Dagur - 16.09.1995, Qupperneq 6

6 - DAGUR - Laugardagur 16. september 1995
I átta ár bjó hann langt frá annarri byggð.
Hann var vitavörður á Hornbjargsvita, nyrst á
Vestfjörðum, og þótti þar gott að vera.
*
I vor þurfti hann að finna sér nýjan samastað því
tæknin leysti vitavörðinn frá störfum og í Látravík á
Hornströndum er komin sjálfvirk veðurathugunarstöð.
Hann heitir Ólafur Þ. Jónsson en er betur þekktur undir
✓
nafninu „Oli kommi“ vegna stjórnmálaskoðana sinna.
Samstarfskona hans úr vitanum síðustu tvö árin er
Svandís Geirsdóttir og saman reka þau nú gistiheimili
í Þingvallastræti á Akureyri.
Við sitjum í notalegri stofu á jarðhæð Gulu
villunnar, sem er gistiheimili og jafnframt
nýja heimilið þeirra Óla og Svandísar. Kaff-
ið er komið í bollana og tími kominn fyrir
fyrstu spurninguna. Hvemig er þetta nafn,
„Óli kommi“, tilkomið?
„Þetta er eiginlega orðið ættamafn. Ég
var kallaður kommi í fyrsta skipti austur á
Neskaupstað. Það þótti mér mjög skrýtið.
Ég sagði stundum í gríni við bæjarstjórann,
sem þar var, að þeir hefðu aldrei séð
komma fyrr en ég kom þangað þó þeir sem
voru við völd í bænum, og eru reyndar enn,
væru samt kallaðir kommúnistar. En það
var sem sagt í Neskaupstað sem ég eignað-
ist þetta nafn en þar átti ég heima í 11 ár.“
óli er fæddur í Reykjavík og átti þar
heima sem bam. „Að vísu áttu krakkar í þá
daga aldrei heima í Reykjavík nema hálft
árið því allir vom sendir í sveit. Það gekk
upp því þá vom svo margir bændur en fáir
Reykvíkingar," segir Óli og bætir við að
hann hafi í raun sáralítið verið í Reykjavík.
„Ég hef oftast verið út á landi og ef ég hef
manninn látið hafa þetta því hinir hefðu
orðið svo móðgaðir. Þannig að þrautalend-
ingin var að láta mig fá stöðuna. En hann
iðraðist þess ekki og eftir það lét hann mig
hafa allar þær vitastöður sem hann hafði
kost á.“
Óli var vitavörður í þremur vitum og var
auk þess í sumarvinnu í mörg ár þar sem
hann ferðaðist með vinnuflokk um landið
og gerði við vita. Síðustu átta árin var hann,
eins og fyrr segir, á Hombjargsvita. „Þetta
var að vísu ekki samfellt,“ segir hann. „Ég
var t.d. að kenna á Þingeyri og vann á Þjóð-
viljanum áður en ég fór á Hombjargsvita.
Aður hafði ég verið á Galtarvita en ég fór
ekki úr einum vitanum í annan heldur liðu
einhver ár á milli. En ef maður fær ein-
hverja bakteríu er oft erfitt að losna við
hana. Það kom alltaf upp aftur og aftur
löngun til að fara í vitann."
- Er gott að fara í burtu og fá hvfld frá
öðru fólki?
„Fólk getur náttúrulega verið afskaplega
þreytandi en það er þó kannski ekki ástæða
vorin fór ég síðan alltaf í skólann og tók
nokkur próf. Eitthvað fékk ég líka metið frá
gamalli tíð og einn góðan veðurdag var
þetta bara allt í einu komið. Ég tók síðan
nokkrar einingar í háskólanum í sagnfræði.
Það gekk líka ágætlega. Eiginlega vom bara
tvær námsgreinar sem komu til greina
vegna fjarlægðarinnar, annað hvort sagn-
fræði eða guðfræði og ég fór frekar í sagn-
fræði. Guðfræðin er náttúrulega líka mikil
sagnfræði og að vissu leyti angi af sama
stofni. En sagnfræðin byggir á þeim stað-
reyndum sem menn komast yfir en hitt á trú
sem er allt annar handleggur.“
Samstarfsmenn í tvö ár
Svandís hefur fylgst með samtalinu en
hvemig sambandi þeirra tveggja er háttað
Ef maður vill
endilega vera leiðin-
legur fær maður
það í friði, ekki bara
á Akureyri,
heldur alls staðar.
En okkur hefur
verið afskaplega
vel tekið
hefur ekki komið fram. Spurningin er því
hálfvandræðaleg en fær engu að síður að
flakka. Emð þið búin að vera gift lengi?
Það er Svandís sem nú hefur orðið: „Við
emm ekki gift, við bara störfum saman og
höfum gert í tvö ár. Ástæðan fyrir að ég fór
í vitann var sú að mig vantaði eitthvað að
gera. Ég kannaðist við Óla og smellti mér
þangað sem aðstoðarvitavörður. Ég vissi
svo sem ekkert um hvemig það yrði en ég
kunni mjög vel við mig í vitanum."
- En áður en Svandís kom, varstu þá
einn í vitanum?
„Oftast nær var einhver með mér en
stundum var ég einn. En þetta em tvær
stöður, eða voru, nú er búið að leggja þetta
niður. Það þurfti að taka veðrið á þriggja
tíma fresti alla daga ársins og sjá unt að
halda þessu öllu gangandi."
Erfitt að leita að vinnu í gegnum
talstöð
í kjölfar þess að sjálfvirk veðurathugunar-
stöð komst í gagnið í Látravík var staða
vitavarðar á Hombjargsvita lögð niður. Óli
og Svandís stóðu því frammi fyrir að finna
sér nýjan samanstað og varð Akureyri fyrir
valinu. „Það er afskalplega erfítt að leita að
vinnu í gegnum talstöð norður á Horn-
ströndum. Að nokkru leyti réð tilviljun því
að við fórum hingað en þó ekki alveg. Á
sumrum er mikið um ferðamenn á Horn-
ströndum og eins er heilmikið um vélsleða-
menn seinni part vetrar. Við vomm því ekki
alveg ókunnug því hvemig svoleiðis fólk
lítur út. Það gekk nokkurn veginn skammar-
laust hjá okkur að taka á móti þessu ferða-
fólki, alla vega komu sumir aftur og aftur.
Það má því segja að það hafi ekki verið hel-
ber tilviljun að við fórum út í eitthvað tengt
ferðamönnum. Okkur vantaði bæði húsnæði
og vinnu og hér á gistiheimilinu var hús-
lent í Reykjavík í einhverju ógáti hef ég
yfirleitt verið voðalega fljótur að byrja að
skipuleggja brottflutning þaðan aftur."
Óli hefur unnið við ýmislegt um ævina,
var m.a. þrisvar sinnum á Þjóðviljanum,
misjafnlega lengi í senn, hefur starfað við
kennslu og verið á sjó. Á Norðfirði lærði
hann skipasmíði og segist sennilega mest
hafa starfað við smíðar. ,Ætli sé ekki fljót-
legra að telja upp það sem ég hef ekki gert,“
segir hann og bætir síðan vitastarfinu á list-
ann, sem hann segir að sé alveg sérkafli.
Þrautalending að ég fékk stöðuna
- Hvemig stóð á að þú fórst í vitavörslu?
„Það var auglýsing sem kom því öllu af
stað. Að vísu var ég búinn að ganga með
þetta í maganum í einhvern tíma og þegar
auglýsing birtist var ég fljótur að sækja um.“
Óli rifjar upp að þegar hann sótti um
stöðuna voru umsækjendur alls fimm; fjórir
framsóknarmenn - og hann; sjálfur komm-
inn. „Ráðherrann sem veitti í stöðuna var
framsóknarmaður, Halldór E. Sigurðsson,
en hann lét mig þó fá stöðuna. Hann sagði
mér að hann hefði verið í hálfgerðum vand-
ræðum því hann gat engan framsóknar-
til að fara alla leið í einhvern vita til að fá
hvfld.“
- Hvað sækir þú þá í, að vera nær náttúr-
unni?
„Ætli það ekki. Ég kann lflca mjög vel
við að ráða sjálfur hvernig ég geri hlutina.
Þegar allar græjur á svona stað eru í lagi er
þetta rólegt starf og ég hef alltaf verið frek-
ar latur býst ég við. Annars eru menn orðnir
svo daufir og lítið rómantískir fyrir svona
hlutum að ég veit ekki hvort þeir skilji þetta
þó þeir lesi það í blaði.“
Lærði til stúdentsprófs í vitanum
- Er það rétt hjá mér að þú hafi lesið eitt-
hvað utan skóla í vitanum?
„Já, ég sveikst unt að taka stúdentsprófið
á sínum tíma þegar jafnaldrar mínir tóku
það. Það er nú kannski enginn ljómi yfir því
að svíkjast um og mér hefði verið nær að
gera þetta á sínum tíma en þó er betra seint
en aldrei."
- Hvernig fórstu að því að taka próf?
„Landhelgisgæslan kom þarna með póst
og mat og stýrimennirnir komu með próf,
sátu yfir mér og komu prófunum síðan til
skila í skólanum. Þegar ég fór í sumarfrí á
Hluti af stjórn-
málaskoðun er
auðvitað að manni
líkar ekki skoðanir
annarra. Og það verð
ég að segja að ekki
get ég séð að
pólitískir andstæð-
ingar mínir, íhaldið,
framsókn og krat-
arnir, séu neitt geðs-
legri en þeir voru.
næði og vinna handa a.m.k. öðru okkar,“
segir Óli.
Bæði láta vel af rekstrinum í sumar en
eiga von á að veturinn verði rólegri. Nokkur
herbergi eru þau reyndar búin að leigja
skólastúlkum í vetur. Hvorugt þeirra hefur
staðið í rekstri áður og neita þau ekki að um
stórt skref sé að ræða. „Þetta er samt ekki
neitt risafyrirtæki," segir Óli. „Stærðin er
alveg viðráðanleg og maður er ekki kominn
í Kolkrabbann. Miðað við alla skriffinskuna
gæti maður þó stundum haldið að þetta væri
eitthvert risafyrirtæki.“
Mörgum kann að þykja það skjóta
skökku við að maður sem er jafn ákafur
vinstrisinni og Óli sé kominn út í rekstur.
Hefði hann trúað því sjálfur, fyrir
einhverjum árum, að þetta ætti fyrir honum
að liggja?
„Það hefur aldrei komið mér neitt á óvart
í lífinu. Ég er frekar jarðbundinn og er
aldrei hissa á neinu af þessu tagi. Ég hef oft
breytt um vinnu þannig að ég hef ímyndað
mér allt mögulegt og ég tek þessu nteð ró.“
Svandís er heldur ekki að æsa sig yfir
þessari breytingu og segir að það sem hún