
virðisaukaskatti. En
áætlaðar tekjur af fyr-
irtækum og fjár-
magnstekjum lækka
umtalsvert vegna
versnandi afkomu og
lækkandi hlutabréfa-
verðs.
Meginskilaboð fjárlagafrumvarps
fyrir árið 2001 eru að ríkisstjórn-
in mun áfram fylgja aðhaldssamri
stefnu í ríkisfjármálum til þess að
tryggja stöðugleikann í efnahags-
málum og greiða niður skuldir",
sagði fjármálaráðherra, Geir
Haarde á blaðamannafundi í gær.
Miðað við tilefnið fór fundurinn
fram á harla óvenjulegum stað;
Landspftalanum (Borgarspítalan-
um) í Fossvogi. Astæðu þessa
sagði Geir: „Eg lagðist í lungna-
bólgu úti í Prag (á fundi Alþjóða-
gjaldeyrissjóðsins og Alþjóða-
bankans) og var lagður hér inná
föstudaginn. Og ég er ekki laus
allra mála ennþá“. Læknar harð-
bönnuðu ráðherra að fara út úr
húsi þannig að hann gat ekki ver-
ið við þingsetningu í gær.
Eyðslufylliríið að enda
Úr forsendum íjárlagafrumvarps-
ins má lesa að landsmenn verði
að búa sig undir að draga úr
eyðslufylliríinu á næsta ári. Að-
eins er rciknað með 1,6% aukn-
ingu á landsframleiðslu og 3% í
samneyslu og 2,6% í einkaneyslu
(borið saman við 6,5% ársmeðal-
tal 1998-2000). Hins vegar er
reiknað með 1,5% samdrætti í
fjárfestingu, tæplega 1% sam-
drætti í útflutningi og heldur
minni í innflutningi.
I launa- og verðlagsforsendum
er gert ráð fyrir 5,6% hækkun
ráðstöfunartekna á mann, sem
þýði 1,5% kaupmáttaraukningu
(eins og á þessu ári), nær engri
aukningu þjóðartekna á mann og
lítillega auknu atvinnuleysi.
Aætlað er að innlent verðlag
hækki um 4% milli ára en inn-
flutningsverðlag aðeins um 0,7%.
„Þetta er að mörgu leyti hagstæð
þróun. Þótt margir vilji hafa allt
á fullu allan tímann þá er þetta
það sem menn hafa stundum
kallað „mjúka Icndingu", sagði
Geir Haarde þótti vissara að skýra biaðamönnum frá afhverju fjáriagafrumvarpið 2001 er grænt á iitinn fbara næsti iitur í litaseríu ráðuneytisinsj svo þeir fas
Geir. „Það væri bara að mörgu
leyti gott ef þessi spá, um 1,6%
hagvöxt, rættist og við gætum
kastað mæðinni í þjóðarbúskapn-
um og búið okkur undir átök
komandi ára, virkjanafram-
kvæmdir og annað þeim tengt“.
„Ólympíusilfur „ í greiðslu-
afgangi
Þrátt fyrir „mjúku lendinguna“
vonast Geir til að fá 15 milljörð-
um fleiri krónur í ríkiskassann á
næsta ári en þessu, eða 240 millj-
arða (14,5% hækkun frá fjárlög-
um 2000). Gjöldin hækki hins
vegar aðeins um 1 1 milljarða, í
210 (tæp 9% hækkun frá fjárlög-
um). Það þýðir 30 milljarða
rekstrarafgang (4% af VLF), eða
meiri en nokkru sinni fyrr. Geir
sagði sb'kar tölur nánast óþekktar
Áætlað er að tekjur
ríkissjóðs af innflutn-
ingi ökutækja lækki
nm 170 milljónir frá
áætlun þessa árs, sem
er annað árið í röð. í
forsendum fjárlaga-
framvarps er gert ráð
fyrir að rúmlega
17.000 bílar verði
fluttir inn í ár sem
væri 3% samdráttur
milli ára og fækkun úr
19.000 bílum árið
1999.
annars staðar, nema í löndum
eins og Noregi. Lánsfjárárangur-
inn verði þó ennþá meiri, eða 35
milljarðar og þar með samtals 90
milljarðar á þriggja ára tímabili,
þannig að skuldir hafi snarlækk-
að. Einnig þarna skeri ísland sig
úr. „Önnur lönd í OECD eru
skuldug alveg upp fyrir haus“,
sagði fjármálaráðherrra.
() ii ii ur stórhækkim
eignaskatts
Milljarðarnir 15 skýrast að mestu
af auknum skatttekjum, og þá
fyrst og fremst af einstaklingum.
Iiækkun á tekjusköttum einstak-
linga er áætluð 4,4 milljarðar,
sem er nær 11 % hækkun frá
áætlaðri útkomu ársins 2000 (en
7,2ja milljarða og nær 19% hækk-
un frá fjárlögum 2000). Jafn-
framt er búist við 1 viðbótarmillj-
arði í eignasköttum, sem er
10,6% hækkun frá áætlun þessa
árs - sem fyrst og fremst stafi af
ennþá meiri hækkun fasteigna-
matsins. Þá er reiknað með
5,2ja milljarða (7%) hækkun virð-
isaukaskatts, sem að nær 3/4
hlutum er skattur af einkaneyslu
og íbúðarhúsum og hefur því
hækkað geysilega að undanförnu.
Miðað við fjárlög 2000 er er áætl-
uð hækkun 11,2 milljarðar
(16%).
Aftur á móti er búist við 1 millj-
arðs (7%) lækkun á tekjusköttum
lögaðila vegna lakari afkomu í at-
vinnulífinu í ár en í fyrra. Og
væntingar um fjármagnstekju-
skatta íækka um 300 milljónir,
m.a. vegna Iækkandi hlutabréfa-
verðs og lakari horfa á fjármagns-
markaði. I tekjuáætluninni er
reiknað með 7,3 milljarða tekjum
af sölu eigna.
Hækkun bamabóta....
Helstu ástæður útgjaldahækkun-
ar umfram launa- og verðlags-
breytingar sagði fjármálaráðherra
meiri tekjutilfærslur til heimil-
anna og aukinn stofnkostnað.
Mest ber þar nýjum útgjaldalið;
Fæðingarorlofssjóð, með 2,4
milljarða, I milljarði vegna bú-
vöruframleiðslu, 400 milljóna
hækkun atvinnuleysisbóta og
600 milljóna hækkun barnabóta.
Markmiðið er að draga úr tekju-
tengingu, hækka frítekjumörkin
og afnema eignatengingu harna-
bóta. Fyrsti áfanginn af þrem
verður tekinn 2001.
Vaxtabætur endurskoóaðar...
Hækkun vaxtabóta er áætluð 100
milljónir milli ára. En fjármála-
ráðherra upplýsti að endurskoð-
un vaxtabótakerfisins sé áformuð,
enda sé það talið hvetja til óeðli-
legrar skuldasöfnunar, auk þess
að vera torskilið. Varðandi launa-
útgjöld, sem eru um þriðjungur
af heildarútgjöldum ríkisins, er
reiknað með 3% hækkun milli
ára, eins og á almenna markaðn-
um.
Um 16 milljarðar eru áætlaðir
til fjárfestinga, sem er 2,2 millj-
arða aukning. Vegagerðin efst á
blaði með 1,5 viðbótarmilljarða
(og 6 milljarða alls), hafnarfram-
kvæmdir aukast um 750 milljónir
(140%) og 190 milljónir fara í
menningarhús í Kaupmanna-
höfn. Á móti er 160 milljóna nið-
urskurður er á heilbrigðisstofn-
unum. En alls var ákveðið að
falla frá 2ja milljarða fjárfesting-
um, einkum í húsbyggingum
(m.a. nýs fangelsis og í Þjóð-
minjasafni).
Áfram 8% viðskiptahalli
Þótt staða ríkissjóðs sé glimrandi
sagði fjármálaráðherra myndina
af viðskiptajöfnuðinum ekki eins
skemmtilega. En þar er aftur
reiknað með halla upp á um 8%
af landsframleiðslu árið 2001,
líkt og í ár. Geir sagði mikilvægt
að hafa í huga að viðskiptahallinn
nú stafi ekki af skuldsetningu rfk-
issjóðs heldur annarra aðila. „Nú
eru það einkaaðilarnir í þjóðfé-
laginu, fyrirtæki og einstaklingar,
sem að nýta sér það að hagkerfið
er opið upp á gátt og hægt að fly-
tja inn og út fjármagn jafnt sem
vörur, þjónustu og fólk. Vörur
í fjárlagaframvarpi er
áfram gert ráð fyrir
heimild til að kaupa
Hótel Valhöfl á Þing-
völlum og taka til
þess nauðsynleg lán.
Og sömuleiðis að
kaupa sumarbústaði í
þjóðgarðiuum.
hafa verið Iluttar inn í miklum
mæli og einnig fjármagn til að
standa undir vörukaupununt. I
grunninn þýðir þetta að þjóðar-
búið sem slíkt er að safna skuld-
urm“, sagði Geir, sem finnst
margir ansi glannalegir í eyðslu