Þjóðviljinn - 03.01.1957, Qupperneq 4

4) — ÞJÓÐVILJINN — Fimmtudagur 3. janúar 1957
Togarakanpin og heilindi
SJáUstæðisíIokksins
' Þingmenn Sjálfstæðisflokbs-
ins hafa liegðað sér næsta
kynlega á þingi þegar rætt
hefur verið um kaup 15
nýrra togara, en það er eitt
mikilvægasta mál núverandi
stjórnar. í neðri deihl
greiddu íhaldsmenn ýmist
atkvæði gegn málinu, sátu
hjá eða laumuðust burt, þeg-
ar það var afgreitt. En í efri
deild flutti Sigurður Bjarna-
son tillögu um að togurun-
um skyldi fjölgað í 20!
Björn Jónsson gerði þessa
framkomu að umtalsefni í
ræðu sem hann flutti um
málíð í efri deild, og komst
hann m.a. að orði á þessa
, leið:
Ég vildi með örfáum orðum
gera grein fyrir afstöðu minni
til þeirra tillagna sem Sigurð-
ur Bjarnason og Jóhann Þ.
Jósefsson flytja við þetta
frumvarp, sem hér liggur fyr-
ir til 3. umræðu. Sigurður
Bjarnason hefur haldið marg-
ar ræður hér í deildinni um
nauðsyn þess, að heimildin til
skipakaupanna yrði aukin um
fimm togara frá því sem ráð
er fyrir gert. Ég get verið
sammála honum um það, að
það komi mjög til greina, að
umsóknir verði það margar
um skip, að þetta frumvarp
geti ekki fullnægt þeim öllum.
Hins vegar vil ég jafnframt
benda á það, að það eru mörg
og mikil verkefni, sem eru ó-
leyst í samhandi við þessi
heimildarlög, og svo mikið er
vist, að flokksbræður Sigurð-
ar Bjarnasonar í Neðri deild
hafa einmitt lagt sérstaka á-
herzlu á efasemdir gagnvart
því að ríkisstjórninni væri
unnt að sigrast á þeim erfið-
leikum, sem eru í sambandi
við málið. Þeir hafa bent á
það, að lánsfjárþörfin í sam-
bandi við þetta mál er mjög
mikil og þeir hafa látið í ljós
miklar efasemdir um það, að
ríkisstjórninni væri fært að
sigrast á þeim. Það hefur ver-
ið bent á það, að miklir örð-
ugleikar eru að fá togara
smíðaða í skipasmiðastöðvum
í Evrópu eða eiginlega öllum
skipasmíðastöðvum, sem koma
til greina, og margar þeirra
væru jafnvel uppteknar til
1960. Það hefur verið bent á
það líka, að það væru miklir
erfiðleikar í sambandi við út-
vegun sjómanna á þessi skip,
og það hefur verið bent á það,
að það væri enn ekki gengið
frá rekstrargrundvelli togara-
útgerðarinnar, sem þó væri
nauðsynlegt í sambandi við
svona mikla aukningu á flot-
anum. Ég er að vísu sann-
færður um það, að rikisstjórn-
inni mun takast að fá lán til
þessara togarakaupa og henni
mun takast að fá þá smíðaða.
En varðandi það atriði, sem
er ekki síður mikilsvert, að
tryggja sjómenn á þennan
mikla flota, sem áætlað er að
bætist við skipastól okkar, þá
held ég, að það sé mikið verk-
efni, sem liggur fyrir Alþingi
að tryggja þetta fyllilega, og
reyndar auðséð að það er með
öllu útilokað, að við getum
leyst það mál, nema frá hendi
Alþingis og ríkisstjórnar séu
gerðar mjög víðtækar ráðstaf-
anir til að bæta kjör sjó-
mannastéttarinnar, og verður
það tæplega gert nema með
allvíðtækri löggjöf. Og sú lög-
gjöf er algerlega óunnin enn-
þá.
Ég er viss um það, að það
tekst líka að sigrast á þessum
erfiðleikum, en það hefur ekki
enn verið gert. Ég held þess
vegna, að það sé að öllu leyti
hyggilegra að samþykkja
þetta frumvarp eins og það
nú liggur fyrir og láta næst.u
mánuði skýra það betur hvort
þessir erfiðleikar, sem ég hef
minnzt á, leysast. Og að þeim
leystum, þá skal ég verða

Björn Jónsson
fyrsti maður til þess að styðja
Sigurð Bjarnason, ef hann
verður þá sama sinnis og
hann er nú um það að bæta
við. Það skal ekki standa á
mér til þeirra hluta.
Ég tel' líka ástæðu til þess
að benda á það, að með þessu
frumvarpi er ekki á nokkurn
hátt verið að koma í veg fyrir
það að fleiri skip séu keypt
til landsins heldur en gert er
ráð fyrir í frumvarpinu, og ég
býst við því að allir deildar-
menn muni það, að það eru
aðeins örfáir dagar síðan ver-
ið var að samþykkja aðstoð
frá hendi ríkisins til eins sér-
staks togara, og ég tel alveg
öruggt,, að það sé auðleyst
mál í svipuðum tilfellum að
aðstoð Alþingis og aðstoð rík-
isstjórnar komi til þegar svip-
að stendur á um algerlega
nauðsynlega endumýjun á
flotanum. Það er heldur ekki
hægt að fullyrða um það, að
öllum þeim, sem þurfa á nýj-
um togurum að halda, sé
nauðsynleg svo mikil aðstoð
eins og felst i þessu frum-
varpi, og sem betur fer eru
margir af þeim, sem koma til
greina færir um það að leþgja
meira fram heldur en gert er
ráð fyrir í þessu frumvarpi.
Ég ætla ekki að fara að
gera lítið úr vilja Sigurðar
Bjarnasonar og heilindum í
þessu máli, en ég vil þá jafn-
framt benda á, að heilindin
eru ekki jafnmikil hjá flokki
hans. Ég minnist þess, að
þegar þetta mál lá fyrir
Neðri deild, þá sátu ýmsir af
þingmönnum Sjálfstæðis-
flokksins hjá rið atkvæða-
greiðsluna. Einn þeirra greiddi
atkvæði á móti frumvarpimi í
heild og sex, að mig minnir,
greiddu atkvæði á móti því að
farið væri út í ríkisútgerð tog-
ara — en margir af þing-
mönnum þessa flokks flúðu til
dyra þegar kom að því að
greiða atkvæði um málið í
heild sinni. Ég vil álíta að
heilindin séu meiri hjá Sigurði
Bjarnasyni heldur en almennt
er hægt að álykta út frá af-
stöðu hans flokks. Það er nú
svo, að Sjálfstæðisflokkurinn
hefur, þangað til þessi ríkis-
stjórn tók við völdum, haft
með sjávarútvegsmálin að
gera um alllangt skeið; en á
öllum þeim tíma hefur enginn
einasti togari verið keyptur til
landsins. Það hefur ekki verið
keyptur togari til landsins á
níunda ár, og mestan hluta
af þeim tíma a.m.k. hefur
Sjálfstæðisflokkurinn farið
með sjávarútvegsmálin. Þess
vegna finnst manni það svona
í aðra röndina vera svolítið
broslegt þegar fulltrúi þessa
flokks í þessari deild telur sig
vera kjörinn talsmann til þess
að bæta við, þegar í fyrsta
skipti um langt árabil er
gert stórkostlegt átak til þess
að auka flotann, og raun-
verulega að ýmsu leyti mesta
átakið, sem nokkurn tíma hef-
ur verið gert, eða a.m.k. síðan
á tímum nýsköpunarstjórnar-
í þessu sambandi vil ég líka
benda á það, að leysist erfið-
leikarnir í sambandi við þessi
kaup, þá álít ég líka, að það
komi til fullkominnar athug-
unar, hvort atvinnumál ým-
issa staða, sem þarna þarf
sérstaklega úr að bæta, verði
ekki betur leyst með því að
fjölga bátunum, en síðan tog-
urunum. Ég held að það sé
mál, sem alls ekki er full-.
komlega rannsakað. Það er
kunnugt öllum, sem til þekkja
úti á landsbyggðinni, að þar
eru fjölda margir staðir, og
margir þeirra sem mest eru
þurfandi fyrir aukna atvinnu,
sem ekki hafa aðstöðu til að
taka á móti togurunum né
vinna afla þeirra, en þar
mundi hins vegar nýtast fylli-
lega afli báta, og koma þar til
hafnarskilyrði, vinnsluskilyrði
í frystihúsum og ýmislegt því-
umlíkt. í sambandi við aukn-
ingu frá því sem gert er ráð
fyrir í þessu frumvarpi tel ég
nauðsynlegt að það mál sér-
staklega sé yfirvegað gaum-
gæfilega.
Viðvíkjandi ríkisútgerð tog-
ara, sem gert er ráð fyrir i
frumvarpinu, þá get ég aðeins
norðanlands talið upp staði
eins og Dalvík, Hrísey, Ólafs-
fjörð, Sauðárkrók, Raufar-
höfn, Hólmavík, Hvamms-
tanga, Skagaströnd og Hofs-
ós. Þetta em allt staðir, þar
sem forystumennirnir hafa
lagt á það sérstaka áherzlu að
fá fisk úr togurum til vinnslu,
en verður að gera ráð fyrir,
að hafi ekki möguleika til
þess að nota sér það ákvæði
þessa frumvarps að kaupa
togara. Af þessum ástæðum
er það, sem rikisstjórninni og
stuðningsflokkum hennar hef-
ur þótt það nauðsynlegt að
setja ákvæðin um togaraút-
gerðina inn í. Ég vil líka
benda á það, að þessum stöð-
um er einmitt sérstök nauð-
syn á aukningu togaraflotans
og á ríkisútgerðinni, vegna
þess að aflinn á heimamiðun-
um hefur minnkað svo óskap-
lega, að ég geri fastlega ráð
fyrir því, að menn geri sér
ekki almennt grein fyrir því.
Bara sem lítið dæmi um þetta
get ég nefnt það, að meðal-
afli báta frá Hólmavík hefur
á síðustu 9 árum lækkað úr
4,9 lestum í róðri niður í 2,6,
og þetta er bein afleiðing af
þeirri tilhögun, sem höfð var
um útfærslu landhelginnar,
sem þýddi það raunverulega
að togaraflotanum var beint
meira á fiskimiðin fyrir norð-
an, svoleiðis að hann myndar
algerlega varnargarð fyrir þvi,
að fiskgöngurnar geti gengið
inn á bátamiðin.
Talsvert öðru máli er að
gegna um austursvæðið á
Norðurlandi, þar sem afla-
sæld er yfirleitt talsvert
miklu meiri og bátar gætu
þess vegna komið að meira
liði. En öll þessi mál eru
núna, eftir því, sem ég best
veit til yfirvegunar í nefnd,
sem vinnur fyrir ríkisstjórn-
ina, atvinnutækjanefndinni, og
ég tel alveg sjálfsagt að
henni gefist tími til þess að
ganga frá frekari till. en gert
er ráð fyrir i frv. Og ég tel
að það geti farið svo, að það
þyrfti ekki einu sinni að
bíða til loka þessa þings, að
gert væri ennþá stærra átak
ÞÁ ERUM VIÐ búin að kveðja
gamla árið með rakettum,
flugeldum, blysum og álfa-
brennum og söng og dansi.
Um síðustu áramót bar hverf-
andi lítið á þeim ærslum og
ólátum, sem stundum hafa
verið höfð í frammi á gaml-
árskvöld, einkum í miðbæn-
um, og ég hygg, að það hafi
einnig verið tiltölílega rólegt
um þessi áramót. Og hvað
gerðuð þið svo á gamlárs-
kvöld? Sum ykkar hafa nátt-
úrlegá verið heima, hlustáð á
útvarp og spilað á spil; önnur
hafa vafalaust farið í heim-
sókn til vina og ættingja til
þess að heilsa með þeim nýju
ári. Þá hafa auðvitað fjölda-
margir farið á áramótadansi-
ball, og þeirra hlutur er sýnu
verstur, því að á gamlárs-
kvöld er siður að okra ríflega
á aðgöngumiðum og veiting-
um. Aðgöngumiði að venju-
legum dansleik á laugardags-
kvöldi kostar kr. 50,00, og
standa þeir dansleikir til
klukkan tvö. En á gamlárs-
kvöld kostar miðinn 100,00
krónur, og dansleikirnir standa
til klukkan þrjú. Það virðist
sem sé reiknað með því, að
en gert er ráð fyrir í frum-
varpinu, enda þótt ekki verði
hlaupið eftir till., sem maður
verður, út frá fyrri reynslu
og aðstæðum, að skoða sem
yfirboðstillögur.
Ég held, að þet.ta sé það
helzta, sem ég vildi taka fram
í sambandi við afstöðu mína
til málsins. En ég vil ítreka
það í sambandi við frv. í heild
sinni, að hér er um mikil-
væga framkvæmd að ræða,
sérstaklega í sambandi við
þann landshluta, þar sem ég
er kunnugastur, í kaupstöð-
unum t.d. frá Reykjafirði á
Ströndum og til Þórshafnar.
Þar eru & þúsund íbúar og
daglaunafólk á þessu svæði
er um hálft fimmta þúsund.
12 hundruð af þessu dag-
launafólki verður að hrekj-
ast frá heimilum sínum yfir
vetrarmánuðina og leita sér
atvinnu hér á Suðurlandi, sem
verður því að mörgu leyti
miklu óhagstæðari heldur en
atvinnan gæti orðið heima
fyrir. En eftir eru, þrátt fyr-
ir það, meira en 3000 manns,
sem býr við nær því aígert
atvinnuleysi ýfir vetrartím-
ann, nærri því algert atvinnu-
leysi og stopula atvinnu yfir
sumarið, fólk, sem af ýmsum
ástæðum hefur ekki aðstöðu
til þess að flytja sig á milli
landshluta eftir árstíðum. Og
það er ekki neitt smáræðis-
átak að fá þessu fólki öllu
saman nægileg verkefni í
hendur, og ekki smávægileg
þýðing, sem það hefur fyrir
þjóðfélagið að nota starfs-
krafta þess til fullnustu. Og
ég tel, að þetta frumvarp í
heild sinni sé stærsta átakið,
sem hefur verið gert síðasta
áratuginn til þess að svo
mætti verða.
samkomugestirnir skemmti sér
konunglega síðasta klukkutím-
ann, því það kostar eins mikið
fyrir þann eina tíma eins og
hina fimm. Og kókaflaskan,
sem venjulega kostar fimmtán
krónur, hækkar snarlega um
eina krónu, og á það senni-
lega að koma á móti auknum
hljómsveitarkostnaði í einn
klukkutíma. En maður hlýtur
að spyrja: Eru virkilega eng-
in takmörk fyrir því, hve mik-
ið er leyfilegt að okra á
glundrinu? Ég veit ekki hve
mikið kókaflaskan kostar í
heildsölu, en í búð kostar hún
tvær krónur, og virðist yfrið
nóg. Ég held, að það þyrfti að
skipa ötula nefnd til að rann-
saka rekstur samkomuhúsa
hér í bæ, og fá úr því skorið,
hvort fjárhagsleg afkoma
þeirra byggist á því, að þeira
leyfist að okra mörg hundruð
prósent á ölglundrinu og selja
aðgöngumiðana á uppskrúfuðu
verði. Auðvitað má segja, að
dansleikir tilheyri ekki nauð-
synjum almennings, og fólk
geti bara hætt að fara á böll
ef því þyki það dýrt. En það
gagnar lítið að segja sem svo,
Framhald á 10. síðí
innar, til þess að auka at-
vinnuna úti um landsbyggð-
. W>-
„Nú árið er liðið" — Góður „bæjarbragur"' á
gamlárskvöld — Dýrt að fara á dansleik — Sextán.
krónur takk fyrir einn pela af Kóka