Dagblaðið Vísir - DV - 13.01.1982, Síða 13

DAGBLAÐIÐ & VÍSIR. MIÐVIKUDAGUR 13. JANÚAR 1982.
13
ARODURSSUPUR
Kjallarinn
HaraMurBWndal
Hreinn
aumingjaskapur
Þótt dæmið af Hitaveitu Reykja-
vikur sé e.t.v. skýrasta dæmið um
heimskulegar eiginhagsmunaákvarð-
anir stjórnvalda, sem koma fyrst og
fremst niður á þeim, sem hinir háu
herrar segjast vera að vernda, þá
liggja slóðirnar út um allt. Raf-
magnsveitur ríkisins eru gjaldþrota
vegna sömu stefnu, Áburðarverk-
smiðjan, Sementsverksmiðjan, Ríkis-
útvarpið, Póstur og sími, Reykja-
víkurhöfn og svona má halda lengi
áfram.
Tómas taldi það sér til málsbóta,
að hann hefði oft vakið athygli á
þessu vandamáli á undanförnum
árum. Og það er alveg rétt, að hann
hefur rætt um þessi mál og sýnt, að
hann skilur hvað er að gerast. En það
afsakar hann ekki, heldur þvert á
móti fellir á hann meiri sök. Tómas
er nefnilega í þeirri fágætu aðstöðu,
að hann getur gert annað og meira en
talað um hlutina. Hann er bæði þing-
maður og ráðherra.
Hann getur þess vegna flutt um
þetta tillögur á alþingi og í ríkis-
stjórn. Hann getur samið lagafrum-
vörp, og hann getur veitt atbeina sinn
til þess að ríkisstjórnin taki á þessum
málum af heiðarleika.
Og ef ríkisstjórnin vill ekki fara að
tillögum hans, þá getur hann velt því
fyrir sér, hvort hann vilji vera einn af
tíu mönnum, sem bera persónulega
ábyrgð á þvi, að vatnsskortur er í
Reykjavík, að flest opinber fyrirtæki
eru nánast gjaldþrota. Ef hann telur
sig ekki vilja bera ábyrgð á þessu, á
hann að segja sig úr ríkisstjórninni,
og vera meiri maður fyrir.
En að tala bara og tala í hans stöðu
er hreinn aumingjaskapur.
Haraldur Blöndal.
Það er orðinn siður ýmissa lands-
málaspekúlanta að vera sískrifandi
um Iandsmálin, án þess að hafa í
raun neitt til málanna að leggja.
Kjallaragrein Magnúsar Bjarnfreðs-
sonar í Dagblaðinu og Vísi 7. þ.m. er
dæmigerð formúlugrein í þessum
málaflokki og einsýnt úr hvaða
röðum Magnús kemur.
Ég er svona álíka tengdur útgerð
og sjómönnum eins og Magnús er
tengdur stjórnmálum og embættis-
mannakerfinu. Þótti mér því tilvalið
að krydda þessa áróðurssúpu stjórn-
arsinna með kryddi úr borðsölum
sjómanna og leyfa honum og öðrum
að smakka.
Enn einu sinni þurfa farþegar ís-
lensku þjóðarskútunnar að beygja sig
fyri öflugum og háværum stjóm-
málamönnum, sem kemur rök og
þjóðarhagur ekkert við. Enn einu
sinni eru viðnámsráðstafanir islenskra
þegna gegn verðbólgu að engu orðnar
og ný verðbólguholskefla mun æða
yfir þjóðfélagið á næstu mánuðum,
þótt kannski sjái einhverjar bráða-
birgðaráðstafanir dagsins ljós, svc
öldufaldinn beri við himin, þegar
gengið verður til kosninga eftir tæp-
lega hálft annað ár, svo að aðrir þurfi
að hreinsa flórinn til fullnustu.
Á þetta horfa hnípnir skipstjórnar-
menn og meirihluti þjóðarinnar án
þess að geta neitt að gert. En hve
lengi gengur þetta svona? Hvenær
kemur að því að meirihluti þjóðar-
innar rekur upp eitt firna mikið öskur
og segir: Hingað og ekki lengra! í
ystu myrkur með ráðherra og fyrir-
greiðslupostula! Byrjum að byggja
upp skynsamlegt þjóðfélag.
Ógnarvald
Embættis- og stjórnmálamenn
hafa um langan aldur ráðið stefnunni
í efnahagsmálum þjóðarinnar. Eftir
kröfum þeirra og fyrirskipunum hafa
aðrir aðilar í þjóðfélaginu þurft að
i bukka sig og beygja, því að þeir hafa
það ógnarvald að geta stöðvað
stærsta hlutann af gjaldeyrisöflun
þjóðarinnar og í raun lokað landinu,
hvenær sem þeim þóknast. Fyrir
slíku ógnarvaldi hljóta menn að
beygja sig, enda varðar forystumenn
þessarar atvinnugreinar hvorki um
skoðanir né rök annarra manna, þess
vegna gætu höfuð þeirra verið úr tré í
stað þeirra efna sem höfuð annarra
manna eru mynduð úr. Vogi einhver
sér að vefengja skilyrðislausan rétt
þeirra til þess að ráðskast með fjör-
egg þjóðarinnar, efnahagsmálin, er
hann úthrópaður sem afglapi og
óvinur alþýðunnar!
Hrikalegt
launamisrétti
En hvernig eru launakjör stjórn-
málastéttarinnar? Lepja hetjur lands-
ins dauðann úr skel? Er vinnuálag
þeirra óhóflegt? Er þjóðin dæmd til
þess að dansa eftir pípu þeirra um
aldur og ævi?
Lítum fyrst á launakjörin. Það
verður ávallt matsatriði, hvort hlutur
stjórnmálamanna í heild sé of hár eða
ekki. En þegar rætt er um launakjör
stjórnmálamannanna blasa gjarna
við augum manna háar launatölur.
Þau laun eru svo há að hátekjumenn
á sjó þurfa ekki að láta sig dreyma
um að komast nálægt þeim, jafnvel
ekki þótt þeir vermi skipstjórastóla.
Hitt gleymist gjarna, viljandi eða
óviljandi, að fleiri eru í stjórnmálum
en þessir menn. Fjöldi stjórnmála-
manna er á lágum launum, svo
lágum að við sjávarútvegsskussar
eigum erfitt með að skilja, hvernig
þeir fást til þess að sinna störfum
sinum fyrir þau. Og það sem er allra
verst í þessum málum er það, að þetta
eru yfirleitt stjórnmálamennirnir sem
vinna erfiðustu og gagnrýndustu
störfin, starfa í minnstu sveitarfélög-
unum í verstu landshlutunum. Innan
stjórnmálamannastéttarinnar við-
gengst svo hrikalegt launamisrétti,,
að engu tali tekur. Um það fást for-'
ráðamenn stéttarinnar ekki að ræða í
neinni alvöru, fremur en forsvars-
menn margra launþegahópa annarra.
Launamisrétti innan stétta er að
verða eitt mesta feimnismál íslenzka
feluleiks-þjóðfélagsins. Framámenn
stjórnmálafélaga eru gjörsamlega
mát í þessum málum. Þeir þora ekki
að hrófla við neinu af ótta við að
verða velt úr hægum sessi, heldur
bera þeir í síbylju fram kröfur um
heildarhækkanir, fleiri krónur í um-
slög, sem jafnóðum eyðist í verð-
bólgubálinu. Það er þægilegast, þá er
hægt að fylkja allri stéttinni að baki
sér i vitleysunni.
STJÓRNMÁLIN
verðurað
stokka upp
Ég held að hjá því fari ekki að ís-
lensk stjórnmál standa nú á tímamót-
Kjallarinn
SigurdurTómas
Garðarsson
um og á miklu veltur að nú sé rétt
brugðist við. Verði það ekki gert
munu þau á næstunni standa frammi
fyrir svipuðum vanda og landbún-
aðurinn fyrir nokkrum árum, þótt
aðstæður séu að vísu um margt ólík-
ar. En fram hjá því fer ekki að augu
æ fleiri eru að opnast fyrir því að
ekki er allt sem skyldi. Það er vitað
mál að allt of mörg og dýr hús með
allt of miklum mannskap stunda
stjórnun á íslandi. Fyrir þetta verður
skattpeningurinn, þjónustan í þjóð-
félagi okkar, allt of dýr. Við blasir,
að við missum fótfestuna meira og
minna i þýðingarmestu atvinnu-
greinum okkar, þótt við höfum
haldið forystu þar lengst af í skjóli
dugnaðar, sem öðrum er í lófa lagið
að ná upp. Þó höfum við nú misst
þessa forystu að hluta í þéttbýlinu.
AUar innlendar kaup- og verðhækk-
anir í ríkisrekstrinum eru falskar.
Þær koma niður á þjóðarheildinni af
fullum þunga, nema því aðeins að við
getum aukið raunverulegt verðmæti
fiskútflutnings okkar að sama skapi,
en fyrir því virðist hvorki geta né
vilji.
Endalaus aukning stjórnarstofn-
ana et afsökuð með byggðasjónar-
miðum. Það segir mér ekkert annað
en það að uppbygging byggðastefnu
undanfarinn áratug hafi verið röng.
Ekki það að byggðastefnan sjálf sé
röng, það fær mig enginn til að
viðurkenna, heldur hitt að hún hafi
!verið aht of einhæf. Hún hefur nær
eingöngu lagt áherslu á uppbyggingu
Framkvæmdstofnunar, allar hug-
myndir um nýjar atvinnugreinar og
aukinn iðnað eru afgreiddar með
gömlu gatslitnu rökunum: Að við
séum bg skulum vera haftaþjóðfélag
um allan aldur og þar með basta.
Afleiðingin af öllu þessu er allt of
stór og dýr hús með allt of mörgum
embættismönnum, sem allt of margir
eru háðir. Hagsmunaaðilar í stjórn-
málum geta því fremur en nokkru
sinni fyrr ráðið ferðinni i efnahags-
málunum og þá virðist ekkert varða
um annarra hag, á meðan gull
streymir í vasa þeirra.
Þetta verður að breytast. Það
verður að efla allan útflutning og
gjaldeyristekjur, svo hagsmunaaðilar
stjórnmála missi það kverkatak, sem
þeir hafa á bjóðinni. Það verður að
koma laui .málum stjórnmálamanna
i skynsanvL'.t horf. svo þeir hafi allir
góð laun og vel þuð, en það verður að
takmarka svo stærð s( jórnarstofnana
að unnt sé að fcorga stjórnmálamönn-
um þessi laun án þess að setja þjóðar-
fleyið i strand, og án þess að missa
forystu og jafnvel fótfestu í þýðing-
armestu atvinnugreinum okkar.
Sigurður Garðarsson.
^ Magnús Bjarnfreðsson fær hér send-
ingu frá Sigurði Garðarssyni vegna
kjallaragreinar, sem Magnús skrifaði síðast-
liðinn fimmtudag. t grein sinni lætur Sig-
urður sjómenn og stjórnmálamenn skipta um
hlutverk.
Kjallarinn
Davíð Haraldsson
mig að segja Magnúsi, að orðin ,,við-
nám gegn verðbólgu” eru brandari
aldarinnar, eins og okkar „ástkæra”
ríkisstjórn hefur staðið að þeim mál-
um. Það eru hennar mistök, en ekki
sjómanna. Það er alvarleg ásökun að
ætla að klína handabaka vinnu-
brögðum ríkisstjórnarinnar á stétt
vinnandi manna í Iandinu.
Ógnarva/d
Já, fiskimenn hafa haft „ógnar-
vald” í sínum höndum, segir
Magnús. Þeir hafa hins vegar haft
það fram yfir ýmsa aðra að hafa haft
manndóm í sér til að beita því ekki
nema í neyð. Þess vegna svíður sjó-
menn undan trakteringum Magnús-
ar. Það hafa engir þurft að „bukta
sig eða beygja” eftir duttlungum ís-
lenzkra fiskimanna fram til þessa,
enda hafa kröfur þeirra ekki gefið til-
efni til. Sjómenn hafa verið hógværir
í sinni kröfugerð, svo mjög, að í
rauninni má undrun sæta. Það eru
fjölmiðlaskríbentar eins og Magnús
Bjarnfreðsson, sem hafa öskrað hátt,
mikið og lengi, hafi skip lent í fiski.
Um Ieið er tíundaður „óstjórnlegur”
gróði fiskimannanna, en síðan heyr-
ist ekki orð þá mánuði sem sömu
ftskimenn norpa yfir litlu sem engu.
Laun þeirra eru ekki tíunduð þá. Er
næst að minnast frétta undanfarna
daga. Hver hefur ekki lesið um dá-
góða aflahluti á þeim togurum sem
státa af mestu aflaverðmæti á sl. ári.
En hefur einhver séð í blöðum, út-
varpi eða sjónvarpi hver hluturinn á
miðlungstogurunum var. Hefur
nokkur séð getið um tímakaup sjó-
manna, ef úthaldstímanum og orlofi
er deilt í aflahlutinn. Nei, ó nei, ekki
aldeilis. Út úr slíku kæmi ekki mikil
frétt.
Ekki hefur heldur farið mikið fyrir
skrifum frá Magnúsi, þegar fiski-
skipaflotinn hefur stöðvast vegna
verkfalla í landi. Ekki hafa sjómenn
skipað blaðamönnum í verkfall.
Nei, sannleikurinn er sá, að fiski-
menn hafa ekki farið í verkfall síðan
1975, en þá stöðvuðust togararnir.
Þá voru fiskimenn svo ógæfusamir
að standa ekki saman.
Siðan 1977 hafa kjör sjómanna
rýrnað á sama tíma og laun Magnús-
ar hafa farið batnandi. Hver var að
öskra um þrýstihópa? Vill Magnús ef
til vill taka þátt í kostnaði við rekstur
Sjónvarpsins með því að greiða hluta
af rafmagnskostnaði þess? Sjómenn
þurfa að greiða í olíusjóð. Af hverju
tekur Magnús ekki þátt í því líka?
Er Magnús tilbúinn að greiða hluta
í nýrri sjónvarpsstöð, sem siðan kæmi
til með að minnka verkefni hans og
þar með lækka tekjur hans? Þetta
verða sjómenn að gera. Þeir greiða í
stofnfjársjóð fiskiskipa sem fjár-
magnar síðan brjálæðisleg fiskiskipa-
kaup, sem „niðurbrotnir” atkvæða-
veiðarar berja i gegn. Sjómenn þurfa
sem sé að greiða fyrir eigin ,,kjara-
skerðingu”. Heimskulegasta ráðstöf-
unsemég þekki.
Nei, Magnús greiðir ekki neitt.
Hann sleppir ekki því sem hann hef-
ur einu sinni „þrýst” inn í sína kjara-
samninga. Eða lækkaði kaup
Magnúsar um leið og laun loðnusjó-
mannaásl. ári?
Hrikalegt /aunamisré ttí sjó-
mannastóttarinnar
Með þessari fullyrðingu skaut
Magnús af sér tærnar. Fiskimenn búa
við þau kjör að hlita hlutaskiptum.
Það eru ill kjör. Sjómenn gætu ef
þeir vildu farið fram á sömu mann-
réttindi og fólk í landi. Hvernig væri
fyrir Magnús að verða sér úti um
reiknimeistara, sem síðan gæti reikn-
að út hver laun sjómanna yrði ef þeir
nytu sömu kjara og t.d. verkamenn
við virkjanir. Ætli Magnúsiyrði ekki
svo mikið um við útkomuna. að hann
yrði ófær að halda á penna eftir það?
Það tel ég ekki ólíklegt.
Ofbeldisheigð fiskimanna er ekki
svo miki. allavega ekki ennþá, að þeir
krefjist slíkra kjara. En þá væri
launamisrétti í sjómannastéttinni úr
sögunni, ekki satt? Hvort Magnús
yrði ánægður, veit ég ekki. Því verð-
ur hann að svara sjálfur. Fiskimenn
eru háðir duttlungum náttúrunnar.
Þeir eiga góð ár, en líka mögur. Ótíð,
hafís, fiskleysi og bilanir í skipum
hafa áhrif á laun sjómanna. Slíkt hef-
ur hins vegar ekki áhrif á launaum-
slag Magnúsar.
Sjávarútvegsmál verður að
stokka upp
Sjávarútvegsmál verður að stokka
upp, segir Magnús. Þar spilar hann
gamla plötu um að flotinn sé alltof
stór o.s.frv. Þetta vita allir fyrir
löngu. Það vita líka allir sem eitthvað
hafa fylgzt með. nema Magnús, að
þetta ei ekki sjómönnum að kenna.
Hann segir: „Afleiðingin er allt of
stór floti, með allt of mörgum sjó-
mönnum, sem allt of margir eru háð-
ir”.
Bravó, bravó! Skyldi ekki vera sár-
ara að vera háður fáum skipum og
fáum sjómönnum með sama ógnar-
valdið? Nei, Magnús, svona skrif eins
og þú lézt frá þér fara i áðurnefndri
kjallaragrein hitta ekki i mark. Það
er ætlast til þess að menn í þinni
stöðu, með „hnípinn” stjórnmála-
feril að baki, láti ekki slíkt og þvílíkt
frásér fara.
Ég læt hér staðar numið að sinni.
Ég gæti sagt Magnúsi svolítið frá
markaði okkar í USA og hvað
Kanadamenn ætla sér og eru að gera.
Ég gæti sagt Magnúsi fram fisk-
vinnslunni okkar og asnastrikum
stjórnvalda í málefnum sjávarútvegs-
ins og mörgu öðru. En áður en
lengra er haldið ætla ég að gefa
Magnúsi tækifæri til að skoða mál-
efni sjómanna í víðara samhengi. ég
ætla sem sé að gefa honum tækifæri
til að biðjast afsökunar á vanhugsuð-
um skrifum sínum, sem að mínu
mati hafa sett blett á mannorð hans.
Að lokum vona ég að fiskimenn ís-
lands beri gæfu til að standa saman
'sem einn maður nú og framvegis.
Með kveðju
Davíð Haraldsson.
A „Vill Magnús ef til vill taka þátt í
kostnaði viö rekstur sjónvarpsins meö
því að greiða hluta af rafmagnskostnaði
þess? Sjómenn þurfa að greiða í olíusjóð. Af
hverju tekur Magnús ekki þátt í því Uka?”
spyr Davíð Haraldsson sjómaður. í kjallara-
grein sinni svarar hann fimmtudagsgrein
Magnúsar Bjarnfreðssonar.