Dagur - 21.06.1994, Side 7

Þriðjudagur 21. júní 1994 - DAGUR - 7
Á meðal atriða á fjölsýningunni Þjóðleik var síldarsöltun siglfirskra síldarstúikna.
Meðal hinna tignu gcsta sem heiðruðu íslendinga ineð nærveru sinni á 50
ára afmæli lýðvcidisins voru Margrét Þórhildur II Danadrottning og maður
hennar, Hinrik Danaprins. Sagði Danadrotting nú óhætt að ræða á opinská-
an hátt um sambandsslitin og stofnun lýðveldisins en afi drottingar, Krist-
ján X Danakonungur, tilkynnti á sínum tíma - nokkru fyrir lýðvcldisstofnun
- að hann gæti ekki viðurkennt slíkan gjörning meðan erlendur her væri í
báðum löndum.
Sjö alda konungsstjórn á íslandi lauk í áföngum:
Fímmtíu ár firá stofnun Lýðveldisins
Islands hinn 17. júní á ÞingvöUum
Fjölmargir kórar sungu á þjóðhátíð - bæði sem scrstakir dagskrárliðir og á
milli ávarpa þjóðhöfðinga og annarra.
Unga kynslóðin fékk ekki síður en aðrar kynslóðir eitthvað við að vera á
þcssum hátíðisdcgi allra Islcndinga.
Stórsöngvarinn Kristján Jóhannsson sat fastur í bíl sínum eins og þúsundir
annarra Islcndinga gerðu klukkustundum saman á 50 ára afmæli Lýðveldis-
ins ísiands á Þingvöllum. Sctti það leiðinlegan svip á þjóðhátíðina að gestir
skyidu sitja fastir í flöskuhálsum á Þingvöllum og í Reykjavík. Umferð um
sjálfa Mosfellshciði gekk hins vegar grciðlega.
Mcðal þrautæfðra atriða á fjölsýningunni Þjóðleik allan þjóðhátíðardaginn
á Þingvnllum var cinkar tignarlegt oddaflug álfta cr forscti Alþingis, Salomc
Þorkelsdóttir, setti þingfund á Lögbcrgi kl. 11.
Hinn 17. júní fögnuðu tugþús-
undir íslendinga á þjóðhátíð á
Þingvöllum í tilefni þess að 50
ár voru þá liðin frá stofnun
lýðveldis á íslandi. Það var
gert með gildistöku lýðveldis-
stjórnarskrár hinn 17. júní
1944 en með því var endanlega
afnumið konungdæmi á Is-
landi sem verið hafði síðan
Gamli sáttmáli var samþykkt-
ur 1262- 1264. Stofnun lýðveld-
is kom í kjölfar uppsagnar
sambandslagasáttmála íslenska
ríkisins og hins danska frá
1918 er ísiand fékk viðurkennt
fullveldi sitt.
í tilcfni dagsins kom Alþingi
saman á sínum forna þingstað,
Lögbergi, og gcrði tvær þings-
ályktanir „í tilcfni 50 ára afmælis
lýðveldis á Islandi." Önnur var
sú að stofna sjóð til átaks í vist-
fræðirannsóknum á lífríki sjávar
og til eflingar íslcnskri tungu.
Hin ályktunin tjallar um cnd-
urskoðun mannréttindakafla
stjórnarskrár lýðveldisins.
íslendirigar streymdu á Þing-
velli - aðallega í einkabifrciðum!
Þúsundir komust hins vcgar scint
cða ekki á áfangastað vcgna
skipulagsleysis í umferðarmálum
á leið út úr höfuðborginni - en
cinkum á Þingvöllum sjálfum
þar scm þjóðhátíðai: jstir sátu
fastir í bílum sínum; i irgir voru
matarlitlir og illa hal úr vcgna
þess að eitthvað fór 'skciðis í
salernisaðstóðu. GT
Forseti Lýðveldisins íslands, frú Vigdís Finnbogadóttir, minntist heiliaóskaskcytis frá Kristjáni X Danakonungi seni
barst síðdegis hinn 17. júní 1944 og var þá lcsið upp við inikinn fógnuð á Lögbcrgi.