Dagur - 08.08.1957, Blaðsíða 2

Dagur - 08.08.1957, Blaðsíða 2
D AGUR Fimmtudaginn 8. ágúst 1957 Dagskrá, nýtt tímarit. Dagskrá heitir nýtt tímarit sem Samband ungra Framsóknar- manna gefur út. Ritstjórar þess eru Sveinn Skorri Höskuldsson og Ólafur Jónsson. Er riti þessu ætlað að sinna bókmenntum og öðrum menningarmálum fyrst og fremst. Kom fyrsta heftið út 10. júlí sl. og er ráðgert að annað hefti komi út á þessu ári. — Rit þetta fer mjög vel af stað. Sinfoníuhljómsveitin á ferð. Sinfoníuhljómsveit íslands lagði af. stað í hrjómleikaferð um landið 3. júlí sl. Þann dag hélt hún fyrstu hljómleikana í nýja félagsheimilinu Húnaveri við Bólstaðarhlíð. Stjórnandi var dr. Páll ísólfsson og einsöngvarar þeir Þorsteinn Hannesson og Kristinn Hallsson. — Á öllum hljómleikum norðanlands og austan var aðsókn hin bezta og viðtökur framúrskarandi. Ber að fagna því þegar svo ágætir gestir koma til fólksins úti á lands- byggðinni. Náma á botni Mývatns. Fyrir um það bil mánuði síð- an gaf að líta hér á Akureyri furðulegt verkfæri á vörubíls- palli. Hugðu sumir að hér væri súgþurrkunarblásarinn og af nýrri gerð. Það reyndist þó ekki rétt, því að þetta var dæla, sem flutt var til Mývatnssveitar og átti að nota þar til að dæla með henni botnleðju úr Mývatni. Á botni vatnsins er þykkt lag af kísille'ðju, sem talin er mjög verðmæt til margra nota í iðn- aði, sums staðar allt upp í 10 m. að þykkt. Þessari leðju á að dæla upp í tilraunaskyni í sumar og rannsaka notagildi hennar og vinnslumöguleika. Dæla sú, er flutt var austur, verður væntan- lega notuð síðar í sumar, en ekki hefur ennþá verið svo frá henni gengið að hún sé tilbúin til starfs. Fyrirhugað er að nota hina miklu orku jarðhitans í Náma- skarði til að þurrka kísilleðjuna og hreinsa hana, og ættu þessi náttúrufyrirbæri að geta stutt í sameiningu nýja framleiðslu- grein. Fyrsta heimsmeistaramótið á íslandi. Fyrsta heimsmeistaramótið, sem háð hefur verið hérlendis, hófst í Reykjavík 11. júlí. Var það al- þjóðamót stúdenta í skák. Kepp- endur voru frá 14 þjóðum. ís- lendingar eru nú miklir áhuga- menn um skák og fylgdust mjög vel með fréttum af mótimi, en þaðan fluttu blöð og útvarp dag- legar fregnir. Mun þetta enn efla skákáhuga íslendinga. Útsvörin og KEA. Síðasti Islendingur, blað Sjálf- stæðismanna á Akureyri, er mjög mæddur yfir þeim ofurþunga út- svaranna á Akureyri, sem ein- staklingsfyrirtæki fái vart undir risið vegna þess að KEA beri þar of lítinn hluta. Það er víst flest- um kunnugt,nema þeim er penna stjórnar hjá íslendingi, að til er samvinnulöggjöf í þessu landi og að bæjarfélagið gstur ekki snið- gengið þau við álagningu útsvar- UM DAGINN OG VEGINN anna. Er því tómt mál að tala um skattfríðindi og ívilnanir sam- vinnufélaganna, rétt eins og það væri í valdi hvers bæjarfélags að fótumtroða samtök fólksins að vild kaupmanna og annarra and- stæðinga samvinnuhreyfingar- innar. En hin margumtöluðu fríðindi eru þau að ekki má leggja útsvör á viðskipti félagsmanna sam- vinnufélaga, en verzlun þeirra við utanfélagsmenn er skattlögð á sama hátt og kaupmannaverzl- un. Ennfremur eru mörg fyrir- tæki í bænum, þau sem kaupfé- lagið á að miklu eða öllu leyti og rekin eru í hlutafélagsformi, skattlögð sem öll önnur hlutafé- lög. Og enn má minna á, að þar sem samvinnumenn hafa mikla verzlun og annan atvinnurekstur og hafa margt starfsfolk í þjón- ustu sinni, nýtur bærinn þess ekki síður en einstaklingarnir. Um það segir íslendingur, að „því meiri hlutdeild, sem sam- vinnuféiagsskapurinn eigi í verzlun og öðrum atvinnugrein- um eins bæjarfélags, þeim mun þyngri verði byrðar hinna opin- beru gjalda á einstaklingsrekst- urinn. Svo fávísleg öfugmæli lætur blað Sjálfstæðisflokksins á Akureyri frá sér fara. -~Hér er •" staðreyndunum alger- lega snúið við og hefur sjaldan verið gert á barnalegri hátt. En hér er betur en^oftast áður aug- lýst hugarfar Sjálfstæðismanna til samvinnufélagsskaparins, því er e.kki að neita. Má hver sem vill gera sér í hugarlund, hversu um- horfs væri í okkar bæ, án starfs samvinnumanna í verzlun og öðrum atvinnugreinum. Síðan útsvarsskráin var lögð fram hafa mörg stór orð fallið um forráðamenn bæjarfélagsins. Hér á Akureyri var 17,4 milljónum jafnað niður á gjaldendur 2581 að tölu, og er það um 3,8 millj. kr. hærri upphæð en á fyrra ári. Út- svör eru há á Akureyri, móti því er ekki hægt að mæla. Hitt mun jafn rétt, að útsvör þykja ævin- lega of há og menn hrökkva ónotalega við þegar útsvarsseð- illinn berst þeim í hendur. Flest- ir gleyma því, þegar viku- eða mánaðarlaunin eru meðtekin, að töluverður hluti þeirra er eign ríkis, bæjar- eða sveitarfélags, og sá hluti launanna er löngu eydd- ur, þegar hinir opinberu aðilar 'kálla eftir sínu. En snúum okkur þá að síld og bfennivíni. Síld og brennivm. í fyrra fluttum við út síld og síldarafurðir fyrir um 127 millj. kr.. Á fyrra helmingi þessa árs keyptum við brennivín fyrir 56,2 millj. kr. Eyðslupeninga virðist ekki vanta, svo að búast má við að brennivínskaup (þ. e. áfengis- kaup) gætu farið upp í 115 millj. á árinu, ejða langdrægt jafn mik- ið og blessuð síldin í fyrra. Reykvíkingar þurfa að greiða 206 milljónir í útsvör á þessu ári. Hefur útsvarsupphæðin þar hækkað um helming á 4 árum. ¦— Gunnar borgarstjóri brá sér utan þegar þeirra útsvarsskrá var lögð fram, og kölluðu sumir flótta. — Okkar borgarstjóri situr sem fast ast. Hólaskóli 75 ára. Minnst var 75 ára afmælis Bændaskólans að Hólum í Hjalta dal 14. f. m., með hátíðahöldum og ágætum mannfagnaði þar á staðnum. Fjölmenni var mikið. — Bókvit og verkmenning er und- irstaða aukinnar búmenningar og á Hólaskóli þar bæði stóran og giftudrjúgan þátt í sögu íslenzkr- ar bændastéttar. — Skólastjóri er Kristján Karlsson. Síldarverksmiðja á Seyðisfirði. Ný síldarverksmiðja tók til starfa á Seyðisfirði laust eftir miðjan júlí. Getur hún brætt 250 300 mál á sólarhring. — Þetta myndarlega átak í atvinnumál- um Seyðfirðinga, bætir einnig aðstöðu síldveiðiflotans. Nokkuð var notað af vélum frá síldar- verksmiðjunni á Ingólfsfirði. — Það þótti með ólíkindum, að að- eins 6 vikum eftir að samningar voru gerðir um bygginguna, voru vélar allar komnar á sinn stað og verksmiðjan starfhæf. Töluvert hefur borizt af síld til hinnar nýju verksmiðju. Sundafrek. Eyjólfur Jónsson, Reykvíking- ur, 32 ára gamall, vann sér það til frægðar 14. júlí sl., að synda Drangeyjarsund. Hann var ósmurður og kom lítið þreyttur að landi eftir fjórar klukku- stundir og fimmtán mínútur. Eyjólfur byrjaði að læra sund 25 ára, og þá mest af sjálfum sér, og hefur síðan mestmegnis synt í sjónum. Getum er leitt að því að hann muni hyggja á áð 'syn'da yfir Ermarsund. Ný vinnulöggjöf. Allir stjórnmálaflokkar munu sammála um nauðsyn nýrrar vinnulöggjafar. Verkfall far- manna, sem nýlega er leyst og stóð á 7. viku, er síðasta og nær- tækasta dæmið um þessa nauð- syn. Framsóknarmenn munu beita sér fyrir málinu í samráði við stuðningsflokka sína í ríkis- stjórn. Hafa menn þegar vefið til kvaddir að undirbúa frumvarp til nýrra laga um þetta efni. Er vissulega mál til komið að rækileg endurskoðun fari fram á vinnulöggjöf landsins, samkvæmt breyttum þjóðfélagslegum að- stæðum yfirstandandi tíma, og e. t. v. að erlendum fyrirmyndum vestrænna þjóða, sem lengst eru komnar áleiðis í þessum málum og hentað gætu hér á landi. Hestamenn. Fjórðungsþing hestamanna og ársþing Landssambands hesta- manna var haldið að Egilsstöðum 21. júlí sl. Er þetta fyrsta fjórð- ungsþing hestamanna á Austur- landi. Héðan frá Akureyri fóru hestamenn í stórum hóp með rúmlega 40 hesta. Sýnir sú þátt- taka m. a. hve hestamenn leggja mikið á sig til að viðhalda félags- skapnum og hinni fornu íþrótt, sem nú er orðið sport hestaunn- enda. Fimm ára áætlun Skógræktarfél. íslands. Á aðalfundi Skógræktarfélags íslands, sem haldinn var dagana 5. og 6. júlí, fæddist svonefnd 5 ára ásetlun í skógræktinni. í áætlun þessari er gert ráð fyrir að plöntufjöldi í uppeldisstöðv- unum aukizt á þessu 5 ára tíma- bili upp í 2 milljónir og verði þá árlega gróðursett í 300 hektara lands. Er þetta mun myndarlegri áætlun en áður hefur verið státað af. Hvað sem um nytjaskóga framtíðarinnar á íslandi má segja, er hitt víst, að skógræktin þarf að aukast við hvert byggt ból í landinu og annars staðar þar, sem vel hagar til, til yndis- auka fyrir afkomendurna og þeirra nytja, sem kynni af henni að verða. Fegurðardrottningar. Fegurðarsamkeppni kvenna er nú orðinn árlegur viðburður hér á landi. Margir litu hana illu auga til að byrja með, en for- vitnin sagði fljótlega til sín í þessari keppnisgrein og áhuginn fyrir hinu fagra og veika kyni jókst ef hægt var. Bryndís Schram var kjörin fegurðardrottning íslands og hún tók einnig þátt í fegurðarsam- keppninni á Langasandi. Ekki kom hún þó til úrslita í þeini þeim leik, heldur ung fegurðardís frá Perú, sem hlaut titilinn „Ungfrú Alheimur" og hafa margir mátt gera sér minna nafn að góðu. . Þau tíðindi gerðust vestra, að upp komust svik í sambandi við fegurðarsamkeppni kvenna um titilinn „Fegurðardrottning Am- eríku". Sú er kjörin var, var nefnilega engin jómfrú, eins og hinar vofu auðvitað, þar sem eingöngu ógiftar konur komu til greina, því að þessi var harðgift og auk þess tveggja barna móðir. Varð hún að sjá af gullnum verðlaunum og mörgum tæki- færum. Jarðeðlisfræðiárið. Alþjóðajarðeðlisfræðiárið hófst 1. júlí sl. og stendur til ársloka. Fimm þúsund vísindamenn frá 57 þjóðlöndum taka þátt í því með yfirgripsmiklum, vísindalegum rannsóknum. Þau rannsóknar- efni, sem unnið er að, eru þessi: Norður- og suðurljós og loftljós, geimgeislar, gerfihnettir, segul- magn jarðar, jöklafræði, þyngd- arlögmálsmælingar, eðlisfræði gufuhvolfsins, ákvarðanir hnatt- lengda og breidda, veðurfræði, haffræði, eldkólfarannsóknir, jarðskjálftafræði pg rannsókn á starfsemi sólar. Sézt á þessu, að ekki þykja öll kurl komin til 'gtafar í nútíma- vísindum og ekki nema fátt vitað með fullri vissu um ofantalin efni, þau er snerta jörð þá, er við byggjum. Auglýsið í Degi! Jón Sveinsson fyrrv. bæjarsíjórí Fæddur 25. nóv. 1889. Dáinn 18. júlí 1957 Jón Sveinsson, fyrrum bæjar- stjóri, var jarðsettur á Akureyri laugardaginn 27. júlí síðastliðinn. En hann varð bráðkvaddur í Reykjavík 18. júlí, er hann var þar á snöggri ferð. Með Jóni Sveinssyni er geng- inn einn af eldri virðingarmönn- um bæjarins. Hann var fæddur að Árnastöðum í Loðmundarfirði 25. nóv. 1889. En dvaldi flest upp vaxtarár sín í Borgarfirði eystra og hélt æfilangri tryggð við þann stað. Jón brauzt til mennta og lauk lögfræðiprófi 1919 og varð síðan fyrsti bæjarstjóri á Akur- eyri og gegndi því starfi í 15 ár, en síðan ýmsum lögfræðilegum störfum til dauðadags, var m. a. skattdómari þar til það embætti var lagt niður. Snemma reyndi á karlmennsku Jóns og þrautseigju og þroskuð- ust þeir hæfileikar hans strax á unga aldri við fjárgeymslu og sjósókn, en síðar við margþætt störf í opinberri þjónustu. Jón Sveinsson var karlmann- legur á velli og dugmikill, ein- þykkur, ráðríkur nokkuð og mikill málafylgjumaður. Bar hann jafnan hag Akureyrarkaup- staðar mjög fyrir brjósti og farn- aðist á margan hátt vel í starfi. Ekki var honum þjónslundin í blóð borin, en vel kunni hann með höfðingjum að vera. Þó áttu olnbogabörnin athvarf hjá Jóni og fundu þá hlýju hjartans, sem eigi var borin utan á að jafnaði. Á síðari árum skrifaði hann endurminningar sínar og gaf þær út og safnaði ýmsum fróðleik, sem hann átti í handriti er hann lézt, meðal annars í ættfræði og úr sögu Akureyrar. Ekkja Jóns heitins Sveinssonar er Fanney Jóhannesdóttir, ættuð frá ísa- firði.

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.