Þjóðviljinn - 01.05.1957, Qupperneq 4

í) _ ÞJÓÐVILJINN — Miðvikudagur 1. maí 1957
Roberto Rossellini
í síðasta þætti, miðvikudaginn fyrir páska var
birt umsögn hins heimskunna, brezka kvikmynda-
gerðarmanns, leikstjóra og rithöfundar, Paul Rotha
um Félaga (Paisan), mynd Roberto Rossellinis:
Þess var þá getjð, að Austurbæjarbíó hefði sýnt hina
einstöku og ógleymanlegu kvikmynd í fáein skipti
íyrir hálftómu húsinu. Slíkt fálæti um beztu myndir
er því miður ekkert
einsdæmi hér, mætti
fremur segja að það
væri reglan, þó að
sjálfsögðu með fáeín-
um ánægjulegum
undantekningum.
Það þarf því í raun
og' veru engan að
undra þó að bíóstjór-
ar séu tregir til að
taka á leigu kvik-
myndir, sem telja
má nær fullvíst að
sýndar verði fyrir
•auðum bekkjum,
enda þótt um viðurkennd listaverk. sé að ræða. Á
þetta auðvitað fyrst og frem§t við um þau. kvik-
myndahúsin, sem ekki njóta sérstakra fríðinda eða
ývilmna; til hinna verður að gera frekari kröfur,
þar má bisnesssjónarmiðið ekki vera einrátt.
En það var ekki upphafleg ætlun að ræða þetta
mál nánar nú, heldur drepa á annað efni. Það er al-
mennara eðlis en ekki óskylt raunverulega, og á-
stæðan til þess að uppá því er fitjað hér er einnig
sýning Austurbæjarbíós á „Félögum“ Rossellinis, þ.
e. a. s. hvernig myndin var auglýst. Það skal strax
tekið fram, að það sem hér verður sagt á eftir á
ekki eingöngu við umrætt kvikmyndahús heldur öll
önnui bíó og sýnendur kvikmynda, Auglýsingin var
svona:
Félagar
— Paisa —
Frábærlega gerð ítölsk kvikmynd, er fjallar um
líf og örlög manna á ítalíu í lok síðustu styrjaldar.
— Danskur skýringartexti. Aðalhlutverk: Carmela
Sazio Robert van Loon. Bönuuð innan 14 ára.
Sýnd kl. 5, 7 og 9.
Þannig hljóðaði auglýsingin á þeirri kvikmynd,

eða leikendur?
sem margir telja mesta snilldarverk Roberto Ross-
ellinis og samstarfs-
manna hans, mynd
sem Paul Rothá álít-
ur jafn tímamóta-
markandi og Póíern-
kin Eisenst'eins var á
þriðja áratugnum.
Leikstjórans er
hvergi getið, hins
vegar nefnd nöfn
tveggja leikara, og
er þó ekki gott að
átta sig á hvaða
reglum fylgt hefur
verið við það val.
því að ekki er hægt
að benda á nein sérstök aðalhlutverk í myndinni,
hún er byggð upp af sex sjálfstæðum þáttum og
2—5 aðalleikendur í hverjum þætti.
Nú er svo komið, að áhorfendur eða þeir sem
sækja kvikmyndahús að einhverju ráði kannast
við nöfn allt að 50 erlendra leikara, en þeim er
varla kunnugt um einn meiriháttar leikstjóra eða
framleiðanda kvikmynda. Allt virðist snúast urn
leikendurna, það er eins og sú skoðun sé almenn-
ust að þeir séu kvikmyndunum allt, en það er frá-
leitur misskilningur. Eins og sýningar leikhúsa eru
fyrst og fremst bornar uppi af leikurum, eru kvik-
myndirnar verk myndatökumanna, leikstjóx'a og
framleiðenda.
Einhverjum kann að þykja of djúpt tekið í ár-
inni, en þá skal til frekai'i áréttingar bent á þá
staðreynd, að við gerð margra beztu og merkustu
kvikmynda allra tíma störfuðu eingöngu gjörsam-
lega óvanir leikarai-. Má þar til dæmis benda á
sumar af stórbrotnustu kvikmyndunum, sem gerð-
ar voru í Rússlandi á þi'iðja áratug aldarinnar:
Móðirin, Pótemkin; sama var upp á teningnum í
kvikmyndagerð ítala fyrst eftir lok síðustu heims-
styijaldar: Óvai'in borg, Paisan, Kraftaverkið í
Mílanó, Reiðhjólaþjófurinn, — í öllum framan-
greindum kvikmyndum
léku amatörar að meira
eða minna leyti. Kvik-
myndagerðin . sovézka
var á sama hátt og sú
ítalska borin uppi af
afburða stjórnendum,
sem skópu listaverk án
þess að lærðir leikarar
kæmu þar nærri: Púd-
ovkin og Eisenstein í
Sovétríkjunum, Rossel-
lini og dé Sica á Ítalíu.
— Nú hafa „stjörnu“-
sjónarmiðin hinsvegar
verið allsráðandi wq
allmargra ára skeið í
ítalskri kvikmvndagerð, enda mestur glansinn af
henni fyrir xöngu
Þessum línum er sem sé ætlað að benda æs-
endum á þann reginmisskilning, að telja leikendur
þá sem mestu máli skipti í kvikmyndunum. Banda-
ríska myndin ,,Hádegi“ (High Noon) hefði vafa-
laust ekki brej’tzt að neinu ráði þó að ein’nver
annar en Gary Cooper hefði farið með aðálhlút-
verkið (og er þó engin ástæða til að gera lítið úr
frammistöðu hans). En hefði annar en Kramer ver-
ið fi’amleiðandi (producer) og Fred Zinnemann
ekki st'jórnað gerð myndarinnar, er hætt við að hún
héfði fengið annan svip. Á sama hátt hefði Heiiry
Fonda án nokkui's vafa getað komið í stað James
Stewarts og Judy Garland í stað Doris Day
í myndínni, sem Tjarnarbíó hefur sýnt að
undanfömu, Manninum sem vissi of mikið, hins-
vægar má fuliyrða að Ceeil B. de Mille eða flestum
öðrum hefði ekki tekizt að gera atburðarásina jafn
spennandi og Alfred Hitchcock. Þriðja dæmið og
kannski það augljósasta er hin frábæra sænska
kvikmynd, sem Stjörnubíó sýnir nú, Ævintýrið
mikla, hún er fyrst og fremst vei-k eins manns,
Arns Sucksdorf, þ. e. myndataka og skeyting.
Islenzka alþýðuæska!
I dag er þinn hátíðisdagur,
-u haráttudagur hinnar al-
þ.jóðlegu verkalýðshreyfingar.
j Að þessu sinni er aðstaða
íslenzks verkalýðs að ýmsu
ieyti önnur og betri en verið
hefur á þessum degi síðasta
áyatuginn, sökum þess, að nú
situr að völdum ríkisstjórn,
sem hin vinnandi æska getur
treyst, — ríkisstjórn, sem hef-
ur skuldbundið sig til að
leita álits heildarsamtaka
verkalýðsins til sjávar og
sveita um öll hin stærri mál
áður en ákvarðanir eru tekn-
ar. Þess vegna hefði mátt
setla, að fulltrúar verkalýðs-
félaganna í Reykjavík gætu
staðið einhuga að. hátíðahöld-
um dagsins á grundvelli sam-
komulagsins milli alþýðusam-
takanna og ríkisstjórnarinnar.
En þau furðulegu tíðindi
gerðust, að fulltrúar íhalds-
ins og hægri manna Alþýðu-
flokksins í 1. maí-nefndinni
lýstu yfir því, að þeir teldu
ógerlegt að standa að liátíða-
höldum dagsins sökum þess,
að meirihluti nefndarinnar
samþykkti að krefjast, að
framkvæmd verði ályktun Al-
þingis frá 28. marz 1956 um
orottför hersins. Þessi krafa
var samþykkt einróma á síð-
asta Alþýðusambandsþingi og
er homsteinn stjórnarsam-
starfsins.
Afstaða íhaldsins í þessu
máli kemur engum á óvart.
Síðasta áratuginn hefur her-
mangsstefna og undirlægju-
háttur gagnvart hinu erlenda
hervaldi verið augljósasta ein-
kenni Sjálfstæðisflokksins.
Auk þess nota íhaldsmenn
1. maí
hvert tækifæri til að vega að
stjórnarsamstarfinu. Hitt vek-
ur furðu, að fulltrúar Alþýðu-
flokksins í 1. maí-nefndinni
skuli gerast algjör handbendi
íhaldsins í sjálfstæðismálinu,
því að telja má víst. að flestir
fylgismenn Alþýðuflokksins
séu á annarri skoðun. ^
Þessi afstaða staðfestir að
ekki er unnt að treysta Al-
þýðuflokksforystunni í þessu
mikilvæga máli. íslenzk al-
þýðuæska hlýtur að líta þessi
mál sérstaklega alvarlegum
augum, þegar tillit er tekið til
þess, að varaformaður Al-
þýðuflokksins veitir því ráðu-
neyti forstöðu, sem fjallar um
málefni hins erlenda herliðs í
landinu.
íslenzka alþýðuæska!
í dag skulum við svara
hernámssinnunum, sem ekki
telja sér fært að halda 1. maí
hátíðlegan sökum þess, að
þeir sætta sig ekki við yfir-
lýstá stefnu ríkisstjórnarinn-
ar í sjálfstæðismálinu.
Pjölmennum í gönguna og
styðjum kröfurnar um stytt-
ingu vinnuvikunnar, — trygg-
ingu kaupmáttarins, — at-
vinnuöryggi, — sömu laun
fyrir sömu vinnu og kaup á
nýjum framleiðslutækjum, svo
að þjóðin geti búið ein og
frjáls í landi sínu og byggt
afkomu sína á þjóðhollum at-
vinnuvegum.
ÖLL í KRÖFUGÖNGUNA!
Jórdan
Framhald af 12, síðu
afla í þessum h!uta heims og seg-
ir að Bandaríkin fari mi sömu
ógæfuleiðina og Bretar áður nieð
því að setja eins og þeir allt
traust sitt á hið forna lénsvald
sem ekki muni eiga nema fá ár
efir ólifað. Blaðið segir:
„Náttúrlegir bandamenn hinna
vestrænu lýði'æðisríkja eru ekki
eigendur kvennabúra, heldur
þau umbótaöfl sem leitast við
að skapa þjóðai’vitund úr drott-
inhollustu hirðiugjaflokka. Margt
hefur tapazt endanlega, en enn
þá má bjarga mörgu. . . Við er-
um að tapa í baráttunni um
stjórnmálaítök í löndunum fyrir
botni Miðjai’ðarhafs, vegna þess
að við gefum eyðimex’kui’höfð-
ingjum kádiljáka í stað þess að
styðja málstað umbótanna",
AUGLfSING
um aðalfundi í deildum KRON 1957:
Aðalfundur í deildum Kaupfélags Reykjavíkur og
nágrennis verða haldnir sem hér segir:
1,
2,
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
deild (Skólavörðustígur)
— (Grettisgata)
— (Vcsturgata)
— (Skerjafjörður)
— (Vegamót)
Fundarstaður
— (Fálkagata)
— (Nesvegur)
— (Bprmahlíð)
(Bræðraborgarstígur)
(Hverfisgata)
(Langholtsvegur 136)
miðvikud. 8. maí
föstud. 10. maí
fimmtud. 9. maí
laugard. 11. maí
sunnud. 12 maí
Mýrarhúsaskóli
þriðjud. 14. maí
mánud. 13. maí..
fimmtud. 16. rnaí
föstud. 24. maí
mánud. 20. maí
föstud. 17. maí
miðvikud. 22. maí
(Kópavogur)
Fundaistaður: Barnaskóli Kópavogs
(Hrísateigur) miðvikud. 15. maí
(I angholtsvegur 24) þriðjud. 21. maí
(Smáíbúðahverfi o. fl.) fimmtud. 23. maí
Fundirnir hefjast allir kl. 8V2 síðdegis.
Dagskrá samkværnt 16. gr. félagslaganna.
Tillögui deildarstjórna um kjör fulltrúa á aðal-
fund félagsins liggja frammi í skrifstofu félagsins
fimm virkum dögum fyrir aðalfund hverrar deildar.
Tillögum félagsmanna um fulltrúaval ber að
skila til formanns deildarstjórnar, eða skrifstofu fé-
lagsins, eigi síðar en einum virkum degi fyrir aðal-
fund viðkomandi deildar.
Þar sem ekki er sérstaklega greindur fundar-
staður, verða fundirnir haldnir í skrifstofu félagsins
að Skólavörðustíg 12.
Deildarstjórnir KRON