Dagblaðið Vísir - DV - 08.06.1994, Qupperneq 15

MIÐVIKUDAGUR 8. JÚNÍ 1994
Viðreisnairómaiitík
Orðabókarskilgreining á rómantík
er m.a. sú, að hún sé
„óraunhæf gyllandi viðhorf, ósk-
hyggja, vökudraumar." Viðeyjar-
viðreisn byggist á rómantík af
þessu tagi. Menn áttu sér vöku-
drauma um að endurskapa stjóm
sem þeir sáu í Ijósi gyllandi við-
horfa.
Reynslan af Viðeyjarviðreisn
bendir til þess að vökudraumarnir
um stjórnina hafi verið óraunhæfir
enda er Davíð Oddsson enginn
Bjami Benediktsson og Jón Bald-
vin enginn Gylfi Þ. Gíslason.
Brenglað mat
Þar að auki byggðist óskhyggjan
um endurfædda viðreisn á brengl-
uðu mati á ágæti hennar. Dr. Gylfi
Þ. Gíslason reynir að festa við-
reisnarrómantikina í þjóðarvit-
undinni með bók sinni um við-
reisnarárin. Eldri menn eru þó
reynslunni ríkari þótt þeir hafi
gagnrýnt bókina minna en efni
standa til.
Viðreisnarstjómin tapaði kosn-
ingunum vorið 1971 vegna reynslu
fólksins af framkvæmd viðreisnar-
stefnunnar.
Til eru góöar heimildir um áhrif
viðreisnar á kjör fólksins í landinu,
m.a. lýsingar sigurvegara kosning-
anna 1971.
Einkenni viðreisnar
í stuttu og hnitmiðuðu máli rifj-
aði Ólafur Jóhannesson, þá forsæt-
isráðherra, upp einkenni stjórnar-
stefnu viðreisnar á fundi í Fram-
sóknarfélagi Reykjavíkur 27. júní
1974 og sagði:
„Stjórnarstefna viðreisnartíma-
bilsins einkenndist m.a. af gengis-
fellingum og atvinnuleysi, kjara-
skerðingu og stríði við launþega-
samtökin, aðgerðarleysi í landhelg-
ismálinu, undirlægjuhætti gagn-
vart útlendingum í utanríkis-,
vamar- og stóriðjumálum, sinnu-
leysi um endurnýjun skipaflotans
KjáUarinn
Dr. Hannes Jónsson
fyrrv. sendiherra
vegna vantrúar á höfuðatvinnu-
vegi okkar þannig að togaramir
vom látnir grotna niður úr 43 í 20
á tímabilinu, og vanrækt var að
endumýja og viðhalda frystihús-
unum.“
Síðar bætti Ólafur við lýsinguna
og sagði: „Á viðreisnartímabilinu
var gengið lækkað fjórum sinnum
og samtals 81,5% gagnvart dollar
þannig að dollarinn kostaði hðlega
16 krónur 1959 en liðlega 88 krónur
í lok viðreisnartímabilsins. Handa-
hóf og skammvinn gróðasjónarmið
einkagróðahyggjumanna vom lát-
in ráða forgangi fjárfestingarfram-
kvæmda, launþegar voru látnir
búa við öryggisleysi og atvinnu-
leysisvofan gekk ljósum logum um
land allt með þeim afleiðingum, að
fjöldi fólks flúði til útlanda, einkum
Svíþjóðar og Ástralíu, í atvinnu-
leit... Utanríkisstefna viðreisnar
einkenndist af aftaníossahætti og
undanlátssemi við erlenda aðila,
en í atvinnumálum var vantrú
íhalds og krata á þjóðlegum at-
vinnuvegum allsráðandi og oftrú
þeirra á erlendu framtaki."
Stingur þessi lýsing Ólafs vissu-
lega í stúf við lýsingar Gylfa og
veitir innsýn í þau óraunhæfu og
gyllandi viðhorf, sem viðreisnar-
rómantíkin byggist á.
Ólafur reynist sannspár, þegar
hann sagði að gera verði ráð fyrir
því, að viðreisnarstefnan „verði á
ný framkvæmd, komist þessir
flokkar aftur til valda“ og að við
gætum þá átt von á sama ástandi
og á viðreisnartímabilinu.
Kannast menn ekki allt of vel við
þetta ástand nú, 1994?
Dr. Hannes Jónsson
„Viðeyjarviðreisn byggist á rómantik af þessu tagi,“ segir dr. Hannes m.a. í greininni.
„Reynslan af Viðeyjarviðreisn bendir
til þess að vökudraumarnir um stjórn-
ina hafi verið óraunhæfir enda er Dav-
íð Oddsson enginn Bjarni Benediktsson
og Jón Baldvin enginn Gylfi Þ. Gísla-
Opið bréf til
forseta Hæstaréttar
Forseti Hæstaréttar íslands, hr.
Hrafn Bragason: Ég fékk boðsent
bréf þitt, dags. 2. júní 1994, þar sem
þú fjallar um ummæli þín um sjúka
menn á málþingi Dómarafélags ís-
lands og Lögmannafélags íslands á
Þingvöllum 27. maí sl.
Bréfið er stílað til mín og Lög-
mannafélags íslands og í þvi felst
afsökunarbeiðni þín til mín og Lög-
mannafélagsins ef ég skil þig rétt.
Ég, fyrir mitt leyti, vil ekki taka
afsökunarbeiðni þína góða og gilda
og valda því ýmsar ástæður.
Ekkert sinnt kröfum mínum
Ég vil fyrst nefna að í bréfinu
segir þú að ummæh þín um sjúka
menn hafi ekki átt við um mig. Er
ekki ástæða til að taka við afsökun-
arbeiðni frá manni sem telur sig
ekki hafa haft í frammi þá háttsemi
sem hann biðst afsökunar á. Þá er
afsökunarbréfið með þeim ann-
marka að þú yfirlýsir að Tryggvi
Gunnarsson hæstaréttarlögmaður
hafi á Þingvahafundinum fjallað
um nokkra dóma Hæstaréttar á
ósæmilegan hátt að þínu mati. Ég
dreg í efa réttmæti þeirrar athuga-
semdar og að hún hafi átt við í af-
sökunarbréfmu.
Meginástæður mínar fyrir því að
neita að taka ghda afsökunarbeiðni
þína eru þó þær að þú hefur sem
embættismaður Hæstaréttar ís-
lands skrifað leynibréf, m.a. th hér-
aðsdómstólanna í landinu, og m.a.
Kjallarinn
Tómas Gunnarsson
lögmaður
farið niðrandi orðum um lögmenn
og störf þeirra og flokkað lögmenn.
Hefur þú, forseti Hæstaréttar ís-
lands, á þann hátt haft ólögmæt
afskipti af störfum héraðsdómstól-
anna sem eiga að vera óhlutdrægir
og sjálfstæðir. Auk þess hefur þú
sem forseti Hæstaréttar að rnínu
mati brotið starfsskyldur þínar og
ekki sinnt ítrekuðum óskum mín-
um um að upplýsa mig um á hvaða
gögnum skjöl Hæstaréttar sem
varða mig persónulega eru byggð.
Hefur þú, forseti Hæstaréttar ís-
lands, ekkert sinnt kröfum mínum
um opinbera rannsókn á þessum
atriðum og fleirum.
Hvað meintan sjúkleika manna,
sem tengjast réttarkerfinu, varðar
getum viö látið það hggja á mhli
hluta hvort atvikið á Þingvöllum
var slys eða ekki. Fram hjá hinu
verður ekki horft aö valdamenn
réttarkerfisins hafa notað sjúk-
leikaákvæði réttarfarslaga ótæpi-
lega og á óréttmætan hátt að mínu
mati.
„Persónulegur harmleikur“
Ég minni á að Þorgeir Þorgeirs-
son rithöfundur fékk ekki að flytja
mál sitt sjálfur fyrir Hæstarétti Is-
lands á sínum tíma en átti síðan
mikinn hlut að flutningi þess sama
máls fyrir Mannréttindanefnd Evr-
ópuráðsins og Mannréttindadóm-
stólnum í Strassborg. Þá hefur mér
verið sagt að fréttamaður sem
spurði Valtý Sigurðsson, formann
Dómarafélags íslands, um fuhyrð-
ingu mína um lögbrot, tengd dóm-
stólunum, hafi fengið það svar að
þar væri um „persónulegan harm-
leik“ að ræöa. Friðgeir Bjömsson,
dómstjóri við Héraðsdóm Reykja-
víkur, kom þeim skhaboðum til
mín að hann hefði haft miklar
áhyggjur af mér.
Loks vh ég nefna dóm Hæstarétt-
ar í máh nr. 185/1994, upp kveðinn
18. maí 1994, en þar segir: „Það er
ljóst, að það er ekki á færi Jóhönnu
Tryggvadóttur, sem flutt hefur
þetta mál og önnur að undanfórnu,
að reka mál þannig fyrir dómstól-
um, að viðunandi sé, sbr. dóma
Hæstaréttar 24. nóv. 1993 og 29.
aprh 1994. Héraðsdómara í þessu
máh er rétt að taka afstöðu th þess,
hvort neyta beri úrræða 6. mgr. 17.
gr. laga nr. 91/1991.“ Héraðsdómari
í Reykjanesi sinnti þessari ábend-
ingu Hæstaréttar engu og dæmdi
hinn 26. maí 1994 gegn Jóhönnu án
þess að fjalla um hæfi hennar.
Tómas Gunnarsson
„Meginástæður mínar fyrir því að
neita að taka gilda afsökunarbeiðni
þína eru þó þær að þú hefyr sem emb-
ættismaður Hæstaréttar Islands skrif-
að leynibréf, m.a. til héraðsdómstól-
anna í landinu..
Úrelf löggjöf
„Lögin um
stéttarfélög
og vinnudeil-
ur á almenn-
um markaöi
eru frá 11.
júní 1938 og
verða því 56
ára gömul
innan fárra HannesG.Sigurðs-
daga. Lögin aðstoðarfram-
eruekkimikh "væmdast.or, VSi.
að vöxtum og eru aðeins 18 grein-
ar enda hefur á þessari rúmu
hálfu öld sem þau hafa ght þurft
að leita th dómstóla með fjölda
áhtamála vegna þess hve lögin
eru óljós. Lögin eru barn síns
tíma og eru sett við allt aðrar
aðstæður en þær sem ríkja í dag.
Á þeim tima voru réttindi launa-
manna næsta lítil en nú eru öll
helstu réttindi þeirra tryggð i
margvíslegri löggjöf.
Verkfah meinatækna opnaði
augu margra fyrir því hversu
óeðhlegt það er að lítið brot
starfsmanna geti lamað stærsta
vinnustað landsins svo vikum
skiptir og valdið með því stór-
fehdu tjóni. Sömu aðstæöur eru
uppi á mörgum sviðum. Sú sér-
staða að við búum á eyju skapar
vissum stéttum yfrrburðastöðu th
að knýja fram sérhagsmuni sína
á kostnað annarra. Jafnframt
skapa þessar aðstæður óöryggi í
öhum atvinnurekstri.
VSÍ hefur á undanförnum árum
einkum bent á tvö atriði sem lag-
færa þarf í núverandi löggjöf, þó
ljóst sé að semja þurfi ný lög frá
grunni. Þar má fyrst telja að færa
þarf verkfahsheimhdina frá
trúnaöarmannaráöi stéttarfélaga
til félagsmannana þennig að þeir
eigi þess kost að taka sjálfir
ákvörðun um vinnustöðvun i
leynhegri, skriflegri atkvæða-
greiðslu. Hitt er að vinnustöðvan-
ir gagnvart einstökum fýrirtækj-
um verði einungis heimilar að því
thskildu aö þær taki tíl ákveðins
lágmarksflutfahs stai-fsmanna
þeirra.
Fráleitar f or-
sendur
„Ég tel það
vel geta kom-
iötilgreinaað
endurskoða
eitthvað í
vinnulöggjöf-
inni.Súmein-
semd sem
þeir viröast
hins vegar sjá . ..
hjá Vinnu- son>for8e,iASI-
veitendasam-
bandinu í of miklu valdi verka-
lýðsfélaganna og of htlum sveigj-
anleika á vinnumarkaöi vegna of
mikhs valds félaganna er hins
vegar út í hött, Það finnst mér
ekki vera sú ástæða sem thefhi
getur gefið til endurskoðunar á
vinnulöggjöfinni því sveigjan-
leiki á vinnumarkaði er sennhega
meiri hér heldur en nokkurs
staðar í Evrópu.
Endurskoöun löggjafarinnar
gæti hins vegar farið fram af ein-
hverjum tæknhegum ástæðum
þó ekki væri nema vegna þess að
hún er fVá árinu 1938. Vel má
vera að bæta þurfi einhverju inn
I hana, sem síðar er komið th,
ekki sist nú þegar við erum að
tengjast nýjum svæðum með
EES-samningnum. Forsendurnar
sem þeir gefa sér, sem sagt það
að draga verði úr möguleikum
smáhópa th að valda stórtjóni
með verkföhum, eru hins vegar
alveg út í hött.“
BenediktDaviðs-