Dagur - 23.04.1947, Blaðsíða 4

4
DAGUR
Miðvikudagur 23. apríl 1947
DAGUR
iíitatjórl: Haukur SuorreuKXi
Aígroiðsla, auglýsingar, innheinita:
Marínó H. Pétursson
Skriístoía í Hatnarstrasti 87 — Síxni 166
Biaðið kemur út á hverjum miðvikudegi
Árgangurinn kostar kr. 25.00
Gjalddagi er 1. júlí.
—
Prentverk Odds Bjömssonar
, I
-------------------------------------------<
Leikféiag Aureyrar 30 ára
JUÉR ÍSLENDIíNGAR viljum telja oss í röð
góðra menningarþjóða, og — sem betur fer
— er auðvelt að færa fyrir því allgild rök, að svo
sé í ýmsum þeim efnum, sem talin eru miklu máli
skipta. En fúslega skal þó játað, að listaheimur ís-
lenzku þjóðarinnar — sem verður að teljast harla
þýðingarmikið svið menningarinnar — hetir
ávallt verið býsna fábreyttur og einhæfur, álíka
og gróðrarríki landsins hefir ávallt verið í senn
fagurt, en þó harla fáskrúðugt og óbrotið, ef bor-
ið er saman við jurtamergð og litadýrð suðlægari
landa. íslendingar hafa naumast frá upphafi lagt
verulega stund á nema aðeins eina listgrein, í
venjulegri merkingu þess orðs, en sú listgrein er
ritlistin, eða þá raunar aðeins tveir þættir hennar,
sagnaritun og ljóðagerð. En þessir þættir liafa
og vissulega reynzt hinir vígðu þættir máls vors og
menningar, er hin gráa loppa ófrelsis og niður-
lægingar fékk aldrei að fullu sundur skorið. Á
þessum sviðum liefir íslenzk list náð þeirri í'ull-
komnun, að viðhlítandi er á heimsmælikvarða.
¥NN í HINN fábreytta listaheim þjóðar vorrar
hafa svo á síðustu áratugum borizt nýir straum-
ar, sem líklega eru til aukins þroska og vaxandi
menningaráhrifa í landinu. Vér höfum eignazt
hlutgenga málara, höggmyndasmiði og tónlistar-
menn, svo að dæmi séu nefnd. Og íslenzk leiklist
er sem óðast að rísa á legg og búast til að rækja
merkilegt hlutverk í menningarviðleitni þjóðar-
innar á komandi tímum. Frá fyrstu tímum Iiefir
ieiklist í einhverri mynd verið talin í röð hinna
allra göfugustu listgreina, enda náskyld öðrum
höfuðþáttum hverrar þjóðtungu og þjóðmenn-
ingar — skáldskapnum í bundnu máli og ó-
bundnu og sönglistinni sjálfri. Leiklistin er í senn
túlkandi og skapandi list. Hún er túlkandi að jrví
ieyti, að það eru venjulega ekki leikararnir sjálfir,
heldur skáldin, sem leggja henni orð á tungu,
hugsun og boðskap að flytja áheyrendum. En
hins vegar er hún skapandi í þeim skilningi, að
jafnvel boðskapur og orð hinna mestu meistara
falla vængstýfð og áhrifalaus til jarðar, ef'þau eru
flutt af litlum skilningi og túlkuð af lélegri list —
ef leikarinn nær ekki að ljá sál orðannaoghugsun-
arinnar líkama, svo að hún verði sýnileg óskyggn-
um mönnum, ef svo mætti að orði kveða.
T EIKFÉLAG AKUREYRAR minntist 30 ára af-
mælis síns með sérstakri og hátíðlegri afmælis-
sýningu sl. laugardagskvöld. Er þess viðburðar
nánar getið hér á öðrum stað í blaðinu nú í dag.
1 þrjá tugi ára hefir þetta félag og leikarar þess
fært hinu góðu þokkagyðjum, þeim Thalíu og
Melpómene, dýrar fórnir erfiðis og áhuga. Allan
aldur sinn hefir félagið barizt góðri og þrautseigri
baráttu við þröngan fjárhag og oft á tíðum við ó-
milda dóma og Jítinn skilning almennings og
gagnrýnenda. Þetta er raunar hvorki furðulegt né
sérstakt fyrir þennan bæ og byggðarlag. Jafnvel í
stórbæjum eiga leikhúsin oft mjög erfitt upp-
dráttar sökum tómlætis almennings og skilnings-
skorts á hinni göfugu list. Gegnir raunar mikilli
furðu, hversu giftusamlega leikfélaginu hér hefir
tekizt að ráða niðurlögum hinna mörgu erfiðleika
og vandkvæða, sem á vegi þess hafa orðið frá
fyrstu byrjun til þessa dags. Það er því rétt og sízt
of fast að orði kveðið, sem segir í hugleiðingum
forseta bæjarstjórnar í minningarriti félagsins á
Klukkan er að koma!
Kr. S. Sigurðsson ritar blaðinu:
IALÞÝÐUMANNINUM, þann 15.
apríl, er smágrein, með fyrirsögn-
inni „Hvar er klukkan?" eftir einhvern
„úrlausan".
Eg vil nú reyna að svara þessari
spumingu, því að sennilega vill þessi
,.úrlausi“ maður eitthvað leggja fram
til þess að almenningsklukka komi í
bæinn.
ÞAÐ ER satt, að þegar kirkjan var
byggð, skapaðist þar tilvalið pláss
fyrir bæjarklukku. En sóknarnefnd
hefir aldrei dottið í hug að leggja
fram fé fyrir klukkana. En gert var
ráð fyrir því, að bæjarbúar mundu
kannske einhvem tíma safna samskot-
um til þess að bærinn eignaðist
klukku. Og þá var gott að til væri
beppilegt pláss fyrir hana.
Töluvert hefir nú verið gert til þess,
á síðustu árum, að reyna að fá klukku.
En varla var um að tala að fá klukku
annars staðar en í Svíþjóð. En eins og
allir vita var öllum viðskiptum við
Svíþjóð lokað öll stríðsárin. En síðan
viðskipti þar urðu frjáls, hefir
Kristján Halldórsson, úrsmiður, stað-
ið í samningum við klukkuverksmiðju
þar, og er nú svo langt komið, að
klukkan er formjega pöntuð, og smíði
á henni er hafið. En það er mikið verk,
enda ætlar verksmiðjan sér langan
tíma til verksins. Fyrstu vonir um að
hún komi hingað er í júní 1948.
Klukkan á að vera af fullkomnustu
gerð, með slagverki og músík. í raun
of veru eru þetta tvær vélar. Klukkan
verður lóðaverk, en rafmagnsmótor
dregur hana upp, með vissu millibili.
Verður gangur hennar með því móti
vissari, þar sem rafmagn er jafn
ótryggt, sem það er hér.
Þá er önnur vél, sem einnig gengur
fyrir rafmagni, sem stjórnar músík-
inni. Lagið, sem hún á að spila hefir
Björgvin Guðmundsson samið, og hef-
:r húsameistari ríkisins, ásamt raf-
músíkfróðum mönnum, valið lagið úr
mörgum, sem hann samdi í því skyni.
T
VISVAR SINNUM hefir verið sótt
gjaldeyrisleyfi fyrir verði
1 klukkunnar, en í bæði skiptin var því
1 neitað. Var þó klukkan formlega pönt-
: uð í vetur, í því trausti að þegar þyrfti
Í.S greiða hana, væri farið að rætast
svo ■ úr gjaldeyrismálunum, að yfir-
færsla fengist.
Eg vona nú að „úrlaus" geri sig
ánægðan með þetta svar. En ef hann
gerir það ekki, getur hann fengið frek-
ari upplýsingar hjá Kristjáni Halldórs-
syni úrsmið. Og þar getur hann lagt
inn tillag sitt upp í klukkuverðið. Eg
geri ráð fyrir, að fyrst hann hefir
áhuga fyrir þessu klukkumáli, vilji
hann leggja sinn skerf til þess að
klukkan verði keypt. En að hann sé
ekki einn af þeim, sem heimtar allt af
cðrum, nn vill ekkert leggja fram sjálf-
u' Klukkan mun kosta allt að 30 þús.
íslenzkar krónur. Væri því gott að
sem allra flestir vildu leggja eitthvað
. þann sjóð.
Enn um öskuna.
EILBRIGÐISFULLTRÚI hefir
skýrt blaðinu frá því, að bærinn
muni láta,-jafna og hylja öskuhaugana
framan við bæinn nú á næstunni. Má
því vænta þess, að þessum kapítula í
1 sögu bæjarframkvæmdanna sé senn
1 lokið og er gott til jþess að vita. En úr
1 því að öskuna ber á góma hér einu
! sinni ennþá, vil eg nota tækifærið og
koma á framfæri umkvörtun sem
blaðinu hefir borizt um sorphreinsun-
| ina frá húsmóður í bænum. Hún segir,
þessum tímamótum, að „félag
þetta hefir sýnt marga ágæta leiki
og fært sér oft ótrúlega mikið í
fang, en jafnframt verið fundvíst
'x furðulega mikla leikkrafta. . . .
Það hefir leitazt við að auka lista-
smekk og skilning bæjarbúa.
Bærinn sténdur því í þakkar-
skuld við það og við marga þá
leikara, sem vel hafa túlkað
vandasöm hlutverk." Það er því
\el til fundið, að bæjarfélagið
hefir sýnt lit á því að heiðra fé-
lagið með allvirðulegri gjöf á
þessum tímamótum ævi þess. Og
væntanlega á Leikfélag Akureyr-
ar eftir að auðga menningarlíf
bæjarins enn um langt skeið með
því að halda fána góðrar leiklist-
ar hátt á loft.
að stundum séu það sorphreinsunar-
1 mennirnir sjálfir, sem eru valdir að
| sóðaskap við hús, með því að fleygja
öskudöllum og öðrum ílátum á hlið
eða hvolf er þeir hafa losið þau í bíl-
inn og stundum komi fyrir að sorp-
j hrúgur liggi eftir við dallana, eftir los-
! un. Þessi umkvörtun húsmóðurinnar
virðist vera réttmæt og er henni hér
með beint til hlutaðeigenda. Virðist
ekki mikill vandi að ráða bót á þessu,
ef viljinn er með.
Merkileg kvikmynd.
|7G LOFAÐI í síðasta blaði, að geta
nánar um kvikmyndina „Glötuð
helgi“, sem nú er sýnd i Skjaldborgar-
bíó. Þetta er ein af frægustu kvik-
myndum ársins 1946, gerð eftir kunnri
skáldsögu. Fyrir leik sinn í henni
hlaut Ray Milland „Oscar“ ársins
1946 ,en svo kalla þeir í Hollywood
verðlaun þau, er veitt eru fyrir bezta
kvikmyndaleik þar á ári hverju.
Óhætt mun að fullyrða, að leikarinn
hafi verið vel að verðlaununum kom-
inn. Leikur hans er stórbrotinn og
heldur myndinni uppi allt til enda. —
Efnið verður ekki rakið hér, en mynd-
in þræðir allvel sögu Jacksons, gerir
atburðina þó e. t. v. ennþá litríkari —
og áhrifaríkari — en hið prentaða
mál. Þetta er tvímælalaust einhver
merkilegasta kvikmynd, sem hér hefir
lengi sést. Hún opnar fyrir augum
manna ógnum þrunginn heim — sýnir
áfengisbölið í sinni ægilegustu mynd.
Myndin er umhugsunarefni fyrir
hvern þjóðfélagsborgara. Er gott til
þess að vita, að hún skuli vera fjölsótt.
Tiíkynning til verkamanna
Stjóm Vinnumiðlunarskrifstofu Akureyrar vill hér með vekja
athygli verkamanna bæjarins á því, að vænta megi úr þessu
vaxandi vinnu, en til þess að verða aðnjótandi þeirrar vinnu,
sem skrifstofan hefur til ráðstöfunar, verða menn að láta skrá
sig á skrifstofunni.
VINNUMIÐLUNARSKRIFSTOFUSTJÓRNIN.

Gleðilegt sumar!
Á morgun er hinn langþráði dagur, sumardag-
urinn fyrsti. Þegar þessar línur eru ritaðar, er i'átt
sem bendir til þess að hann sé eins skammt und-
an og raun ber vitni um, og ef við hefðum ekki
dagatalið hangandi í stofu okkar, myndi okkur
ekki koma til hugar, að sumarið væri á næstu
grösum. — Ekki veit eg, hve gamail sumardagur-
inn fyrsti er í íslenzku þjóðlífi, né heldur, hver
gaf okkur hann, eða livaðan hann kom, en hann
er dagur, sem okkur þykir orðið vænt um og vild-
um ekki með nokkru móti glata.
Eins og jólin færa okkur birtu og gleði í dimm-
asta mánuði ársins og oft kaldasta, eins flytur
sumradágurinn fyrsti okkur gleði og fyllir hjörtu
okkar hamingju, því að hann boðar komu hins
langþráða sumars og minnir okkur á, að þótt.
kuldalegt sé um að litast, muni brátt hlýna í veðri,
grundirnar grænka og lóan syngja í brekku og
mó.
Við skulum því fagna sumardeginum fyrsta, og
gera okkur dagamun, þar sem því verður við kom-
ið — þakka veturinn, — því að sannai lega er mikið
og margt að þakka, og bjóða hverju öðru gleðilegt
sumar.
í dálki þessurn hefir oft áður verið rætt um
sumardaginn fyrsta og þá einkum í sambandi við
sumargjafirnar, sem lengi tíðkuðust og enn eru
við líði í sumum landshlutum. — Mér finnst hinn
gamli siður skemmtilegur og vildi að liann mætti
lengi lifa. — En það er hægt að gleðja vini sína
margvíslega á slíkum degi ,Iítil gjöf getur verið
indæl, blóm eiga sjaldan betur við, en þó mun
hlýtt handtak og hugheil ósk bezt þegna sumar-
gjöfin. - GLEÐILEGT SUMAR!
Puella.
★
VORDRAGT.
Þegar vora tek-
ur er gaman að
eignast nýja
dragt. — Þessi
vordragt er úr
röndóttu ullar-
efni (grátt—
grænt) og kom
hún á markað-
inn þ. 17. marz
sl., svo að þið sjá-
ið, að ekki er um
neitt úrelt snið
að ræða.
Jakkinn er
þröngur í mitti,
en beltislaus.
Vasarnir eru
stórirog ná aftur
í hliðarsaum.
Kragi er enginn,
aðeins lítil horn
að framan, en í
axlastykkinu
snúa rendurnar
þvert, eins og
myndin sýnir. —
Nú þegar snjóa leysir, og bílaumferðin eykst, er
nauðsynlegt að minna börnin vel og rækilega á
umferðarreglur og annað í því sambandi. — Brýn-
ið fyrir þeim varkárni. Ökumenn kvarta yfir því,
að börnin séu að leikjum á götunum og skjótist
oft úr hliðargötum og húsagörðum út á fjölfarnar
aðalgötur, án þess að líta til hægri né vinstri. —
Þau hverfi, sem eru svo illa sett, að eiga engin leik-
svæði handa börnunum, verða að nota götuna. —
Undir slíkum kringumstæðum er enn meiri
ástæða til að brýna varkárni fyrir börnunum og
rifja upp með þeim helztu umferðarreglur. Slíkt
er aldrei of oft né of vel gert. P.
Pilsið er beint og þröngt.
★
MÆÐUR'