Þjóðviljinn - 01.05.1957, Page 6

ey — ÞJÓÐVILJINN — Miðvikudagur 1. maí 1957
HlÓÐVIUINN
Útgefandi:
Sameiningarflokkur alpýðu — Sósialistaflokkurinn

mai
Idag er 1. maí, hátíðis- og
kröfudagur verkalýðsstétt-
ærinnar og alls vinnandi fólks.
Reykvísk alþýða fylkir liði í
dag undir fánum stéttarfélag-
anna og kröfuspjöldum dagsins.
' f kröfugöngunni og á útifund-
1 inum á Lækjartorgi sameinast
ipúsundirnar sem aðra virka
íáaga ársins vinna hörðum
hönöum nauðsynjastörf þjóðfé-
lagsins. í dag minnist alþýðan
tunninna sigra á vettvangi sam-
taka sinna á undanförnum ára-
ríugum og strengir þess heit að
foalda baráttunni áfram, leggja
kgrundvöll nýrra og stærri sigra
’ framtíðarinnar.
Afturhaldsöflin í vérkalýðs-
hreyfingunni gerðu þann ó-
X-inafagnað á síðustu stundu
tandirbúningsins að hátíðahöld-
unura í dag að kljúfa 1. maí
nefnd verkalýðsfélaganna og
ineita öllu samstarfi við lögleg-
an. og ótvíræðan meirihluta í
inefndinni. Ósigur í atkvæða-
greiðslu um afstöðuna til her-
inámsins varð slíkur fleinn í
boldi fulltrúa íhalds og hægri
krata að þeir slitu samstarfinu
nm hátíðahöldin. Það er e. t. v.
ekiljanlegt að íhaldið tæki slíka
Siístöðu sem yfirlýstur her-
5jiámsflokkur og grímulaust
•verkfæri hinnar bandarísku á-
sælni á íslandi. E :i hvað um
Alþýðuflokkinn? Ilann stóð þó
á sínum tima ao þeirri sam-
jpykkt Alþingis 28. marz um
Uppsögn herverndarsamnings-
íns og brottför hersins sem
eteirihluti 1. mai nefndar
•verlalýðsfélsganna ákvað að
gera ttð einni af kröfum dags-
ár.s að frr.mfylgt yrði af stjórn-
fervöldimum. Og Alþýðuflokk-
'jrinn er ennfremur þátttakandi
5 rflý-sstjórn sem hefur gefið ó-
tvívætt fyrirheit um fram-
ftvænd þessarar sömu ályktun-
ítr og gert hana að einu helzta
istefnumáli sinu, þótt dráttur
3iafi orðið á efndunum af á-
E'æðum sem allir þekkja. Hans
afstaða við hlið íhaldsins í 1.
írr.ai néfndinni er því næsta ó-
kkiljanleg, nema taka beri hana
áem svo algera kollsteypu af
I fíokksins hálfu í hernámsmál-
■fcú, að hann hafi nú endanlega
snúið baki við ályktun Alþing-
: is, yfirlýstum loforðum sínum
: í siðustu kosningum og einu
. srr.ikilvægasta grundvallaratriði
srjórnarstefnunnar.
| í/’lofningstilraunir íhalds og
hægri krata og stefnusvik
! jþeirra síðarnefndu ’ munu ekki
; fcafa annað í för með sér en að
kenna almenningi að þekkja
■ Ibetur en áður eðli þeirrar aft-
urhaldsfylkingar sem hér er að
\ verki og að þjappa öllu stétt-
yisu og þroskuðu verkafólki
IEaman. Fólkið í verkalýðsfélög-
tinum svarar í dag klofnings-
mönnunum með því að skipa
sér í kröfugöngu alþýðunnar og
fjölsækja útifund hennar, þar
sem unninna sigra verður
minnst og heitstrenging gerð
um að halda áfram sókninni
fyrir öruggari og betri afkomu
alþýðuheimilanna, auknum
réttindum alþýðunnar, eflingu
atvinnulífsins, og brottför hers-
ins.
íslenzk alþýða getur í dag litið
* með stolti til þeirra árangra
sem náðst hafa síðan 1. maí í
fyrra. Á þessu ári hefur barátta
og skipuleg sókn alþýðunnar
borið þann mikilsverða árang-
Ur að hrekja auðmannaflokk
landsins úr valdaaðstöðu. Það
voxu alþýðusamtökin sem
reistu það merki að sameina
vinstri öflin í landinu. Alþýðu-
samband íslands hafði forgöngu
um myndun öflugra stjórn-
málasamtaka fyrir síðustu al-
þingiskosningar, kosningasam-
taka alþýðustéttanna á breið-
um grundvelli. Þessi stjórn-
málasamtök, Alþýðubandalagið,
unnu þann mikilvæga sigur að
verða öflugasti vinstri flokkur
landsins og öðlast þannig mátt-
inn til að knýja fram myndun
vinstri sinnaðrar framfarastjórn-
ar. Eftir 15 ára valdaferil
hraktist íhaldið frá völdum og
skilaði flestum þýðingarmestu
þáttum þjóðarbúskaparins af
sér í megnasta öngþveiti.
Vinstri rílcisstjórn, sem nýtur
trausts og öflugs stuðnings
verkalýðssamtakanna, fæst nú
við yandamálin sem við blöstu
við brottför íhaldsins. Vanda-
<
málin eru tekin nýjum og
trauátum tökum. Að því er
stefnt að efla og byggja upp
atvinnuvegina, vinna bug á
verðbólgu og dýrtíð og bjarga
efnahagslífinu frá hruni. Und-
irbúnar eru stórstígar framfarir
í rafvirlcjun og íbúðahúsabygg-
ingum, stækkun landhelginnar,
umskipulagning bankamála,
aukin ræktun og myndarleg
skipakaup. Glíman við erfið-
leika efnahagslífsins er háð í
samvinnu við samtök alþýðu-
stéttanna og þess gætt að
þyngstu byrðarnar lendi á þeim
sem breiðust hafa bökin. Þess-
ari þróun og þessari áætlun
um framtíðarstefnuna unir í-
haldið svo hörmulega að engu
er líkara en forkólfar þess hafi
tapað öllum réttum áttum.
Ganga þeir nú í ábyrgðarleysi
og lýðskrumi svo fram af mörg-
um fyrri stuðningsmönnum sín-
um að þeir standa gjörsamlega
undrandi og spyrjandi um hvert
slík stjórnarandstaða stefni. En
það er óþarfi að spyrja. Tryllt
og valdasjúk eiginhagsmuna-
klíka Bjarna Benediktssonar og
kumpána hans stefnir að völd-
unum einum, hvað svo sem þau
Var „Verkmanncdkslag Seyðis-
Ijarðar" stofnað 4. fanúar 1897?
Oft hefur verið talið að
„Verkmannaiélag Seyðisfjarð-
ar“, eitt elzta brautryðj-
andafélag verkalýðshreyfing-
arinnar, eigi að afmælisdegi
1. maí, hafi verið stofnað
þann dag árið 1897. Mun það
ekki sízt byggt á því, að ágæt
grein er Þorsteinn Erlings-
son skrifaði um félagið í
Bjarka 29. apríl 1897, lýkur
með þessum orðum: „í félag-
inu eru nú milli 60—70 manns,
og eru þar komnir allir þeir
menn liér í bænum, sem þeim
störfum gegna, er félagið
grípur yfir, og tekur J>að nú
til starfa 1. maí“.
Einnig hefur verið bent á,
að í hinum prentuðu félags-
lögum er það ákvæði, að lög-
in „öðlist gildi“ 1. maí.
I sama blaði „Bjarka“ birtir
Þorsteinn fyrsta kauptaxta
félagsins („aukalög") en hann
tekur gildi 1. maí 1897, og er
ljóst að við það á Þorsteinn,
frá þeim degi starfar félagið
samkvæmt kauptaxta, hefur
opinberlega baráttu sína. En
grein Þorsteins byrjar þann-
ig: „Verkmannafélag Seyðis-
fjarðar heitir félag, sem hér
hefur verið að koma undir sig
fótunum síðasta haust og vet-
ur“.
•
Einn mesti atorkumaðurinn
við stofnun og starf félags-
ins, Einar P. J. Long, er enn
á lífi, 78 ára gamall, stál-
minnugur og áreiðanlegur.
Hann sagði mér í gær, ásamt
mörgu fróðlegu_ um stofnun
og starf þessa merka braut-
ryðjandafélags, að sig minnti
að stofnfundur félagsins hefði
verið 4. janúar 1897.
Þetta kæmi mjög vel heim
við blaðaummæli frá þeim
tíma. 1 „Austra", er út kom 8.
jan. 1897 er þessi frétt:
„VERKMANNAEÉLAG
kosta íslenzkt efnahagslíf og
þjóðarhagsmuni. Slíkt er algert
aukaatriði að dómi þeirra sem
nú ráða stefnu íhaldsins. En
þessir herrar eiga eftir að reka
sig á þá óþægilegu staðreynd
að þeir rýja sjálfa sig öllu
trausti og fylgi með opinskárri
skemmdarstarfsemi sinni og
þjappa jafnframt saraan al-
þýðustéttunum og framfaraöfl-
unum sem eru ráðin í að hindra
að ránshendur auðstéttar og í-
halds fái nýtt tækifæri til að
ræna alþýðuna árangri kjara-
baráttunnar og færa auðjöfrun-
um og bröskurum að nýju sér-
réttindaaðstöðuna og völdin
sem nú er sárast saknað í þeim
herbúðum.
Um leið og alþýðan fylkir liði
í dag undir fánum sínum og
kjöroi-ðum og kannar liðskost
sinn og treystir raðir stéttar-
samtakanna heitir hún því að
standa fast saman um það
stjórnarsamstarf sem íhaldið og
auðstéttaröflin vilja feigt og að
styðja ríkisstjórnina til allra
góðra verka í þágu alþýðunnar
og þjóðarinnar allrar.
SEVBISFJARÐ4R“ heitir
félag nokkurt, er verk-
menn kaupstaðarins hafa
nýlega stofnað með sér,
bæði til þess að stytta
vinnutíinann og liækka
vinnulaunin. Vill félagið
hafa almennan vinnutíma
10 tíma á dag, með 25 aura
borgun fyrir hvem tíma
frá 1. okt. til 1. maí, en 30
aui-a um sumartímann, og
að ininnsta kosti 5 aurum
hærra fyrir alla yfirvinnu.
Þessi samtök verkmanna
kaupstaðarins gilda ennþá
aðeins vinnu hjá kaup-
mönnum og vinnu fyrir
bæinn.
Inngangseyrir í félagið
er 50 aurar og ei það árs-
tiliagið.
Ýnisar aðrar ákvarðanir
eru gjörðar í lögrnn félags-
ins til þess að tryggja rétt
félagsmanna gegn vinnu-
veitendum og treysta fé-
Iagsskapinn“.
Sé stofndagurinn 4. janúar,
hefði þessi fregn komið í
næsta blaði Austra, sem var
vikúblað.
Daginn eftir, 9. janúar 1897,
dagsetur fyrsti formaður fé-
lagsins, Anton Sigurðsson, dá-
lítið svar, birt í ,,Bjarka“ 22.
jan. 1897. Viðurkennir hann
þar félagsstofnunina, en af
svari hans er ljóst, að forvig-
ismenn félagsins hafa talið
ótímabært að ræða um mál-
efni þess opinberlega. Grein
Antons er þannig:
„I 1. tölublaði Austra þ.
á. stendur í fréttadálkum
hans grein með fyrirsögn-
inni „Verkmannafélag
Seyðisf jarðar“. Þessar
fréttir vildi ég, sem einn
af meðlimum félagsins,
mega leiðrétta dálítið:
Það er satt að verka-
menn Seyðisfjarðarkaup-
staðar hafa myndað félag,
en um framkvæmdir þess
geta menn fengið ranga
hugmynd af orðum Austra,
Þar segir: — að þessi
samtök gildi ENNÞÁ að-
eins vinnu hjá kaupmönn-
um og vinnu fyrir bæinn.
Þetta „ennþá“ getur mis-
skilizt, því samtökin gilda
„ennþá“ engan, hvorki
kaupmenn né aðra, til þess
kemur fyrst siðar, eins og
Austri vafalaust veit, og
þangað til hefur hver
verkaniaður leyfi að vinna
fyrir hvað sem liann vill,
hjá hverjum sem hann vill.
Það hefur og verið á-
kveðið, að birta síðar op-
inberlega bæði lög félags-
ins og samþykktir, og þótt
þetta sé ekkert launungar-
mál, þá hefði félaginu ver-
ið það greiði að blöðin
Framhald á 5. síðu
Regnfatnaður
ALLT A BARNIÐ Á EINUM STA®
REGNKÁPUR: Verð frá 98 krónum
REGNBUXUR: Verð frá 88 krónum
barna og ungHnga
LTTIR:
Grænn, gulur, blár, rauður, grár, svartur
PÓSTSENDUM U M ALLT LAND
Aust'írstræti 12
Sírni 1181
Bífvélavirkjar
-fi.llir til þátttcku í hátíöa-
höldum dagsins
Gleðile^a hátíð
Féiag biivélavirkja