Þjóðviljinn - 10.07.1949, Blaðsíða 3

Þjóðviljinn - 10.07.1949, Blaðsíða 3
•Sunziudagur- é^f^ 40- jttlt. ,1049. ' '¦ ' 111111 ¦......¦ ii i ii i ' ..... ........iin««..... - ¦ •.:.-•:.. •>?V.:~ "-¦ '. "i'..... '..:•¦.• :•:-- , j*Ít' J J$>: >T M ^ i iW-.tV . - ¦ : - - ... -, tngí R, ason: ír~f>3fá£i •— 3pi (i •¦ (?í .- ¦:¦ .:.'- •.•¦¦- ' . ¦ ¦ .• i KOMMONISTAR A ÞINGI DANA Daginit áður en ég fór frá Kaupmann íJiöi'n,. heimsótti ég -tunningja minn, Kaj Chrisliansen, blaðamann frá LAND OG FOLK, í skrifstofu hans. Hann hafði boðið mér að kóma tál sín og _____ á prentsmiAju blaðsins og kynnast þeim skilyrðum, sem blaðamenn þessa b«zt slfrifaða dagblaðs Danmerkur ynnu við. Skrifstofur LAND OG FOLK eru í stórri byggingu við Dr. l'værgade, byggingu, sem kommúnistaflokkurinn keypti í styrj- uldarlok. Þar er afgreiðsla blaðsins, prentsmiðja óg prér.í,m3mda- gerð, og þar eru einnig skrifstofur flokksins ag ungkommúuist? og skrifstofur útgáfufyrirtækja flokksuis og bókabúö o. fk Eft- ir að Kaj hafði sýnt mér allt húsið og við höfðum staldrað of- urlítið við afarstóra minningartöflu á einum innvegg hússins, FBm á eru letruð nöfn flestra þeirra flokftsbundnu kommúnista; sem myrtir voru af nazistum á hernám,-_trunum, þá gengum við upp á efstu hæð hússins, en þar er þægileg Vf^^j-fsiftíí* i^™ þá, sem vinna í húsinu og gesti þeijpra. Þar ¦ ^ettumst við hjá liidstnip skopteikilara, fengum okkur kaffi og braúð og fórum að rabba saman. l"akd barst brátt að dönsku stjóraarskrjjnju og danska þiitginu. Eg bað Kaj að segja mér eitthvað um dÖnslcif kommúnistaþingmennina og sagði honum, að lesendum Þjéði' viljans mundi þykja gaman af að kynnast þeim örlítið, barattii þeirra og starfi. Leysti hann frá skjóðunni, en ég punktaði-hiði ur það' helzta. Kommúnistaþingmennirnir eru tíu talsins eftir kosningarn- ar 1947, níu í þjóðþinginu og einn í landsþinginu. Af þessum tíu eru f jórar konur. Flestir þingmannanna voru í fangabúðum naz- ista á styrjaldaráruttum og urðu að þola þar hinar verstu pynt- ingar. Samt sem áður er áróður borgarablaðanna í Danmörku gegn þessum sömu mönnum aðallega fólginn í því að telja fólki trú um, að þeir séu sama te&und og nazistar, hafi sönui.stefnu, cigi sönrii áhugamál, noti somu aðferðir o. s. frv. Eg held,3 að ógeðslegri ái-óður sé ekki til. steypustjórninni, sem mynduð var við uppgrjöf Þjóðverja, — ráðherra án sérstakrar stjórn- ardeildar. Meðan á flokksþingi dap.ska kommúnistaflokksins stóð í maí s.L varð Axel snögg- lega og mjðg hættulega veikur —- eftirköst eftir fangelsisvist- íná¦'—^ eg. var fluttur á sji'ikra- hús. Fyrir sköirmu útskrifað- ifK hann af sjúkrahúsinu og d\ ??ur þegar þetta cr skrifað á' hressdngarhæli í Tékkósló- vakíu. AXEL LARSEN er, formað- ur ikommúhistaflokksins og hef- ur einnig á hendi.forystuna fyr- ir þingf lokki hans. Hann er ætt- aður frá Fjóni, sonur tréskó- smiðs. Að loknu gagnfxæða-' prófi, fékk Axel vinnu við járn- brautirnar á Fjóni, en hætti þar skömmu síðar og fór til Kaupmannahafnar. Þar vann hann í klæðaverksmiðju og á vélaverkstæði. Árið 1920 gekk hann í danska kommúnistaflokk Inn. Árið 1925 fór hann til Sovétríkjanna og var þar við háskólanám og vann verk- smiðjuvinnu. Árið 1930 bar mjög mikið á honum í hinni svokölluðu atvinnuleysiingja- hreyfingu í Danmörku. Árið 1932 var hann kosinn á þing (þjóðþingið) og var þá annar af fulltrúum kommún- lata. Hann hefur alltaf átt sæti á þingi síðan,, ef frá. éru talin Uernámsárin, þegar hann sat í ^gftbM^Wr|,^aris1^f^ij| •. .varð að fara huldu höfði. Axel er að- almálsvari kommúnista á. þing- inu og afburða ræðumaður, Jafnvel af andstæðingum sín- um er hann álitinh. einn mesti ræðuskörungur innan RíkisL þingsins. Hann talar vénjuléga bíaðalaust, ;en þó eru ræður hans óven-ju skipulegar og hann talar einfalt mál, skýrt og rök; fast.' .. . ' Eftir innrás Þjóðverja í Dan- mörku 9. apríl 1940 var Axel Larsen einn af stofnendum mótspyrnuhreyfingarinnar ¦ ;,Frit Danmark", sem var ór flokkspólitísk hreyfiag. Annar aðalstofnandi hreyfingarinhar var danski íhaldsmaðurinn Alvilda Larsen og Alfred Jensen í sætum sínum í danska hjóðþmginu^ . / ' á alið barnið. 'P-'^lía hennar til þess aS Engléndingar mundu verndar réttindum; hinnar ó- ^ekki varpa sprengjum á þessar giftti móður skóp henni samúð | aðalbækistöðvar Gestapo í og vinsældir meðal danskra Kaupmannahöfn. En samt sém INGER MERETE NORDEN- TOFT er skólastýra eins af stærstu skólum Kaupmanna- hafnar. Hún var áður sósíal- demókrati og fyrir stríð for- máður 1 f élagsskap kennslu- kyenha í Kaupmannahöfn. Hún er, mikilsmetinn uppeldisfræð- jngur og hefur skrifað kennslu- báíkur í uppeldisfræði og ýms- ar:aðrar bækiu- uni það efni. Á hernámsárunum var hún nokk urn tíma í fangelsi fyrir „ólög'- legt" athæfi. Arið 1945 vaf húh kosin á þing í Kaupmanna- höfn fyrir kommúnistaflokk- inn. 1 þeim kosningum var hún sá frambjóðandi flokksins, sem fékk flest persónuleg atkvæði næst á eftir Axel Larsen. Á árunum 1946—47 varð hún fyrir . miklum og dólgslegum árásum frá allri borgarapressr unni og talsmönnum borgara- Christmas Möller. Eftir að Ax^j flokkanna í Danmörku. Ástæð- kvenna. Á þhigi er hún talsmaður kommúnista í uppeldisn:41um. MOGENS FOG er frá Kaup- mannahöfn og kominn (ýr milli- stétt. Hann varð kommúnisti um tvítugt, en. tók. lítinn þátt í starfsemi flokksins f v^-r -i.rið. Hins vegar helgaði hann sig námi sínu og lauk prófi í lækn- isfræði og náði þar glæsilegum árangri. Sérgreiri . hans er táugalækningar og varð hann síðar prófessor í þeirri grein aðeins 32 ára gamall, sem er mjög sjaldgæft í Danmörku og þótt víðar væri tótað. Hann hefur tekið mikinn þátt í hags- munasamtökum danskra lækna, m. a..: verið. ritstjóri danska læknablaðsins. Hann er mikils- virtur sem vísindamaður. el Larsen hafði farið huldu höfði í eitt ár, komst njósnari nokkvir á snoðir um dvalarstað hans, og Axel var hándtekinn af dönsku lögreglúnni, sem af- henti hann nazistunum þýzku; Þjóðverjar höfðu hann fyrst í haldi í Danmörku, en fluttu hann síðar til Þýzkalands. I meira en eitt ár var hann í þröngum einmenningsklefa í hinum alræmdu fangabúðum í Sachsenhausen. Fyrir framan klefadyr hans höfðu Þjóðverj- ar komið fyrir krók, þar sem þeir án afláts hengdu hyern pólitíska fangann á fætur öðr- iim. Undir styrjaldarlokin var Axel Larsen fluttur tií fanga- búðanna í Neuengamme við Hamborg; en þaðan komst hann til Danmerkur fyrir tilvefknað iBernadotte greifa. ¦ - . - an var sú, að hún hafði farið fram á þaðvið skólastjórnina, að hún fengi frí frá störfum, því að hún ætti von á barni. Þetta þótti borgarpressunni dæmafá frekja í einni ógiftri kvenpersónu. Mál þetta vakti mikla athygli og umtal á sín- um tíma. Blöðin kröfðust þess, að Inger segði sig úr starfinu, sögðu, að hún „afvegaleiddi" æskuna, og að kona, sem hefði drýgt „hór" gæti ekki véfið skólastýra í „kristnum" skóla, o. s. frv. Inger hélt því hins vegar fram, að það væri algert einkamál sitt, hvort hún gifti sig eða ekki, en sagðist mundi verja rétt hinnar ógiftu móður og gifta sig ekki, a. m. k. ekki að svo stöddu, fyrst borgara- blöðin hefðu tekið svóna í þetta mál. ínger vann slaginn, tók y^ð,skó|a sínum, er hún: ;hjtfð^. áður gerðu Englendingar loft- árás á Shellhúsið og notuðu til Jiess færustu skyttur sinar. Þeir vörpuðu sprengjunum þannig á húsið* að þær lentu ekki á þakinu heldur á hlið hússins, og skrifstofur Gesta- po eyðilögðust, en fangarnir á þakhæðinni sluppu flestir, þ. á. m. Mögens Fog. Hann tók strax til starfa aftur. sem for- maður frelsisráðsins. Eftir uppgjöf. Þjóðverja varð hann ráðherra í samsteypu- stjórninni, ,,ráðherra, sem fer með sérstok málefni",' en þéssi sérstöku málefni voru bætur til handa þeim, sem f órnuðu miklu og lögðu mikið í sölurnar fyr- ir mótspyrnuhreyfinguna, uppj^ lauin hihna; vopriuðu' sveita hreyfirigarinnar o. s. frv. Árið 1945 var hann kosinn 4 þing sem fulltrúi kommúnista frá yejle-kjördæminu, én í kosningunum 1947 var hann kosinn í Kaupmannahöfn. Hanh er helzti talsmaður kommún- iáta á þingi í máíurii, er snerta vinnuskilyrði dariskra vísindar manna, háskóla og heilbrigðisr gæzlu, en auk þess hefúr hank Att í f jölmörgum skemmtileg- um kappræðum við leiðtoga I hinna flokkanna í þinginu um „ættjarðarást" og „föðurlands- svik", og þeir ekki riðið feitum hesti frá þeim viðskiptuin. Hann. var. einn þeirra, sem stofnuðu hina skipulögðu mót- spyrnuhreyfingu „Frit Dan- mark" og var. formaður frels- isráðsins frá stofnun þess 1943. Hann skrifaði flestar áskoranir ráðsins tii dansks almennings, en þær vöktu sérstaka athygli á sínum tíma fyrir magnþrunginn stíl og fyrir þá miklu bjart- sýni, huggun og þrótt, sem í þeim fólst. Hann var tekinn fastur af Þjóðverjum eitt sinn, erhann var á fundi með öðrum foringjiun mótspyrnuhreyfing- arinnar. Þegar nazistar réðust á hópinn, sió í bardaga og einn Dani var skotinn til bana. Mog- ens Fog var fluttur til aðal- stöðva Gestapo i Kaupmanna- höfn, Shellhússins, og hafður þar í haldi ásamt öðriun föng um á . þakhæðinni,•. eri þar geymdu ¦ nazistaj . „dýrustu" langa^a, ef.þa^m^tlújV^ðaítiy^^ MARTIN NIELSEN hefur verið á þingi síðan Í935. Hann var ritstjóri fyrsta dagbláðs kommúnista í Danmöfku, Arbejderbladet, frá upphafi (1932) þar til ríkisstjórnin lét Framhald á 7. síáu. "!dWV: fc-itííí ¦¦¦¦¦> ••'¦ f-;. h«,s, -;:

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.