Dagur - 17.02.1986, Blaðsíða 2

2 - DAGUR - 17. febrúar 1986
ÚTGEFANDI: ÚTGÁFUFÉLAG DAGS
SKRIFSTOFUR:
STRANDGATA 31, PÓSTHÓLF 58, AKUREYRI
SlMI: 24222
ÁSKRIFT KR. 420 Á MÁNUÐI
LAUSASÖLUVERÐ 40 KR.
RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARMAÐUR:
HERMANN SVEINBJÓRNSSON
RITSTJÓRNARFULLTRÚI:
GlSLI SIGURGEIRSSON
FRÉTTASTJÓRI:
GYLFI KRISTJÁNSSON
BLAÐAMENN:
ÁSLAUG MAGNÚSDÓTTIR, BRAGI V. BERGMANN,
GESTUR E. JÓNASSON, GESTUR KRISTINSSON (Blönduósi),
INGIBJÓRG MAGNÚSDÓTTIR (Húsavík), YNGVI KJARTANSSON,
KRISTJÁN G. ARNGRlMSSON, KRISTJÁN KRISTJÁNSSON,
MARGRÉT Þ. ÞÓRSDÓTTIR,
AUGLÝSINGASTJÓRI: FRlMANN FRlMANNSSON
ÚTBREIÐSLUSTJÓRI:
HAFDlS FREYJA RÖGNVALDSDÓTTIR, HEIMASlMI 25165
FRAMKVÆMDASTJÓRI: JÓHANN KARL SIGURÐSSON
PRENTUN: DAGSPRENT HF.
leiðari________________________
Raunhæft
samningstilboð
Ríkisstjórnin telur að hægt verði að ná verð-
bólgunni niður í 9% í lok þessa árs ef ekki
verða verulegar breytingar til hins verra á
viðskiptakjörum eða öðrum ytri aðstæðum í
þjóðfélaginu. Á þessu er boð samninganefnd-
ar ríkisins í kjarasamningaviðræðunum
grundvallað. Þar er gengið út frá því að al-
mennum verðhækkunum á árinu verði haldið
innan við 9% og launaliðir kjarasamninga
hækki alls um 7% á gildistímanum. Það er
ekki mikil hækkun í prósentum talið en á móti
kemur að í tilboðinu lofar ríkisstjórnin að
beita sér fyrir margs konar aðgerðum til að
auka kaupmátt og vinna bug á verðbólgunni.
Þannig er gert ráð fyrir að lækka tekjuskatt og
útsvar, gjaldskrár opinberra stofnana, bensín
og olíu svo og bankavexti. Þegar allt er talið
er ljóst að um verulega kjarabót er að ræða —
og raunhæfa. Launþegahreyfingin vill fá 8%
hækkun kaupmáttar, enda er kaupmáttur nú
nokkrum prósentum lægri en hann var á
sama tíma í fyrra. Kaupmáttartrygging er
forgangskrafa launþegasamtakanna og
hljóta allir að vera sammála um að sú krafa er
eðlileg og sjálfsögð.
Samstaða náðist ekki um að fara skatta-
lækkunarleiðina í kjarasamningaviðræðum
fyrir ári. Þar var öll áherslan lögð á prósentu-
hækkun launa enda stuðluðu þeir samningar
að rýrnun kaupmáttar. Ríkisstjórnin sýnir
með tillögum sínum nú að hún vill fara
skynsamlegri leið að þessu sinni.
Ytri aðstæður eru þjóðarbúinu mjög hag-
stæðar eins og málum er komið. Nægir þar að
nefna að fiskverð á erlendum mörkuðum hef-
ur farið hækkandi að undanförnu á meðan að
olíuverð lækkar jafnt og þétt. Góðæri í þjóðar-
búskapnum getur þó verið tvíeggjað vopn við
gerð kjarasamninga. Það skapar aukið svig-
rúm fyrir samningsaðila en getur jafnframt
ýtt undir að óhóflegar kröfur komi fram að
hálfu launþegasamtakanna. Vonandi er ríkis-
stjórnin ekki ein um það, að hafa dregið lær-
dóm af samningunum í fyrra.
Við núverandi aðstæður er erfitt að benda
á skynsamlegri leið en fram kemur í tilboði
ríkisins og launþegahreyfingin hugsar sig
væntanlega tvisvar um áður en því verður
hafnað. Meirihluti fólks vill semja með hóf-
samlegum hætti og forðast í lengstu lög ófrið
á vinnumarkaðinum.
Launþegum finnst að kominn sé tími til að
gera skynsamlega kjarasamninga. Nú er lag.
BB.
_viðtal dagsins.
- segir Freydís Halldórsdóttir blikksmiður, en hún er eini kven-
biikksmiðurinn á landinu.
- Aldrei komið til greina að
hætta við þetta allt saman?
„Ég byrjaði að læra árið 1979,
en kláraði ekki fyrr en 1984. Ég
nefnilega tók mér frí árið 1981 og
fram á árið 1982 vegna þess að ég
var ófrísk. Vissulega var ég í vafa
um hvort ég ætti að klára námið,
eða einfaldlega hætta og fara að
vinna á frystihúsinu. En það var
allt of auðveld lausn. Ég átti líka
góða að og með stuðningi og
hvatningu frá fjölskyldunni
ákvað ég að halda áfram. Og sé
ekki eftir því.“
- Svo eignastu dótturina,
Hjördísi Elmu Jóhannsdóttur,
sem bráðum verður fjögurra ára.
Hvernig finnst henni að eiga
mömmu sem er blikksmiður?
„Ég held henni finnist mín
vinna ekkert frábrugðin vinnu
annarra mæðra.“
- Má ekki bjóða þér að segja
eitthvað að lokum?
„Ég hefði sennilega aldrei
komist þetta nema af því ég er
frek. Nei, ég hef ekki mikið
sjálfstraust, en er smám saman að
öðlast það. Ef maður klárar ein-
hvern áfanga sem lengi hefur ver-
Er stimpluð sem alger kvenremba og rauðsokka af því ég valdi mér þetta stefnt að, þá eykur það sjálfs-
starf. Mynd: KGA traustið." -mþþ
„Ég var orðin leið á að vinna
í búð. Oddur bróðir minn sem
er blikksmiður spurði mig ein-
hvern tíma af hverju ég prófaði
ekki blikksmíðina. Ég labbaði
niður á Odda einn daginn og
talaði við Jóhannes Kristjáns-
son. Hann sagði að það hefðu
aldrei komið stelpur í þessum
erindagjörðum og hann hvatti
mig til að líta á aðstöðuna sem
ég og gerði. Mér leist vel á
þetta og byrjaði því fljótlega
að læra blikksmíði,“ sagði
Freydís Halldórsdóttir, en hún
er eini kvenblikksmiður
landsins. Hún lauk sveinsprófi
árið 1984.
Eftir sveinsprófið bauðst Frey-
dísi vinna á Varma og hóf hún
þar störf. Bróðir Freydísar sem
áður er nefndur hóf að reka eigin
blikksmiðju ásamt Karli Magn-
ússyni, en það er fyrirtækið
Blikkrás. Flutti Freydís þá sjálf-
krafa yfir til þess fyrirtækis og
vinnur hún þar í dag.
„Pessi vinna er eins og önnur
vinna, það er stundum gaman og
stundum ekki. En yfirleitt er
þetta mjög fjölbreytt. Ég fæ að
tlakka míkið á milli, bæði utan-
bæjar og innan. Ég er töluvert
send út fyrir bæinn og það er
mikil tilbreyting. Ég er farin að
þekkja ansi margar nýbyggingar
að innan og það kemur varla fyrir
að ég smíði tvö eins stykki á viku.
Hér á Blikkrás er unnin öll
venjuleg blikksmíðavinna, við
erum mikið í þakrennu- og
kantasmíði og einnig í smíði loft-
ræstikerfa. Pað er nóg að gera
hjá okkur.“
- Hver eru viðbrögðin þegar
þú mætir á staði og ferð að
vinna?
„Það er mikið horft á mig.
Menn gjóa á mig augunum, en
þora ekki að yrða á mig í fyrst-
unni. Svo hleypa menn í sig
kjarki og koma og spyrja hvort
ég sé nýbyrjuð að læra. Jú, ég hef
tekið eftir því að það er meira
fylgst með því hvernig ég vinn
verkin. Það er auðvitað allt í lagi
þegar vel gengur, en ef eitthvað
fer úrskeiðis þá er það náttúr-
lega leiðinlegt.
Ég hef tekið eftir því að ég er
stimpluð alger kvenremba og
rauðsokka af því ég er í þessu
starfi. Menn fara gjarnan að tala
um kvenréttindamál við mig og
eru yfirleitt búnir að ákveða mín-
ar skoðanir fyrirfram. Mér finnst
það frekar leiðinlegt."
- Almennt, er fólk jákvætt?
„Það eru dálítið skiptar
skoðanir þar um. Kvenfólk um
og yfir fimmtugt hefur verið mjög
jákvætt og finnst það sniðugt að
kvenfólk sæki í hefðbundin
karlastörf. Karlar eru yfir höfuð
jákvæðir. En það sem mér finnst
furðulegast er að yngri konur,
svona á milli tvítugs og þrítugs
eru neikvæðastar út í þetta starf
mitt. En manni finnst einmitt að
þær ættu að vera opnastar fyrir
þessu. Skrýtið. Hitt er svo annað
mál, að það er skoðun mín að
jafnrétti kemst aldrei á nema við
vinnum saman, karlar og konur.“
- Ráðleggur þú konum að
velja sér störf við iðnað?
„Já, ég geri það hiklaust. Ég
tel t.d. að blikksmíði henti kon-
um mjög vel. Petta er ekki erfitt
starf, ekki sóðalegt á neinn hátt
og yfirleitt er þetta mjög nett
vinna. Alveg kjörið fyrir
kvenfólk. Ef sú staða kemur upp
að það þarf að taka upp þunga
hluti sem ég treysti mér ekki í,
þá kalla ég bara á strákana, en
þeir eru fínir strákarnir hérna.
Þeir setja ekki samasemmerki á
milli jafnréttis og þess að kven-
fólk taki upp þunga hluti.“
- Hvað með sveinsprófið,
ekkert kvíðin að fara í það?
„Reyndar var ég dálítið
kvíðin, en það stafaði einkum af
því að í það skipti sem ég fór
f prófið kom prófdómari að sunn-
an í fyrsta skipti og við vissum
ekki alveg út í hvað við vorum að
fara. En þetta gekk allt saman vel
og ég fór í gegn.“
- Þú ert fyrsta konan sem
gengur í Félag málmiðnaðar-
manna á Akureyri. Var það ekki
svolítið gaman?
„Jú, það var mjög gaman. Það
var eins og að eignast hundrað
bræður. Þetta eru mjög góðir
náungar í félaginu og þeir sendu
mér rósir þegar ég gekk í félagið,
þannig að þetta var mjög vinalegt
allt saman.“
Eins og að eignast
hundrað bræður