Dagur - 11.11.1989, Qupperneq 6

6 - DAGUR - Laugardagur 11. nóvember 1989
Krístniboðastarfið í Afríku er ekld ósvipað
preststarfinu í gamla daga á íslandi
- spjallað við sr. Kjartan Jónsson kristniboða í tilefni af kristniboðsdeginum
Kristniboðsdagurinn er á
sunnudaginn, 12. nóvember.
Séra Kjartan Jónsson, kristni-
boði, messar í Hallgrímskirkju
í tilefni dagsins, og er það
útvarpsguðsþjónusta. Sr.
Kjartan var á ferð á Akureyri
fyrir skömmu. Hann hefur
dvaiið um átta ára skeið í
Kenya við kristniboðsstörf, og
greip blaðamaður tækifærið tii
að spyrja hann nokkurra
spurninga.
Sr. Kjartan er innfæddur
Reykvíkingur. Hann lauk stúd-
entsprófi frá Menntaskólanum í
Reykjavík árið 1974 og fór eftir
það í eitt ár í biblíuskóla til
Noregs. Að því búnu settist hann
í guðfræðideild Háskóla íslands,
þaðan útskrifaðist Kjartan árið
1980.
„Að því búnu fór ég til Eng-
lands og lagði stund á enskunám
til áramóta. I janúar vorum við
hjónin vígð; ég til prestsstarfa en
kona mín, Valdís Magnúsdóttir
kennari, tók kristniboðavígslu.
Skömmu eftir vígsluna lögðum
við hjónin land undir fót og héld-
um til Nairobi í Kenya, þar sem
við tókum að læra ríkismálið,
Swahili.
Swahili-námið var erfitt, þetta
tungumál er gjörólíkt öllum
tungumálum sem við þekkjum."
- Var þetta einhver skyndi-
ákvörðun hjá ykkur að fara til
Afríku til kristniboðsstarfa?
„Nei, því fer fjarri. Ég var
búinn að velta því fyrir mér í
mörg ár hvort ég ætti að fara í
þetta, og undir lokin var spurn-
ingin orðin sú hvort ég ætti að
velja að verða kristniboði eða
gerast prestur úti á landi.
Það má segja að ég hafi leynt
og ljóst stefnt að kristniboðsstarf-
inu með öllu mínu námi.“
Swahilinám og
kristniboðsstarf
- Hvað tók við eftir að Swahili-
náminu lauk?
„Þá fórum við til kristniboðs-
stöðvarinnar í Chepareria, þetta
var 1. maí árið 1981. Þetta er
þéttbýl smábændabyggð, og
byggðarlagið þéttist með hverju
árinu, því fólkið sækir þangað frá
þurrari stöðum í leit að mat.
Því er þannig varið með
kristniboðsstarf að maður veit
aldrei hvað maður er að fara út í
fyrirfram. Þetta er eins og að
stökkva fram af hengiflugi og
vona að lendingin verði góð.
Mestu máli skiptir að trúa því að
Guð muni leiðbeina manni og
varðveita.
En segja má að bæði Afríka og
starfið hafi komið mér á óvart.
Starfið fólst í því að koma á fót
söfnuði og kirkjulegu starfi. Fyrst
var að koma sér upp heimili og
ljúka við húsbyggingu, en að því
loknu tók starfið við. Ég fór m.a.
Kjartan Jónsson, kristniboði.
inn á svæði þar sem ekkert
kristniboð hafði áður verið,
ræddi við fólkið um kirkjubygg-
ingu o.s.frv. Heimsóknir og
fundir til fólksins þróuðust yfir í
reglulegar samkomur.
Kristniboði verður að skipta
sér af ýmsum félagslegum
þáttum, og oft byrja innfæddir á
að biðja um félagslega aðstoð.
Kona mín skipulagði starf meðal
kvenna á staðnum, fullorðins-
fræðsluhópar voru stofnaðir og
þar sinnti hún m.a. lestrar-
kennslu fyrir fullorðna."
- Er hlutverk kristniboðans
ekki ólíkt hlutverki prestsins á
íslandi?
„Það er kannski líkara hlut-
verki prestsins í gamla daga.
Presturinn er frumkvöðull að
mörgum velferðarmálum, ekki er
einungis urn að ræða hið boðaða
Orð heldur að ástunda Orðið í
verki. Við erum yfirleitt beðnir
um að byggja skóla eða sjúkra-
skýli. Því miður höfum við ekki
mannskap eða fjárráð til að
sinna öllum beiðnum, en við
erum í samstarfi við Norðmenn
sem starfrækja tvö sjúkraskýli í
héraðinu, en íslenska kristniboð-
ið starfrækir 5 skóla.“
Kristniboðsstarfíð
þarf að tengjast
safnaðarstarfínu betur
- Hvað tekur við hjá ykkur?
„Sem stendur er ég starfsmað-
ur Kristniboðssambandsins. Ég
kom aftur til landsins í júlí, og í
vetur mun ég vinna að kynningu
kristniboðsstarfsins, heimsækja
kirkjur, söfnuði og skóla, pred-
ika í kirkjum og á samkomum.
Við hjónin munum síðan halda
utan til starfa á ný.“
- Það hefur tíðkast að taka á
móti gjöfum til kristniboðsins á
kristniðboðsdaginn í kirkjum
landsins. Eru slík framlög mikil-
væg fyrir starfið?
„Já. Það er líka mikilvægt að
kristniboðið verði eðlilegur þátt-
ur í safnaðarstarfi hér á landi.
Mér finnst ekki rétt að takmarka
umræðu um kristniboð við þenn-
an eina dag, heldur á það að vera
fastur þáttur í starfi hvers kristins
safnaðar.
Kristniboðið mætir vaxandi
skilningi, er óhætt að segja. En sá
sem er ekki kristinn hlýtur alltaf
að hafa efasemdir og getur tæpast
skilið hvers vegna við erum í
þessu starfi.
Kristniboðið hefur tvímæla-
laust komið mörgu góðu til leið-
ar, annars værum við ekki starf-
andi. Sé dæmi tekið af Konsó þá
er allt þróunar- og framfarastarf í
héraðinu komið frá kristniboð-
inu, sem starfað hefur í 35 ár þar.
Ríkið hefur nánast ekki gert neitt
fyrir íbúa héraðsins. í Konsó er
gróðrarstöð, hjúkrunarstarf,
þróunarhjálp við landbúnaðinn,
skólahald, fræðslustarfsemi og
svo mætti lengi telja. í Kenýa má
segja það sama, þar væru afar
fáir skólar ef kristniboðsins hefði
ekki notið við.
Frá sjónarmiði trúarinnar er
starfið líka gott. í kristniboðs-
stöðinni í Chepareria koma 80 til
100 manns til messu á hverjum
sunnudegi. í nágrenninu eru fjór-
ir söfnuðir, alls eru þetta um 600
safnaðarmeðlimir, og ég er viss
um að þetta þætti ágæt kirkju-
sókn víða á íslandi.“ EHB
-4
kvikmyndarýni
Umsjón: Jón Hjaltason
Móðir fyrir rétti
Sam Neill og Meryl Streep, í hlutverkum hjónanna, gleðja fjölmiðlafólk með mynd af dóttur sinni. Móðir fyrír réttí
er áfall fyrir fjölmiðla, dómskerfí og mig og þig; mynd sem á erindi til okkar allra.
í Borgarbíó: Móðir fyrir rétti (A Cry in
the Dark).
Leikstjóri: Fred Schepisi.
Helstu leikarar: Meryl Streep og Sam
Neill.
Handrit: Robert Caswell og Fred Schep-
isi.
Warner Bros 1989.
Móðir fyrir rétti byggir á harm-
leik sem átti sér stað í Ástralíu á
öndverðum þessum áratugi.
Hjónin Midiael og Lindy (Sam
Neill og Meryl Streep) fara í
sumarleýfi með syni sína tvo og
nýfædda dóttur. Á einum áning-
arstaðnum hendir það áð kvöld-
lagi að villihundur kemst í tjald
þeirra hjóna og nemur dóttur
þeirra á braut. Eftir þetta spyrst
ekkert til barnsins en fataræflar
af því finnast í auðninni. En þeg-
ar ein báran rís er önnur vís.
Bráðlega kvikna sögusagnir um
að hjónin hafi myrt dóttur sína
djöflinum til dýrðar eða sjálfum
sér til ánægju. Málið kemur fyrir
undirrétt þar sem dómarinn
sýknar þau en síðar er móðirin
dæmd til ævilangrar þrælkunar-
vinnu og faðirinn fær 18 mánaða
fangelsisdóm.
Þetta er að minnsta kosti
myndin sem Fred Schepisi bregð-
ur upp af þessu einu umtalaðasta
dómsmáli Ástrala. Það fer aldrei
framhjá áhorfandanum að hjónin
eru saklaus sem er raunar í takt
við staðreyndir því að í fyrra var
dómurinn yfir þeim ógiltur og
þau sýknuð. Móðirin hafði þá
þegar afplánað fimm ár en fang-
elsisvistina hóf hún með því að
fæða stúlkubarn.
Móðir fyrir rétti er áhrifamikil
mynd og það sem meira er, hún
að minnsta kosti virðist trúverð-
ug. Enginn dýrðarljómi er látinn
leika um hjónin. Þvert á móti eru
þau ekki laus við að vera svolítið
óviðfelldin, sérstaklega framan
af. Að minnsta kosti finnst mér
það alltaf heldur óviðkunnanlegt
þegar kristnu fólki dettur í hug
að hörmungar þess séu guði að
kenna, prófraun er hann kýs að
leggja á þau sjálfum sér til
dýrðar. Mér er gjörsamlega hulið
hvers vegna algóður guð velur að
sýna velþóknun sína á einstakl-
ingi með því að leggja á hann
þrengingar og ástvinamissi. Gæti
þetta verið tilbúningur manna
sem leita sér huggunar hjá því
óþekkta? „Ég á að vísu bágt
hérna í þessum táradal en vísa
sæluvist hinum megin grafar.“
Enn ógeðfelldari verður þessi
hugsun þó þegar viðkomandi
hleypur með hana í fjölmiðla, að
vísu undir rós, með því að upp-
hefja gæsku skaparans og vísdóm
orðs hans. í kjölfar dótturhvarfs-
ins verða Michael og Lindy tíðir
gestir á síðum dagblaða og á
sjónvárpsskjáum. Þau játast und-
ir að verða leiksoppar fjölmiðla
og enda nánast sem fórnarlömb
þeirra. Þau vilja opinbera öllum
staðfestu sína í trúnni, hvernig
guð hjálpar þeim að þola dótt-
urmissinn, en fjölmiðlafólkinu
tekst næstum því að ganga af guði
dauðum. Móðir fyrir rétti er
harður áfellisdómur yfir blaða-
og fréttamönnum.
Fred Schepisi kemur ekki að-
eins góðu höggi á fjölmiðlana
heldur einnig og ekki síður allan
almenning, mig og þig. Við og
við skýtur hann inn stuttum
myndskeiðum af slúðurfólki og
nær þannig eðli alls slúðurs,
margföldunareiginleikum þess og
hryllingsauka. Á hinn bóginn
finnst mér eins og eitthvað vanti
inn í réttarhöldin sjálf. Fyrir
bíófarann er það deginum ljósara
að hjónin eru saklaus, framburð-
ur vitna tekur af allan vafa þar
um. Þrátt fyrir þetta dæmir kvið-
dómur þau sek og eina skýringin
sem Schepisi gefur eru dylgjur
um pólitíska hagsmuni. I ljósi
þeirrar myndar sem bíómyndin
dregur upp af réttarhöldunum,
ekki sjálfu dótturhvarfinu, er
dómurinn óskiljanlegur. Það
kemur heldur ekki fram hvernig
pólitík gat haft áhrif á framgang
málsins, nema Ástralir hafi tengt
trúarsannfæringu hjónanna við
stjórnmál. Móðir fyrir rétti
útskýrir hins vegar ekki hvernig
það hefur mátt gerast.