Dagur - 20.11.1957, Side 5

Miðvikudaginn 20. nóv. 1957
D A G U R
5
FRÁ BÓKAMAR
Fjórar nýjar bækur frá Bókaíor-
lagi Odds Björnssonar á Ákureyri
Bækur frá Bókaforlagi Odds
Björnssonar á Akureyri vekja
jafnan nokkra athygli. Menn eru
farnir að treysta því að þar séu
góðar bækur að finna.
Nú eru nýútkomnar 4 bækur
frá þessu forlagi, sem eru allar
athyglisverðar, hver á sínu sviði.
Jónsmessunætur
MARTRÖÐ
á Fjallinu helga
eftir
LOFT GUÐMUNSSON,
mun vekja mesta eftirtekt. Þetta
er fyrsta stóra verk höfundar, er
hann þó enginn viðvaningur á
ritvellinum, því að hann er, auk
þess að vera blaðamaður, höf-
undur margra kvæða, leikrita og
hefur auk þess unnið við þýð-
ingar og síðast en ekki sízt hefur
hann skrifað mikið fyrir æskuna.
Martröð á Fjallinu helga er um
300 blaðsíður og vönduð að frá-
gangi. Hún skiptist í þrjá aðal-
kafla: Lífskvæðið fer á ringul-
reið, Skrímslið á torginu og
Gengið á vit guðum á Jóns-
messunótt.
Þetta er fremur óheppilegur
lestur á þeim annatíma, sem í
hönd fer og auðveldar ekki
þreyttum svefn, eins og svo
margar haékúi:,-sem gott er að
grípa á kvöldin og enn betra að
leggja frá sér þegar svefn sígur á
brýr. Eða mun ekki mörgum fara
eins og mér, að hætta ekki fyrr
en lokið er? Þetta er nefnilega
mjög skemmtileg bók. Hug-
myndaflug, mikil frásagnarlist
og kímni höfundar heldur manni
við efnið og öll er bókin sérstæð
nokkuð, bæði að efni og bygg-
ingu.. Með henni hefur höfundur,
Loftur Guðmundsson, komið á
óvart og skipað sér á bekk með
góðskáldum.
Flogið um álfiir aliar
cftir
KRISTINU OG ARTHUR
GOOK
er önnur ný bók frá Bókaforlagi
Odds Björnssonar á Akureyri.
Þar segir frá ferð þeirra hjóna
kringum hnöttinn. Ber margt við
á þeirri ferð og er frásögnin öll
hin hógværlegasta, en grunnt þó
á gamansemi.
Enginn efast um heiðarleika í
frásögn þeirra hjóna. En hér
sannast sem oftar á ýmsu er fyrir
ber á löngu ferðalagi, að hið
sanna er þó lýginni líkast í aug-
um okkar, scm heima sitjum
löngum.
í formála segir Arthur Gook,
að tilefni ferðarinnar hafi verið
dálítil fjárhæð, sem honum féll í
skaut og henni vildi hann verja
til að heimsækja kristniboðs-
stöðvar víðs vegar um heim til
að styrkja boðbera kristinnar
trúar'í starfi. Bókin er stórfróð-
leg ferðasaga, prýdd fjölda
mynda, og ber öll mót hins gáf-
aða og menntaða Englendings,
sem hér dvaldi hálfa öld, lengst
af á Akureyri, og var hinn ágæt-
asti þegn og mikils virtur. Hann
er nú, ásamt Kristínu konu sinni,
alfluttur til hcimalandsins. En
bókin er eins konar kveðja til
landsins, sem hann helgaði hálfr-
ar aldar starf sitt.
Mamiaferðir og fornar
slóðir
eftir
MAGNÚS BJÖRNSSON
á Syðra-Hóli,
er þriðja bókin frá Bókaforlagi
Odds Björnssonar á Akureyri. —
Þetta er fyrsta bók höfundar, en
marga sagnaþætti hefur hann
áður skráð.
Bók þessi eru sagnaþættir af
ýmsum kunnum mönnum og auk
þess ferðasögur. Lengstur er
þáturinn af séra Eggerti Ólafs-
syni Brím á Höskuldsstöðum. —
Höfundurinn er ættfróður og
minnugur og þjóðlífslýsingar
hans mjög skýrar og margar per-
sónurnar eftirminnilegar og
skrifað um þær af samúð og skiln
ingi. Við lesíur Mannaferða og
fornra slóða er tjaldinu að baki
okkar svift til hliðar, svo að við
getum gengið á hönd fortíðarinn-
ar um stund og höfum við vissu-
lega gott af því öðru hvoru og
ekki sízt ef við höfum jafngóðan
fylgdarmann og bóndann frá
Syðra-Hóli.
Dresigurimi og
hafmærin
eftir
SYNNÖVE G. DAHL
í þýðingu Sigurðar Gunnarssonar
skólastjóra
er fjórða bók forlagsins, sem
kom í bókabúðir þessa dagana og
er þetta barna- og unglingabók.
í henni eru sögurnar: Drengur-
inn og hafmærin, Flekkur, Bú-
kolla og Stjarna, Fía frænka,
Froskurinn óánægði ,Rauðbryst-
ingurinn og gauksunginn og
María litla barnfóstra. Teikning-
ar.eru eftir Arne Johnson.
Bók þessi er hollur lestur og
góður íyrir yngri kynslóðina.
HEIMA ER BEZT
Tvö hefti þessa vinsæla tíma-
rits eru nýkomin út. í septem-
berheftinu skrifar ritstj., Stein-
dór Steindórsson um Magnús
Björnsson á Syðra-Hóli, Magnús
Björnsson skrifar Bunkaþátt,
Bergsveinn Skúlason ritar fram-
hald af ferðaþáttum, ritstjórinn
skrifar enn Úr vesturvegi og
Stefán Jónsson námsstjóri Hvað
ungur nemur gamall temur. Þá
er þýdd saga, Fía frænka, fram-
haldssagan og sitthvað fleira.
Októberheftið hefst á grein um
Loft Guðmundsson, höfund
hinnar nýju bókar — Jóns-
messunæturmartröð á Fjallinu
Helga — eftir Stefán Júlí-
usson, J. M. Eggertsson skrif-
ar: Skipum hennar hlekktist
aldrei á og Jóh. Ásgeirsson
Gamlir kunningjar, Bergsveinn
Skúlason heldur sig enn við
ferðalögin og ritstjórinn við
vesturveg, Stefán Jónsson skrifar
grein um Grettisbæli við Fagra-
skógarfjall, Friðrik Ólafsson
skákþátt, þá er framhaldssagan o.
fl. Margt mynda prýða þessi hefti
bæði. — E. D.
Hrekkvísi örlaganna
BRAGI SIGURJÓNSSON:
Sögur. — Akureyri 1957.
Bragi Sigurjónsson hefur áður
gefið út þrjár ljóðabækur og
kynnt sig sem gott ljóðskáld. Nú
sendir hann út 12 smásögur, og
munu aðeins 2—3 þeirra hafa
birzt áðui' undir gervinafni. Höf-
undur er íslenzkumaður góður og
ritar kjarnort mál og hreint. En
stílblær hans er hvikull og fjöl-
breyttur, og bregður helzt til of
oft fyrir tiltækjum þeim og
kenjum, sem nú virðast í hátízku,
en eru þó tíðast til lýta, jafnvel
hjá frumhöfundi þeirra (H. K.
L.) enn í dag. — Virðist sem
höfundur sé að leita að sjálfum
sér — sínum eigin, persónulega
stíl. Og hann er óefað á næstu
grösum. Bregður honum fyrir
öðru hvoru, þegar bezt lætur, og
er þá athyglisverður. En eins
konar nöturlegur kaldranagjóst-
ur virðist leika um súmar sög-
urnar, og tel eg það til lýta.
Sögur höfundar eru fjölbreytt-
ar og athyglisverðar, og flestar
skemmtilegai' aflestrar. En sums
staðar virðist mér stíllinn falla
miður vel að efninu. Höfundur er
bæði hugkvæmur og hugmynda-
ríkur, og hér eru ýmsar prýði-
legar sögur, sem eflaust væru
enn prýðilegri, að minni hyggju,
ef stíll félli betur að efni. — Eg
drep hér lauslega á flestar sögur
þessar og smávægilegar athuga-
semdir mínar:
Misskilningur er Ijóti skilning-
urinn. Nafngiftin er fremur óþjál
og langsótt. Annars er þetta smá-
spaugileg saga, þótt stíllinn sé
dálítið gleiðgosalegur. — Og
skýring Þorbjargar, þessarar
glæsilegu prýðisstúlku, á barn-
eign sinni, er með ólíkindum,
ekki sízt í samanburði við djörf-
ung hennar og drengskap í sögu-
lokin.
Vcrndari smælingjanna í Suð-
urdöluni er gömul saga, ljót og
nöturleg og með nokkrum ólík-
indum, þótt dæmi muni því mið-
ur hafa fundizt um slíkt kaldrifj-
að mannúðarleysi.
Sælir eru hjartahrcinir. Þetta
hefði getað verið bráðsmellin
gamansaga, hefði hún verið skráð
í glettnum og græzkulausum tón.
En hér verður sagan algerlega
hjáróma. Kalahæðnin er of mein
leg og — of ber. Ólíkindin of
áberandi: að ailt fj'rirfóik cyrar-
innar skuli vera svona samdauna
í ímyndunarveikri yfirborðs-
mennsku og uppskafningshætti.
Ádeila sögunnai' geigar því al-
gerlega. Og hláturinn þagnar í
hálsi lesanda.
Bjarni stórhríð er góð saga og
vel sögð, þótt lokamálsgreinin sé
bæði óþörf og spilli sögunni.
Sjóhetjan er smáspaugileg
gamansaga um fáráðlings rytju-
ræfil, sem bætir sér upp skakka-
föll lífs síns með sögum af
ímynduðum afrekum.
Gamlir rcfir og ungir er smell-
in saga, vel gerð og launfyndin,
— og dálítið krydduð.
Galdrakarlinn Mike segir m. a.
Verðlaun fyrir ritgerðir um. .
(Framhald af 4. síðu.)
Aukavcrðlaun (bækur) fyrir
mjög góðar ritgerðir hlutu:
Þórunn Stefánsdótitr, Berunesi
við Reyðarfjörð. — Ragna Ólafs-
dóttir, Neskaupstað. — Sigrún
Á.ndtgard, Sauðárkróki. — Björn
Björnsson, Syðra-Laugalandi,
Eyjafirði. — Jón H. Jóhannsson,
Víðiholti, Reykjahverfi, S.-Þing.
F. h. stjórnar B. í. K.
Jóhanncs ÓIi Sæmundsson ritari.
Eldri-dansa klúbburinn
heldur dansleik í Alþýðuhúsinu
laugardaginn 23. nóv., kl. 9 e. li.
Húsið opnað kl. 8.30. Nokkrir
miðar seldir við innganginn.
magnaða draugasögu og spán-
nýja.
Endurlausn hcfndarinnar er
einkennileg saga og ævintýra-
kennd. En þó allsannfærandi.
Óveðursboðinn á Ófæruhiílu er
forneskjuleg saga að efni og mál-
fari. En mjög er ólíkleg lýsingin
á fundi líks Ásmundar með svein
inn unga í örmum sér. Sú lýsing
hefði verið sennileg og hugstæð,
hefðu þeir orðið úti, en fjarstæð
mjög, þar sem þeir hröpuðu
fram af hengiflugi í sjó niður.
Móði söngur virðist hafa átt
betri spjarir skilið en frásögn
sögunnar, sem er fremur hjá-
róma, sé tilgáta höfundar rétt,
eins og gefið er í skyn: ....að
með söng sínum og gamanbrögð-
um væri Móði í Gröf að reyna að
syngja sig frá fátækt sinni og
umkomuleysi, sorgum sínum og
vonbrigðum, hann væri að hlæja
með grátinn í hjartanu?“
Sagan af Sunnefu fögru er at-
hyglisverð að efni til og góð saga,
þrátt fyrir nokkrar stílkenjar. —
Niðurlag hennar er þó fremur
ólíklegt, þ. e. a. s. játning Tóna
sérvitra fyrir drengnum.
Hrekkvísi örlaganna er bráð-
smellin örlagaflækja, sem einna
helzt minnir á góðan leynilög-
reglureyfara, en gefur þó þegar í
upphafi í skyn — allt of snemma
— allsterkan grun um rétta lausn
gátunnar í öllum atriðum að einu
undanskildu. Þar er lesanda vik-
ið úr götu með nokkrum ólík-
indum (viðhorfi frú Guðrúnar til
meistarans svarthærða, með pét-
urssporið). Verður afleiðing þessa
sú, að sögumaðurinn sjálfur
verður að lokum að fletta ofan af
sjálfum sér, — en þess hefði
hann ekki átt að þurfa. Hér virð-
ist því í rauninni vanta einn
hlekkinn í örlagakeðjuna, sé hún
rétt rakin. Og' hefði þá lesandi
sjálfur átt að finna lokalausnina!
Nýlcga fannst gömul eldavél
af algengri gerð í gömlu húsi í
Kaupmannahöfn. Að vísu er
þetta gamalt skrifli, en þó talinn
hinn merkilegasti minjagripur og
það svo, að blaðið segir, að allir
sannir föðurlandsvinir hljóti að
líta á hann með andagt. Vél þessi
ku nefnilega hafa verið í eigu
Jacobsens nokkurs, sem fyrstur
tók upp á því að brugga Carls-
berg öl, og á hann að hafa brugg-
að fyrsta ölið á þessari vél. Þetta
er sem sé andleg vél. Er sagt, að
forstöðukona fyrirtækis þess,
sem nú telzt eiga vélina, muni í
lotningarfullum skilningi á
menningarsögluegu gildi vélar-
innar afhenda hana Carlsberg öl-
gerðinni.
S t j ó r n i n.
Áti§lfSíiigar þurfa aS hafa borizt
blaðinu fyrir kS. 2 á þriðjudögum
Hclgi Valtýsson.