Dagur - 07.06.1958, Blaðsíða 5

Lsugardaginn 7. júní 1958
DAGCR
a
Otvarpsræða Eysteins Jónssonar
(Framhald af 1. síðu.)
þingmaður: „Hvað eiga svo bændur
að íá í staðinn?" 5% kauphækkun
sagði hann.
Ta’þast er hagt að hugsa sér
freklegri fölsun en i þessum mál-
flulningi felsl, þegar þess er gœtt,
að á móti verðheekkun þeirra vura
og tœkja, sem fara til landbúnaðar-
ins, á að koma samsvarandi heekkun
á verðlagsgrundvelli landbúnaðar-
ins og siðan eiga bœndur auðvitað
að fá sem svarar 5% kauþhcekkun
til viðbóiar til jafns við aðra. Þelta
veit hv. þm. Ekki sýnist þessi hv.
þm. atla að verða siðamótamaður í
Sjálfstceðisflokknum, og hefði þeim
þó ekki veill af einum sliltum.
Föst starfsvenja.
Þá sagði hv. þm„ að ég lieíði sýnt
sérstakan áhuga á því að skera nið-
ur framlög til vegagerða.
Ég býst við, að þessi hv. þm. sé
vegna þingbernsku sinnar ókunnur
því, að undanfarna áratugi hefur
aldrei verið lagt hér svo Iram fjár-
lagafrumvarp, að framlög tif vega-
gerðar og ýmissa annarra fram-
kvæmda hafi ekki verið sett talsvert
lægri en í fjárlögum ársins á undan.
Þetta hefur verið l'íist venja og til
þess hugsuð, að gefa þinginu svig-
rúm varðandi ákvarðanir urn þessi
efni. Ég vil a. m. k. ekki leggja það
verr út en svo fyrir hv. þm., að hann
hafi ekki athugað þetta.
Hv. þm. N.-fsf. og A.-Hún. lögðu
út af þeim texta niest, að stjórnin
hefði fofað að leysa efnahagsmálin
varanlega og án þess að það snerti
nokkurn. Þetta er hreinn tifbúning-
ur þeirra Sjálfstæðismanna, og falla
því hinar löngu ræður þeirra um
þetta niður sem dautt orð.
Skattgreiðslur fiskimanna.
Hv. Jnn. N.-ísf. kom nokkuð inn
á skattamál.
Hv. ]nn. sagði, að Sjálfstæðismenn
hefðu ósköp mikinn áhuga á lágum
sköttum og sérstaklega hefðu þeir
svo mikinn áhuga á Jrví, að fiski-
rnenn þyrftu ekki að borga of mik-
ið. En hvað segir reynslan í Jtessu
efni? Hún er ólygnust.
Undir fjármálaforystu Sjálfstæðis-
manna voru sett hér skattalög, sem
lengra hafa gengið en nokkur önn-
ur lög í því, að leggja skatta á féiög
og einstaklinga.
Rétt er að athuga, hvað fjármála-
forysta Sjálfstæðisflokksins áleit rétt
að fiskimenn borguðu í tekjuskatt
til ríkisins og hvað }>eim er nú ætlað
að borga eftir að J>ær lækkanir, sem
gerðar hafa verið á sköttunum al-
ntennt og , sérstaklega á sköttum
fiskimanna síðan Sjálfstæðisfl. lét
at fjármálaforystunni.
Þessi samanburður lítur Jjannig
út, [>egar dæmi er tekið af íiski-
manni nteð tvö börn á framfæri og
sem er á sjó iO mánuði:
Fiskimaður, kvœntur, með 2 börn á framfeeri. A sjó 10 mánuði.
Lækkun
826.00
1.416.00
2.413.00
4.325.00
7.726.00
13.890.00
19.438.00
Tekjur Tekjuskattur eftir löggjöf settri í fjármála- stj.tíð Sjálfst.fl. 1940-50 Tekjuskattur skv. nýsettri löggjöf
•40 000 00 . 826.00 0.00
50.000.00 . 1.523.00 107.00
60 000.00 . 2.702.00 289.00
70.000.00 . 5.411.00 1.086.00
80.000.00 . 9.483.00 1.757.00
100.000.00 , ;...... 18.283.00 4.393.00
120.000.00 . 28.437.00 8.999.00
Á þessu geta menn séð áhuga Sjálfsagt er hægt að
Sjálfstæðismanna. á lágum sköttum
á fiskimenn, Jtegar þeir höfðu að-
stöðu til að ráða, óg svo, hvernig
tekið hefur verið á skattamálum
fiskimanna nú undanfarið. Líklega
er ]>etta dálítið öðruvísi en Sigurð-
ur Bjarnason hélt.
Hann liefur líklega verið farinn
að trúa ósannindavaðli Mbl. um
skattámál fiskimanna. Hann er líka
einn af ritstjórum blaðsins.
Það er eltki síður ástceða til, út af
því, sem hv. þm. sagði, að benda
sjómönnum i Reykjavik og annars
staðar, þar sem Sjálfstcvðismejin
ráða, á útsvarsseðilinn sinn. En á
þeim seðlum blasir greinilega við
i framkveemd áhugi Sjálfstceðis-
manna á skattfrelsi sjómanna. Þeir
seðlar eiga meira skylt við veruleik-
ann en fleiþur Sjálfstceðismanna á
Alþingi.
Gengisskráningin.
Það er alveg vonlaust verk að
meta rétt tillögur í efnahagsmálum,
nema hafa það fast í liuga, að skrá-
setning íslenzku krónunnar er al-
gerlega röng. Kveður svo ramrnt að
þessu, að enginn íslenzkur atvinnu-
rekstur getur staðizt lengur án upp-
bóta, ef hann á afkomu sína undir
viðskiptum við útlönd eða á í sam-
keppni við erlendar vörur og J>jón-
ustu, sem ekki eru ]>á sérstaklega
hlaðnar tollum og öðrum álögum.
Samlök hafa ekki fengizt upi að
breyta sltráningu krónunnar i það
horf, að atvinniirekstur geti staðizl
án upþbóta. Þess í stað hefur verið
aflað fjár, til þess að leggja með
krónunni. Vísitöluskrúfan, sem hér
hefur gilt á undanförnum árum, á-
samt pólitiskum áhrifum á stefnu i
kauþgjaldsmálum, hefur skrúfað
verðlag og uþpbcetur liccrra og
hcerra ár frá ári.
ur að takmörkuðu leyti, án }>ess að
miklu tjóni valdi. En reynsluna
höfum við þó glögga af }>ví, að }>að
er hál braut inn á að fara að greiða
eiiistökum íramleiðslugreinum út-
ilutningsupþbætur. En ]>egar upp-
bótarkerfið er orðið jafntröllaukið
og }>að er orðið hér hjá okkur, þá
dylst engum manni, að stór háski er
á ferðum.
Gctllar gamla uþpbóta-
kerfisins.
Alögur J>ær, er uppbótarkerfinu
fylgja, hækka vitanlega allan fram-
leiðslukostnað í landinu. Uppbætur
misjafnar og í sumum greinum
voru á hinn bóginn greiddar mjög
engar uppbætur. Fjáröflun til upp-
bótanna var hagað þannig, að á
sumar vörur voru lögð gífurlega há
gjöld, en öðrum var sleppt, og }>á
einkum J>ví, sem kallaðar eru brýn-
ustu nauðsynjar og vörur til at-
vinnurekstrar. Þetta þýddl, að at-
vinnurekstur sá, sem ekki var í
hæstu uppbótarflokkum, hlaut að
eiga æ erfiðara uppdráttar. Sá iðn-
aður og sú framleiðsla, sem keppti
við }>ær aðfluttar vörur og þá er-
lendu þjónustu, sem naut sérstakra
hlunninda í uppbótarkerfinu, ldaut
að lamast (smbr. t. d. járniðnað,
skipasmíðar, siglingar o. £1.).
Þeir þættir framleiðslunnar, sem
búið liafa við mun óhagstæðari uj>p
bætur en aðrir, svo sem togaraút-
gerðin og síldveiðar norðan- og
austanlands, liafa goldið þess mjög
undaníarið.
Þegar uj>j>bótarkerfið er orðið
mjög stórfellt með gamla laginu,
blasir blátt áfram sú hætta við, að
það jafngildi því að lögbánna allar
nýjar framleiðslugréinar, er byggja
á útflutningi cða samkej>j>ni við
erlenda þjónustu í þarfir atvinnu-
veganna.
Engum hugsandi manni gelur
blandazt hugur um, að uþþbólar-
kerfið, sern' við bjuggum við, var
búið að afskrcema svo efnahags- og
framleiðslukerfið, að allar þessar
hcettur, sem ég hef dreþið á, voru
fyrir hendþ. Jafnframt lá það fyrir,
að þœr tekjuöflunarráðstafanir, er
gerðar höfðu verið undanfarið lil
þess að ná fé til uþþbótanna, hefðu
hvergi ncerri hrokkið.
Ef ekkert hefði verið
aðhafzt.
Þetta lá fyrir í vetur. Kom þá til
athugunar, livað gera skyldi. Ekki
verður annað ,'ráðið af tali sumra
þeirra, sem.andæfa efnahagslöggjöf-
inni nýju, cn að ekkert hefði þurft
að gera. Sé þetta ekki þeirra mein-
ing með aiidsföðunni við löggjöf-
ina, án þess'að gera nokkrar aðrar
tillögur, og óhróðri út af verðhækk-
unum þeim, er ráðstöfunum þessum
hljóta að fylgja, verður að fíta á tal
þeirra senr hreina markleysu.
En hvað rnyndi það þýða, að gera
ekki neitt og hiat reka á reiðanum?
Stórfé myiidi hafa skort til þess
að greiða uj>j>bæturnar og niður-
greiðslurnar, sem framleiðslan átti
að byggja á. Allt mundi ]>ví hafa
rekið í strand á fáum mánuðum.
Afleiðingin hefði orðið samdráttur
og stöðvun framleiðslunnar, geig-
vænlegur gjaldeyris- og vöruskbrtur
og stórfelldar verðhækkanir í kjöl-
far þess. Gífurleg hækkuii á bygg-
ingarkostnaði, skortur á byggingar-
efni, samdráttur framkvæmda, at-
vinnuleysi og stórfelld kjararýrnun
fyrir almenning.
Þetta er fram undan, ef ckkert
hefði verið aðhafzt, og þetta er það,
sem við blasti, ef þeir hefðu fengið
vilja sínum framgengt, sem beittu
sér gegn efnahagsmálalöggjöf ríkis-
stjórnarinnar.
Leiðirnar, sem.nm var
að velja.
Auðvitað kom til athugunar nú
sem áður, hvort hægt væri að losna
alveg við uppbótarkerfið. Breyta
skráðu gengi krónunnar á þann
veg, að höfuð-útflutningsatvinnu-
vegir landsmanna gætu orðið reknir
upjjbóta- og styrkjalaust, eða ]>á að
lögleiða niðurfærslu allra peninga-
verðmæta, sem þýddi í raun og veru
að taka upp nýja mynt. En því
nefni ég þá leið í sömu andránni,
að hún myndi hafa í ollum megin-
atriðum sörnu álirif og gengislækk-
un. Munurinn er }>ó sá, að tölur
myndu lækka, í staðinn fyrir að
með gengislækkun myndu tölur yfir
höfuð hækka.
Um þessar leiðir liafa ekki tekizt
samtök nú né fyrr, síðan 1950, að
gengisskráningunni var breytt.
Margir eru ósparir á yfirlýsingar
um, að þeir séu á móti uppbótar-
kerfinu. En þegar til á að taka, }>á
reynist erfitt að fá samtök um leið-
ir til að slej>pa því alveg.
Það skal greinilega tekið fram, að
eins og komið var um ósarnrccrni i
verðlagi og gengisskráningu, liefði
full leiðrétling á gengisskráningu
valclið mjög stórfelldri verðhœkkun
á þeim vörum erlendum, er haldið
hefur verið niðri undanfarið með
hinni röngu gengisskráningu og
undanþágum frá gjöldum, til þess
að stanila undir uppbótarkerfinu.
Eins og ég hef sýnt fram á, gat
uj>j>bótarkerfið, eins og það var
wrðið, alls ekki staðizt og var orðið
allt of hættulegt afkomu þjóðarinn-
ar til ]>ess að liægt væri að una við
það. Samtök fengust ckki um að
leiðrétta hið skráða gengi krónunn-
ar og færa verðlagi í einu stökki til
samræmis við það, sem vera ætti
án upjjbótarkerfis.
Hér varð því að reyna að fá sam-
tök um millileið, sem gæti forðað
frá mestu hætturn uj>pbótarkerfis-
ins, eins og það var orðað, leið, er
væri skref í áttina út úr ógöngun-
um og tryggt gæti öllugt frarn-
leiðslustarf.---------
Botnlatts óheilindi.
En athugum nú ofurlítið nánar,
hvernig þessi áróður ler í munni
þeirra stjórnarandstæðinga.
Þeir hala ekkert farið dult með
það í málflutningi sínum, að ]>eir
telji, að uj>pbótarkerfið eigi að af-
nema og að gengisskráningin sé al-
röng. Þetta segi ég ekki til þess að
álasa þeim, því ég hef sjáltur verið
]>eirrar skoðunar, að það væri hej>j>i
legast að losa sig við uppbótarkerf ið
a. m. k. að mestu leyti, og færa
skráningu krónunnar í rétt horf.
Hef ég ekkert farið dult með þessa
skoðun. Það er bara blekking, að
alraénningi sé hagur að rangri geng
isskráningu. En allt veltur á hvaða
stefnu er fylgt að öðru leyti. Hvað
með fylgi gengisbreytingum og öðr-
um slíkum ráðstöfunum, og þá ekki
sízt, hversu víðtæk samtök eru fáan-
leg um þær.
En hvernig geta þeir menn, sem
vilja gengislcckkun og uþþbótar-
kerfið feigt, fengið sig lil þess að
gera nú hcekkun á verðlagi neyzlu-
vara og vara til framleiðslunnar að
rógsefni á henclur sljórnarflokkun-
um. Þessar htekkanir hlytu sem sé
að verða gifurlega miklu meiri, ef
þeir fengju sinn vilja og skráning
islenzku krónunnar vccri fcerð í rétt
Iwrf og uþþbcetur afnumdar.
í þessum málflutningi stjórnar-
andstöðunnar eru fólgin svo botn-
laus óheilindi og virðingarleysi íyrir
réttu máli og réttum rökuni, að
öllum hlýtur að blöskra. Enda er
sannleikurinn sá, að lyrst framan af
fengust ekki nærri því allir þing-
menn Sjálfstæðisflokksins til þess að
taka þátt í þessum skrijraleik, þé> að
þeir verði sennilega allir fengnir til
þess að lokum.
Þá er eftirtektarvert, að einmitt
þær verðhækkanir, sem Sjálfstæðis-
menn. gert lielzt að rógsefni, eru sá
þáttur í málinu, sem þeir af þing-
mönnum flokksins, sem ekki hafa
enn tamið sér þá íþrótt til fuíls að
tala alveg glórulaust, hafa talið lög-
gjöfinni helzt til gildis. En það er
sú samræming í verðlagi, sem þess-
um ráðstöfunum fylgir.
Hvert leiðir það íslenzku þjóðina
að lokum, ef stjórnmálamenn henn-
ar og aðrir menn í trúnaðarstöðum
temja sér áróður eins og þann, sem
Sjálfstæðisflokkurinn beitir nú og
sýna slíkt virðingarleysi fyrir stað-
reyndum við meðferð þýðingarmik-
illa mála og gert er með þessu.
Tekst að brjóta dómgreind manna
niður eða rísa menn gegn svona að-
íörurn? A því getur meira cn lítið
oltið um framtíðina. Efnaliagsmálin
eru því miður talsvert flókin, en ó-
hugsandi að vel fari, ef ekki er hægt
að treysta því, að heilbrigð dóm-
greind fái notið sín við mat á því,
sem gert er og gera þarf.
Er hcegt með svona áróðri að gera
menn þannig, að þeir sjái ekki
nema niður fyrir fcetur sér. Missi
alveg samhengi i hugsun, verði á
móti öllu sem gera þarf, og-geti ekki
sameinazt um að slyðja neitt já-
kvcetl?
Er hcegt að cera menn þannig rneð
samhengislausum neikvceðum á-
róðri, að enginn stjórnmálamaður
né stjórnarflokkur þori að lokum
að beita sér fyrir nokkru heilsteyþtu
úrrccði i þýðingarmestu málefnum
landsins af ótla við þennan nei-
kvceða róg?
Takast Sjálfstæðismönnum þessi
vinnubrögð? Ég held ekki. Ég held,
að þeir vanmeti dómgreind manna.
Ég lield, að }>etta verði verst íyrir
]>á sjálfa, þegar fram í sækir.
Var við öðru að búast?
En við hverju var svo sem að bú-
ast af stjórnarandstöðunni i þessu
tilliti?
Við hverju var að búast af mönn-
um, sem hafa reynt að sjrilla fyrir
því, að Islendingar gætu fengið lán
erlendis til allra nauðsynlegustu
framkvæmda. Bara af því að þeir
héldu, að með því gætu þeir gélt
stjórninni óleik?
Við hverju var að búast af mönn-
um, sem gert hafa allt, sem í þeirra
valdi liefur staðið, til þess að koma
af stað nýrri verðbólguöldu í fand-
inu með því að æsa til verkfalla og
með sérhverjum öðrum ráðum,
enda þótt þeir á rneðan þeir höfðu
völdin, gengju allra manna lengst í
}>v íað reyna að sýna fram á, að slíkt
gæti aðeins orðið til tjóns fyrir stétt-
irnar og þjóðina í lieild?
Við hvcrju er að búast af mönn-
um, sem gengið hafa fram í því með
mestri frekju allra manna að
hcimta aukin ríkisframlög og ríkis-
útgjöld á öllum sviðum og hafa
sýnt allra manna minnsta ráðdeild
í tilhögun ríkisrekstrar, en deila
svo á aðra fyrir það að ríkisútgjöld
hafa hækkað?
Við hverju er að búast af mönn-
um, sem hafa géilgið svo langt, að
bera samstarfsþjóðum Islendinga og
helztu vinaþjóðum pólitískar fémút-
ur á brýn, af því að þeir liéldu, að
það gæti komið ríkisstjórninni illa
að útbreiða slikan óhróður?
Auðvitað var ekki við því að bú-
ast, að þeir, sem ]>annig hafa komið
fram, liefðu manndóm til þess að
fylgja nokkru góðu máli, sem kom
lrá andstæðingunum, eða gætu stillt
sig um að leika á hinar lægstu nótur
í áróðrinum.
Ef nokkur í liði hv. stjórnárand-
stæðinga fengi notið til fulls gé>ðra
hæfileika fyrir ofsa og bl'indu lör-
ustunnar í skammsýnni valdabar-
áttu, þá myndu stjétrnarandsfæðin'g-
ar einnig sýna lit á því að upjjfylla
skyldur sínar við þjóðina og g<ya
tillögur um éirlausn efnahagsmál-
anna, svo að þær gætu orðið bornar
sáman við úrræði ríkisstjórnarinn-
ar. En það er öðru nær en að því sé
að lieilsa. ' -
En hvernig sem hv. stjórnárarid-
stæðingar reyna, þá komast þeir
aldrei fram hjá því, að öll þjóðín
sj>yr: Hverjar eru tillögur Sjálfstæð-
ismanna? Þjóðin sjjyr, og húniá
heimtingu á svari.
Út af þessu hafa Sjálfstceðismenn
verið i hinni mestu klíþu uhclan-
farið og eru enn. Þeir gagnrýna til-
lögur stjórnarinnar i éfnahagsmdl-
um, en þora ekkert iil þeirra 'mála
að leggja. Þeir afsaka sig með þvi,
að þeir hafi ekki haft undir hönd-
um nauðsynlegar upplýsiifgar til
þess að gera tillögur. En margir
sþyrja, og ekki að ástceðulausu: Þeir
segjast hafa skilyrði lil þess að
dcema um tillögur rikissijornaripn-
ar bceði í einstökum alriðum ogfað
efni til. Hafa þeir þá ckki éinnig
skilyrði til þess að segja, hvað þeir
vilja? Enginn efast um, að þeir hafa
það. Það sjá allir.
Þess vegna hafa sumir þeirra ver-
ið að reyna að klóra í bakkann og
afsaka framkomu flokksins á þingi
nteð því að segja, að það væri ekki
ástæða til þess að þcir gerðu tillög-
ur, því að þeir treystu ekki stjórn-
inni til þess að framkvæina þær.
Mikið er að heyra þétta. Á ekki
þjóðin lieimtingu á að fá að vita,
hvað þeir vilja, ]>é> að þeir treysti
illa stjórninni? Þessi heilagrautur
kemur þannig tit, að þeir geti ekki
gert tilliigur, af því að stjórnin sé
svo vond og úrræðalaus. Myndi ]>á
ekki vera freisting fyrir ]>á að sýna,
livað }>eir eru úrræðagóðir? Þjóðin
gæti ]>á borið sanian úrræðalgysi
ríkisstjórnarinnar og úrræði þessara
snillinga.
Eg sé ekki betur, en að stjórnaf-
andstceðingum sé vorkunn i þeim
ógöngum, sem þeir hafa lent i. Það
er þeirra mál. En öll þjóðin sþýr:
þeir gengislcekkun? Ef ckki, hvað
Hvað vilja Sjálfstceðismenn? VilJa
þá? Sjá þeir leið til þess að lcekka
uþþbceturnar frá þvi, sem þcer eru
ráðgerðar i hinum nýju lögum rik-
isstjórnarinnar? Vilja þeir deila
byrðunum öðruvisi en þar cr gert?
Við þessu vilja menn fá skýr svör,
'engar vifUengjur eða undanbrögð!
Þjóðin heimtar spilin á borðið!