Dagur


Dagur - 07.01.1959, Qupperneq 8

Dagur - 07.01.1959, Qupperneq 8
8 Miðvikudaginn 7. janúar 1959 Bagijr ÁRAMÓTAHUGLEIÐINGAR Enn er nýtt ár runnið upp með mörg fyrirheit framtíðarinnar í skauti sér. Allir fagna því í trausti þess, að það veiti okkur enn brauð og klæði af því örlæti, að það verði líka hægt að rækta landið og byggja það, og búa það í hendur afkomendanna með sjáanlegum ávöxtum iðju okkar. Margar stoðir renna undir þá óskhyggju að þær vonir rætist, að því leyti sem okkur er sjálfrátt. Með lífskjörin að mælistiku. Samkvæmt alþjóðagögnum og samhljóða frásögnum þeirra fjölmörgu manna, sem gist hafa aðrir þjóðir, búa íslendingar við betri lífskjör en flestar aðrar þjóðir heims. Þessu mun vera örðugt að mótmæla og þetta er verðugt svar til þeirra manna, sem eta það hver eftir öðrum, að ísland sé á taktnörkum hins byggilega heims. En hin góðu lífskjör hér á landi eru líka ánægjuleg sönnun þess, að landið byggir dugmikill kynstofn. Hann hefur í krafti frelsis og fengins sjálfsforræðis gert byltingu á flestum sviðum þjóðlífsins og at- vinnuhátta alveg sérstaklega og komist fram úr öllum nágrönn- um sínum í kapphlaupinu um sýnileg veraldargæði. Með fullum rétti getum við glaðst af þessu án þess að miklast um of og vegið að nokkru upp á móti vanmáttarkennd vegna fá- mennis og smæðar meðal stór- þjóða. Landbúnaður. Skylt er að minnast þess með þakklátum huga, að nýliðið ár var gjöfult til lands og sjávar og okkur hagstætt um flesta hluti þegar til heildarinnar er litið. — Þrátt fyrir óhagstæða veðráttu í nokkrum hluta landsins, var fleira fé á fjalli en áður hefur verið og 750 þús. fjár er nú talið vera á fóðrum í landinu. Dilkar höfðu um 14,2 kg. meðalkropp- þunga, og er það nokkru minna en árið áður, en þar á móti voru fleiri tvílembingar nú en nokkru sinni áður. Haustslátrun var 680 þús. fjár og kjötmagnið um 10 þús. smálestir, og er það 1700 smálestum meira en í fyrra. Mjólkurframleiðslan jókst enn. Munu hafa komið um 75 milljón lítrar til samlaganna, en ná- kvæmar tölur liggja ekki fyrir. Með þessari áætlun hefur mjólk- uraukningin numið 7—8%. — Nautgripum hefur ekki fjölgað, og eru þeir taldir vera 38—39 þúsund. Mjög lítill hluti landbúnaðar- framleiðslunnar er fluttur á er- lendan markað og verð óhagstætt eins og nú er háttað. Fluttar eru út gærur, ull, kindakjöt og ostar. Ymsir hafa miklar áhyggjur af offramleiðslu þessara vara. Skemmst er að minnast, að bæði var flutt inn smjör og kjöt frá Danmörku og fengu bændur þá orð í eyra fyrir það að fulinægja ekki neyzluþörfinni innanlands. Þá er og á það að líta, að ár- gæzka hefur vei'ið í landinu, því að við lifum á hlýindatímabili og þarf v’issulega lítið út af að bregða hvað veðráttuna snertir svo að öi'ðugt í-eynist aðmjólkur- og kjötfæða landsfólkið. Og enn er það staði'eynd, að fólksfjölg- unin er eingöngu í bæjum. — Bændur vei'ða því að svara vax- andi neyzluþörf vegna ' mann- fjölgunar, sem nemur á fjórða þúsund manns árlega og fer væntanlega ört vaxandi, miðað við núvei'andi þróun. Þegar á þetta allt er litið, er full nauðsyn á, að halda áfram að í'ækta og nytja landið, því að meiri ástæða er til að óttast vöntun búvara en offramleiðslu þeirra. Auk alls þessa er sveitafólkið og dreifbýl- ið yfii'leitt sú menningai'leg kjöl- festa, sem engri þjóð hefur tekizt að vei'a án. Fimm hundruð dráttarvélar hafa bætzt í búvélaeign bænd- anna á árinu. skui'ðgröfur og jarðýtur halda áfram að auka ræktarlöndin og búa í haginn fyi'ir komandi tíma. 900 lán voru veitt úr Ræktunai'sjóði, að upp- hæð yfir 40 milljnir, samþykkt voru 78 nýbýli og lög sett til að auðvelda rækttun og stofna heimili í sveitum. Rafmagn er nú komið á um 2000 sveitabæi frá Rafveitum ríkisins og 1000 einkarafstöðvar eru í sveitum. Sími er á flestum sveitaheimilum. Ný og mei'k samtök búvöruframleiðenda tryggja vörugæði framleiðslunn- ar og auka fjölbreytni hennai'. Sjávarútvegurinn. Fiskaflinn varð mun meiri en fyrra ár. Samtals öfluðust 518 þús. smálestir í stað 436 þús. smál. í fyrra. Um helmingurinn var þorskur. (Tölur um aflamagn miðaðar við slægðan fisk með haus.) Ný kai'famið fundust við Nýfundnaland og aflað þar um 80 þús. smálestii'. Hlutur karfans var nær 18% heildai-aflans, síldin 21,7%. Aukning karfa- og þorskaflans fór til frystingar að mestu leyti og hefur aldrei áður verið fryst svo mikið á einu ári. Flotanum bættust 2. togarar, 10 innlendir fiskibátar og margir erlendir. Fiskiflotinn jókst á ár- inu um 2300 rúmlestir. Heildar- x'úmlestafjöldi fiskiflotans er 57798 rúmlestir. Tala fiskiskipa er 707, og þar af 44 togarar. Tólf ný 250 smálesta Austur-þýzk togskip eru að koma til landsins. Kjör sjómanna bötnuðu allmikið á árinu. Togaraútgei'ðin mun hafa hagnast, afkoma mjög margra frystihúsa er góð, báta- flotinn aflaði vel á vetrarvertíð- inni og hagnaðist nokkuð, en margir báru skarðan hlut frá boi'ði á síldarvertíðinni fyrir Norðurlandi í sumar. Allar sjáv- arafurðir hafa selzt og verðið verið fremur hagstætt. Mikið af aflanum var selt fyrirfram og hægt að selja miklu meira rnagn flestra eða allra sjávarafui'ða. Landhelgisdeilan. Þýðingarmesta framtíðax-mál sjávarútvegsins og þjóðarinnar allrar er friðun landgi'unnsins. Fyrsti september sl. markar tímamót í baráttusögu íslendinga fyrir tilveru sinni og framtíðar- gengi. Þá tók í-eglugerðin um 12 sjómílna fiskveiðatakmöi'kin gildi og þann sama dag hófu Bretar vopnaðar ofbeldisaðgerðir innan landhelginnar og hafa haldið þeim áfi'am til þessa dags. Þessari deilu er ekki lokið ,en á þessum tíma hafa augu um- heimsins hoi'ft á eitt mesta stór- veldi heims beita minnstu og varnarlausustu þjóðina þeim fantabrögðum, sem ræningjum einum er samboðið. Bretar hafa ekki einasta vei'ndað veiðiþjófn- að togara sinna innan 12 mílna landhelginnar, heldur einnig fyi’ii'skipað veiðiþjófnaðiim sjálf- an hverjum einasta togara sín- urn í hverri veiðiferð á íslands- m.ið. Æ fleii'i fulltrúar þjóða hafa snúizt á sveif með * okkur gegn Bretum í þessu máli á alþjóða- vettvangi. Engin alþjóðalög banna þjóðríkjum sams konar útfærslu fiskveiðilögsögunnar og hér var gei'ð. Fjöldi einhliða yf- ii'lýsinga þjóða um útfæx-slu fisk- veiðitakmarka sinna hafa verið gerðar án mótmæla eða hefndar- í'áðstafana nági'annai'íkja. Þannig lokuðu til dæmis Rússar mikil- vægum veiðisvæðum fyrir Bi’et- um á sínum tíma með útfæi'slu sinnar landhelgi. Þá fóru Bretar bónarveginn, sömdu við Rússa um veiðar á vissum svæðum og viðui'kenndu þar með í'étt Rússa til sams konar útfæi'slu fisk- veiðitakmai'ka og íslendingai' gerðu í haust. Þegar Bretar settu byssuhlaupið fyrir brjóst íslend- inga, að hætti vei'stu stigamanna, þokaði þjóðin sér einhuga saman að baki stjói'nar sinnar. Rétt er að taka það fram og þakka öllum öðrum þjóðum, er hlut eiga að máli og hagsmuni eiga á íslands- miðurn, að þæi' hafa allar viður- kennt hina nýju lögsögu í verki. Einnig getum við glaðst yfir því, að í i-aun og veru eru hin nýju verndarsvæði fi'iðuð að níu tí- undu hlutum, og má því segja, að hin nýja fiskveiðilögsaga komi þegar að miklum notum, þrátt fyrir deiluna við Breta. Þegar litið er yfir þetta mál allt, og hvernig landsmenn sam- einuðust á stund hættunnar, stigu á stokk og strengdu heit um að berjast til þrautar með réttlætið eitt að vopni, getur maðui'. með nokkrum rétti vonað, að á öðrum sviðum þjóðlífsins náist hliðstæð samstaða um mál, sem krefjast raunhæfra úi'bóta, svo sem í efnahagsmálum. Iðnaðurinn. Með setningu laga um Út- flutningssjóð o .fl. á síðastliðnu vori vænkaðist mjög aðstaða iðn- aðarins. Tilkoma gjaldeyrislána og auknir möguleikar vegna bætti'ar aðstöðu nýrra iðngreiria örfuðu nxjög framleiðsluna. Hrá- efnaskortur vegna ónógs gjald- eyris, er þó enn sem fyrr nokkur fjötur um fót í iðnaði almennt. Samkvæmt skiptingu þjóðarinn- ar eftir atvinnuvegum í ái'slok 1950, stunduðu 21% iðnað (þar af fiskiðnað 5,7%), landbúnað 19,9% og fiskveiðar 10,8%. At- vinnuþróun síðustu árin mun hafa gert hlut iðnaðarins enn stæn-i en þessar tölur sýna. í landi fáskrúðugrar framleiðslu er iðnaðurinn ekki aðeins æskilegur heldur blátt áfi'am lífsnauðsyn- legur. Ýmis iðnaðax-fyi'ii'tæki tóku til stai'fa á ái'inu og önnur voru stóilega endurbætt. Stæi-sta iðnaðai'fyrirtækið, sem til starfa tók, var Sementsverksmiðjan, sern upphaflega var ráðgert að framleiddi 75 þús. tonn á ári, en skilar langtum meiri afköstum. Sementsnotkun íslendinga hefur farið í 90 þús. tonn mest. Bygg- ing Sementsvei'ksmiðjunnar er þýðingarmikill áfangi í iðnvæð- ingu landsins og aukinni vel- megun fólksins. Á ái’inu var hornsteinn lagður að Efra-Sogs- virkjuninni, sem á að skila 27 þús. kw. viðbót við rafmagns- framleðsluna og mun hafa mjög mikil áhrif á iðnaðinn sunnan- lands á komandi árum. Jai'ðhit- inn og fallvötnin gefa fyrirheit um stói'iðju hér á landi. Merkir áfangar. Virkjun Efi-a-Sogs, Sements- vei'ksmiðjan, stói'virkjanir á Austur- og Vestuilandi, ásamt alhliða framkvæmd 10 ára áætl- unarinnar í í-afvæðingu dreifbýl- ins, fi'amkvæmda og atvinnu- aukningar svo að segja um land allt, sem stöðvað hefur að mestu fólksflóttann til Reykjavíkui', eru merkir atburðir hver um sig. Það eitt, að stöðva fólksflóttann úr sveitum og sjávarþorpum, eru góð eftirma3)i vinstri stjórnar- innar. Slíkt gat ekki oi'ðið nema fyrir raunhæfar úrbætur. Hafn- arbætur, iðjuver, rafvæðingin, efling bátaflotans, ný lög um að- stoð við ræktutn og stofnun heimila í sveit, aukin lánastarf- semi Ræktunarsjóðs og Fiskveiði sjóðs, vinnur allt að sama marki, og eykur jafnvægi í byggð landsins. Afkoma almennings hefur aldrei verið betri eða jafnari en á síðasta áx'i, framleiðsla til lands og sjávar aldi'ei eins mikil og verkföll stöðvuðu ekki atvinnu- vegina að þessu sinni. Stjórnarskiptin. Efnahagslöggjöfin frá síðast- liðnu voi'i var m. a. nauðsyn vegna aflabi’ests og kauphækk- ana árið 1957, og til að leiðrétta mismun milli innfluttra vara annai's vegar og innlendrar fiamleiðslu og til þess einnig að gefa nýjum fi'amleiðslugi'einum líf. Með þessum lögum var ríkis- sjóði og Útflutningssjóði séð fyr- ir nauðsynlegum tekjum. Með þessu var stigið stórt skref til réttlætis og einnig til jafnvægis i efnahagsmálum. Því var þá lýst yfir af stjórnai'flokkunum öllum, að nýjar kauphækkanir fram yfir það, sem lögin sjálf fólu í sér, myndu setja allt efnahagskerfi úr skoi'ðum á ný. íhaldið, íhalds- sinnaðir kratar og hai'ðsoðnir kommúnistar, með Þjóðviljann fyrir sína biblíu, hófu svo vei’k- fallsbaráttu í sumar og knúðu fram 6—9% kauphækkanir fi'am yfir lögboðna 5% kauphækkun. Þar með var sá grundvöllur brostinn, sem lagðui' var á síð- astliðnu vori í samráði við stétta samtökin. Og þetta var gert vit- andi vits um afleiðingarnar og í því skyni einu að fella núverandi ríkisstjórn. Tillögur Fi-amsóknarmanna í efnahagsmálum voru svo lagðar fiam 17. nóv. sl. og síðar birtar. Þær voru byggðar á hagfræði- legum niðui'stöðum sérfróðra manna og við það miðaðar, að kjör verkamanna væru þau Framhald á 5. síðu. Fyrsta afborgun I'egar núvei'andi ríkisstjórn var nxynduð, veitti Sjálfstæðisflokkur- inn Alþýðuflokknum dálítið ldn — sem sagt 19 þingmenn. En lán eiga að greiðast, og þetta lán ábyggilega með reglulegum afborgunum og góðum vöxtum. Fyrsta afborgunin var nnt af hendi í fyrradag, þegar Alþýðuflokkurinn kaus J.ón Pálma- son forseta sameinaðs þings, en fleiri munu á eltir fara, og vel get- ur svo íarið,, að skuldareigandinn taki að lokum veðið allt! Feril sinn senx forseti sameinaðs þings hóf Jón P.álmason svo með dylgjum úr forsetastóli, og munu einhverjir þingmenn hafa gengið af fundi i mótmælaskyni. Þórs-brennan verður á laugardaiíinn o ~ Hér er verið að reisa bálköstinn á Þórsvellinum. Gömlum bát lyft með krana. — (Ljósmynd: E. D.).

x

Dagur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.