Dagur - 04.07.1962, Síða 5

4
5
ÞORSKURINN OG
SVÖRTU TÖFLURNAR
ÁÐUR en efnahagslöggjöfin frá 1960
(,,viðreisnin“) gekk í gildi, var það orðin
föst regla að greiða úr útflutningssjóði
sérstakar verðuppbætur á smáfisk, ýsu
og sumarveiddan fisk, og raunar einnig
á steinbít, sem einkum veiddist á Vest-
fjörðum.
Þessar séruppbætur byggðust m. a. á
því, að sumt af þessum fiski (einkum
steinbítur) var þá í lágu verði erlendis,
en þó meira á því, að sá fiskur, sem hér
er um að ræða, er dýrari í vinnslu en
annar. Ef gert er ráð fyrir því, að vinnslu-
stöðvar greiddu rétt verð fyrir stóran
þorsk, hlutu þær að skaðast á smáfiskin-
um eða láta mismun kostnaðar koma nið-
ur á útgerðinni á einhvern hátt.
Eins og gefur að skilja, var sá fiskur,
sein sérbótanna naut, tiltölulega lang-
mestur á Norður- og Austurlandi og víða
í þessum landshlutum björguðu þær
fiskvinnslunni frá taprekstri og geröu
henni kleift að halda starfsemi sinni á-
fram. En sumuin reykvískum fjármála-
mönnum fannst fátt uin þessar ráðstaf-
anir. Þeir töluðu í skopi uni „Framsókn-
arýsu“ og „Eysteinsstútung", af því að
þeir töldu, að Framsóknarflokkurinn
hefði á sínum tíma átt mestan þátt í því
að koma sérbótagreiðslunum í fram-
kvæmd.
En þótt Framsóknarmenn (t. d. Ey-
steinn Jónsson, Gísli Konráðsson o. fl.)
ættu hér frumkvæði og færðu fram al-
menn rök fyrir nauðsyn þessarar ráð-
stöfunar, liöfðu þeir ekki með höndum
yfirstjórn sjávarútvegsmála á þessum
tíma. Og því miðiU' mun ýmsum, einkum
sunnanlands, liafa haldizt uppi að mis-
nota sér uppbótarkerfið nokkuð, eða svo
er sagt, og skal því ekki neitað að slíkt
kunni að hafa átt sér stað. Sú misnotkun,
að því leyti, sem hún kann að hafa átt
sér stað, var ekki sérbótastefnunni að
kenna, heldur framkvæmd hennar, og sú
framkvæmd stóð til bóta.
En forkólfar „viðreisnarinnar" töldu
ekki þörf á neinu slíku. í þeirra augum
var gengisbreytingin sá „Kínalífselexír",
sem átti að ráða bót á öllum meinsemd-
um og vanda útgerðarinnar, livers eðlis,
sem hann væri. En engin gengisbreyting
gat ráðið bót á aflabresti togaranna og
rekstrarerfiðleikum, sem stafa af varan-
legum mismun á vinnslukostnaði. Smá-
þorskur og ýsa halda sig á grunnmiðum
norðanlands og austan og stórþorskur-
inn af Selvogsgrunni er ófáanlegur til að
leggja leið sína þangað, þótt nýtt og nýtt
verð á sterlingspundi sé skráð á svartar
töflur í afgreiðslusölum gjaldeyrisbank-
anna.
Afnám sérbótanna og afleiðing þéss
fyrir Norður- og Austurland, var eitt
þeirra mála, sem rædd voru og ályktun
gerð um á nýlega afstöðnu kjördæmis-
þingi Framsóknarmanna á Laugum. Það
var Ilólmsteinn Helgason, útgerðarmað-
ur á Raufarhöfn, sem flutti þetta mál, en
Hólmsteinn er reyndur maður í útgerð-
armálum og kunnur í hópi útgerðar-
manna, hefur m. a. lengi átt sæti á Fiski-
þingi og verið þar einn af fulltrúum
Norðlendinga. Lýsti kjördæmisþingið yf-
ir þeirri skoðun, að sérbótastefnan liefði
verið rétt og taldi mikilvægt fyrir fjölda
útgerðarstaða, að liún yrði tekin upp á
ný í einhverri mynd.
V.__________________________________^
*lllllltlll'lIlllllllllllllllllllllllllllllllltlllllllllllllllllllllllllli:illlllllllllllllllllllllllMi;i9|||IIIIIIIMIIIIIIIIIIIIIIICA II*
Frú Margrefhe Schiöth | Orðsending fi! Ákureyringa
H
va
er a
s?
Hvert ætlar þú ?
NOKKUR KVEÐJUORÐ
HINN 28. júní sl. var til moldar
borin á Akureyri ein mætasta
kona bæjarins, frú Margrethe
Schiöth, nær 91 árs að aldri. Á
sjötugsafmæli hennar sýndi
bæjarstjórnin henni þann sóma,
að kjósa hana heiðursborgara
höfuðstaðar Norðurlands, og
óskaði nú að kosta útför hennar.
Margrethe var józk ^ð upp-
runa, dóttir Friis óðalsbónda í
Vejen á Suður-Jótlandi. Hún
naut góðrar menntunar í æsku
og stundaði kennslu um árabil,
en kynntist svo íslenzkum
manni, Axel Schiöth, bakara-
meistara frá Akureyri, og flutti
litlu síðar hingað til lands, gift-
ist honum 1899 og átti heima
hér á Akureyri alla tíð síðan.
Hin unga kona þótti kvenna
glæsilegust, og hin ágætasta
húsmóðir og borgari. Aldurinn
fór henni vel. Árin gáfu henni
mikinn þroska og tíguleg fram-
koma var henni í blóð borin.
Virðingar naut hún og vináttu,
og engum duldist hin ómetan-
legu störf við að búa til fegurst-
an stað á Akureyri.
Það þurfti mikla skapfestu,
hæfileika og ást á nýju um-
hverfi til þess að vinna slíkt
þrekvirki, sem hún, jafnhliða
stóru og barnmörgu heimili,
vann samfélaginu með störfum
sícum við Lystigarðinn á Akur-
eyri.
Sjálf var Margrethe af bænda-
ættum, unni gróðri og blómum.
Tengcjamóðir hennar, Anna, var
meðal þeirra, sem stofnaði
Lystigarðsfélagið og stjórnaði
fyrstu framkvæmdunum. Síðan
tók Margrethe við og sá um
garðinn í 30 ár í sjálfboðavinnu.
Móðurhendur hinnar dönsku
konu, sem sjálf safði fest djúp-
ar rætur í nýjum átthögum, bjó
hverri plöntu mjúkan vaxtar-
beð, og þær döfnuðu með þeim
ágætum, að Lystigarður Akur-
eyrar varð landskunnur. En
Lystigarðurinn varð annað og
meira. Hann varð skóli Akur-
eyringa, sem sannfærði þá um
gróðrarmátt moldarinnar og
lífsmátt hundraða tegunda
blóma, trjáa og runna, sem
urðu nýir borgarar í norðlenzk-
um jarðvegi. Bæjarbúar tóku
sjálfir að rækta skrúðgarða. og
tileinka sér það viðhorf, að ekk-
ert heimili er verulega aðlað-
andi án fagurs gróðurs hið
næsta — og eru orðnir miklir
unnendur hinnar ytri heirnilis-
prýði.
Frú Schiöth var eins konar
blómamóðir í bænum, og eins
og blómaangan liggur í loftinu,
eftir sólskinsdag, er minning
hennar ljúf í hugum samferða-
mannanna, og víst mun hún
blandin ilmi blóma.
Axel Schiöth og frú Margrethe
áttu þessi börn: Odu,gift Celion
verkfræðingi í Svíþjóð, Aaage,
lyfsali á Siglufirði, Kaj í Ame-
ríku, Elsu, gift Lárusi Jónssyni,
lækni á Skagaströnd, Onnu, gift
Ágústi Kvaran á Akureyri, og
Helga, bóndi í Hólshúsum.
Akureyrarkaupstaður stend-
ur í mikilli þakkarskuld við
konuna, sem hingað flutti fyrir
meira en 60 árum og kenndi
bæjarbúum að unna blómum og
rækta þau. Akureyringar minn-
ast þeirrar konu í hvert sinn,
sem þeir njóta yndis af fögrum
gróðri, og öll blóm elska hana
lífs og liðna.
Frú Margrethe Schiöth kvaddi
þennan heim þegar dagur er
lengstur á norðurslóðum. Hvert
brum og blað, sem fagna birtu
hinna nóttlausu daga og blómin
hennar öll, kveðja hina öldnu
konu ástarkveðju, en samferða-
fólkið drýpur höfði með virð-
ingu og þakklátum huga.
E. D.
„SYÐSTA-HÚSIÐ" í Fjörunni
var áningarstaður Eyfirðinga í
meira en hálfa öld. Tuttugu ár
eru liðin, síðan sá torfbær var
jafnaður við jörðu. En hinn síð-
asti afkomandi íbúa Syðsta-húss
ins hefur þó ekki gleymt sælu-
húss-hugmyndinni (Open
House) handa lúnum vegfar-
anda — í fjarlægu landi.
Fólki frá Akureyri og grennd-
inni, sem ætlar að heimsækja
Heinissýninguna í Seattle á
þessu sumri, er vinsamlega vel-
komið að hitta mig að máli, þeg-
ar til Seattle kemur, því að hér
er nóg að bíta og brenna, kaffi-
ketillinn á hlóðunum, og meiri
matarvelmegun en átti sér stað
í tíð ömmu minnar, Sigurbjarg-
ar Gunnarsdóttur. Og eftir því
sem móðir mín sagði mér, var
oft örðugt að hýsa og fæða fólk,
sem áði og gisti í Syðsta-húsinu
löngu fyrir aldamótin!
Fólki, sem heimsækir Winni-
peg, vil ég segja, að þar er einn-
ig áningarstaður fyrir þreytta
Eyfirðinga! Þar býr semsé hluti
fjölskyldu minnar, en þar er
engin íslenzka töluð! En góður
nábúi, Dóri Austmann, mun
koma ykkur í kynni við fjöl-
skylduna: Maríu, Edvarð og
Thoru Sigurdsson, —
421 Sydney Ave. East-Kildo-
nan, Winnipeg 15. Manitoba,
Canada.
Segið aðeins: „Ég er gamall
vinur J. J. S. frá Akureyri!“
Með kærri kveðju.
John J. Sigurðsson,
118 W. Republican Street
Seattle 99, Washington U.S.A.
Jón Júlíus Sigurðsson heitir
hann fullu nafni, og var sonur
Sigurbjargar og Sigurðar, er
bjuggu í Syðsta-húsinu í Fjör-
unni. Hann var sendisveinn hér
á símstöðinni og kannski víðar.
Fluttist vestur um haf fyrir
þrjátíu árum. []
Nýir garðyrkjumenn
SÍÐASTA VETUR voru 20nem-
endur í Garðyrkjuskólanum í
Hveragerði. í vor útskrifuðust
þaðan 10 nemendur. Þeir eru
þessir:
Björgvin Gunnarsson, Hvera-
gerði, Eiríkur Hreiðarsson,
Laugabrekku, Eyjafirði, Grétar
Grímsson, Stóru-Reykjum, Bisk-
upstungum, Guðmundur Bene-
diktsson, Keflavík, Guðleifur
Sigurjónsson, Hveragerði, Hall-
dór Gunnarsson, Reykjavík, 01-
afur Atlason, Hveravöllum, S.-
Þing., Sveinn Albertsson, Rvík,
Úlfar Hreiðarsson, Laugabr.,
Eyjafirði og Þórir Sigurðsson,
Haulcadal, Biskupstungum. —
Skólastjóri er Unnsteinn Olafs-
son. □
Úlverðir íslenzkra byggða eru í hælfu
Á KJÖRDÆMISÞINGINU á
Laugum var samþykkt að beina
því til sýslunefnda og búnaðar-
sambanda á sambandssvæðinu,
að bera saman ráð sín um það,
hvernig hægt sé að verða þeim
byggðarlögum að liði, sem mest
fólksfækkunarhætta hvílir yfir.
Var í tillögunni að því vikið, að
rétt myndi fyrir sýslunefndirn-
ar og búnaðarsamböndin að fela
sérstakri nefnd athugun þess-
ara mála, og bent var á nokkur
atriði, sem einkum þyrfti að
gefa gaum að.
Á þinginu bar margt á góma
í umræðum um þetta mál og
einnig í þingnefnd þeirri, er um
málið fjallaði. Ymsum er nú
kunnugt það, sem gerðist í
Flatey á Skjálfanda í fyrra. Ná-
lega þriðjungur eyjarbúa flutt-
ist burt þaðan á örskömmum
tíma og fiskibátum fækkaði að
sama skapi. Áður voru í eynni
90—100 manns. Eggert Ólafs-
son, bóndi í Laxárdal, sem mælti
fyrir tillögunni, nefndi sérstak-
lega til einn hrepp á Norður-
landi, þar sem byggðum býlum
hefur fækkað úr nálega 30 nið-
ur í 16—17 á rúmum 20 árum.
En dæmin eru fleiri, þar sem
fámennir og strjálbýlir hreppar
eiga í vök að verjast. Þegar býli
fara í eyði, verður þeim hætt-
ara, sem eftir eru. Þar sem bú-
skapur byggist einkum á sauð-
fjárrækt og notkun afrétta á
sumrin, er það nú sums staðar á
takmörkum, að hinir fámennu
hreppar hafi þann mannafla,
sem til þess þarf að gera nauð-
synleg fjallskil. Og jafnvel þótt
nóg í'úm væri fyrir fé í heima-
högum, fer það í heiðarnar eigi
að síðui'. Hjá heiðargöngum
verður því ekki komizt, auk
þess að smala þarf lönd þeirra
jarða, sem í eyði fara.
Fleira verður fámennum
hreppum erfitt, þótt hér sé ekki
talið.
Til eru strjálbýlar sveitir, þar
sem ekki er um neina býlafækk
un að ræða. En þær eru samt í
hættu nokkurri, vegna strjál-
býlis. Hættan liggur hvað mest
í því að strjálbýlið situr á hak-
anum við rafvæðingu sveit-
anna. Þar sem svo stendur á,
þarf 'að taka það til athugunar,
hvort ekki sé hægt að stuðla að
því að þétta byggðina og taka
upp rýmri reglur um hámarks-
vegalengd milli bæja á sam-
veitusvæðum.
Hingað til hefur að mestu
leyti verið treyst á forsjá ríkis-
ins til lausnar þessum vanda.
En vissulega hefur ríkisvaldið á
síðari áratugum gert margt vel
í málum landbúnaðarins, sem
einkum á hér hlut að máli, þótt
nú sé óheillabreyting á því orð-
in með vaxtahækkuninni, láns-
fjárskatti, gífurlegum verð-
hækkunum á vélum og öllu því,
sem til framkvæmda þarf.
Alþingi hefur sett á stofn sér-
staka landnámsstj órn og veitt
nokkurt fé til stofnunar nýbýla.
Landnámsstjórninni er líka ætl-
að að fylgjast með byggingum
og öðru ástandi jarðanna og
koma til aðstoðar eftir því sem
hún hefur fjárráð til, þar sem
hætta er á því að byggðir drag-
ist saman. En þessi stjórn situr
suður í Reykjavík, eins og svo
margar stjórnir ríkisstofnana.
Hún á annríkt og fer hratt yfir
þegar hún leggur leið sína hér
um norðurhjarann.
Það er áreiðanlega tímabært
að íbúar hlutaðeigandi héraða
eða fulltrúai' þeirra taki að ein-
hverju leyti í sínar hendur for-
göngu í viðureigninni við þau
vandamál, sem samdrátturinn
skapar. Ekki til þess að draga
úr framlögum eða aðgerðum
ríkisvaldsins, heldur til hvatn-
ingar, leiðbeiningar og stuðn-
ings. Þau eiga mest í hættu, ef
útverðirnir gleymast. □
- Góð gjöf Norðmanna
(Framhald af bls. 8)
gengin sér til húðarinnar, og að
landið sé til flestra hluta betur
fallið en til skógræktar, er skóg-
urinn, sérstakl. birkiskógur eða
birkikjarr, augnayndi og veitir
nokkurt skjól, varnar upp-
blæstri og getur einnig orðið til
beinna nytja.
Annars er kominn tími til að
líta með raunsæi á skógræktar-
málin i heild og endurskoða þau
frá grunni í ljósi staðreyndanna,
en það er önnur saga, og ekki
kastar það rýrð á hina góðu
gjöf frænda okkar, Norðmanna.
'□
ÍSLENZKI togaraflotinn, ná-
lega fimm tugir hafskipa, venju-
lega með nálega 1500 menn
skráða um borð, hefur legið
bundinn í höfn í meira en þrjá
mánuði,fjórðunginn af því herr-
ans ári 1962.
Gjaldeyrir streymir út úr
landinu í afborganir og vexti af
þessum dýru skipum, en ekkert
kemur inn í staðinn. Framkv.-
stjórarnir, skrifstofur og eftir-
litsmenn fisðiðjuvera og verka-
fólk í landi vonar og bíður, en
ekkert gerist.
Að vísu höfðu flestir togar-
arnir verið reknir með stórhalla
í tvö ár og getur verið, að þeir
hefðu stöðvazt hvort sem var.
En forystumenn sjómannasam-
takanna urðu fyrri til. Þeir settu
í gang atkvæðagreiðslur um
borð í skipunum og boðuðu síð-
an verkfall, og þar við situr. —
•Ríkisstjórnin fær ekki við neitt
ráðið, enda vafasamt að hún
hefði látið lausn þessara mála
nokkuð til sín taka, þótt hún
hefði getað. Og svo á að heita
„viðreisn“ í landinu!
Undanfarin ár hefur síldveiði
fyrir Norðurlandi hafizt fyrir
og um miðjan júní. Síldin kom
á svipuðum tíma í ár, og þó
heldur fyrr. Norski síldveiði-
flotinn kom líka á sama tíma og
venjulega og tók að veiða. —
Fersk og feit íslandssíld tók að
streyma austur um haf til
vinnslu eða söltunar í Noregi.
En íslenzki síldveiðiflotinn lét
ekki úr höfn, nema örfá skip,
þar sem útgerðin og áhafnirnar
höfðu ekki þolað mátið og losað
sig úr viðjum útgerðarmanna á
einhvern hátt. Það var eins kon-
ar vinnustöðvun, eða fjárkúg-
unarstöðvun á síldveiðiflotan-
um. Suður í Reykjavík vöktu
ein eða tvær tylftir syfjaðra
samningamanna nótt eftir nótt
með álíka syfjuðum sáttasemj-
ara og reyndu að finna lausn,
sem varð að sýna, að þeir, allir
saman — frá báðum aðilum —
væru færir um að standa í
samningum, því að annars verða
aðrir látnir semja næst. Talið
var, að deilt væri um skiptin
milli mannsorkunnar og hinnar
nýju tækni. Útgerðarmennsegja
víst, að tæknin hafi ekki dottið
af himnun ofan, enda- kostað
drjúgan skilding og þurfi að fá
sinn hlut. En hinir segja, að
þetta hefðu þeir mátt vita fyrr,
og að nú sé það of seint. Enginn
sleppi því, sem hann hefur einu
sinni fengið hald á.
En blessuð síldin, sem annars
væri komin í tunnur eða þró,
fær að lifa og láta lengur, kann-
ski til næsta árs. Og það er
„viðreisn" í landinu.
Þeim fer óðum fjölgandi, sem
láta sér það um munn fara, að
þjóðin hefði komizt betur af án
„viðreisnar“, að hún hefði feng-
ið meiri afla úr sjónum, án „við-
reisnar" og tapað færri vinnu-
stundum í landi. Víst er um
það, að hinar gífurlegu verð-
hækkanir, sem „viðreisnin"
hafði í för með sér, hafa valdið
óeðlilega mikilli röskun á
skömmum tíma, breytt lífskjör-
um og möguleikum á ýmsum
sviðum og komið meira róti á
hugi manna en hollt er. Hætt er
við, að þær hafi í bili dregið úr
bjartsýni á framtíðina og ýtt
undir þann hugsunarhátt, að
lifa fyrir líðandi stund. En það
er heldur ekki hægt að verjast
þeirri hugsun, að vinnubrögð
verkalýðsforystunnar hér á
landi séu nokkuð úrelt orðin
eða byggð á annarlegum sjón-
armiðum og meti stundum bar-
áttuna meira en ávinninginn. —
Að hún hrapi að því að stofna
til deilna, sem fyrirsjáanlega
eru til tjóns, og að þessi tog-
streita sé að einhverju afbrýði-
semi milli komma og krata inn-
an verkalýðshreyfingarinnar og
er illþolandi fyrir almenning í
stéttarfélögunum.
En hvað er að? spyrja menn.
Hvaða vit er í því að láta tog-
araflotann liggja mánuð eftir
mánuð? Hvaða vit var í því að
þræta um skipti á þorski og
síld, sem ekki er veidd? Er
heilbrigð skynsemi á undan-
haldi, almennt séð, um almenn
málefni og meðferð þeirra? —
Þannig spyrja margir. Og spyrj-
endum fjölgar.
Loksins á Jónsmessu, 24. júní,
var tilkynnt, að ríkisstjórnin
hefði gefið úr bráðabirgðalög til
þess að síldarskipin kæmust úr
höfn. Það er í sjálfu sér ekki
ámaelisvert, eins og komið var.
En það er ámælisvert af ríkis-
stjórninni, að hafa á sínum tíma
reynt að telja fólki trú um þann
barnaskap, að hún gæti látið
vinnudeilur og kjaramál af-
skiptalaus. □
BRENNIVIN HÆKKAR
UM HELGINA hækkaðibrenni-
vín úr 170 í 190 kr. flaskan, áka-
víti, bitter og hvannarótar-
brennivín um 15 kr. flaskan,
einnig í 190 kr. Vodka, gin og
Genever hækkaði einnig um
15 kr. hver flaska. Aðrar vín-
tegundir hækkuðu ekki.
(Síðari hluti af grein Ingólfs
Benediktssonar í Dal.)
Adolf Hitler .ætlaði á sínum
tíma að ná undir sig allri Evr-
ópu og koma þannig á fót naz-
ista stórveldi, sem síðar gæti
ógnað allri heimsbyggðinni.
Þjóðir heims sameinuðust gegn
morðingjanum og nazistaveldi
hans var sigrað en hann sjálfur
féll fyrir eigin hendi, að sagt er.
Hitler er dauður, en lærisvein-
ar hans og arftakar leynast víða
um heim og halda áfram áróðri
fyrir Hitlersstefnunni, og reyna
að komast í valdaaðstöðu. Full-
yrt er, að fyrrverandi nazista-
höfðingjar séu búnir að koma
sér í flestar hærri stöður í
Þýzkalandi. — Um löndin fer
styrjaldaráróður, hatur og ótti.
Reynt er að slæva heilbrigða
hugsun og réttlætiskennd fólks-
ins, trúarlíf og mat á andlegum
verðmætum. Upp úr þessum
jarðvegi rís svo hið svokallaða
Efnahagsbandalag. Tungumjúk-
ir talsmenn þess boða, að þgð sé
hið eina rétta sem koma skal.
Þá sé borgið efnahag Evrópu-
landa og efling friðar og sam-
einingar fengin. Valdamenn
okkar íslendinga halda því
fram, að við eigum og þurfum
MIKIL GONGUFERÐ
Hernámsandstæðingar vöktu
mikla athygli á sér og málefni
sínu um fyrri helgi, með því að
efna til mótmælagöngu gegn
hersetunni. Gekk 200 manna
flokkur frá Hvítanesi í Hval-
firði til Reykjavíkur, en hópur-
inn var þó miklu fjölmennari,
þegar kom í nágrenni höfuð-
borgarinnar. Herinn burtu og
fleira því um líkt stóð á kröfu-
spjöldunum, er borin voru í
göngu þessari. □
v
VERÐUR SETT UNDIR
LEKANN ?
Þess er vænzt, að yfirvöldin
loki Áfengisverzlun ríkisins hér
á Akureyri fyrir hátíðahöldin,
sem fram eiga að fara eftir tæpa
tvo mánuði í tilefni af afmæli
kaupstaðarins.
Þess er einnig vænzt, að bæj-
arstjórn fylgi þeirri meginreglu,
sem upp var tekin á. síðasta
kjörtímabili, að hafa ekki
drykkjuveizlur á sínurn vegum.
Um þetta mál skal ekki fjöl-
yi't að sinni, en aðeins bent á,
að á meðan áfengismálin eru
hér hin erfiðustu vandamál,
ættu ráðamenn bæjarins að
sýna í verki nokkra andlega
reisn í tilefni hinna sögulegu
tímamóta. □
ÞEGAR ÞÚ KAUPIR FISK
Bandarískur fiskkaupmaður
leggur húsmæðrum það heil-
ræði, að ef þær vilji fá nýjan
fisk, þá verði þær að byrja á því
að horfast í augu við hann. Og'
svo kemur hann með þessar
leiðbeiningar:
1. Augun í fiskinum eiga að
vera björt og skír og kúpt.
2. Tálknin eiga að vera rauð,
laus við slím og stækjuþef. Ef
tálk'nin eru gráleit, þá er fiskur-
inn ekki nýr.
3. Hreistrið á að falla jafnt og
slétt að roðinu og vera gljá-
andi.
4. Fiskurinn á að vera þéttur
viðkomu og hvergi kraminn og
lyktin af honum á að vera laus
við stækju.
Svo bætir hann því við, að
nóg sé að ætla hverjum heimil-
ismanna hálft pund af slægðum
fiski, en eitt pund, ef fiskurinn
er óslægður. □
NÝTT FJÖREFNI
Fundizt hefur nýtt fjörefni, og
er hið 15. í röðinni. Þykir þetta
tíðindum sæta, því að' ekkert
fjörefni hefur fundizt síðan fjör-
efnið B-12 fannst 1948. — Þetta
nýja fjörefni er einnig úr B-
flokki. Önnur fjörefni eru A, C,
D, E og K, eitt af hverju, en hin
öll úr B-flokki. ? □
ANDLIT YÐAR HEFUR
TVÆR HLIÐAR!
Hafið þér nokkru sinni séð
andlit yðar frá tveimur hliðum?
Reynið það og felið þér annan
helming andlits yðar með hend-
inni. Svipurinn eða andlitsfall
yðar er háð starfsemi heilans.
Til þess að viðhalda heilbrigðri
líkamans er alveg jafn þýðing-
armikið að stunda andlegar í-
þróttir sem líkamlegar. Þegar
maður hugsar, starfar venjulega
aðeins annar helmingur heil-
ans, og þá oftast sá vinstri. —
Eftir því fara og hreyfingarnar.
Þegar vinstri helmingur heilans
gefur skipun um að snerta ein-
hvern hlut, þá gerir hægri
hendin það. Ef þér eruð örv-
hendir, þá tilheyrið þér þeim
manneskjum, þar sem hægri
helmingur heilans hefur yfir-
höndina. Nú, í því tilfelli er
önnur höndin einnig minna not-
uð, og þar eð hreyfingarnar eru
haðar starfsemi heilans, þá kem-
ur hin líkamlega starfsemi einn-
ig fram í andlitsdráttum okkar.
Ef þér notið hægri höndina
mest, þá munuð þér verða harla
forviða, þegar þér virðið fyrir
yður mynd,þarsem báðir hægri
helmingar andlitsins hafa verið
settir saman, því að hún myndi
sýna yður sviplaust andlit, hins
vegar sjáið þér mynd, þar sem
vinstri helmingar andlitsins
hafa verið settir saman, svip-
mikla og andríka ásjónu. Oft er
einnig hægri andlitshelmingur-
inn breiðari og meira áberandi
en sá vinstri. □
ENGIR DVERGAR LENGUR
Nú er fundið ráð til að vai'na
því, að börn hætti að vaxa og
verði dvergar. Þeim er gefinn
hormón úr heiladingli.
Ellefu ára gömul stúlka var
hætt að vaxa, og allir héldu að
hún mundi verða dvergur. Þá
fékk hún þetta meðal og á einu
ári hækkaði hún um 12 séntim.,
og er það nær helmingi meiri
vöxtur en vant er að vera hjá
börnum á þeim aldri. Og tveir
10 árá drengir, sem talið var
víst að yrðu dvergar, hafa vax-
ið álíka mikið á þessu ári.
Þessar tilraunir hafa farið
fram við háskólann í Kaliforníu
ÞEKKJAST Á EYRUNUM
Ýmissa ráða hefur verið leit-
að til þess að koma í veg fyrir
þau mistök í fæðingardeildum,
að mæðrum séu afhent önnur
börn en þær eiga. Venjulega
hafa verið tekin mót af iljum,
lófum eða fingrum barnanna og
fingrafar móður sett á sama
blað. En þrátt fyrir þetta komu
þó alltaf umkvartanir að móðir
hefði ekki fengið sitt eigið barn.
Þá kom ljósmyndasmið nýtt
ráð í hug. Hann hafði tekið cftir
því, að eyru barna eru mjög
mismunandi og engin tvö börn
hafa eyru, sem eru alveg eins.
Stakk því upp á því, að myndir
skyldu teknar af eyrum ný-
fæddra barna og þá mundi eng-
inn ruglingur verða.
Þetta var svo reynt á fæðing-
ardeild í Chicago. Hann var tát-
inn taka myndir af eyrum 206
barna, og kom þá í ljós að hann
hafði rétt fyrir sér, engin tvö
börn voru með sams konar
eyru. Þá var eftir að vita hvort
eyrun breyttust ekki meðan
börnin voru á fæðingardeild-
inni, en svo var ekki. Er nú
talið, að þarna sé fundið örugg-
asta ráðið til þess að koma í
veg fyrir að börn séu tekin í
misgripum.
(Lögberg-IIehnskringla.)
að ganga í bandalagið og bjarga
með því eigin efnahag frá hruni
Ekki er ætlazt til, að almenn-
ingur í landinu hugsi um þetta
mál og reyni að mynda sér um
það heilbrigða skoðun. Þjóðin á
að þegja og sofa svo hægt sé að
koma á hana þrælsfjötrunum.
Eftir það fáum við að horfa á
erlenda yfirgangsseggi hagnýta
auðlindir lands okkar og sópa
þeim til sín, en við hirðum mol-
ana, sem detta af borðum þeirra
húsbænda. Eða getur nokkur
hugsað sér frjálsræði á íslandi,
þegar ráðherrar Efnahagsbanda
lags eru farnir að stjóma hér
öllum málum og við sjálfir höf-
um ekki einu sinni tillögurétt
eða málfrelsi. — Eða þegar auð-
kýfingar hafa fengið hér afnot
hverahita, fallvatna, fiskimiða
eða af öðru því, sem hefir í sér
óunnin auðæfi og erlent vinnu-
lið til að hagnýta alt þetta.
Nei, við eigum að heimta að
nú séu spilin lögð á borðið,
heimta að birt sé í öllum blöð-
um og útvarpi greinargerð ríkis
stjórnarinnar um Efnahags-
bandalagið, án alls undandrátt-
ar. — Kynna fyrir þjóðinni all-
an sannleika í þessu máli. Við
eigum að heimta að engin á-'
kvörðun sé tekin í þessu örlaga-
ríka máli, nema að undan-
gengnu þjóðaratkvæði, en til
þess að það geti orðið, þarf hver
maður að eiga kost á að kynn-
ast málinu til botns.
Gissur Einarsson seldi Og-
mund Pálsson, blindan velgjörð
armann sinn, í hendur Dönum.
Þeir, sem nú vinna að því, að
koma íslendingum í Efnahags-
bandalagið, án þess að kynna
málið til hins ýtrasta, taka á sig
hlutverk Gissurar og njóta þess
eins og hann, að þjóðin er sleg-
in blindu Ögmundar og lætur
því tæla sig til að gefa góss sitt,
en glatar síðan lífinu.
Ég hef hér að framan minnst
á nokkur atriði í þjóðlífi okkar,
sem mér virðast stefna til öfugr
ar áttar ef við eigum að halda
sjálfstæði okkar og fullveldi. —
Mörgu er sleppt og hinu gerð ó-
fullnægjandi skil. En að lokum
langar mig að spyrja þig sem e.
t. v. lest þessar línur:
Hvert er þitt álit á framvindu
mála okkar í dag? Hvað ætlar
þú að gera? Ætlar þú að þegja
og láta afskiptalaust, en fljóta
síðan sofandi að feigðarósi?
Hvert liggur þá leið þín og
mín? Hvert ætlar þú?
I. B.
- Askja heimsótt
(Framhald af bls. 1)
koma upp heitar gufur, a. m. k.
60—70 stig, en þar er vafalaust
jarðsprunga, sem gengur þvert
á Öskjuop og markar greinilega
fyrir henni upp fjallshlíðina.
Á einum stað gengum við
fram á dálítinn hellisskúta. Þar
inni var 25 stiga hiti, sem ef-
laust kemur frá hrauninu
sjálfu. Greinilega sést, að í
fyrstu hefur hraunstraumurinn
legið suður og vestur frá elds-
upptökunum, en vikur síðan
hlaðizt yfir hraunið, sem teygir
jaðra sína út undan vikurbreið-
unni nokkur hundruð metrum
sunnan gíganna.
Það er vel þess virði, segir
Ólafur Jónsson að lokum, að
ferðast til Öskju og sjá það, sem
þar hefur gerzt, en varlega
skyldu menn fara um hraunið.
Blaðið þakkar frásögnina. □