Þjóðviljinn - 11.08.1949, Side 3

Fimmtxidagur 11. ágúst 1949.
ÞJÖÐVUUINN
L$ósmóðir í 37 ár:
Frú Slgríður Sæland,
móðlr í Hafnarfirði
sextug
Hínn réfti málsfaSur hlýáur
aS sigra eins og HfiS sjáíft
Á morgun er Sijrríður Sæland Ijósmóðir sextug og hefur
hún á þessuni tímamótum æ\i sinnar langan og merkilegan
vinnudag að bald. í 32 ár hefur hún verið skipuð ljósmóðir
í Hafnarfirði, eða síðan 1917, sama ár og hún giftist manni
sínum Stíg Sælahd, lögregluþjóni í Hafnarfirði. Strax 1912
byrjaði frú Sigríður að sinna ljósmóðurstörfum í Garða- og
M
Bessastaðahréppi, og hefur því verið ljósmóðir í 37 ár. En
I : ■ J 1 • ,
Sigiiður hefur einnig verið húsmóðir á stóru og umsvifamiklu
heimili. En þrátt fyrir annráki og störf hefur hún gefið sig
mikið að félagsmálum, og meðal annars verið tvisvar i fram-
boði fjTÍr Sameiningarflokk alþýðu Sósíalistaflokltinn, aldrei
svo þreytt að hún hafi ekki með ljúfu geði lagt á sig störf og
eijfiði til að leggja þeim málum lið, sem hún \issi að stuðluðv
að bættum kjörum og betri lífsafkomu íslenzkrar alþýðu. Öðrum
fremur kynntist hún, vegna ljósmóðursstarfsins, kjör'um ís-
lenzku aíþýðukonunnar ög henni var ekki nóg að taka á móti
börnum þeii*ra og vera „ljósan‘‘, heldur vann hún að því hug-
rökk. og djörf. að heimurinn eða umhverfið, sem þau fæddust
inn í yrði betra og bjartara.
lands, allt fram á þennan dag,
liefur mig oft kennt til inn
að hjartarótum, t.d. þegar þing-
ið hefur verið að veita hinum
útslitnu og þreyttu ljósmæðr-
um hór og þar á landinú.lOO—
200 krónur í eftirlaun, rétt
eins og verið væri að friða ó-
þdkkan krakka. Ég segi fyrir
mig að það .er ekki vegna laun-
anna, sem ég hef haldið áfram
að vinna úti, heldur vegna
starfsins sjálfs, ljósmóðurlaun-
in voru svo lág að þau svöruðu
ekki til lægstu vinnukonulauna,
þess vegna gat ég aldrei leyft
mér þann munað að hafa að-
stoð heima fyrir, og ég er áreið
anlega ekki sú eina af ljós-
mæðmm í þessu landi, sem get
kvartað yfir sliku.
Þú átt þarna á fjögra-
mannafarið þitt>
Eiríkui
Sem betur fer, heldur frú Sigríð
ur áfram, eru konumar að rísa
upp gegn úreltum þjóðfélags-
háttum og dkoðunum, enda er
þörf á því. Mcr ér minnisstætt
siðan ég Var lítil telpa heima
hjá foreldrum mínum, að kunn-
ingi okkar kom í heimsókn. Ég
var elzt af 11 systkinum, ;en
þá áttu foreldrar mínir mig og
fjóra drengi. Þegar aðkomu-
maður sá bræður mína; sagði
hann við pabba: ,,Þú átt þarna
á fjögramannafarið þitt, Eirík-
ur“. Það brenndi sig inn
í mig að ég skyldi vera álitin
Átti heima í Hafnar-
firði í 42 ár
Ég fluttist með foreldrum
mínum frá Vatnsleysuströnd
til Hafnarfjarðar 1907, og hef
átt þar heima síðan. Hafnar-
fjörður var þá fallegur eins og
hann er enn þann dag í dag,
en þá voru íbúarnir, að mig
minnir, ekf.ri fleiri en í kringum
400 manns. Á árunuín 1907:—
1903 kom hingað norskur fiski-
kaupmaður og lcom þá fjör-
kippur í atvinnulífið, en cg
man að kaupið var þá 12 aurar
um klukkustund í fiskvinnu og
eina krónu á dag fékk kven-
fólkið fyrir að bera kolapoka
eða saltpoka á bakinu allan
daginn.
Hvað voru ljósmæðra-
launin há í þá daga?
Eftir að ég var skipuð ijós-
móðir hér í Firðinum fékk ég
100 krónur á ári frá bæjar-
félaginu. Lögin voru þannig, ef
fátæk heimili áttu í hlut og
gátu ekjki greitt ljósmóðurmni,
mátti krefjast greiðslu frá
sveitarfélaginu, en hwmig heki
urfiu að þ&ð hefði nuelzt fyrir.
Etí. tnöst jbétfur mér graaöiat í
Jvwywuvvvwvwvvwuvvvw
|Matar'
|upp-
: skrift
Hversdagsterta.
1Vá bolli púðursykur.
2 bollar heilhveiti.
1 bolli hveiti.
2 tsk. lyftiduft.
1 tsk. negull.
1 tsk. kanel.
1V2 bolli mjólk.
3 msk bráðið smjör.
Blanda öllu því þurra sam-
an, væt í með mjólkinni og bæt
bráðna smjörinu síðast saman
við. Baka tertuna í ofnskúff-
unni, sker hana í 2—3 hluta og
breið smjör eða smjörkrem á
milli laganna.
Smjörkrem með sultu.
1 bolli flórsýkur, 50 gr.
smjörlíki, 3 msk. sulta, möndlu
dropar. — Hrær smjörið, sigta
flórsykurinn og hrær hann með
smjörinu, þar til kremið er létt,
blanda þá sultunni og möndlu-
dropunum sainan við.
Sigríður Sæland með dótturdóttur sinni.
sambandi við starf mitt og svo ómerkileg, að ekki væri
hægt að minnast á mig. Ég
var bara stelpa.
fundizt vera einhver blóðug-
asti óréttur, sem fram við mig
hefur komið, að siðan ég varð
ljósmóðir hafa tekjur mínar
ævinlega verið lagðar við laun
manns mins og hefur útkoman
orðið sú, vegria þessa óréttlætis
við okkur konumar í skatta-
málum, að peningaiega séð
hefði ég eins getað setið heima
jpg hætt að stunda ljósmóður-
störf. Og þegar , maður svo
‘hugsár um hvertúg i búið héfur
vorið að 'týósmæðrum ■ þessa
Þú heíur tekið mikinn
þátt í .íélagsmálum?
öúu má nú nafn gefa, en ég
hef eftir því sem tími og að-
stæður leyfðu .ekiki legið á ,liði
mínu. Eg stofnaði kvenna-slysa
varnardeildina í - Hafnarfirði. og
var formaður -hennar í 10, ár.
Á stofníundinum- mættu 16
konur, en engin þeirra vildi
■taka, að sér foríaaaasstöðtína-
Eftir þessi 10 ár voru félags-
konur orðnar 300. Ég lét þá
af formennsku, hafði mörgu
að sinna, eins og f\Tri daginn,
enda líka nógu margar konur
að taka við þá. En í bindindis-
í»
hreyfingunni hef ég starfað
mikið og unnið að þeim málum
í áratugi. En ástaudið í þeim
málum er svo alyarlegt í dag,
að nú verður öll þjóðin að sam-
einast um að kveða niður
áfengisbölið, ef við eigum að
halda virðingu okkar og sæmd
sem menningarþjóð.
Hversvegna gerðistu
sósíalisti?
-Strax sem bam sá ég mis-
réttinn í lífinu. Ég þekkti kjör^
íslenzka öreiga æskulýðsins. |
Þegar ég kynntist sósíalism-
anum skildi ég að hann var
kristindómurinn í framkvæmd.
Og ég held enn þá fast við þá
skoðun, þótt prestur einn segði
við mig í samræðum um þessi
mál, að ég guðlastaði að halda
slíku fram. Sósíalisminn er,
hvernig sem íhaldið reynir að
túika hann, hugsjón samvinnu
og bræðralags í framkvæmd, og
hann á eftir að gera jörðina
að þeim heimi, sem við þráum.
Hvað ég viidi gefa til að vera
ekki meira en tuttugu ára, svo
ég gæti barizt af eldmóði í
þeim. fyikingum, sem eiga-eftir
að: leiða: haun. .■ fram til sigurs.
“5'::' Ftaah.' á T.‘;síða. ‘x •
íslendingar hljóta að vera
orðnir ærjð skaplitlir að geta
nætur og daga staðið í biðröð-
um til að ná í jafn éjálfsagðan
hlut og éfni tíl fata utan á‘ sig,;
— og þegar inn í búðirnar ér
komið, er eins og séu betlarar
á ferð, því af mestu náð fleygir
afgreiðslufólkið vörunni í kaup-
andann og er varla að hann
geti valið hana sj^lfur.
Það þarf enginn að telja
okikur trú um að þetta geti
ekki verið öðruvísi, ef eitthvert
eftirlit væri með svartamarkaði
og bakdyrasölu.
Þá ætti það að vera krafa
okkar húsmæðra að ætíð séu
til þurrkaðir og nýir ávextir.
Börnin sem alast upp í þessu
sólarlitla landi þurfa þess nauð-
synlega. Það mætti spara iköku-
át og einnig gosdrykki, að ég
ekki tali um cócacóla, sem
alveg ætti að hverfa, því eftir
þeim eiturdrykk sækjast ungl-
ingarnir mest og er furðulegt
að hann skuli óátalið vera seld-
ur börnum. En einstaklings-
framtakið verður að "^rræða, þó
það sé á kostnað heilsu al-
mennings í landinu, og þá fyrst
og fremst bai’nanna. Þetta er
nú umhyggja fyrir yngstu kyn-
slóðinni, það er að segja böm-
um alþýðunnar. Við vitum vel
að forréttindastéttin í. þessu
landi flytur inn með skipum
sínum ávexti og allt sem hún
girnist og rJkilst manni að þar
só ekki skammtaður gjaldeyrir.
íslenzkar konur, við sem erum
meirihluti kjósenda í landinu,
skulum sýna nú við næstu
kosningar, að ekki renni í okk-
ur þrælablóð. Við viljum engar
ambáttir vera og enga jfirstétt
ala. Við alþýðukonumar emm
fúsar til að spara, ef með þarf,
það höfum við hvort sem er
alltaf þurft að gera, en þá
verða líka allir sem heita vilja
íslendingar að gera það sama.
Við viljum ekki þá tíma yfir
okkur aftur, þegar danskir
kaupmenn arðrændu bændur og
búalið og fólkinu var haldið í
fáfræði og trú á að þannig
yrði það að vera. í dag er
ekkl hægt að telja okkur trú
um slíkt. Það væri líka smán
fyrir dkkur nútímakonur að
hafa ekki þann þjóðfélags-
þroska að losa okkur við þau
ráðandi þjóðfélagsöfl, sem leigt
hafa að okkur fornspurðum
hluta af landinu erlendu her-
veldi, sem þegar er farið að
hafa ískyggilega mikil afskipti
af innanlandsmálum okkar.
Hinn bandaríski Keflavíikurflug
vöilur er beztá sönmm þess,
þótt reynt sé að hilma yfir öll
lögbrotin og ósómann sem þar
er framinn í skjóli hinnar
spiiltu - nuverandi rikisstjórnar.
- -■»•■ 'HrainhQdar.