Þjóðviljinn - 19.11.1954, Qupperneq 4

4) — ÞJÓÐVILJINN — Föstudagur 19. nóvember 1954
NÝKOMNIR
Slúndudúkar
mismunandi stærðir
H.Toft
Langholtsveg
136:
Melónur
Sítrónur
Vínber
Tómatar
Bananar
Gúrkur
Gulrætur
Gulrófur
Rauðrófur
Blandað grænmeti
allskonar
Nora-Magasín
Herraaxlabönd
Drengjaaxlabönd
Sokkar allsk.
Belti
Rakvélar
Rakkústar
Rakkrem
Raksápa
Greiður, m. teg.
Baðsápa
Baðburstar
Baðsalt
Hárburstar
Hárklippur
Hárvatn
Shampoo
Skóhorn
Sígarettuveski
Öskubakkar alsk.
Vasaljós
Vasaljósabatterí
Kambar
Hárspennur
Sendum gegn póstkröfu.
Pósthússtræti 9.
Skúli Guðjónsson:
■
Skósalan,
■
Hverfisgötu 74.
öfum fengið nýjar birgðir ■
r ódýrum .dömuskóm, inni- \
ikóm og karlmannaskóm. ■
■
■
m
SKÚSALAN,
Hverfisgötu 74:
QmvmU lng
í útvarpsumræðunum um
vantraustið á Bjarna BenediktS-
son flutti Hermann JónassOn
ræðu, Var sú ræða allmerki-
leg og bar margt til.
í fyrsta lagi hefur hann enga
ræðu flutt jafn oft og þessa.
í öðru lagi var þessi útgáfa
ræðunnar það mikið saman-
þjöppuð að kjarni hennar kom
óvenjulega skýrt í ljós. Og þar
af leiðandi í þriðja lagi, endur-
speglaði þessi útgáfa ræðunnar
skýrar en fyrri útgáfur hennar
pólitískt gjaldþrot Framsókn-
arfiokksins.
Þ,essi umrædda, margflutta
ræða er alltaf flutt í einum og
sama tilgangi, að sefa óánægju
óbreyttra flokksmanna, sem
reyna vilja í lengstu iög, að
halda í það hálmstrá, að Fram-
sóknarflokkurinn sé' vinstri
sinnaður umbótaflokkur, sem
eðli sinu samkvæmt eigi að
starfa með öðrum vinstri flokk-
\
um, þeirra manna innan Fram-
sóknar, sem aldrei geta sætt
sig við það, að fiokkur þeirra
starfi ár eftir ár og áratug eft-
ir áratug með íhaldinu, erfða-
fjanda sínum.
Efni ræðunnar er í stuttu
máli á þessa leið: Framsóknar-
flokkurinn er í eðli sínu vinstri
sinnaður og hann vill stjórna
landinu í félagi með Alþýðu-
flokknum. Með kommúnistum
er ekki hægt að vinna, ekki þó
vegna orða þeirra eða athafna,
heldur vegna lijns, að þeir
hugsa, að sögn þingmannsins,
um einhverjar útlendar þjóðir
á annan og betri veg, en æski-
legt er.
Og þarna stendur hnífurimr í
kúnni. Fyrir bragðið verður
Hermann Jónasson að láta flokk
sinn þjóna íhaldinu ár eftir ár,
þótt honum sé það þvert um
geð.
Og svo kemur líka annað til
greina, sem er æði þungt á
metunum. Framsóknarflokkur-
inn er ekki einungis vinstri
sinnaður, að sögn Hermanns,
hann er einnig sneisafullur á-
byrgðartilfinningar. Hann get-
ur ekki horft á það þegjandi
og aðgerðarlaus, að landið reki
stjórnlaust eða íhaldið stjórni
einsamalt að öðrum kosti. Þeg-
ar Aiþýðuflokkurinn er orðinn
svo Iítill og vanburðugur, að
hann er ekki lengur umkominn
að fulltingja Hermanni við
stjórn landsins, ja, þá eru eng-
in önnur ráð fyrir Hermann en
bjóða íhaldinu þjónustu og
bjarga því sem bjargað verður.
En Hermann sér hylla undir
bjargráð í þessu mikla vanda-
máli, sem og öðrum, er hann
hefur glímt við um dagana.
Góðu mennirnir í Sósíalista-
flokknum, en þeir eru ákaflega
margir að sögn Hermanns, eiga
að yfirgefa flokkinn og ganga
í lið með Framsókn. Það má
skjóta því hér að innan sviga,
að Hermann virðist standa í
þeirri meiningu, að góðir menn
hljóti alltaf að vera heimskir.
Svo má hka styrkja Aiþýðu-
flokkinn dálítið, en þó varla
svo mikið, að hann reynist Her-
manni ofjarl. Þegar fylling tim-
ans kemur á svo þessi friða
fylking að leggja íhaldið .að
*
velli og mynda vinstri stjórn
á íslandi.
Ekki skal ég draga það i
efa, að þessir útreikningar Her-
rtlanns hafi reynzt og muni enn
reynast langþreyttum flokks-
mönnum hans, þar með taldir
kjósendur hans á Ströndum
norður, nokkur andleg endur-
næring, enda mun ekki af
veita, nú á þessum síðustu og
verstu tímum.
En þrátt fyrir það, styðjast
þeir ekki við snefil af póli-
tiskum likum, hvað þá stað-
reyndir og skal það nú rætt
nokkuð gerr.
Það er ekki tilgangur þessara
Hna, að andæfa þeirri staðhæf-
ingu Hermanns, að samstarf
við sósíalista komi ekki til
greina, vegna meintra hugrenn-
ingasynda þeirra. En á hitt
mætti ef til vill benda, að þessi
yfirlýsing, sem Framsóknar-
menn stagast á í tíma og ó-
tíma, þýðir í raun og veru
nákvæmlega hið sama og að
lýsa yfir að þeir ætli að þjóna
íhaldinu til eilífðarnóns. Enda
er Hermann ekki svo skyni
skroppinn að hann gangi þess
dulinn, að án sósíalista er allt
skraf um vinstri stjórn alls
ekki hugsandi, um fyrirsjáan-
lega framtíð.
Heimilisástæður Alþýðu-
flokksins eru ekki með þeim
hætti um þessar rnundir, að
hann sé þess umkominn að
fulltingja Hermanni til póli-
tiskra stórræða, jafnvel þótt
viJji væri fyrir hendi.
Hermann á því aðeins um tvo
kosti að velja í sínu pólitíska
tafli. Annar er sá, að ganga
hreint til verks og sporðrenna
öllum fyrri yfirlýsingum varð-
andi óstarfhæfni. sósíalista og
gera það sem hann segíst helzt
vilja gera; sameina alla íhalds-
andstæðinga til baráttu gegn
íhaldinu.
Hinn kosturinn er svo sá, að
sporðrenna öllum fyrri yfirlýs-
ingum um vilja til vinstri
hyggju og þjóna íhaldinu hér
eftir af ekki minni trúverðug-
heitum en hann hefur gjört hin
síðari ár, eða svo lengi sem í-
haldið þarf á slíkri þjónustu að
halda.
En fari svo fram enn um
stund, sem horft hefur hin síð-
ari ár, getur hæglega svo far-
ið, að íhaldið veiti Hermanni
lausn í náð, þakki honum fyrir
dygga fylgd og biðji hann
vel að lifa.
Það er dálítið hættulegur
leikur, sem Hermann hefur
leikið með flokk sinn hin síðari
ár. í fyrsta lagi er alltaf nokk-
ur hætta á því, að sannir í-
haldsandstæðingar þreytist á
skollaleiknum og yfirgefi flokk-
inn, enda eru slík dæmi ærið
mörg.
Hin hættan er þó miklu
meiri, sem kemur úr gagn-
stæðri átt. Þar kemur til greina
gamla reglan, að þegar and-
skotanum er réttur litli fing-
urinn tekur hann bráðar alla
höndina.
Ótrúlega stór hluti manna er
Að spyrja til vegar — Villa í blindbyl og niða-
myrkri — Gull og Morgunblaðsmenn
STUNDUM getur það valdið
villu að spyrja til vegar eins
og hér um kvöldið þegar ég
var á leið inni í smáíbúða-
hverfi. Ég stóð þar í blindbyl,
horfði kringum mig og var að
reyna að þróa minn „steð-
sans“ þegar hjálpsaman mann
bar það að og vildi sá ber-
sýnilega eitthvað aðstoða mig
og svo fór að ég þáði aðstoð
hans sem hann var svo fús
á að veita. Og hann var að
fara í sömu götu og ég, nema
hans hús var með mun
lægra númeri. Og þegar hann
kemur að sínum húsdyrum
bendir hann mér áfram og
segir að þarna hljóti .minn á-
fangastaður að vera. Og ég
ana beint af augum í grenj-
andi byl, yfir forarsvað og
spýtnabrak hvers konar og
eftir all langa hríð uppgötva
ég að ég er orðin ramvillt.
Og það er spauglaust að vill-
ast á þessum slóðum í vit-
lausu veðri. Ég æddi fram og
aftur yfir vegi en einkum þó
vegleysur, vissi ekki mitt
rjúkandi ráð, stanzaði undir
öðrum hverjum ljósastaur til
að lita í smáuppdrátt af
hverfinu sem ég átti í vasa-
bók minni, en ég var litlu
nær því að ég hafði ekki
hugmynd um hvar ég sjálf
var stödd. Engin lifandi vera
sást á ferli í óveðrinu og ég
renndi löngunaraugum upp í
upplýsta glugga þeirra húsa
sem tilbúin voru, hræðsluaug-
um á hálfgerðu húsin sem
voru svo ógnandi í stormi, byl
og niðamyrkri. Ég var farin
að halda að min síðasta stund
væri runnin upp. En eftir
hálfrar klukkustundar villu
rættist úr þessari hræðilegu
flækju, framundan sá ég hús
sem ég hélt að ég kannaðist
við, brölti yfir feikilegt svað
sem tók mér næstum í hné
og ísköld og illa verkuð komst
ég loks að hinum réttu hús-
dyrum og hafði þá verið
fimmtíu mínútur í þessu átak-
anlega ferðalagi. En allt er
gott sem endar vel.
þannig gerður, að hann hefur
ríka tilhneigingu til að styðja
þann sem sterkastur er, í þeirri
frómu trú að sá sterki geti veitt
honum meiri stuðning á móti,
en hinn sem veikari er. Og
svona menn fyrirfinnast vitan-
lega á meðal kjósenda Fram-
sóknarflokksins, sem á öðrum
sviðum mannlegs lífs. Það fer
ekki fram hjá slíkum mönn-
um, að Framsóknarflokkurinn
hefur verið sá veiki aðili í
skiptum sínum við íhaldið. Þeir
hugsa sem svo, að það sé bezt
að hafa allt á þurru og bjarga
því sem bjargað verður og
heiðra skálkinn svo að hann
skáði ekki. Þetta er því auð-
veldara, sem þeir geta sýnt
samvizku sinni fram á það með
ljósum rökum, að eiginlega sé
munurinn á Framsókn og íhald-
inu orðinn svo sáralitill, að einu
megi gilda, hvorum þeirra sé
veitt brautargengi. Dæmi frá
síðustu kosningum, sérstaklega
úr sveitum landsins, benda ó-
tvírætt á að þróunin stefnir í
þessa átt.
Margt bendir í þá átt, að
I-Iermann Jónasson sé með
stjórnvizku þeirri er hann hefur
sýnt hin síðari ár, að tryggja
íhaldinu meirihluta aðstöðu í
landinu. Hitt er aftur á móti
nokkuð vafamál, að hann geri
sér þett-a ljóst sjálfur, og geti
því svo farið, að hann vaknaði
einn góðan veðurdag upp við
þann vonda draum, að íhaldið
kastaði honum á dyr, sem öðru
útslitnu fati.
Óheilindi og tvöfeldni, á borð
við þau er Hermann hefur not-
að í pólitískri boðun sinni
hafa jafnan reynzt hættuleg
vopn.
Sá sem slíkum vopnum beit-
ir, getur alltaf átt á hættu, að
þau snúist í höndum hans og
gegn honum sjálfum.
Skúli Guðjónsson
Karl skrifar:
„I SKRIFUM um útvarpið í
Morgunblaðinu síðast liðinn
þriðjudag kemur það skýrt í
Ijós að upplesturinn á út-
varpssögunni „Gull“ hefur
heldur en ekki farið í taug-
arnar á þeim Moggamönnum.
Greinarhöfundur minnist á
að lestri sögunnar sé lokið og
getur þess í leiðinni að hefði
Einar H. Kvaran lifað í dag
hefði hann áreiðanlega tekið
kommúnistana til bæna og
deilt á þá. En trúlega veit
greinarhöfundur mætavel að
Einar H. Kvaran deildi ævin-
lega á kúgun peningavaldsins
í sögum sínum, tók málstað
þeirra sem minna máttu sín.
Þetta kemur greinilega í ljós
í bókum hans og smásögum,
svo greinilega að íhaldsfólki
hefur löngum þótt nóg um.
Og ekkert er trúlegra en sömu
afstöðu hefði gætt í bókum
hans, hefðu þær verið ritaðar
á okkar dögum, því að enn
er auðvaldið jafnmáttugt og
innrætið hið sama, þótt al-
þýðan hafi getað tommað
ögn fram á við til betri lífs-
kjara. Það varð mörgum á
að kíma sem Iásu þessi orð
greinarhöfundar Morgunblaðs-
ins. Þau komu eins og fjand-
inn úr sauðarleggnum og
sennilegt að maðurinn hafi
sjálfur trúað þeim. — Með
kærri kveðju. — Karl“,
Framhald á 11. síðu.