Þjóðviljinn - 14.11.1950, Síða 6

&
Þ JÖÐ VÍL JIN N
Þriðjudagur 14. nóv. 1950«
STEF lýsirí járreiðum sínum
Hr. ritstjóri.
Hinn 9. þ. m. birtist í blaði
yðar frásögn um fjárreiður og
viðskipti STEFS í sambandi við
umræður, sem urðu um þessi
mái á Alþingi 8. þ. m. Þar eð
•frá.L'gn þessi er á ýmsan hátt
ónákvæm og villandi, sjáum vér
oss ilneydda að biðja yður að
birta í blaði yðar svofelldar
upplýsingar:.
1. Heildartekjur STEFS firá
21. jan. 1947 tjl ársloka 1949
(nærri 3 ár) nema samtals rúm
lega 361 þús. kr.
2. Tekjur innlendra höfunda,
sem hingað hafa goldizt frá út-
Jöndum, hafa verið afreiknaðar
til þeirra jafnóðum frádráttar-
Iaust. Nema þær frá stofnuh
STEFS til þessa dags 3.800,00
Jtr. Þess ber að gæta, að slíkur
afreikningur milli landa getur
tekið allt að því tvö ár, og
munu íslenzkir höfundar því
eiga óafreiknaðar innstæður er-
lendis. Þyki þessar erlendu tekj
ur lágar verður STEF ekki um
það sakað með réttu, því það er
fyrst og fremst innheimtufyr-
irtæki, e.n ekki útbreiðslustofn-
•un, og getur lítil bein áhrif haft
á útbreiðshu íslenzkrar tónlist-
ar erlendis.
Tónmenntasjóður STEFs og
Nótnasjóður, sem nú eru að
upphæð nærri 50 þús. kr. sam-
tals, eru þó m. a. ætlaðir til
þessara nota, en í Tónmennta-
ejóð ieggst ákveðin hundraðs-
tala af hreinum tekjum STEFS,
samkvæmt alþjóðavenju. En
fyrsta skilvrðið til útbreiðslu
íslenzkrar tónlistar er það, að
nauðsynlegur gjaldeyrir fáist
til nótnaprentunar og upptöku
á hljómplötur, en gjaldeyris-
Ieyfi hafa lítil sem engin verið
veitt í því skyni á síðustu árum.
3. I úthlutunarsjóðnum .voru
um síðustu áramót tæplega 73
þús. kr., sem ekld hefir verið
íonnt að úthluta til höfunda,
sökum þess að úlhl'utunarreglur
IrmaoEi
Tekur á móti flutnmgi. til
Vestmannaeyja daglega.
STEFS liafa eigi hlotið stað-
festingu menntamálaráðuneytis-
iir.
Af þessari upphæð renna
tæpnr 29 þús. kr. til innlendra
höfunda eingöngu, en afgangur-
inn, rúmar 44 þús. kr., skiptist
milli innlendra og erlendra líöf-
unda.
Mikill hluti STEF-gjaldanna
p.llt frá árinu 1947 (m. a. frá
kvikmyndahúsum, veitingahús-
ur og öðrum skemmtistöðum)
cr enn óinnheimtur, en þær
upphæðir renna óskertar í út-
hlutunarsjóð til hcfunda, jafn-
ótt og þær innheimtast, með því
að stofnkostnaður STEFS og
skrifstofukostnaður fyrir Jætta
tímabil er þegar goldinn.
4. Stofnkostnaður fyrirtækis-
ins nemur tæpum 125 þús. kr.,
og er sá liður, eins og aðrir
liðir á reikningum STEFS, háð-
ur samþykki rétthafanna einna.
Rétthafar, sem STEF liefur
umboð fj7rir, ex*u um 100 þús.
að tölu, og fer STEF með rétt-
indi nærri allra vemdaðra tón-
verka í lieiminum. Kostnaður
við að sameina þessi réttindi á
einn stað á íslandi og skapa
kerfi til réttindagæziu og út-
hlutunar, er það mikill, að er-
lendir rétthafar géra ráð fyrir
að lieildartekjur allt að þvi
tveggja ára fari til þess.
5. I vara-, eftirlauxia cg
styi'ktarsjóði STEFS voru í árs-
lok 1949 rúmar 3000.00 kr.
6. Skrifstofukostnaður fi'á
stofnun til ársloka 1949 nemur
rúmnm 92 þús. kr. Þessi upp-
hæð raá að vísu teljast allliá,
miðað við þær tekjur, sem iim-
heimzt hafa, en hitt, hversu erf-
iðlega innheimtan hefxxr gengið,
stafar af því, að STEF nýtur
lögum samkvæmt ekki þein'ar
aðstoðar stjórnaxvaldanna við
innheimtuna, sem samskonar
stofnanir í nágrannalöndunum,
og sfkilningur almemxings á
eignarrétti höfunda yfirleitt
virðist enn vera mjög óljós liér
á landi.
Virðingarfyllst,
S T E F
Samband tónskáhla og eig-
enda flutningsréttar.
Stjómin:
-Undir eilífðarstj örnum
Eftir A.J. Cronin
19.
D A G U R
vel haldinn eins og faðir hans — en hann hafði
þörf fyrir peninga.
Hann skreið á >fjórum fótum milli fótanna á
lánsfólkinu, skreið bak við búðarborðið og fann
peningaskúffuixa.
Hann fylltist fögnuði. Hún var ólæst. Fagn-
andi yfir hirðuleysi Murchinssons stakk hann
hendiiini niður í skúffuna, fingui' hans gripu
niður í silfurpeningana, hann dró lófann upp
fullan af peningum og stakk þeim, með varúð í
vasa sinn. Svo reis hann upp, laumaðist út um
dyrnar og hvaxf.
Um leið og Jói livarf af sjónarsviðinu, kom
Róbert .í ljós. Alít í einu stóð hann á þixxskuld-
inum og óróasvipur hans breyttist brátt í skelf-
ingarsvip.
,.Hvað eruð þið að gei'a, félagar?“ Það var
bænarhreimur í rödd hans; hann fylltist angist
yfir þessari ömurlegu, tilgangslausu, rangsnúnu
reiði. „Þetta á eftir að koma ykkur í koll.“
„Engirtn hlustaði á hann. II?nn hækkaði xtidd-
ina:
„Hættið þið, fíflin ykkar. Skiljið þiið ekki,
uð þetta er það versta sem þið getið gert. Nú
hefur enginn samúð með okkur framai'. Takið
þið sönsum, menn, hættið þið.“
Enginn hætti.
Það fóru kippir um andlit Róberts og hann
var að því kominn að ryðjast gegnum hópinn,
þegar hann heyrði hljóð fyrir aftan sig, svo að
hann snei'i sér við og ljósið féll á andlit hans.
Það var lögreglan: Roddam úr hafnarhverfinu
og nýi lögregluþjóxminn frá stöðinni.
„Fenwick,“ hrópaði Roddam samstundis og
lagði höndina á öxl Róberts.
Um leið kvað við enn liærra hróp innan úr
búðinni: „Löggan piltar. Af stað“.
Og iðandi, samanþjöppuð kös af fólki streymdi
út um dymar. Roddam og lögregluþjónninn
gei-ðu ekki einu sinni tilraun til að stöðva. hóp-
inn. Þeir stóðu máttvana og gónandi og hleyptu
öllum framhjá; síðan fór Roddam inn i búðina
og hélt enn um öxlina á Róbert.
„Hérna er annai’, lögregluþjónn", sagði Rod-
daín skyndilega.
Inni í miðri ruplaði’i búðiniii sat Leeming box-
ari hjálparvana klofvega á öltunnunni. Hann hélt
fingrinum fyrir sponsgatið, svipur hans var
sæll og aulalegur, og lxann hafði ekki hugmynd
um Ixvað var að gerast í kringum hann.
Lögregluþjónninn leit í kxingum sig í búðinni
og síðan á Róbert.
„Þetta er alvarlegt“, sagði hann hörkulegii
embættisröddu. „Eruð þér ekki, Fenwick, mað-
urinn sem kom verkfallinu af stað?“
Róbert horfðist i'ólega í augu við hann og
sagði siðan:
„Ég hef ekkert gert“.
Lögregluþjónninn sagði:
„Nei, auðvitað ekki, — af sjálfu leiðir".
Róbert opnaði munninn eins og til að gefa
skýringu, en skildi allt í einu að það var til-
gangslaust og þagði; hann gaf sig foi'sjóninni á
vald.
Hann og boxarinn voru settir í vai'ðhald.

Jón Þprariixíison
Páll Isólfsson
Snæbj. Kaldalóns
Jón Lriís
Skúli HaUdórssÖH
Þórh. ÞorgHsson.
Gamla Bíó:
Illar tungur.
Sagan eftir A. S. M.
Hutchinsson.
Þarna segir af
privatlífi mi’listéttai'-
fólks í smáborg í
Engiandi á striðsár-
unurn. Samkvæmt
myndinni er kjarni
þessarar einkenr.ilegu
stéttar illgjarnar
kjaftakerlingar af
báðum kynjúm, en
alþýðufólk sem k.em-
ur við sögu er flest
af skrípakallasort-
inni. Upp úr þessu
gnæfir hetjan leikin
af Walter Pidgeon.
Hann cr sjaldgæft
göfugmenni, fcrnfús
og vitur, alúðlegur
við smælingja með
spakmæli á vörum, og
á honum bitnar
vonzka samborgar-
anna. Hann lifir í ó-
hamingjusömu hjóna-
bandi en elskar göf-
uga frú, sem býr við
svipaða heimilissælu.
Samtöl þeirra eru
full af vísdómi og til-
vitnunum í fræg
skájd, siðferðilega
þroskandi og leiðin-
leg. Þau ná saman að
lokum eftir miklar
þrengingar. Brczka
millistéttin ætti að
mótmæla svona mynd
um. Leikur W. Pidge-
ons cr að einu leyti
frábrugðinn venjuleg,-
um vinnubrögðum
lians, þarna' reykir
hann sigarettur, en
honum fer gamla píp-
an betur, karlinum.
jm.4
AVIÐ
Síðari hluta dags, fixnxn dögum seinna, gekk
Jói Gowlan í hægðum sínum eftir Scottwood
götu í Tynecaste og skimaði upp í alla glugga
eftir herbergjum til leigu.
Jói hafði alltaö litið á Tynecastle sem borg
ævintýra og möguleika — hún var aðeins tíu
eða tólf kílómetra frá fæðingarbæ hans —: og
nú teygaði hann í sig af hrifningu Ijós, bjarta
litina, sporvagnaskrölt, mannfjölda og glymjandi
liamarshögg skipasmiðjanna. Jói.leit vel út, hann
var hressilegur, með svart hrokkið hár, mcð
gljáburstaða skó og glaðlegan, áhyggjulausan
svip. En þrátt fyrir ljómandi ytra útlit var
ungi maðurinn i sorglegum kröggum. Síða.n
hann strauk að heiman höfðu pundin tvö úr
silfri, sein. hann hafði stolið úr peningaskúffu
Murchinsons, eyðzt á þægilegan en áþreifanlegri
hátt en útlit Jóa bar með sér. Hann hafði
farið í Empirefjöileikahúsið, litið inn á Lowe
drykkjustofuna og aðrar freistandi stofnanir.
Hann hafði keypt sígarettur og freistandi, blá
póstkort. Og nú þegar síðasti eyririnn hafði
eyðst í að skinna upp á útlitið ráfáði hánn eftir
Ssottswood stræti og leitaði sér að viðeigandi
herbergi.
Hann gekk framhjá rimlagirðingunni kringum
fjártorgið, framhjá Cumberland, Plummer stræti
og Elswick austurgötu. Það var kyrrlátt, þurrt
og litlaust veður. Götuniar jðuðu af lífi, á
brautarstöðinni voru lestir að lcoma og fara
og úti á Tyne drundi í gufuskipunum. Jói vai
sér meðvitandi um lifið í kringum sig; honum
fannst heimurinn eins og stór fótbolti við fæt-
ur sér og var reiðubúinn að sparka honum út í
himingeiminn.
Rétt lijá Plummer stræti nam hann staðar
f>TÍr framan hús, sem kýnnti sig hóglátlega
sem: Leiguhús og fyrir neðan stóð: Góð rúm
— aðeins fyrir karlmenn. Andartak hugsaði
hann sig um, en syo hristi hann höfuðið fjör-
lega og hélt áfram göngunni. Andartaki síðar
gekk ung stúlka fram úr honum. Augu Jóa
ljómuðu, hann þandi út brjóstið. Þetta var
snotrasta stúlka, háfætt, íöng í mittið, grönii
um mjaðmirnar og hnakkakert eins og drottn-
ing. Hann horfði viðurkenningaraugum á eftir
henni og sá að hún gqkk yfir götuna, hljóp
upp tröppurnar að liúsi nr. 117 A og opn-
aði útidyrnar með lykli. Hann stóð hugfanginn
og sleikti varirnar. í glugganum á húsi nr. 117
A hékk spjald sem stóð: Herbefgi'tirieigu. „Nú
' er heima“, tautaði hann. Svo hneppti hann að.sér
jakkanum, ákveðinn á svip, gekk yfir götuna og
hringdi dyrabjöllunni.
Það var hún sem opnaði dyrnár. Hún var bú-
in aðý taka af sér hattinn og, lionum fannst
hún áðgengilegri. Hún var líitá laglegri en hann
hafði haldið: gát verið sextáh ára, með lítið
nef, skær augu, fallega, glæra húð, sem var
örlítið rjóð yftir gönguna. Hún hafði nett eyru
sem íágii úþp að höfðijiu. En munnurinn var þó
fallegastur af öllu. Hann var stór, ekki mjög